Koniec sądów arbitrażowych dla BIT-ów?

Anna Piestrak-Rams, adwokat, kancelaria Axelo
23-07-2018, 22:00

6 marca Trybunał Sprawiedliwości (wielka izba) w sprawie C-284/16 Republiki Słowackiej przeciwko Achmea BV wydał przełomowe orzeczenie w kwestii jurysdykcji właściwej dla rozstrzygania „intra — EU BIT claims”

6 marca Trybunał Sprawiedliwości (wielka izba) w sprawie C-284/16 Republiki Słowackiej przeciwko Achmea BV wydał przełomowe orzeczenie w kwestii jurysdykcji właściwej dla rozstrzygania „intra — EU BIT claims”, czyli sporów powstałych między inwestorami (jednostkami w rozumieniu prawa unijnego) a państwami członkowskimi UE na tle dwustronnych umów inwestycyjnych (Bilateral Investment Treaty — BIT) zawieranych między państwami członkowskimi UE.

Achmea BV to niderlandzka spółka, która oferowała na słowackim rynku usługi prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych. Republika Słowacka przejściowo zakazała wypłaty zysków generowanych przez tę działalność. Zakaz ten został następnie uznany za niezgodny ze słowacką konstytucjąorzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego Republiki Słowackiej. Spółka Achmea wszczęła więc postępowanie arbitrażowe przeciwko Słowacji, domagając się wyrównania szkód poniesionych wskutek niekonstytucyjnych środków ustawodawczych. Podstawę prawną dla ukonstytuowania się sądu arbitrażowego i źródło jego jurysdykcji stanowił właśnie art. 8 wspomnianej wyżej BIT. Jako siedzibę sądu polubownego wybrano Frankfurt nad Menem (Niemcy), w związku z czym do postępowania arbitrażowego miało zastosowanie prawo niemieckie. Sąd polubowny zasądził od Republiki Słowackiej na rzecz spółki Achmea BV odszkodowanie w kwocie głównej 22,1 mln EUR. Republika Słowacka wniosła do sądu niemieckiego skargę o uchylenie orzeczenia sądu polubownego, a wobec jej oddalenia w pierwszej instancji odwołała się do niemieckiego Federalnego Trybunału Sprawiedliwości, wywodząc, że art. 8 BIT dotyczący zapisu na sąd polubowny jest niezgodny z art. 18, 267 i 344 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dalej jako TFUE).

Rozstrzygając tak przedstawioną TSUE przez Bundesgerichtshof kwestię prawną, Trybunał orzekł, że „artykuły 267 i 344 TFUE należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie postanowieniu umowy międzynarodowej zawartej między państwami członkowskimi, tego rodzaju jak art. 8 (…), wedle którego inwestor z jednego z tych państw członkowskich może, w przypadku sporu dotyczącego inwestycji w drugim państwie członkowskim, wszcząć postępowanie przeciwko temu drugiemu państwu członkowskiemu przed sądem polubownym, którego kompetencję państwo to zobowiązało się uznać” i pominął kwestię zgodności z art. 18 TFUE.

Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie, Trybunał odwołał się do zasady autonomii porządku prawnego UE, zasady jednolitego stosowania prawa UE i jego pierwszeństwa w stosunku do krajowych systemów prawnych państw członkowskich. Zdaniem Trybunału, sądy arbitrażowe orzekające na podstawie wewnątrzunijnych BIT, rozstrzygając daną kwestię, powinny uwzględnić m.in. obowiązujące prawo danej, układającej się strony i wszelkie inne istotne umowy między układającymi się stronami. Dalej Trybunał stwierdził, że sąd polubowny tego rodzaju, jak wskazany w art. 8 BIT, nie należy do systemu sądowego Unii i nie może być uznany za sąd jednego z państw członkowskich w rozumieniu art. 267 TFUE. Ta okoliczność powoduje, że jego orzeczenia nie będą podlegać mechanizmom zapewniającym pełną skuteczność norm prawa UE. Wobec powyższego zachodzi realna obawa o przestrzeganie wyżej wskazanych zasad prawa UE przez sądy, które nie stanowią sądów unijnych nawet sensu largo.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Anna Piestrak-Rams, adwokat, kancelaria Axelo

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Prawo / Koniec sądów arbitrażowych dla BIT-ów?