Czy to jest leasing, czy to inna umowa

Marcin Zieliński
opublikowano: 03-01-2007, 00:00

Niektóre umowy, choć nienazwane leasingowymi, zawierają przesłanki, powodujące konieczność rozpatrywania ich w myśl standardu MSR 17 Leasing.

Precyzuje to interpretacja IFRIC 4, odnosząca się do sprawozdań sporządzonych według międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej za okresy roczne rozpoczynające się od 1 stycznia 2006 r. lub później.

Jakie to umowy

Spółki często podpisują umowy niemające prawnej formy umowy leasingu, ale przenoszące prawo do użytkowania aktywów (nieruchomości, maszyn lub innego wyposażenia) w zamian za uzgodnioną między stronami płatność lub wiele płatności, a zatem zawierające w sobie elementy leasingu.

Przykładami takich umów, w których jedna spółka (dostawca) może przenieść na inną (kupujący) prawo do użytkowania składnika aktywów, mogą być:

n umowy outsourcingu. Dotyczy to zarówno całych zakładów zajmujących się produkcją pomocniczą (np. elektrociepłowni), jak również informatycznych lub księgowych centrów przetwarzania danych, a także outsourcingu innych procesów biznesowych;

n kontrakty zawierane w branży telekomunikacyjnej, gdzie właściciel sieci zawiera umowę dającą na wyłączność prawo do korzystania z części jego sieci;

n umowy typu „bierz lub płać” i podobne, w których kupujący muszą dokonywać określonych płatności bez względu na to, czy odbiorą zakontraktowane produkty lub usługi (np. umowa nabycia energii wytworzonej przez generator dostawcy).

IFRIC 4 zawiera wiele wskazówek i pytań pomocniczych, dzięki którym można określić, czy umowa jest umową leasingu. Oczywiście, dokonując takiej oceny, należy się kierować przewagą treści nad formą.

Kto zyskuje

Podstawowe pytania, które się tu pojawiają, dotyczą tego, czy wypełnienie warunków umowy zależy od użytkowania określonego składnika aktywów i czy umowa przenosi na kupującego prawo do użytkowania tego składnika aktywów.

Na rysunku przedstawiono schemat wynikający z zapisów IFRIC 4, dzięki któremu można określić, czy umowa zawiera elementy wskazujące na konieczność ujęcia jej w sprawozdawczości finansowej jako umowy leasingu.

Na podstawie schematu można stwierdzić, że składnik aktywów, który jednostka użytkuje na podstawie umowy, jest na tyle specyficzny, że nie można wykorzystać innego. Pojawia się więc pytanie, kto pobiera pożytki z tego składnika aktywów. Często się zdarza, że w zamian za użytkowanie składnika aktywów jednostka jest zobligowana do dostarczania większości dóbr lub usług, które dzięki niemu wytworzyła.

W innych sytuacjach spółki zależą od określonych odbiorców i nie mogą (lub jest to ekonomicznie nieopłacalne) dostarczać produktów do innych kontrahentów (np. outsourcing elektrociepłowni na terenach dużych zakładów produkcyjnych). Specyfika składnika aktywów i uzyskiwane z niego pożytki są przeznaczone w dużej części dla jednego głównego odbiorcy. Wskazuje to na leasingowy charakter umowy, nawet jeśli nie jest ona typową umową leasingu, a dotyczy jedynie dostawy określonych ilości produktów wytwarzanych z danego składnika aktywów.

Inne warunki

Kolejnym czynnikiem, który należy rozważyć, jest prawo lub zdolność kupującego do operowania bądź kontrolowania przez inne podmioty składnika aktywów, którego nie jest właścicielem, ale pobiera z niego określone pożytki. Kontrola w tym wypadku nie tylko odnosi się do fizycznego dostępu do danego składnika aktywów, ale również do zdolności kupującego do wywierania operacyjnego wpływu na aktualnego użytkownika składnika aktywów, przez określanie poziomów produkcji, harmonogramu odbioru produktów itp., dopasowując je do swoich potrzeb.

Ostatnią przesłanką występowania leasingu w typowych umowach może być także sposób ustalania ceny. Jeśli nie została ona ustalona w umowie jako stała lub nie jest równa rzeczywistej jednostkowej cenie rynkowej, będziemy mieli do czynienia z umową zawierającą elementy leasingu. Tym bardziej, jeżeli kupujący jest praktycznie jedynym istotnym odbiorcą pożytków płynących z danego składnika aktywów.

Operacyjny czy finansowy

Po przejściu przez cały schemat stajemy przed kolejnym pytaniem. Czy zidentyfikowany, wbudowany w umowę leasing jest leasingiem finansowym czy operacyjnym? Wskazówki dotyczące odpowiedzi znajdują się w MSR 17 Leasing. Jeżeli nawet zidentyfikujemy leasing w niektórych umowach, to może on być leasingiem operacyjnym. Wówczas, z punktu widzenia sprawozdania finansowego, IFRIC 4 będzie skutkowała jedynie zaprezentowaniem dodatkowych ujawnień w notach odnoszących się do przyszłych płatności z tytułu leasingu operacyjnego. Gdy wbudowany leasing okaże się leasingiem finansowym, to należy dokonać odpowiedniego ujawnienia aktywów będących przedmiotem leasingu i odpowiadających im zobowiązań z tytułu przyszłych płatności dotyczących ich użytkowania.

W takiej sytuacji ujęcie nowych aktywów, a przede wszystkim zobowiązań, może istotnie wpłynąć na wiele wskaźników spółki. Przykładowo — niekorzystną zmianą będzie wzrost zadłużenia spółki i spadek płynności (część zobowiązania będzie krótkoterminowa). Ale mogą też być i pozytywne efekty — wzrost marży brutto i wskaźnika EBITDA na skutek rozdzielenia wcześniejszego kosztu wykorzystania aktywów (usługi obce) między amortyzację a koszty finansowe.

Dlatego należy pamiętać, by zawarcie każdej istotnej umowy (nie tylko typowej umowy leasingu, dzierżawy lub najmu) było poprzedzone analizą skutków jej zawarcia z punktu widzenia właściwego jej potraktowania w sprawozdawczości finansowej — czy zostanie ona ujęta jako potencjalny leasing, a jeśli tak, to jaki: finansowy czy operacyjny.

Marcin Zieliński

menedżer w dziale audytu Ernst & Young

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Zieliński

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy