Budowa urządzeń przesyłowych

Materiał partnera
aktualizacja: 23-03-2018, 16:40

Zajęcie nieruchomości na potrzeby związane z budową, remontem albo konserwacją urządzeń przesyłowych wymaga uzyskania zgody właściciela nieruchomości, ewentualnie zastępującego ją orzeczenia sądu albo decyzji administracyjnej.

Sprawdź program warsztatów „Inwestycje w zakresie sieci przesyłowych i dystrybucyjnych”, 12-13.04.2018, Warszawa >>

W tym aspekcie powstaje pytanie, do kogo należy zwrócić się o wyrażenie zgody w przypadku oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Kwestia ta ma fundamentalne znaczenie dla legalnego przeprowadzenia inwestycji, w tym dla prawidłowego określenia strony postępowania sądowego albo administracyjnego.

Z uwagi na niejednolite stanowisko sądów powszechnych oraz poszczególnych składów orzeczniczych Sądu Najwyższego, konieczne było wydanie uchwały w Składzie Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego, co miało miejsce 16 maja 2017 r. w sprawie III CZP 101/16.

Sąd Najwyższy wyjaśnił ostatecznie, iż służebność przesyłu powinna zostać ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego, zastrzegając jednak, że użytkownik wieczysty nie może żądać ustanowienia tej służebności w sytuacji, w której oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło w stanie już zabudowanym urządzeniami przesyłowymi.

Sąd podkreślił, iż prawo użytkowania wieczystego jest najbliższe prawu własności i przepisy odnoszące się do niego należy stosować na zasadzie analogii. Powyższe odniósł przede wszystkim do możliwości rozporządzania prawem użytkowania wieczystego, które swoim zakresem powinno obejmować w szczególności możliwość obciążania go ograniczonymi prawami rzeczowymi.

Wskazał również, iż za obciążeniem użytkowania wieczystego przemawiają kwestie natury ekonomicznej, albowiem budowa urządzenia przesyłowego ograniczy możliwość korzystania z nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, i to w sposób nieprzewidziany w stosownej umowie zawartej z właścicielem gruntu. Faktycznie zatem, skutki posadowienia urządzenia odczuje użytkownik wieczysty, a nie właściciel nieruchomości.

Sąd Najwyższy nie podzielił zasadniczej obawy wyrażanej przez przeciwników obciążania służebnością przesyłu prawa użytkowania wieczystego, związanej z tymczasowością owego obciążenia. Dostrzegając ograniczony czasowo charakter prawa użytkowania wieczystego, Sąd podkreślił, iż jego wygaśnięcie albo rozwiązanie ma charakter wyjątkowy, regułą zaś jest przedłużanie czasu trwania tego prawa na kolejne okresy albo jego przekształcenie w prawo własności. W ostatnim przypadku nastąpi przejście obciążeń z prawa użytkowania wieczystego na prawo własności, zatem interes prawny przedsiębiorców przesyłowych nie jest zagrożony, także w odległej perspektywie czasu.

W powyższego wynika jednoznaczny wniosek, iż dla linii przesyłowych i dystrybucyjnych budowanych albo przebudowywanych obecnie, negocjacje należy prowadzić z użytkownikiem wieczystym i ewentualnie przymusowo obciążyć przysługujące mu prawo, nie zaś nieruchomość.

W przypadku urządzeń wybudowanych na nieruchomości przed 1 lutego 1989 r. i jednocześnie przed oddaniem jej w użytkowanie wieczyste, stroną w negocjacjach oraz w ewentualnym postępowaniu sądowym powinien być jej właściciel, czyli właściwa jednostka samorządu terytorialnego albo Skarb Państwa.

Powyższe ma charakter wyjątkowy, albowiem co do zasady, właściciel nieruchomości oddając ją w użytkowanie wieczyste wyzbywa się, na czas trwania tego prawa, uprawnienia do dysponowania gruntem i obciążania go. Sąd Najwyższy wskazał w tym zakresie, iż za pozostawieniem możliwości obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu przemawia jej stan w dacie oddania gruntu w użytkowanie wieczyste, determinujący cel ustanowienia tego prawa oraz zakres uprawnień użytkownika wieczystego. W takiej sytuacji obciążenie nieruchomości urządzeniem przesyłowym jest neutralne dla użytkownika wieczystego i nie stanowi przeszkody w realizacji celu ustanowienia tego prawa.

Uchwała Sądu Najwyższego pomimo swojej jednoznaczności, nie usunęła jednak wszystkich wątpliwości odnośnie do urządzeń przesyłowych wybudowanych przed 1989 r., na co wskazuje kolejne pytanie prawne, zarejestrowane w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą III CZP 24/18.

Pytający Sąd Okręgowy w Katowicach powziął wątpliwość, czy w takiej sytuacji z żądaniem ustanowienia służebności przesyłu na prawie użytkowania wieczystego może wystąpić przedsiębiorca przesyłowy, skoro Sąd Najwyższy negatywnie wypowiedział się jedynie odnośnie do żądania użytkownika wieczystego.

Wydaje się, że odpowiedź na to pytanie została już udzielona w uzasadnieniu uchwały wydanej w sprawie III CZP 101/16, albowiem istotą rozstrzygnięcia nie było to, kto występuje z żądaniem, tylko co powinno być przedmiotem obciążenia. Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż w sytuacji w której urządzenia przesyłowe wybudowano przed oddaniem gruntu w użytkowanie wieczyste, obciążona powinna zostać nieruchomość, nie zaś to prawo. Powodem była wzmiankowana już neutralność istnienia urządzeń przesyłowych dla wykonywania uprawnień przez użytkownika wieczystego, który w sposób dorozumiany godził się na taki stan nieruchomości zawierając umowę.

Piotr Zamroch,
radca prawny, partner, Sienkiewicz i Zamroch. Radcowie prawni, spółka partnerska

Autor artykułu będzie jednym z prelegentów podczas warsztatów „Inwestycje w zakresie sieci przesyłowych i dystrybucyjnych”, które odbędą się w dniach 12-13 kwietnia 2018 r w Warszawie. Sprawdź program wydarzenia >>

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Materiał partnera

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Inne / Budowa urządzeń przesyłowych