Wyrafinowana lokata SKOK Rafineria

Klientów spółdzielczych kas standardowo spłaca BFG. Tym razem musiała pomóc Krajowa Kasa SKOK. Wszystko przez hybrydową lokatę Udziałowiec

W sektorze spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK) nie ma łatwych spraw, ale ta była szczególna. SKOK Rafineria z Trójmiasta, średniak w swojej kategorii: mniej niż 100 mln zł aktywów, niespełna 19 tys. członków. Przy niewielkich rozmiarach kasa wygenerowała spory problem dla klientów i nadzoru. Wszystko przez lokatę Udziałowiec, oferowaną jako zwykły depozyt, podczas gdy był to produkt ustrukturyzowany: tylko część pieniędzy (48 proc.) trafiało na lokatę, za resztę były kupowane udziały w SKOK-u.

Wyświetl galerię [1/2]

ŚLEDZTWO W SKOK RAFINERIA: Od marca 2016 r. toczy się w Gdańsku śledztwo w sprawie sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody finansowej na rzecz SKOK Rafineria, przekraczającej 9 mln zł, oraz nierzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych i sporządzenia nierzetelnych sprawozdań finansowych w latach 2012-17. Fot. Rafał Wojczal

Na koniec okresu oszczędzania kasa wypłacała pieniądze z części depozytowej i „kapitałowej” plus wysokie odsetki (ponad 5 proc.). Pod warunkiem wszakże, że SKOK w roku rozliczeniowym wypracuje zysk. Tak było do 2017 r., kiedy nie zostało zatwierdzone sprawozdanie finansowe za rok poprzedni, gdyż Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) wprowadziła do SKOK-u komisarza, który stwierdził wiele nieprawidłowości w rachunkach kasy i blisko 80 mln zł nieujawnionej straty. Zamiast ekstrazysków z lokaty posiadacze Udziałowca stanęli przed widmem utraty odsetek i tej części funduszy, które zostały przeznaczone na nabycie udziałów w SKOK-u. Nie są one objęte ochroną Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (BFG), gdyż nie są depozytem, lecz instrumentem kapitałowym. Finansowa inżynieria zarządu Rafinerii przysporzyła niemałych problemów KNF.

Standardowo, gdy nie ma widoków na uratowanie SKOK-u przy wsparciu Kasy Krajowej SKOK, a zazwyczaj ich nie ma, nadzór szuka innej kasy, na tyle silnej, żeby przejąć bankruta. Od 2014 r. udało się przeprowadzić dwie takie fuzje. Kiedy nie udaje się przeprowadzić akcji ratunkowej z udziałem bratniej kasy, KNF zwraca się do banków spółdzielczych i komercyjnych o przyjście z pomocą. Dotychczas w tym trybie zostało przejętych osiem kas, w tym dwie przez banki spółdzielcze. Jeśli jednak nikt, ani w sektorze SKOK-ów, ani bankowym, nie odpowie na apel KNF, wtedy nadzór kieruje wniosek do sądu o ogłoszenie bankructwa kasy. Od 2014 r. KNF wystąpiła o upadłość 11 SKOK-ów. Etap poszukiwania chętnego na SKOK Rafineria wśród kas KNF zamknęła w marcu tego roku i zaprosiła do rozmów banki. Chętnych, którzy z własnej woli wyrywaliby się do brania sobie na głowę zbankrutowanych SKOK-ów, zazwyczaj nie ma. Tym razem zainteresowanie, ze względu na komplikacje związane z lokatą Udziałowiec, było jeszcze mniejsze.

30 mln zł hybrydowej lokaty

Dla KNF opcja zamknięcia kasy i upadłości była bardzo niewygodna ze względu na niemal pewne protesty posiadaczy Udziałowca, domagających się zwrotu pieniędzy. Dotychczas sanacja sytuacji w sektorze SKOK-ów, czyli raczej wygaszanie nierentownych, zarządzanych często nieprofesjonalnie, a czasem w sposób przestępczy kas, przebiegała bez najmniejszych zakłóceń. BFG szybko spłacał deponentów kas, a banki sprawnie przejmowały upadły biznes. SKOK Rafineria mógł przerwać dobrą passę i nakręcić falę negatywnego PR, tym bardziej że w mediach zaczęły pojawiać się publikacje przyrównujące gdańską kasę do Amber Gold.

Ostatecznie problemów udało się uniknąć. W miniony piątek KNF ogłosiła, że znalazł się chętny na SKOK Rafineria — BGŻ BNP Paribas. Na rynku natychmiast pojawiła się plotka, że kłopotliwą kasę przejęli Francuzi i spłacili „udziałowców”, odwdzięczając się w ten sposób za szybką zgodę na przejęcie Raiffeisen Polbanku i spłacając kilka innych długów zaciągniętych przez ostatnie lata w nadzorze. Z naszych ustaleń wynika jednak, że BGŻ BNP Paribas nie wypłacił pieniędzy posiadaczom hybrydowej lokaty. Sprawa została załatwiona w ten sposób, że BFG wziął na siebie zwrot części depozytowej Udziałowca, straty z tytułu części inwestycyjnej pokryła natomiast Krajowa Kasa SKOK.

— Wartość hybrydowej lokaty była stosunkowo niewielka i wynosiła około 30 mln zł — wyjaśnia osoba znająca kulisy sprawy. Biorąc jednak pod uwagę wielkość portfela depozytowego SKOK Rafineria, czyli 94 mln zł (dane na koniec marca), udział Udziałowca w bilansie wynosił około 30 proc. Aktywa kasy miały wartość 74 mln zł, a fundusze własne — -34,5 mln zł.

Sektor SKOK-ów po czterech latach

Gdańska kasa będzie działała pod swoim szyldem do końca maja. Później zniknie z rynku, podzielając los 21 SKOK-ów, które w ciągu ostatnich czterech lat, czyli od momentu objęcia nadzoru nad sektorem przez KNF, zakończyły działalność. 11 upadło, osiem zostało przejętych. Najaktywniej w restrukturyzację sektora zaangażował się Alior, który wchłonął trzy kasy: SKOK św. Jana z Kęt, SKOK Wyszyńskiego i SKOK Powszechna. Pekao przejął SKOK Kopernik, PKO BP SKOK Wesoła, ING Bank Śląski SKOK Bieszczadzka, Śląski Bank Spółdzielczy WSKOK Profit, a Bank Spółdzielczy ze Wschowej — SKOK Lubuska. Z dużych banków na liście ratowników kas spółdzielczych nie ma już tylko mBanku i BZ WBK. Od 2014 r. do końca 2017 r. BFG wypłacił deponentom SKOK-ów 4,326 mld zł. Suma bilansowa sektora zmniejszyła się z 19 do 10 mld zł. Liczba kas spadła z 55 do 31. Spośród nich dwie mają aktywa o łącznej wartości 7 mld zł, a lwia część tej kwoty przypada na SKOK Stefczyka. Pozostałe kasy to instytucje niewielkie. 25 ma aktywa mniejsze niż 100 mln zł.

 

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Eugeniusz Twaróg

Najważniejsze dzisiaj

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy

Puls Biznesu

Banki / Wyrafinowana lokata SKOK Rafineria