BGK w przededniu wojny

  • Materiał partnera
opublikowano: 01-03-2019, 10:16

W marcu 1939 r. BGK utworzył pięć funduszy przeznaczonych na akcję kredytową dla terenów pogranicznych. Fundusze były elementem prowadzonej przez bank „akcji finansowej, której celem jest podnoszenie poziomu gospodarczego i kulturalnego ludności polskiej” zamieszkałej na tych terenach.

Na obsługę tych funduszy przeznaczono 950 tys. zł z zysku BGK za 1938 r. W regulaminach zapisano m.in., że zgromadzone na nich środki przeznaczone mają być na finansową pomoc w trzech formach. Pierwszą była spłata przez BGK części odsetek od kredytów zaciągniętych przez osoby fizyczne w innych bankach, gdy z przyczyn niezależnych od dłużnika nie był on w stanie regulować całości należności. Druga polegała na udzielaniu kredytów w sytuacjach nadzwyczajnych, gdy ze względu na przepisy banki komercyjne nie mogły udzielić finansowania. Trzecia forma polegała na udzielaniu „subwencji organizacjom społecznym” z terenów przygranicznych, działających na rzecz rozwoju kulturalnego i gospodarczego ludności polskiej zamieszkującej te tereny. O rodzaju i zakresie pomocy decydował w imieniu BGK prezes po konsultacji z miejscowym wojewodą. Roczne sprawozdanie przedstawiane miało być ministrowi skarbu, jednak z powodu wojny nigdy do tego nie doszło.

W ostatni rok swej działalności przed wybuchem wojny BGK wkraczał jako najpotężniejszy bank II RP. Jego suma bilansowa w 1938 r. wynosiła prawie 2,8 mln zł. Ze wszystkich kredytów długoterminowych udzielonych w 1938 r. przez instytucje finansowe 73 proc. (liczone razem z kredytami z lokat Skarbu Państwa i funduszy celowych) pochodziło z BGK. Dzięki udzielanym przez bank od 1924 r. kredytom budowlanym w kraju postawiono ponad 147 tys. mieszkań z prawie 400 tys. izb oraz około 9 tys. mieszkań z ponad 16 tys. izb w ramach inwestycji Towarzystwa Osiedli Robotniczych, w którym BGK był jednym z udziałowców. Bank brał udział w finansowaniu wszystkich najważniejszych inwestycji przemysłowych II RP z portem i miastem Gdynia na czele. Obroty przedsiębiorstw należących do koncernu BGK, w których udziały tej instytucji wynosiły około 56 proc., w 1938 r. osiągnęły sumę 131 mln zł. Zatrudnionych w nich było ponad 14 tys. pracowników. Wyemitowane przez BGK do 1938 r. listy zastawne i obligacje stanowiły 46 proc. ogólnej sumy wszystkich papierów wartościowych znajdujących się w obiegu na krajowym rynku. Nie do przecenienia były też krajowy i międzynarodowy prestiż marki BGK oraz profesjonalna kadra pracowników przesiąknięta duchem patriotyzmu.

W marcu 1939 r. BGK posiadał sieć 19 oddziałów, nie licząc utworzonego w grudniu 1934 r. Oddziału Głównego z siedzibą w gmachu centrali. Placówki te znajdowały się w Białej, Białymstoku, Bydgoszczy, Drohobyczu, Gdyni, Katowicach, Kołomyi, Krakowie, Lublinie, Lwowie, Łodzi, Pińsku, Poznaniu, Radomiu, Równem, Stanisławowie, Tarnowie, Wilnie i Włocławku. W grudniu 1938 r. wybudowano nową siedzibę oddziału w Wilnie, a w Poznaniu budowano nową. Przed wybuchem wojny otwarto jeszcze w czerwcu 1939 r. dwa oddziały w Cieszynie i Rzeszowie.

 Dokładne dane o zatrudnieniu w poszczególnych komórkach centrali i oddziałach posiadamy tylko za 1932 r. Według rocznego sprawozdania zatrudnionych było 1276 osób, natomiast według jednego z protokołów z posiedzeń dyrekcji 1334 osoby. Zgadza się tylko liczba 281 pracowników z pionu ochrony, technicznego i obsługowego („służba”). W 19 oddziałach zatrudnionych było 611 pracowników, natomiast w Zakładzie Centralnym 420 osób. W podziale na departamenty centrali pod względem liczby zatrudnionych wyglądało to następująco: Bankowy – 104, Kredytów Długoterminowych – 86, Ogólny – 85, Kredytów Krótkoterminowych – 60, Kredytów Budowlanych – 25, Sekretariat Generalny – 22 i Departament Konsorcjalno-Przemysłowy – 9, na etacie był też lekarz bankowy.


Lista funduszy, przyznane w 1939 r. środki finansowe (w nawiasie) oraz funkcjonujące na danym terytorium oddziały BGK.  

Fundusz Pomorski (250 tys. zł) dla województwa pomorskiego i Wolnego Miasta Gdańsk, z tym że dla Gdańska ze środków funduszu wydzielono 100 tys. zł. Na terytorium województwa pomorskiego działały oddziały BGK w Gdyni, w Bydgoszczy i we Włocławku. W pierwszych latach działalności banku zastanawiano się również nad otwarciem oddziałów w Toruniu i Grudziądzu, do czego jednak nie doszło. Początkowo także kierownictwo BGK zamierzało w Wolnym Mieście Gdańsk utworzyć zagraniczny oddział. Po analizie sytuacji politycznej postanowiono jednak powołać do życia instytucję finansową, która pod własnym szyldem zabezpieczałaby gospodarcze interesy Polski. Tym sposobem 23 listopada 1926 r. rozpoczął działalność bank pod nazwą The British and Polish Trade Bank AG, zwany w skrócie „Trabank”.

Fundusz Ziemi Czerwieńskiej (400 tys. zł), obejmujący województwa lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie. Ziemią Czerwieńską nazywano w II RP tereny Grodów Czerwieńskich, o które od X w. trwały walki pomiędzy Polską a Rusią, by w 1387 r. wraz z Rusią Czerwoną stać się własnością Królestwa Polskiego. Lwowski oddział mieścił się w historycznej siedzibie Banku Krajowego Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim, od 1920 r. Polskiego Banku Krajowego, największego z trzech, na bazie których powstał BGK. Na terenie województwa BGK miał również od 1924 r. swój oddział w Drohobyczu, w latach 1924-1929 w Przemyślu oraz od czerwca 1939 r. w Rzeszowie. W województwie stanisławowskim BGK od 1924 r. miał swoje placówki w Stanisławowie i Kołomyi, który był najmniejszym w Polsce oddziałem pod względem liczby pracowników. W województwie tarnopolskim jeszcze do jesieni 1925 r. oddział BGK w Tarnopolu był w fazie organizacji, jednak do uruchomienia placówki nie doszło. 

Fundusz Śląska Zachodniego (100 tys. zł) przeznaczony był dla terenów Zaolzia przyłączonych do Polski w październiku 1938 r., które administracyjnie stały się częścią województwa śląskiego. W samym województwie śląskim oddział BGK od 1924 r. znajdował się w Katowicach, a w polskiej części Cieszyna w latach 1924-1927. 

Fundusz Wielkopolski (100 tys. zł) dla powiatów przygranicznych w województwie poznańskim. Od 1924 r. w stolicy województwa Poznaniu działał oddział BGK. W 1938 r. w wyniku zmian administracyjnych w skład woj. poznańskiego wszedł Kalisz (do 1938 r. woj. łódzkie), w którym BGK już w lipcu 1924 r. zamierzał uruchomić oddział, delegując „na stanowisko Kierownika Fili B.G.K. w Kaliszu” kolejno dwóch pracowników i wybierając nawet jego siedzibę. Do uruchomienia oddziału jednak nie doszło. 

Fundusz Wołyński (100 tys. zł) dla województwa wołyńskiego. Na terenie województwa BGK miał swoje oddziały w Równem i w latach 1926-1935 w Łucku. 

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Materiał partnera

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu