Pierwszy polski prospekt emisyjny

Leszek Koziorowski
opublikowano: 25-11-2015, 10:16

Współcześnie dla każdej nowej emisji papierów wartościowych wprowadzanych do obrotu na rynek giełdowy sporządzany jest, co do zasady, dokument emisyjny opisujący papiery wartościowe i ich emitenta. Najczęściej takim dokumentem jest prospekt emisyjny, rzadziej memorandum informacyjne, a zupełnie odrębnie skatalogowane są restrykcyjnie wyjątki, gdy nie trzeba sporządzać żadnego dokumentu. Pamiętać należy, że nie zawsze tak było.

W początkach giełd nie sporządzano żadnych dokumentów na potrzeby rejestracji papierów wartościowych na giełdzie. Nie od początku ich funkcjonowania istniała w ogóle potrzeba formalnego wprowadzenia papierów wartościowych do obrotów. W przypadku giełdy warszawskiej, założonej w 1817 roku, w momencie jej powstania nie istniały żadne tego typu regulacje. Tym samym w teorii na warszawskiej giełdzie mogły być notowane dowolne papiery wartościowe, w praktyce jednak na początku notowane były wyłącznie weksle i monety.

Do naszych czasów nie przetrwały pierwsze ceduły Giełdy Kupieckiej w Warszawie, jednak wiemy, że pierwsza z nich zwana „Tabellą Kursu Wexlów i Pieniędzy” sporządzona została 16 maja 1817 roku i zawierała notowania weksli na Berlin, Wrocław, Gdańsk, Hamburg, Wiedeń, Augsburg, Paryż oraz w dziale „pieniądze”: dukaty holenderskie obrączkowe, dukaty napoleońskie obrączkowe, Fryderyksdory i Banko-Zetle Rosyjskie. Wiemy także, że kolejne ceduły zwierały także notowania weksli i monet innych niż wyżej wymienione. Co ciekawe, pierwszy papier wartościowy publiczny pojawił się w cedule warszawskiej giełdy dopiero 23 października 1826 roku i był nim list zastawny Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Warszawie.

Po reformie prawa giełdowego, która miała miejsce w 1872 roku, pojawił się formalny organ reprezentujący Giełdę Warszawską (taką nazwę przyjęła wówczas giełda w Warszawie). Tym organem stał się Komitet Giełdowy Warszawski i on właśnie decydował o wprowadzeniu nowych walorów do notowań. Początkowo taka decyzja podejmowana była bez obowiązku publikacji żadnego dokumentu, jedynie na podstawie wniosku zainteresowanego przedłożonego Komitetowi. Jednak wzorem innych państw europejskich emitenci, w tym przypadku spółki akcyjne, po kolei uznawały zasadność podawania do publicznej wiadomości informacji o sobie i wprowadzanych na giełdę własnych papierach wartościowych. W efekcie w dniu 17 listopada 1894 roku został opublikowany przez Towarzystwo Akcyjne Fabryki Mebli Giętych „Wojciechów” pierwszy polski prospekt. Wydarzenie to zostało z aplauzem przyjęte przez ówczesną prasę, gdyż wskazywano, iż ujawnienie, przede wszystkim informacji finansowych o spółce pozwoli wszystkim uczestnikom rynku na samodzielne, rzetelne zapoznanie się z rzeczywistą sytuacją spółki. Wyrażano życzenie, aby odtąd publikacja prospektów stała się powszechną praktyką spółek, które wprowadzają swoje akcje do notowań na giełdzie w Warszawie. W końcówce XIX w. nie zawsze tak postępowano, ale w początkach XX wieku Komitet Giełdowy Warszawski faktycznie wymagał publikacji prospektu od każdej spółki wprowadzającej swoje akcje do obrotów giełdowych. 

Należy zdawać sobie sprawę, iż pierwsze prospekty w żaden sposób nie mogą być porównywane do współczesnych, zarówno w sensie prawnym, jak i przede wszystkim odnośnie zawartości i ilości udostępnianych informacji. Treść prospektów końca XIX wieku, ale również tych z okresu międzywojennego ograniczona była do kilku bardzo podstawowych informacji. Wskazywano datę założenia spółki, wysokość jej kapitału i wyemitowane akcje z opisem uprawnień z nich płynących oraz prezentowano bilans i rachunek wyników za ostatni rok obrotowy. Analiza treści historycznego prospektu emisyjnego Banku dla Handlu i Przemysłu w Warszawie z 1911 roku nasuwa nieodparcie wniosek, że w ciągu ostatnich 100 lat rynek kapitałowy również „skoczył w nadprzestrzeń”:

Leszek Koziorowski - radca prawny, wspólnik kancelarii GESSEL, kolekcjonuje historyczne papiery wartościowe, a swoje zainteresowania historią gospodarki, a w szczególności rynku kapitałowego, rozwija poprzez działalność w Stowarzyszeniu Kolekcjonerów Historycznych Papierów Wartościowych, pełniąc funkcję prezesa od 2009 roku. Pozostaje także redaktorem naczelnym Rocznika Historii Papierów Wartościowych i autorem licznych artykułów poświęconych historii papierów wartościowych, m. in. książki „Akcje „Akcje notowane na warszawskiej giełdzie do 1939 roku”.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Leszek Koziorowski

Polecane