Kolos na miarę ambicji

Materiał partnera: BGK
opublikowano: 25-10-2018, 22:00

Monumentalny gmach warszawskiej centrali Banku Gospodarstwa Krajowego pod adresem Aleje Jerozolimskie 7 zdobią płaskorzeźby przedstawiające historię ujarzmiania Ziemi przez człowieka. Budowa siedziby nowoczesnej instytucji stała się największym przedsięwzięciem architektonicznym stolicy lat dwudziestych minionego wieku

Konieczność budowy siedziby powstałego w 1924 r. Banku Gospodarstwa Krajowego wynikała z prozaicznego braku odpowiednich budynków administracyjnych w na powrót stołecznej Warszawie. Instytucja zajmowała kilka kamienic prowizorycznie przerobionych na biura, jednak ten stan stawał się coraz większą uciążliwością wraz z rozwojem banku i wzrostem jego znaczenia. Początkowo planowano nabyć i zmodernizować pałac Kronenberga (w miejscu dzisiejszego hotelu Sofitel Victoria), jednak zwyciężyła koncepcja budowy nowoczesnego obiektu godnego ambicji gospodarczych Rzeczypospolitej.

Wszechobecna nowoczesność

Konkurs projektowy wygrał dziekan Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej, prof. Rudolf Świerczyński. Do budowy przystąpiono w maju 1928 r., zaś do użytku oddano w grudniu 1931 r. Gmach od strony Al. Jerozolimskich liczy siedem kondygnacji nadziemnych, a od Nowego Światu i zaplecza – pięć kondygnacji. Nad czwartą kondygnacją elewację wieńczy gzyms, a wyższe cofają się uskokami. Trzy dziedzińce na parterze zostały pokryte szklanymi dachami, tworząc sale operacyjne banku. O skali przedsięwzięcia projektowego świadczy wyszczególnienie przewidzianych pomieszczeń, w skład których wchodziły: podziemny wiszący skarbiec, biura, pokoje konferencyjne, poczekalnie, gabinety dyrekcji, sale posiedzeń dyrekcji i rady nadzorczej, biblioteka, archiwum, wartownia, kotłownia, koksownia, warsztaty (stolarski, ślusarski i introligatorski), garaż samochodowy, mieszkania intendenta i woźnych, szatnie, jadalnia, czytelnia, lokal spółdzielni i ambulatorium. W budynku zaprojektowano nowatorskie systemy podgrzewania dachu w celu rozpuszczania śniegu, pneumatyczną pocztę, mechaniczną wentylację, system alarmowy a nawet linię szynową z wagonem do transportu węgla w kotłowni.

Rodzimy budulec

Przy wyborze materiału dekoracyjnego oraz wyposażenia wnętrz kierowano się priorytetem wykorzystania materiału krajowego. Przedsionek wyłożono podolskim alabastrem i kieleckim marmurem, których użyto również do dekoracji wysokiego westybulu. Sale operacyjne zwracały uwagę chromowanymi drzwiami i szerokim zastosowaniem marmuru, m.in. na podłogach i ladach. Marmurowe schody z witrażowymi ścianami kierowały do pomieszczeń dyrekcji, których gabinety wytłumione były podwójnymi drzwiami, a dodatkowo wykorzystywały tłumiące właściwości nowatorskiego wówczas gumoleum. Reprezentacyjne sale ozdobiono lnianymi materiałami, mozaikami, stiukami i supraportami. Wszystkie wnętrza zaprojektowali najwybitniejsi wówczas architekci i dekoratorzy.

Uwagę podróżujących Alejami Jerozolimskimi przykuwa przede wszystkim imponująca elewacja o powierzchni 4,1 tys. mkw., na którą zużyto 320 m sześc. kamienia. Wykonano ją z wulkanicznego andezytu małopolskiego wydobytego z kamieniołomu na górze Wdżar koło Czorsztyna. Stanowi ona największy i najbardziej znany przykład wykorzystania tej skały w polskiej architekturze. Elewacyjne płaskorzeźby w stylu art déco zaprojektowane przez Jana Szczepkowskiego ukazują historię ujarzmiania natury przez człowieka. Uważny przechodzień dostrzeże wkomponowany w geometryczną kompozycję monogram autora – JS oraz datę wykonania płaskorzeźb – 1931 r.

Powojenna kontynuacja

Działka, na której wzniesiono przedwojenną siedzibę banku została zabudowana w 100 proc. dzięki zadaszeniu trzech dziedzińców. Po wojnie gmach został rozbudowany dzięki przebiciu ulicy Mysiej na przedłużeniu Nowogrodzkiej oraz zabudowie sąsiadującej działki bliżej Brackiej (co zresztą przewidywał architekt Świerczyński w swym pierwotnym projekcie konkursowym). Projektanci rozbudowy uszanowali zamysł dekoratorski pierwotnego obiektu, dzięki czemu uzyskano jednolitą, imponującą do dziś strukturę.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Materiał partnera: BGK

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Po godzinach / Kolos na miarę ambicji