Płynne przekazywanie biznesowej schedy

Materiał partnera
aktualizacja: 22-11-2017, 10:22

Jednym z poważniejszych wyzwań, z jakimi zmierzą się właściciele firm rodzinnych w najbliższych latach, jest przeprowadzenie sukcesji. Najprawdopodobniej od połowy przyszłego roku przejęcie i prowadzenie firmy przez spadkobierców będzie prostsze. Rząd proponuje zmianę przepisów w kilkudziesięciu ustawach, by po śmierci właściciela możliwe było efektywne zarządzanie przedsiębiorstwem.

Ministerstwo Rozwoju zakończyło konsultacje społeczne projektu ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej. To, że sukcesja w firmie ma być prostsza, zapowiedział wicepremier Mateusz Morawiecki rok temu, jako jeden z elementów pakietu „100 zmian dla firm”. Proponowane przez resort rozwoju rozwiązania regulują kwestie związane z sukcesją w firmach prowadzonych w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej. To wciąż najpopularniejsza forma własności w Polsce. 

Nowe przepisy są ważne przede wszystkim dla ponad miliona firm rodzinnych i dla pracujących w nich ponad czterech milionów osób w Polsce. Z raportu „Firma rodzinna to marka”, opublikowanego przez Instytut Biznesu Rodzinnego w styczniu, wynika, że ponad połowa firm rodzinnych zamierza przeprowadzić sukcesję w najbliższych pięciu latach. Z danych zaprezentowanych przez resort rozwoju wynika, że blisko 200 tys. właścicieli ma już 65 i więcej lat. Miesięcznie do Centralnej Ewidencji i Informacji Gospodarczej trafia około 100 zgłoszeń o śmierci właścicieli przedsiębiorstw.

Jednoosobowa działalność gospodarcza jest nierozerwalnie związana z osobą właściciela (jednym numerem NIP, rejestracją w zakresie VAT, prawem do odliczenia podatku VAT czy umowami z kontrahentami lub instytucjami finansowymi).

— Odejście właściciela firmy oznacza, że wraz z nim umiera całe przedsiębiorstwo. Automatycznie wygasają kontrakty handlowe czy umowy o pracę. I o ile po przedsiębiorstwie może pozostać jakiś majątek w postaci np. nieruchomości czy maszyn, to firma znaczy więcej niż majątek. Firma to tradycja, kultura, rodzina, to są także ludzie. Dobrze, że powstał ten projekt, jego implementacja daje szansę na to, że małe rodzinne firmy przestaną znikać tak szybko jak obecnie — podkreśla prof. Jan Klimek, wiceprezes Związku Rzemiosła Polskiego. Dodaje, że do trzeciego pokolenia przechodzi nie więcej niż 8 proc. firm. A Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, główna ekonomistka Konfederacji Lewiatan, przyznaje: — To trudny, ale też ważny projekt. Wprowadza zmiany do ustaw o podstawowym znaczeniu dla gospodarczego porządku prawnego, m.in. do kodeksów: cywilnego, pracy, postępowania administracyjnego, do ustaw podatkowych, ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Najważniejsze w nim jest wprowadzenie instytucji zarządcy sukcesyjnego oraz „przedsiębiorstwa w spadku”.

— Podstawowym celem nowego prawa jest zapewnienie przedsiębiorcom warunków do tego, by firma po ich śmierci nie popadła w niebyt. Pośredni cel to — jak przyznaje Mariusz Haładyj, wiceminister rozwoju, odpowiedzialny za przygotowanie ustawy — wzmocnienie ochrony praw innych osób między innymi pracowników i kontrahentów. Wiceminister tłumaczy, że projekt zmienia między innymi prawo podatkowe, by istniała ciągłość rozliczenia po śmierci właściciela. W prawie pracy wprowadzone zostaną rozwiązania pozwalające utrzymać w mocy stosunki pracy. W przepisach administracyjnych natomiast — utrzymanie wydanych koncesji, licencji i zezwoleń, które dla niektórych firm są podstawą dla prowadzenia działalności. Będzie również możliwość kontynuacji zawartych przez przedsiębiorcę umów

Zarządcę sukcesyjnego można wybrać na dwa sposoby. Pierwszy odbywa się za życia: przedsiębiorca wskazuje osobę, która po jego śmierci przejmie zarządzanie firmą. Drugi sposób polega na tym, że po śmierci właściciela ustalenie zarządcy ma następować na zasadzie wyboru większością 85 proc. głosów osób, które dziedziczą majątek firmy. Wymagana większość obliczana jest według udziałów w przedsiębiorstwie. Zarządca będzie mógł działać do czasu, gdy zostanie podzielony majątek spadkowy, ale maksymalnie 2 lata. Wyjątkowo — sąd będzie mógł przedłużyć okres zarządu do 5 lat.

Wiceminister Haładyj zwraca uwagę na jeszcze jedno rozwiązanie, które zwiększy szansę na przeżycie firmy. — Proponujemy, by osoba, która zechce prowadzić firmę po śmierci właściciela, a nie jest z nim blisko spokrewniona, została zwolniona z podatku od spadków. Dziś z takiego zwolnienia korzysta tylko najbliższa rodzina zmarłego.

Ministerstwo chce, by nowe prawo zaczęło obowiązywać od połowy przyszłego roku. Projekt ustawy powinien jeszcze w tym roku trafić do Sejmu.

Jakie będą zmiany: w prawie cywilnym i handlowym:

  • powołanie zarządcy sukcesyjnego — w tym celu zostaną w szczególności określone reguły powoływania, odwołania i wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, obowiązki i zakres odpowiedzialności,
  • umożliwienie posługiwania się od dnia otwarcia spadku do działu spadku dotychczasową firmą spadkodawcy z dodatkiem „w spadku”;
  • prawo dysponowania pieniędzmi na rachunku bankowym przedsiębiorcy wykorzystywanym przy prowadzeniu przedsiębiorstwa przez zarządcę sukcesyjnego;
  • wprowadzenie reguły, zgodnie z którą stosunki prawne, w tym umowy cywilnoprawne, które nie są ściśle związane z osobą spadkodawcy, będą mogły pozostać w mocy

w prawie administracyjnym:

  • wprowadzenie możliwości przejęcia przez następców prawnych przedsiębiorcy praw i obowiązków administracyjnych wynikających m.in. z koncesji, licencji i zezwoleń;
  • dzięki zarządowi sukcesyjnemu: możliwość korzystania z przyznanej zmarłemu przedsiębiorcy pomocy publicznej.

w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych:

  • gdy zarząd sukcesyjny będzie ustanowiony, stosunki pracy zostaną zachowane, natomiast jeśli zarząd sukcesyjny zostanie ustanowiony po pewnym czasie od otwarcia spadku — stosunki pracy wygasną po 30 dniach, lecz pracownikom będzie przysługiwało pierwszeństwo w zatrudnieniu w przedsiębiorstwie; w okresie przejściowym możliwe będzie natomiast zawarcie porozumienia o kontynuowaniu stosunku pracy na dotychczasowych zasadach.
  • zarządca sukcesyjny zostanie osobą uprawnioną do dokonywania wszelkich czynności związanych z zatrudnieniem

w zakresie prawa podatkowego:

  • wprowadzenie nowego „rodzaju” podatnika niektórych podatków — przedsiębiorstwo w spadku; wprowadzenie ciągłości rozliczeń podatkowych w zakresie podatków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. w szczególności podatku VAT, podatku dochodowego, podatku akcyzowego;
  • umożliwienie posługiwania się NIP-em zmarłego przedsiębiorcy przez przedsiębiorstwo w spadku;
  • uregulowanie odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe oraz zasad prowadzenia rachunkowości w związku z działalnością przedsiębiorstwa w okresie od śmierci przedsiębiorcy do wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego.

 

Cykl powstał we współpracy z PARP

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Materiał partnera

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Inne / Płynne przekazywanie biznesowej schedy