W 1939 r. nadano w RP sygnał telewizyjny

"Po telefonie i telegrafie musimy wynaleźć telefoton albo telefotoskop, to jest przyrząd telegraficzny do widzenia z odległości" - pisał pozytywista Julian Ochorowicz w 1878 r. na łamach czasopisma "Kosmos" wydawanego we Lwowie.

Sam Ochorowicz opracował również rok wcześniej teoretyczne zagadnienie telewizji monochromatycznej (ekran zbudowany z żarówek, które wyświetlają nadawany obraz zamieniony na zbiór punktów). Nie potrafił jednak sam skonstruować takiego urządzenia, więc zasługi jego są raczej natury koncepcyjnej. Mimo niepowodzeń podejmował szereg interesujących badań, głównie technicznych (udoskonalał mikrofony, aparaty do przenoszenia na odległość dźwięk i światło). W 1885 r. kilkakrotnie prezentował udoskonalony przez siebie telefon (w Paryżu połączył budynek Ministerstwa Poczty i Telegrafów z gmachem Opery Paryskiej oddalonym o 4 km, na Wystawie Powszechnej w Antwerpii połączył się z oddaloną o 45 km Brukselą, a w Petersburgu – z oddalonym o 320 km Bołogoje). 

Prudential w 1939 r.
Wyświetl galerię [1/6]

Prudential w 1939 r.

Na budynku ulokowanym przy Placu Napoleona widać rozbudowaną antenę telewizyjną studia znajdującego się wewnątrz i w podziemiach wieżowca. Wikipedia

Praktycznym prekursorem telewizji był jednak nasz rodak o fantazyjnym zaroście - Jan Szczepanik - nazywany 'polskim Edisonem'. On to w 1897 roku opatentował w Brytyjskim Urzędzie Patentowym (patent brytyjski nr 5031) oraz w Stanach Zjednoczonych rok później „telektroskop” – „czyli aparat do reprodukowania obrazów na odległość za pomocą elektryczności”. Urządzenie transmitowało obraz w barwach naturalnych wraz z dźwiękiem rozkładając go na punkty, które przekazywane były do odbiornika zamieniającego je ponownie na spójny kolorowy przekaz działając na identycznej zasadzie jaką stosuje dzisiejsza telewizja. Brzmi rewelacyjnie i faktycznie wynalazek wzbudził głośne echo. Mimo to nie został jednak wdrożony do produkcji ze względu na zbyt duży stopień skomplikowania i kosztowność. Dzięki telektroskopowi amerykański historyk telewizji Albert Abramson uznał Szczepanika za trzecią z osób, które w znaczący sposób przyczyniły się do powstania tego medium.

>>>ZOBACZ JAK WYGLĄDAŁ POLSKI EDISON

Prawdziwej dynamiki koncepcja przesyłania obrazu na odległość zyskuje na przełomie wieków. W 1896 r. Rosjanin Aleksandr S. Popow konstruuje pierwszą antenę nadawczo-odbiorczą, a rok później niemiecki fizyk Karl F. Braun prezentuje tzw. lampę Brauna, która umożliwi w przyszłości zbudowanie kineskopu telewizyjnego. Odbiornik z taką lampą powstał w 1907 r. Następnym ważnym krokiem, na który trzeba było poczekać kilkanaście lat, było skonstruowanie przez Rosjanina Władimira K. Zworykina w USA ikonoskopu (telewizyjnej lampy analizującej) oraz kineskopu (lampy ekranowej).

Pierwsza transmisja telewizyjna, z Londynu do Nowego Jorku, odbyła się 27 stycznia 1928 roku. A już rok później w Londynie ma miejsce dokonana przez BBC eksperymentalna transmisja telewizji kolorowej. W roku 1928 powstaje w USA pierwsza stacja telewizyjna nadająca regularny program. Rok później Polacy dokładają kolejną cegiełkę do rozwoju tego medium. Wtedy to inż. Stefan Manczarski opatentował 'Sposób telewizyjnego przesyłania obrazów za pośrednictwem drutu i radia' (patent nr 11084). Przekątna ekranu miała co prawda zaledwie kilka centymetrów, a obraz był mało wyraźny, ale sukces wynalazku był niewątpliwy. Pomysłem zainteresowało się Ministerstwo Poczt i Telegrafów (MPiT) i odkupiło patent. Urządzenie zaprezentowano następnie podczas Powszechnej Wystawy Krajowej w Poznaniu w pawilonie MPiT, w dniach 16-25 maja 1929 r.

Na przełomie trzeciej i czwartek dekady XX wieku w zaawansowanym technologicznie ośrodku Polskiego Radia w Katowicach próby telewizyjne prowadzili inżynierowie Edward Twardow oraz Fryderyk Dyrna. Ich prototypy nie znalazły jednak zainteresowania władz w dobie wielkiego kryzysu. Do koncepcji regularnego nadawania sygnału telewizyjnego w Polsce powrócono w 1935 r.

Prace badawczo rozwojowe w Państwowym Instytucie Telekomunikacyjnym (PIT) w Warszawie zainicjował prof. J. Groszkowski (od 1935). Następnie pod kierunkiem Lesława Kędzierskiego  prowadzili je dr inż. Marian Rajewski, dalej Władysław Cetner (kierownik próbnej stacji telewizyjnej) i Kazimierz Knappe. Od 10 października 1937 roku Wydział Budowy Polskiego Radia rozpoczął konstruowanie nadajnika próbnej stacji telewizyjnej na najwyższym budynku w Warszawie - Prudentialu przy Placu Napoleona (obecnie Powstańców Warszawy).

Polscy wynalazcy musieli gonić swoich zachodnich kolegów. Bowiem już w roku 1936 r. duże zainteresowanie wzbudziła transmisja telewizyjna igrzysk olimpijskich w Berlinie. W tym samym roku BBC rozpoczęła nadawanie regularnych serwisów informacyjnych.

>>>ZOBACZ PIERWSZĄ APARATURĘ TRANSMISYJNĄ NIEMIECKIEJ TELEWIZJI

Prace konstrukcyjne na Prudentialu zakończyły sie w lutym 1938 roku. Zainstalowany tam nadajnik foniczny miał moc 0,5 kW, a wizyjny uruchomiony w miesiąc później o mocy 1,1 kW. Moc wystarczyła do odbioru sygnałów telewizyjnych w promieniu ok. 25 km. Na 15 i 16 piętrze, oraz w podziemiach zaadaptowano również pomieszczenia na urządzenia nadawcze stacji i jej zasilania. Na czym odbierano sygnał? Wiemy, że do początku 1939 r. Polskie Radio  zbudowało dwa odbiorniki telewizyjne do celów technicznych  oraz kilka przenośnych do rozmieszczenia na terenie Warszawy, dwa następne wykonał Państwowy Instytut Telekomunikacyjny w Warszawie, skorzystano również z telewizora produkcji Philipsa. Sprowadzono także kilka telewizorów firmy Marconi z Anglii. W 1939 roku nadajnik warszawski wyposażono już w antenę docelową o  całkowitej długości 27 metrów. Tuż, przed wybuchem wojny ukończono budowę nadajnika o mocy 200 kW. Pierwszym wyemitowanym filmem była fabuła " Barbara Radziwiłłówna".

>>>ZOBACZ ZDJĘCIE ANTENY NADAWCZEJ NA WARSZAWSKIM WIEŻOWCU Z 1939 R.

Prudential przetrwał bombardowania we wrześniu 1939 r., lecz aparaturę telewizyjną Niemcy wywieźli do Berlina, po czym słuch o niej zaginął. Sam budynek został dotkliwie uszkodzony podczas Powstania Warszawskiego, ale jego konstrukcja wytrzymała ostrzał i do dziś trwa przy Placu Powstańców Warszawy.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: MARCIN DOBROWOLSKI

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / W 1939 r. nadano w RP sygnał telewizyjny