Czego może żądać pracodawca

Wojciech Kmita
19-05-2004, 00:00

Pracodawca może domagać się od kandydatów do pracy i pracowników tylko informacji ściśle określonych w kodeksie pracy.

Teoretycznie właściciel przedsiębiorstwa ma wolną rękę przy doborze pracowników. Kompletując załogę, szuka ludzi o odpowiednich predyspozycjach, kwalifikacjach zawodowych. Od kandydatów do pracy może wymagać ich potwierdzenia, opinii z poprzednich miejsc pracy. Niektórzy jednak w dociekliwości przekraczają określone prawem ramy.

— Znalazłem pracę w dużej hurtowni sprzętu AGD. Niedaleko domu, firma solidna, płaci w terminie. Przy uzgadnianiu szczegółów umowy pracodawca zażądał ode mnie zaświadczenia o niekaralności twierdząc, że ma przykre doświadczenia z poprzednikami pracującymi na tym stanowisku. Dostarczyłem taki dokument, bo zapewne druga taka okazja pewnie już by mi się szybko nie trafiła. Ale czy musiałem? — pyta czytelnik ze Śląska.

Kodeksowy katalog

Kodeks pracy określa zakres informacji potrzebnych do zatrudnienia pracownika. Zgodnie z §1 art. 221 kodeksu pracy, kandydat musi podać:

- imię (imiona) i nazwisko,

- imiona rodziców,

- datę urodzenia,

- miejsce zamieszkania (adres do korespondencji),

- wykształcenie,

- przebieg dotychczasowego zatrudnienia.

Już po zatrudnieniu pracodawca może zażądać dodatkowych informacji. Według §2 wspomnianego przepisu, są to:

- inne dane osobowe pracownika, a także imiona i nazwiska oraz daty urodzenia dzieci — jeśli jest to konieczne przy korzystaniu ze szczególnych uprawnień wynikających z prawa pracy (np. pracownikowi wychowującemu dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w roku kalendarzowym 2 dni zwolnienia z zachowaniem prawa do wynagrodzenia),

- numer PESEL.

Udostępnienie danych osobowych następuje w formie oświadczenia pracownika (może to być życiorys, list motywacyjny, kwestionariusz osobowy itp.). Pracodawca ma również prawo żądać udokumentowania podanych mu informacji (głównie chodzi o dokumenty potwierdzające wykształcenie i kwalifikacje zawodowe).

Odrębne przepisy

— Przy podpisywaniu umowy o pracę pracodawca może wymagać także innych danych niż określone w §1 i 2 art. 221 k.p., ale tylko wtedy, gdy wynika to z odrębnych przepisów — wyjaśnia Grażyna Spytek-Bandurska, ekspert z zakresu prawa pracy Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych.

Na przykład w służbie cywilnej nie może zostać zatrudniona osoba karana za przestępstwo umyślne, w związku z czym pracodawca ma prawo zażądać zaświadczenia o niekaralności. Podobnie — przy zatrudnianiu pracowników ochrony fizycznej (ustawa o ochronie dóbr i mienia wymienia jeszcze m.in. nienaganną opinię komendanta komisariatu policji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kandydata do pracy). Dodatkowych dokumentów można także wymagać od kandydata do pracy, który jest cudzoziemcem.

A czy pracodawca sam, bez wiedzy pracownika, może sprawdzić, czy był on karany?

— Może zwrócić się do nas z taką prośbą, ale pod warunkiem, że wskaże konkretną podstawę prawną uzasadniającą taki krok. Tak więc w opisanym przypadku szef hurtowni sprzętu AGD nie miałby szans na uzyskanie informacji o swoich pracownikach — informuje Krystyna Pierzyńska, specjalista z Krajowego Rejestru Karnego.

Kandydat na pracownika, od którego wymagane są dodatkowe dokumenty może domagać się nawiązania stosunku pracy na drodze sądowej (przed sądem pracy). W grę wchodzi także możliwość odszkodowania, jeśli byli na to stanowisko również inni kandydaci i któryś z nich został przyjęty (zarzut nierównego traktowania).

— W opisanej sytuacji pracodawca zamiast żądać zaświadczenia o niekaralności mógł zabezpieczyć się, proponując dodatkowo podpisanie umowy o odpowiedzialności materialnej. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, odmowa podpisania przez pracownika takiego dokumentu może stanowić podstawę odmowy nawiązania stosunku pracy — wyjaśnia Grażyna Spytek-Bandurska.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Wojciech Kmita

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Firmy / Czego może żądać pracodawca