Akty założycielskie BGK

  • Materiał partnera
opublikowano: 18-03-2019, 09:51

Bank Gospodarstwa Krajowego rozpoczął formalnie swą działalność 31 maja 1924 roku, ale jego powołanie było poprzedzone całym szeregiem formalności.

W niniejszym cyklu artykułów przedstawiamy rolę wehikułu inwestycyjnego BGK w rozwoju odrodzonej Rzeczypospolitej. Za tydzień poznają Państwo historię budowy magistrali węglowej – największej inwestycji kolejowej II RP.

Pierwszym aktem w serii cyklu legislacyjnego była Ustawa o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej z dnia 11 stycznia 1924 r., podpisana przez prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego oraz prezesa rady ministrów i ministra skarbu Władysława Grabskiego. Ustawa ta wyznaczała zakres tzw. reform Grabskiego, w wyniku których m.in. z dniem 30 kwietnia 1924 r. walutą krajową w miejsce marki polskiej został złoty polski. Reformy Grabskiego miały porządkować rynek finansowy i kredytowy, system podatkowy oraz zlikwidować deficyt budżetowy i szalejącą od połowy 1923 r. hiperinflację. Ustawa zakładała również powstanie emisyjnego banku centralnego w formule spółki akcyjnej z udziałem Skarbu Państwa. Bank ten, pod nazwą Bank Polski, powstał w miejsce Polskiej Krajowej Kasy Pożyczkowej. Punkt 7. artykułu 1. Ustawy określał również zmiany „w statutach instytucji kredytu długoterminowego, jak również dokonywanie zmian ustaw i statutów, względnie nadawanie statutów instytucjom finansowym państwowym, przedsiębiorstwom państwowym oraz instytucjom przez Państwo dotowanym, oraz tym, w których Państwo posiada udział.”

16 kwietnia 1924 r. jednym z punktów porządku obrad rady ministrów był złożony dwa dni wcześniej wniosek ministra skarbu o utworzeniu banku, którego zadaniem byłoby „organizowanie i rozwijanie kredytu przez: emisję listów zastawnych, zabezpieczonych hipotecznie, obligacji komunalnych i kolejowych, dalej przez inne czynności bankowe, przy czym potrzeby Państwa, przedsiębiorstw państwowych i samorządów powinny być brane w rachubę”. Nowy bank o nieokreślonej jeszcze nazwie miał powstać w wyniku połączenia trzech państwowych instytucji kredytowych: Polskiego Banku Krajowego, utworzonego 27 kwietnia 1920 r. w miejsce działającego od 1883 r. Banku Krajowego Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim z siedzibą we Lwowie, Państwowego Banku Odbudowy, utworzonego 23 marca 1922 r. w wyniku przekształcenia Zakładu Kredytowego dla Odbudowy, który z kolei powstał w 1921 r. w wyniku przekształcenia utworzonego w 1915 r. Galicyjskiego Wojennego Zakładu Odbudowy we Lwowie oraz Zakładu Kredytowego Miast Małopolskich z siedzibą w Krakowie, a następnie we Lwowie, utworzonego w 1919 r. w wyniku przekształcenia powstałego w 1917 r. Galicyjskiego Miejskiego Zakładu Kredytowego z siedziba w Krakowie. Wniosek ministra skarbu i zarazem premiera Władysława Grabskiego został przez radę ministrów przyjęty.

Pierwszym aktem prawnym, w którym pojawiła się nazwa BGK było Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z 17 kwietnia 1924 r. o fuzji państwowych instytucji kredytowych w Bank Gospodarstwa Krajowego. Poza podpisem prezydenta rozporządzenie sygnowane było również przez premiera i ministra skarbu Władysława Grabskiego. Dokument wymieniał instytucje podlegające połączniu oraz zakres działalności BGK, reguły wyliczenia kapitału zakładowego, strukturę zarządzania bankiem, powoływała komitet organizacyjny oraz wymieniała ramowe założenia statutu, którego przygotowanie wraz z realizacją pozostałych zapisów rozporządzenia powierzono ministrowi skarbu.

W wyniku dyskusji, jaka odbyła się 21 maja 1924 r. na posiedzeniu rady ministrów zaproponowano zmiany niektórych artykułów rozporządzenia prezydenta RP. Jedną z ważniejszych było przyznanie BGK wszystkich uprawnień nadanych wcześniej podlegającym fuzji bankom, doprecyzowano strukturę władz banku oraz wybrano Jana Kantego Steczkowskiego prezesem BGK i rady nadzorczej. W protokole z tego posiedzenia znalazł się m.in. zapis, że „celem Banku ma być organizowanie i rozwijanie kredytu przez emisję listów zastawnych zabezpieczonych hipotecznie, obligacji komunalnych i kolejowych, dalej przez inne czynności bankowe, przy czym potrzeby państwa, przedsiębiorstw państwowych i samorządów, jak również popieranie ruchu budowlanego oraz odbudowy kraju – szczególnie powinny być brane w rachubę”. Na posiedzeniu z 26 maja rząd wprowadził nowe propozycje, które miały znaleźć się w statucie BGK. 

Na podstawie wspomnianej uchwały, w dniu 30 maja 1924 r. ukazało się kolejne rozporządzenie prezydenta Rzeczypospolitej o połączeniu Państwowych Instytucji Kredytowych w Bank Gospodarstwa Krajowego. Nowe akt, odwołujący się również do Ustawy o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej z 11 stycznia 1924 r. wynikał ze zmian koncepcji dotyczących funkcjonowania nowego banku, opracowywanych w Ministerstwie Skarbu oraz podczas dyskusji na posiedzeniach rady ministrów. Na mocy tego rozporządzenia wspomniane wcześniej trzy instytucje kredytowe zostały połączone w Bank Gospodarstwa Krajowego, „któremu przysługują wszystkie przywileje nadane odnośnemi ustawami obecnie fuzjowanym Bankom”. Art. 3 rozporządzenia określał, że „Bank Gospodarstwa Krajowego jest instytucją państwową, której przysługuje osobowość prawna i uprawnienie do używania samoistnego przedstawicielstwa prawnego oraz używania w swej pieczęci godła państwowego. Siedzibą Banku jest m. st. Warszawa, obszarem działalności cała Rzeczpospolita”. Rozporządzenie określało również, że łączny udział Skarbu Państwa i przedsiębiorstw państwowych w kapitale zakładowym BGK nie może być mniejszy niż 60%. Szczegóły miał określić statut banku przygotowany przez ministra skarbu. 

Ustalone na posiedzeniu Rady Ministrów z 26 maja zmiany dotyczące koncepcji BGK znalazły się również w dwóch rozporządzeniach wydanych 31 maja 1924 r. (w sobotę) przez ministra skarbu Władysława Grabskiego. Pierwsze z nich, czyli Rozporządzenie ministra skarbu o statucie Banku Gospodarstwa Krajowego nadawało powstającej instytucji statut. Drugie zaś, czyli Rozporządzenie ministra skarbu w sprawie uruchomienia Banku Gospodarstwa Krajowego oraz likwidacji Polskiego Banku Krajowego, Państwowego Banku Odbudowy i Zakładu Kredytowego Miast Małopolskich pozwalało nowej instytucji na rozpoczęcie działalności. Zadania nowego banku zdefiniowano następująco: przede wszystkim udzielanie kredytów długoterminowych poprzez emisje listów zastawnych, obligacji komunalnych i kolejowych oraz obligacji bankowych; następnie udzielanie kredytów budowlanych na budowę i rozbudowę mieszkań; jak również kredytowanie gminnych i komunalnych kas oszczędności, oraz wykonywanie czynności bankowych ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb państwa, przedsiębiorstw państwowych oraz samorządów i przedsiębiorstw samorządowych. Kapitał zakładowy BGK wraz z rezerwami w momencie rozpoczęcia działalności wynosił 18,9 mln zł. 

3 czerwca 1924 r. (był to wtorek) o godz. 11 w siedzibie ministerstwa skarbu przy ul. Rymarskiej 5, biegnącej ówcześnie wzdłuż zachodniej pierzei pl. Bankowego (obecnie jest to siedziba prezydenta Warszawy i Urzędu miasta stołecznego Warszawy), rozpoczęło się pierwsze w historii, inaugurujące działalność BGK, posiedzenie Rady Nadzorczej Banku Gospodarstwa Krajowego. 

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: MATERIAŁ PARTNERA

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu