O wzroście decydują czynniki mikroekonomiczne

Stanisław Kubielas
opublikowano: 23-06-1999, 00:00

Stanisław Kubielas: o wzroście decydują czynniki mikroekonomiczne

OGRANICZENIA WZROSTU: Technologiczna struktura polskiego eksportu skazuje krajowe przedsiębiorstwa na zupełne uzależnienie od cyklu koniunkturalnego za granicą — zwraca uwagę Stanisław Kubielas. fot. M. Pstrągowska

Polityka makroekonomiczna Polski mogła poszczycić się w roku 1998 kilkoma spektakularnymi sukcesami. Z obrazem solidnych fundamentów w skali makro kontrastowała jednak pogarszająca się sytuacja finansowa przedsiębiorstw, które odnotowały spadek poziomu rentowności i płynności finansowej. Ponad 35 proc. podmiotów gospodarczych nie wypracowało zysku lub wykazało straty. Wskaźnik rentowności brutto obniżył się z 3,9 do 2,6 proc., a wskaźnik rentowności netto odpowiednio z 2,1 do 1,2 proc., co oznacza zasadniczy spadek zdolności akumulacyjnych przedsiębiorstw. Jednocześnie obniżył się wskaźnik płynności I stopnia z 19,4 do 16,4 proc., połączony z niekorzystnymi zmianami w strukturze majątku obrotowego (spadek środków płynnych i wzrost należności i roszczeń) oraz wzrostem udziału zobowiązań w jego finansowaniu.

JEDNOCZEŚNIE to właśnie popyt inwestycyjny przedsiębiorstw był głównym czynnikiem utrzymania tempa wzrostu gospodarczego, podnosząc stopę inwestycji do ponad 25 proc., a tempo wzrostu nakładów inwestycyjnych do poziomu 20 proc. rocznie, co plasuje Polskę na czele krajów OECD. Niepokojące jest jednak to, że wobec nienaturalnie wysokiej stopy oprocentowania kredytu bankowego i niskiego poziomu akumulacji wolnych środków z zysku, głównym źródłem finansowania inwestycji jest amortyzacja, stanowiąca najmniej efektywny sposób realokacji zasobów finansowych.

NISKĄ efektywność rynku kapitałowego potwierdza utrzymywanie się dualnej struktury gospodarki. O ile przedsiębiorstwa prywatne odnotowały 15-procentowy wzrost produkcji przemysłowej i 8,5 proc. wzrostu zatrudnienia, o tyle w sektorze publicznym produkcja zmniejszyła się o 12,5 proc., a zatrudnienie o 5 proc. Rentowność netto w obu sektorach spadła jednak w publicznym prawie do zera (0,2 proc.), a w prywatnym z 2,3 do 1,7 proc. Podobnie 60 proc. nakładów inwestycyjnych i 78 proc. eksportu generował sektor prywatny. Jednocześnie był on najbardziej zagrożony utratą płynności i bankructwami, wykazując niepokojąco niski (niższy od sektora publicznego) wskaźnik płynności.

PRZYWRÓCENIE wysokiego tempa wzrostu wymagało będzie dalszego przyspieszenia prywatyzacji, urealnienia poziomu stóp procentowych oraz poprawy zdolności akumulacyjnej przedsiębiorstw przez odpowiednią reformę systemu podatkowego, być może nawet za cenę ograniczonego wzrostu deficytu budżetowego. Główne czynniki wzrostu gospodarczego znajdują się teraz bardziej na poziomie mikroekonomii sektora prywatnego niż po stronie bilansów makro. Szybkość wychodzenia ze zniżkowej fazy cyklu koniunkturalnego zależała będzie zarówno od zdolności dostosowania kosztowego jak i produktowego po stronie przedsiębiorstw. Racjonalizacja niektórych grup kosztów (redukcje zatrudnienia, spadek płacy realnej) już się dokonuje; pewna reorientacja struktury produkcji również.

DŁUGOFALOWA odporność przedsiębiorstw na szoki popytowe będzie jednak zależała od ich umiejętności pogłębiania zdolności akumulacyjnej i poszerzania bazy technologicznej. Obok bankructw i przejęć należy oczekiwać dużej fali konsolidacji i przejęć oraz reorientacji zasobów na podwyższenie zdolności innowacyjnej i koncentrację na nośnikach postępu technicznego. Dotychczasowa technologiczna struktura polskiego eksportu skazuje krajowe przedsiębiorstwa na zupełne uzależnienie od cyklu koniunkturalnego za granicą. Bez jej zasadniczej zmiany niemożliwe będzie powtórzenie historycznego dokonania azjatyckich tygrysów, które po otwarciu swych gospodarek wykazywały przez wiele lat zadziwiającą odporność na wahania koniunktury światowej, utrzymując nieprzerwanie bardzo wysokie tempo wzrostu.

Stanisław Kubielas jest ekspertem Nicom Consulting Ltd.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Stanisław Kubielas

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy

Puls Biznesu

Gospodarka / O wzroście decydują czynniki mikroekonomiczne