Najpiękniejsze akcje naszego parkietu

Leszek Koziorowski
12-05-2017, 10:07

Historia polskich papierów wartościowych to także historia ich projektantów. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych jest Adam Półtawski. Swoją pracą dodawał dokumentom nieocenionej wartości estetycznej.

Adam Półtawski urodził się 17 maja 1881 roku w Warszawie. Wykształcenie artystyczne zdobywał od 1901 roku w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych studiując rysunek u Józefa Mehofera oraz na Uniwersytecie Jagiellońskim na wydziale historii sztuki i nauk przyrodniczych. W następnych latach kontynuował naukę w Akademii Sztuk Pięknych Monachium (malarstwo, rysunek, grafika) oraz architekturę na tamtejszej politechnice. W kolejnym roku przebywał w Paryżu zgłębiając historię książki, zajmował się technikami ilustracyjnymi, starymi rękopisami i techniką iluminacji, aby od 1905 r. powrócić do Niemiec, gdzie w Monachium zajmował się rysunkiem, grafiką i artystycznym drukarstwem, a w Lipsku ukończył Technicum fur Buchdrucker i praktykowałw fabryce maszyn drukarskich i odlewni czcionek „J. G. Schelter i Giesecke”.

Wyświetl galerię [1/5]

SKHPW / Leszek Kozierowski

Pracę zawodową podejmował jeszcze w czasie studiów projektując dla najbardziej znanego młodopolskiego czasopisma „Chimera”. Projektował szatę graficzną tego pisma, a także układy drukarskie i graficzne ozdób, np. inicjały o ornamentyce romańskiej oraz winiety i przerywniki. Przed wybuchem I wojny światowej opracował jeszcze układ graficzny, inicjały i przerywniki „Pism zebranych” Cypriana K. Norwida wydanych przez „odkrywającego” tym wydaniem na nowo „Norwida” Zenona Przesmyckiego („Miriama”), a także „Wypraw polarnych” Antoniego B. Dobrowolskiego.

W latach 1912-1914 i 1919-1922 pełnił funkcję kierownika graficznego w drukarni „Bolesław Wierzbicki i S-ka” w Warszawie, co z pewnością wiązało się z zetknięciem z problematyką projektowania papierów wartościowych. Zakłady Wierzbickiego były bowiem w tym okresie jednymi z największych w Polsce, a o ich możliwościach drukarskich niech świadczy fakt powierzenia druku banknotów niepodległej Polski z pierwszych lat niepodległości. Projektował je właśnie Adam Półtawski. Oprócz banknotów Zakłady Wierzbickiego wykonywały bardzo liczne zamówienia na druk akcji nowopowstawałych spółek, jak i kolejne ich emisje, co szczególnie w początkowym okresie powojennym w związku z inflacją było zjawiskiem masowym. 

Po odejściu z drukarni Wierzbickiego w okresie międzywojennym Adam Półtawski podejmował się różnych zadań, ale zawsze związanych z grafiką artystyczną i użytkową lub sztuką drukarską. W latach 1922 -1939 prowadził wykłady w Wyższej Szkole Dziennikarskiej.  W latach 1923-1924 i od 1932 roku wykładał grafikę w Salezjańskiej Szkole Rzemiosł, w której prowadził Doświadczalną Pracownię Graficzną.  Oprócz nich prowadził także nauczanie w Publicznej Dokształcającej Szkole Graficznej, w Szkole Przemysłu Graficznego, na Kursach Księgarskich przy Wolnej Wszechnicy Polskiej. W latach 1927-1930 pełnił funkcję dyrektora technicznego w drukarni Zygmunta Łazarskiego.

Adam Półtawski zasiadał także w komitecie redakcyjnym „Grafiki Polskiej”, wydawnictwa które zajmowało się problematyką polskiego zdobnictwa i polskiej czcionki oraz był redaktorem czasopisma „Grafika”, które propagowało równorzędność  grafiki artystycznej i grafiki użytkowej. 

Od 1923 roku pracował nad opracowaniem pierwszej polskiej czcionki, efektem czego było ukończenie w 1928 roku rysunków, a następnie wykonanie odlewów czcionki nazwanej Antykwą Półtawskiego, albo antykwą polską.

Adam Półtawski był także aktywnym działaczem na polu grafiki, współtworzył Związek Polskich Artystów Grafików (1919) oraz Koło Artystów Grafików Reklamowych (1933), a także Towarzystwo Bibliofilów Polskich (1921). W czasie okupacji hitlerowskiej był członkiem Koła Miłośników Grafiki i Ekslibrisu, które zajmowało się nauczaniem.

Po II wojnie światowej zamieszkał w Kielcach, gdzie od września 1945 roku był kierownikiem technicznym i graficznym drukarni „Jedność”. Tuż przed śmiercią ukończył rysunki do nowej polskie czcionki nazwanej „mediewal polski”. Zmarł 19 września 1952 roku w Krakowie. Jego kielecka drukarnia,pierwotnie zamknięta przez komunistów, została po 1989 reaktywowana i obecnie nosi imię Adama Półtawskiego.

Zapraszamy do obejrzenia galerii projektów udostępnionych przez Stowarzyszenie Kolekcjonerów Historycznych Papierów Wartościowych.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Leszek Koziorowski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy

Puls Biznesu

Puls Historii / Najpiękniejsze akcje naszego parkietu