107 mld dolarów dla Europy

Jedno z najważniejszych dla Europy przemówień zostało wygłoszone w Harvardzie, na schodach kościoła uniwersyteckiego. Sekretarz stanu USA, zrażony niechęcią ZSRR do wspólnych działań, ogłosił amerykańską pomoc dla europejskich gospodarek.

Wojenna katastrofa minionego konfliktu pociągnęła za sobą gigantyczny kryzys gospodarczy pierwszych lat pokoju. Zwycięskie mocarstwa kontynentu: Francja i Wielka Brytania nie miały wystarczających środków by móc sprostać kosztom odbudowy, przemysł w pokonanych Niemczech był sparaliżowany, a Związek Radziecki odcinał gospodarcze kontakty z Zachodem okopując się za Żelazną Kurtyną. Rządy państw zachodnich musiały zmagać się z problemami takimi jak zmiana produkcji na zmiana produkcji na funkcjonującą w warunkach pokoju, gigantyczne bezrobocie wśród zdemobilizowanych żołnierzy, bezdomność setek tysięcy ludzi ze zniszczonych miast i wyzwolonych obozów a nawet głód wśród własnych obywateli.

George Marshall, sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych
Zobacz więcej

George Marshall, sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych

Problemy te w latach 1946-47 coraz bardziej dotykały Stany Zjednoczone, których dyplomacja zaniepokojona była wzrostem sympatii komunistycznych wśród dotkniętych kryzysem społeczeństw europejskich, a handel cierpiał na brak tradycyjnych rynków zbytu dla towarów produkowanych za Oceanem. 

Na problem powojennej odbudowy Europy nałożyła się coraz ostrzejsza rywalizacja między dwoma politycznymi blokami skupiającymi państwa kontynentu. Główną osią konfliktu była kwestia roli Niemiec w planowanym ładzie politycznym. Nie brakowało postulatów przemienienia tego kraju w państwo rolnicze, pozbawione przemysłu. Ich realizacja oznaczałaby jednak konieczność redukcji populacji kraju aż o 25 milionów obywateli. Nikt nie wiedział co miałaby ona oznaczać i w jaki sposób przebiegać, uznano ją więc za nierealną. Okupujący Niemcy alianci wspierali odbudowę tamtejszego przemysłu liberalizując jednocześnie nałożone na niemiecką gospodarkę ograniczenia. W styczniu 1947 r. podniesiono dopuszczalną produkcję stali z poziomu 25% przedwojennej do 50%. To nie mogło spodobać się Związkowi Radzieckiemu, który okupował tereny znacząco uboższe przemysłowo od zachodnich. Stalin i inni moskiewscy politycy grali więc na zwłokę widząc postępujący kryzys gospodarczy w państwach kapitalistycznych. Jednym z ich działań było sabotowanie prób przeprowadzenia decyzyjnej międzynarodowej konferencji poświęconej odbudowie. Kroki te szybko wyczerpały cierpliwość nowomianowanego szefa amerykańskiej dyplomacji.

Przemawiając 5 czerwca 1947 roku do ostatniego rocznica harvardzkich studentów, ze schodów Memorial Church, sekretarz stanu USA gen. George Marshall powiedział m.in.:

"Jest logicznym, że Stany Zjednoczone powinny zrobić co jest w ich mocy, aby pomóc w powrocie do normalnego zdrowia gospodarczego na świecie, bez którego nie może być politycznej stabilności i zapewnionego pokoju. Nasz sposób postępowania nie jest skierowany w stronę któregokolwiek państwa, ale przeciwko głodowi, ubóstwu, desperacji i chaosowi. Każdy rząd wyrażający chęć pomocy w odbudowie spotka się z pełną współpracą po stronie Stanów Zjednoczonych."

Jednocześnie Marshall zadeklarował, że Stany Zjednoczone nie występują przeciw żadnej doktrynie politycznej, ale będą protestować wobec tych, które zmierzają do umocnienia ubóstwa własnych społeczeństw. Przemówienie nie zawierało żadnych liczb czy dat. Najważniejsze w nim było wezwanie do spotkania z państwami europejskimi i zadeklarowanie pełnej pomocy USA w odbudowie. 

W marcu 1948 roku Kongres przyjął ustawę o współpracy ekonomicznej nazywaną Planem Marshalla. W ciągu czterech lat do Europy trafiło ok 107 mld dolarów (według dzisiejszych cen) w postaci surowców, produktów żywnościowych, kredytów i dóbr inwestycyjnych. Program ten był pierwszą inicjatywą, która wymagała od państw europejskich koordynacji działań inwestycyjnych i w konsekwencji stał się impulsem do dalszej integracji gospodarczej kontynentu.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / 107 mld dolarów dla Europy