Pokoleniowa rewolucja czy kontynuacja?
Generacja Z.
Praca i finanse.

Młodzi z tzw. pokolenia Z wychowują się w zupełnie innych warunkach niż poprzednicy. Będzie to miało wpływ na ich zachowania jako pracowników i klientów instytucji finansowych. Ale czy to będzie zmiana rewolucyjna?

W literaturze istnieje kilka podziałów granicznych określających pokolenie X, Y, Z. Mówi się już nawet o pokoleniu Alfa – rocznik ok. 2010 r., jednak my na potrzeby raportu, oraz realizowanego badania, przyjęliśmy następujące założenia:

  • Z urodzeni 1995–2019: 0-24 lata
  • Y (milenialsi) urodzeni 1980–1994: 25-39 lat
  • X urodzeni 1965–1979: 40-54 lata

W świecie pełnym dóbr konsumpcyjnych i zachodzących zmian społecznych wolność i swoboda wyboru będą dla pokolenia Z kluczowymi wartościami. Zetki będą żyły dłużej o ok. 6-8 lat niż poprzednicy z pokolenia X i Y. To spowoduje, że będą musiały pracować dłużej o co najmniej kilka lub nawet 10 lat, by zarobić na siebie oraz na zwiększającą się liczbę emerytów.

Liczba osób w wieku produkcyjnym (15-64) przypadająca na liczbę osób w wieku 65+

Ze względu na zachodzące zmiany społeczne osoby z pokolenia Z będą coraz później zakładały rodziny, będą częściej żyły w nieformalnych związkach. Zwiększy się liczba rozwodów. To spowoduje, że więcej kobiet Zetek, niż tych z pokolenia X i Y, będzie aktywnych zawodowo, by mieć zabezpieczenie finansowe.

Pokolenie Z ma mniej rodzeństwa niż poprzednicy. Wychowane w znacznie większym dobrobycie będzie w przyszłości oczekiwać coraz wyższego standardu życia. Zetki będą miały znacznie więcej aktywów spadkowych i będą bardziej niecierpliwe w kwestii posiadania dóbr materialnych, w tym mieszkania.

Znacznie więcej Zetek (94%) niż Iksów (53%) korzysta z internetu za pośrednictwem telefonu. Jest to sygnał dla instytucji finansowych, że jeśli chcą dotrzeć do młodych, muszą to robić głównie za pośrednictwem tego właśnie kanału.

Odsetek osób z poszczególnych grup wiekowych korzystających z internetu za pośrednictwem danych urządzeń w 2018 r.

Stały dostęp do internetu, presja na zdobywanie uznania znajomych poprzez „lajki” w social mediach, cyberprzemoc, większa rola znajomości wirtualnych, a także wiele zmian społecznych, w tym większa liczba rozwodów, powodują, że coraz więcej nastolatków nie radzi sobie z problemami i narastającym stresem.

Pojawia się problem fonoholizmu, czyli uzależnienia od telefonów i internetu, oraz bardzo niepokojące zjawisko zwiększającej się liczby problemów psychicznych i prób samobójczych wśród nastolatków.

Zetki w świecie finansów

Osoby z pokolenia Z lubią pieniądze. Generacji urodzonej i wychowanej w kapitalizmie trudno wyobrazić sobie życie bez dochodów, pozwalających na zaspokajanie przyjemności. Być może dlatego doceniają oszczędności i je posiadają.

36 proc. Zetek dysponuje zgromadzonymi pieniędzmi w kwocie do 1 tys. zł. Głównym źródłem, z którego czerpią środki, jest rodzina, która bardziej niż w poprzednich dekadach może sobie pozwolić np. na prezenty w postaci gotówki przy różnych okazjach.

Młodzi są wychowywani w czasach, gdy stale mówi się o czekających ich niskich emeryturach, dlatego można zakładać, że Zetki będą lepiej rozumiały konieczność oszczędzania niż starsze pokolenia. Zdecydowana większość (90 proc.) deklaruje, że gdy potrzebują kilkuset złotych na rozrywkę w danym miesiącu, wolą oszczędzić i odłożyć zakup, niż wziąć kredyt czy pożyczkę.

Który z poniższych opisów bardziej pasuje do Ciebie?

Branie kredytu czy pożyczki to jedno, ale spłacenie w terminie to już inna sprawa. Młodzi co prawda nie zadłużają się bardziej na przyjemności i rozrywkę niż osoby z pokolenia X i Y, ale gdy już pożyczkę wezmą, mają zdecydowanie większy problem w spłacie zobowiązania na czas niż osoby starsze, co potwierdzają dane z Krajowego Rejestru Długów.

Zadłużenie tych niesolidnych dłużników w wieku 18-25 lat wzrosło aż 15-krotnie między 2013 r. a końcem I kwartału 2019 r. (z prawie 43 mln zł do 637 mln zł ).

Udział zadłużenia osób w wieku 18-25 lat w całkowitym zadłużeniu

Na taką niefrasobliwą postawę w spłacie własnych zobowiązań z pewnością wpływają braki w wiedzy ekonomicznej, a te już teraz są największe wśród pokolenia Z.

Na pytanie z zakresu podstawowej wiedzy ekonomicznej (oszacowanie potencjalnego zysku z lokaty przy założonym rocznym oprocentowaniu i wysokości inflacji) tylko 38 proc. Zetek odpowiedziało poprawnie, 38 proc. nie wiedziało, a 24 proc. wskazało błędne odpowiedzi. Można zakładać, że ten niski poziom wiedzy ekonomicznej pokolenia Z będzie w przyszłości negatywnie wpływał na jego decyzje finansowe, zarządzanie domowym budżetem, a tym samym radzenie sobie w dalszym życiu.

Wyobraź sobie, że ulokowałeś swoje pieniądze w banku na lokacie oprocentowanej w wysokości 5 proc. rocznie, a inflacja w tym samym czasie wyniosła 3 proc. Ile w ciągu roku zarobisz na takiej lokacie?

Zetki na rynku pracy

Wchodzenie na rynek pracy pokolenia Z budzi duże obawy pracodawców i obecnych pracowników firm, jednak są one często wyolbrzymiane.

W świetle wyników badania podejście do pracy osób z pokolenia X, Y, Z nie różni się między sobą aż tak bardzo, jak wielu mogłoby sądzić. Największe różnice dotyczą podejścia do zatrudnienia w formie umowy o pracę oraz stabilności, które dla Zetek nie są kluczowe.

Być może młodzi, którzy coraz częściej łączą pracę z nauką czy też dorabiają np. na własnym blogu czy kanale na YouTube, zaczynają się bardziej przyzwyczajać do niestabilności na rynku pracy niż ich poprzednicy.

Co liczy się dla Ciebie przy wyborze miejsca pracy? Badani mogli wybrać trzy najważniejsze kwestie lub wpisać inne.

Zetki bardziej stawiają na dobrą atmosferę i relacje z ludźmi, elastyczny czas pracy, możliwości rozwoju czy szybki dojazd do pracy. Pracodawcy będą musieli się bardziej natrudzić, by zatrzymać najmłodszych pracowników u siebie na dłużej. Tym bardziej, że pokolenie Z wchodzi na rynek pracy z bardzo niskim bezrobociem przez co jest dużo bardziej pewne siebie niż X czy Y.

Uśrednione bezrobocie − trzy pokolenia: X, Y, Z

Z drugiej jednak strony coraz więcej Polaków ma wyższe wykształcenie, więc sam dyplom wyższej uczelni nie będzie stanowił karty przetargowej w zdobyciu dobrej pracy, tak jak w poprzednich dekadach. O przewadze Zetek wśród rówieśników będą częściej decydowały doświadczenie i umiejętności, w tym kompetencje cyfrowe, wszechstronność, elastyczność czy kreatywność.

Zetki mogą stać się dużo mniej lojalne względem pracodawców niż pozostałe pokolenia, a pracodawcy będą musieli więcej zainwestować, by pokolenie Z związać ze sobą na dłużej.

Dla wszystkich trzech badanych pokoleń oznaką sukcesu w życiu zawodowym są wysokie zarobki. Zetki są pierwszym pokoleniem wychowanym całkowicie w czasie gospodarki rynkowej. Przeniknęła do nich moda na start-upy i chęć prowadzenia własnego biznesu. Można zakładać, że w przyszłości znacznie więcej osób z pokolenia Z będzie chciało prowadzić własną firmę niż ich poprzednicy.

Pobierz pełny raport

Nota metodologiczna badania przeprowadzonego na potrzeby raportu: Badanie przeprowadzone na panelu Ariadna. Próba ogólnopolska licząca N=1652 osób w wieku 15-54. Struktura próby dobrana wg reprezentacji w populacji dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Metoda: CAWI. Termin realizacji: 29 kwietnia – 9 maja 2019 roku.

Partnerem materiału jest Provident

Provident to notowana na GPW, międzynarodowa instytucja finansowa z brytyjskimi korzeniami. W Polsce działa już od ponad 21 lat i jest liderem rynku pożyczek gotówkowych. Model biznesowy firmy opiera się na relacjach z klientem i dostarczaniu im prostych oraz rzetelnych produktów finansowych. Indywidualne oczekiwania, ale także rozwój nowych technologii sprawiają, że firma stale dopasowuje portfolio swoich produktów do potrzeb klientów.

Będąc jednym z wiodących podmiotów na rynku finansowym oraz jednym z największych pracodawców, Provident na bieżąco odpowiada na dokonujące się przemiany pokoleniowe. Z sukcesem tworzy przyjazne miejsce pracy, spełniające oczekiwania kolejnych generacji, czego potwierdzeniem są zdobywane od wielu lat nagrody Top Employer czy wyróżnienie Pracuję, bo lubię. By zadbać o rozwój biznesowy studentek, prezes firmy – Agnieszka Kłos – zaangażowała się w platformę mentoringową Pracodawców RP „Kierunek: Kobieta Biznesu”.

Jednym z filarów strategii biznesowej Providenta jest także odpowiedzialne pożyczanie. W 2018 roku Provident zaprezentował trzeci raport społeczny, w którym podsumowane zostały działania firmy w latach 2016-2017. Provident jest jedyną firmą pożyczkową, która przygotowuje raport społecznej odpowiedzialności biznesu. Za lata 2014, 2015 oraz 2017 i 2018 otrzymał tytuł „Etyczna Firma” przyznawany przez redakcję dziennika „Puls Biznesu”. Może także poszczycić się Certyfikatem RESPECT od GPW.