Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa a odpowiedzialność karna

Tajemnica przedsiębiorstwa pierwszy raz pojawiła się już w Kodeksie karnym Napoleona z 1810 r.. Przyjęto w nim, że naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa jest czynem niedozwolonym przeciwko osobom prywatnym. Począwszy od tej regulacji ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa jest regulowana nie tylko na gruncie cywilnoprawnym, ale także w ustawach prawnokarnych.

Obecnie, to właśnie przepisy karne stanowią istotny i przede wszystkim skuteczny oręż w walce z bezprawnym naruszeniem tajemnicy przedsiębiorstwa. Oprócz oczywistej funkcji represyjnej, spełniają także rolę prewencyjną. Osoba dopuszczająca się czynów niedozwolonych wymierzonych w tajemnicę przedsiębiorstwa, oprócz odpowiedzialności na gruncie cywilnoprawnym, musi bowiem liczyć się z możliwą odpowiedzialnością karną ze wszystkimi jej konsekwencjami.

Poznaj program warsztatu online “Nieuczciwa konkurencja ze strony byłych menedżerów”, 15 września 2021 >>

Pojęcie czynu nieuczciwej konkurencji oraz tajemnicy przedsiębiorstwa

Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa stanowi jeden z czynów nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z legalną definicją, czynem nieuczciwej konkurencji jest zaś działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. W art. 11 ust. 1 UZNK wskazano równieżże czynem nieuczciwej konkurencji jest ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa.

Marcin Olchowicz, Adwokat, RKKW - Kwaśnicki, Wróbel & Partnerzy
Marcin Olchowicz, Adwokat, RKKW - Kwaśnicki, Wróbel & Partnerzy

Czym w takim razie jest sama tajemnica przedsiębiorstwa?

Tajemnica przedsiębiorstwa to informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Oznacza to, iż o tym, czy mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorstwa, każdorazowo decydować będzie charakter danych informacji. Ochronie mogą podlegać wszystkie informacje mające dla przedsiębiorstwa wartość gospodarczą. Tytułem przykładu należy wskazać informacje dotyczące struktury organizacyjnej przedsiębiorstwa, wysokości płac, czy też organizacji pracy. Mogą to być również informacje handlowe, bazy danych kontrahentów, a nawet korespondencja z klientami. Warunkiem jest posiadanie przez takie informacje gospodarczej użyteczności oraz podjęcie przez przedsiębiorcę działań w celu ochrony ich przed rozpowszechnieniem i ujawnieniem osobom nieuprawnionym.

Naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa – przepisy karne

W obowiązującej ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji odpowiedzialność karna za naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa została określona w art. 23.

Brzmienie tego przepisu oznacza, że odpowiedzialność karna za wykorzystanie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa została zakreślona wężej niż odpowiedzialność cywilna, która to obejmuje każde ujawnienie, wykorzystanie lub pozyskanie cudzych informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa. Przepisy karne ograniczają zaś zakres odpowiedzialności sprawcy wyłącznie do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorstwa innej osobie lub wykorzystania jej we własnej działalności gospodarczej.

Czym jest więc ujawnienie tajemnicy przedsiębiorstwa powodujące odpowiedzialność karną?

O ujawnieniu tajemnicy przedsiębiorstwa można mówić, gdy w wyniku zachowania sprawcy choć jedna osoba do tego nieuprawniona zapozna się z informacją w sposób pozwalający poznać jej ukryte znaczenie. Czynu tego można się dopuścić nawet poprzez przekazanie informacji stanowiącej tajemnicę przedsiębiorstwa zaufanej osobie trzeciej, na której dyskrecji można polegać. Nie musi więc zaistnieć w tym wypadku rozpowszechnienie takiej informacji większej liczbie osób.

Czym jest wykorzystanie tajemnicy przedsiębiorstwa we własnej działalności gospodarczej?

Wykorzystanie tajemnicy innego przedsiębiorstwa we własnej działalności oznacza w praktyce każdą czynność sprawcy polegającą na posłużeniu się daną informacją we własnej działalności. Katalog możliwych zachowań sprawcy jest otwarty. Jedynie dla przykładu należy wskazać na oferowanie produktów z niższą marżą, skopiowanie organizacji pracy, czy też wreszcie uruchomienie linii produkcyjnej tożsamej z cudzym projektem.

W kontekście możliwości przypisania sprawstwa tego czynu zabronionego istotna jest jeszcze jedna kwestia. Mianowicie, ustawowe sformułowanie „we własnej działalności” obejmuje nie tylko własną indywidualną działalność gospodarczą, ale także pełnienie funkcji w innej jednostce organizacyjnej prowadzącej działalność gospodarczą. Chodzi więc nie tylko o prowadzenie działalności gospodarczej przez osobę fizyczną, ale również o podmioty, w których sprawca przestępstwa posiada udziały lub akcje lub też w których pełni funkcje pozwalające na podejmowanie decyzji.

Newsletter konferencje.pb.pl
Informacje o konferencjach, warsztatach, webinarach oraz promocjach. 10% rabatu na każde wydarzenie. Dostęp do wiedzy klasy biznes.
ZAPISZ MNIE
×
Newsletter konferencje.pb.pl
autor: Mateusz Stempak
Ostatnia środa miesiąca
Informacje o konferencjach, warsztatach, webinarach oraz promocjach. 10% rabatu na każde wydarzenie. Dostęp do wiedzy klasy biznes.
ZAPISZ MNIE
Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa. Nasz telefon kontaktowy to: +48 22 333 99 99. Nasz adres e-mail to: rodo@bonnier.pl. W naszej spółce mamy powołanego Inspektora Ochrony Danych, adres korespondencyjny: ul. Ludwika Narbutta 22 lok. 23, 02-541 Warszawa, e-mail: iod@bonnier.pl. Będziemy przetwarzać Pani/a dane osobowe by wysyłać do Pani/a nasze newslettery. Podstawą prawną przetwarzania będzie wyrażona przez Panią/Pana zgoda oraz nasz „prawnie uzasadniony interes”, który mamy w tym by przedstawiać Pani/u, jako naszemu klientowi, inne nasze oferty. Jeśli to będzie konieczne byśmy mogli wykonywać nasze usługi, Pani/a dane osobowe będą mogły być przekazywane następującym grupom osób: 1) naszym pracownikom lub współpracownikom na podstawie odrębnego upoważnienia, 2) podmiotom, którym zlecimy wykonywanie czynności przetwarzania danych, 3) innym odbiorcom np. kurierom, spółkom z naszej grupy kapitałowej, urzędom skarbowym. Pani/a dane osobowe będą przetwarzane do czasu wycofania wyrażonej zgody. Ma Pani/Pan prawo do: 1) żądania dostępu do treści danych osobowych, 2) ich sprostowania, 3) usunięcia, 4) ograniczenia przetwarzania, 5) przenoszenia danych, 6) wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania oraz 7) cofnięcia zgody (w przypadku jej wcześniejszego wyrażenia) w dowolnym momencie, a także 8) wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych). Podanie danych osobowych warunkuje zapisanie się na newsletter. Jest dobrowolne, ale ich niepodanie wykluczy możliwość świadczenia usługi. Pani/Pana dane osobowe mogą być przetwarzane w sposób zautomatyzowany, w tym również w formie profilowania. Zautomatyzowane podejmowanie decyzji będzie się odbywało przy wykorzystaniu adekwatnych, statystycznych procedur. Celem takiego przetwarzania będzie wyłącznie optymalizacja kierowanej do Pani/Pana oferty naszych produktów lub usług.
Kto może popełnić przestępstwo naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa?

Przestępstwo z art. 23 ust. 1 UZNK może zostać popełnione jedynie przez osobę, na której ciąży określony obowiązek wobec przedsiębiorcy. Skuteczne ściganie sprawcy takiego czynu wymaga spełnienia kilku warunków, tj.:

Wyrządzenie „poważnej szkody nie oznacza jednak konkretnej kwoty i podlega indywidualnej ocenie. Ocena ta powinna polegać na zważeniu proporcji szkody do wartości całego przedsiębiorstwa (czy też oddziału przedsiębiorstwa). Szkoda majątkowa obejmuje nie tylko rzeczywisty uszczerbek w mieniu, ale także utracone korzyści. Co więcej, nie musi to być wyłącznie szkoda majątkowa, może ona obejmowac także szkodę o charakterze niemajątkowym.

Z kolei, odpowiedzialność za czyn z art. 23 ust. 2 UZNK nie jest uzależniona od wystąpienia szkody, co zwiększa zakres zastosowania tego przepisu. Jest on tym większy, iż jest to przestępstwo powszechne, które może popełnić każdy (a więc nie tylko osoba zobowiązana do zachowania w poufności tajemnicy przedsiębiorstwa). Warunkiem koniecznym do jego popełnienia jest pozyskanie przez sprawcę tajemnicy przedsiębiorstwa w bezprawny sposób.

Co grozi osobie naruszającej tajemnicę przedsiębiorstwa?

Opisywane czyny zagrożone są karą grzywny, ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności do lat 2. Co niezwykle istotne dla pokrzywdzonego, sąd może orzec, obok kary zasadniczej, środek karny, w postaci np. zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, zakazu zajmowania określonego stanowiska bądź wykonywania określonego zawodu. Ponadto, możliwym jest orzeczenie wobec sprawcy środków kompensacyjnych, tj. obowiązku naprawienia szkody wobec pokrzywdzonego przedsiębiorstwa lub też orzeczenie obowiązku uiszczenia nawiązki na jego rzecz. Często to właśnie środki kompensacyjne są najbardziej dolegliwe dla sprawcy, a pokrzywdzonemu przedsiębiorcy dają wymierne korzyści już w postępowaniu karnym.

Ściganie sprawcy naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa na drodze postępowania karnego wymaga podjęcia szeregu czynności procesowych obejmujących m.in. wykazanie przez pokrzywdzonego przedsiębiorcę pewnej staranności podjętej w celu jej ochrony.

Ściganie sprawcy naruszenia tajemnicy przedsiębiorstwa na drodze postępowania karnego wymaga podjęcia szeregu czynności procesowych obejmujących m.in. wykazanie przez pokrzywdzonego przedsiębiorcę pewnej staranności podjętej w celu jej ochrony. Pomimo, iż stanowi potężny instrument w rękach pokrzywdzonego przedsiębiorcy, jest relatywnie rzadko wykorzystywane. Niesłusznie, stanowi bowiem uzupełnienie ścieżki cywilnoprawnej i pozwala na zgromadzenie, z pomocą organów ścigania, wszelkich istotnych dla sprawy dowodów. Co raz częściej, to właśnie na kanwie postępowania karnego, pokrzywdzony przedsiębiorca uzyskuje również możliwość uzyskania naprawienia doznanej przez niego szkody. Warto z tych możliwości korzystać.

Autor: Marcin Olchowicz, Adwokat, RKKW - Kwaśnicki, Wróbel & Partnerzy

Porozmawiaj z autorem artykułu podczas warsztatu online “Nieuczciwa konkurencja ze strony byłych menedżerów”. Do 13 sierpnia w niższej cenie >>

Dlaczego warto wziąć udział w naszych konferencjach?

14

ORGANIZUJEMY SZKOLENIA I EVENTY JUŻ OD 14 LAT

Lata doświadczenia

Dział konferencji „Pulsu Biznesu” istnieje od 2004 r. Kilkanaście lat doświadczeń i silna marka „Pulsu Biznesu”, pod którą odbywają się wydarzenia, sprawiły, że jesteśmy dziś czołowym organizatorem konferencji biznesowych skierowanych do wyższej kadry zarządzającej.

800

OD 2004 ROKU ZORGANIZOWALIŚMY PONAD 800 KONFERENCJI I WARSZTATÓW

Profesjonalizm w każdym calu

W ciągu roku kalendarzowego organizujemy ponad 50 konferencji, kongresów, warsztatów i debat, podczas których do dyskusji zapraszamy najlepszych mówców, wybitnych ekspertów i praktyków z poszczególnych branż.

20000

MOŻEMY SIĘ POCHWALIĆ TYLOMA KLIENTAMI Z PONAD 1000 FIRM

Tysiące zadowolonych klientów

Naszą ambicją jest kreowanie przedsięwzięć związanych z istotnymi, bieżącymi wydarzeniami w gospodarce, przewidywanie trendów oraz umożliwianie wymiany doświadczeń i dzielenia się wiedzą. Od 2004 roku zaufało nam już blisko 20 tys. uczestników.