Policz swoich ludzi i pilnie czytaj ustawy

Rafał Kerger
opublikowano: 29-05-2006, 00:00

Co musisz, a co możesz, gdy zatrudniasz 20, 100, 250 osób? Sprawdziliśmy, co mówią o tym przepisy.

Tabel, co pracodawca musi, a co może, gdy zatrudnia określoną liczbę osób, próżno szukać na stronach internetowych Państwowej Inspekcji Pracy czy Ministerstwa Pracy. Zestawienie poziomów zatrudnienia, od których pracodawca winien spełnić dodatkowe obowiązki, przygotowaliśmy wspólnie z ekspertami: Joanną Młot-Schönthaler, radcą prawnym z kancelarii CMS Cameron McKenna, i z Teresą Piotrowicz, kierownikiem działu kadr i płac w firmie outsourcingowej FPA Group.

Kodeks pracy

Najpierw wzięliśmy pod lupę kodeks pracy. I co się okazało? Gdy zatrudniasz:

- do 10 pracowników — możesz sam spełniać w zakładzie funkcje służby bezpieczeństwa i higieny pracy, czyli kontrolować i doradzać pracownikom w kwestii BHP;

-do 20 pracowników — możesz sam pełnić te funkcje, o ile twoja działalność nie jest zakwalifikowana do wyższej niż trzecia kategorii ryzyka w rozumieniu prawa ubezpieczeniowego;

-20 i więcej pracowników — musisz stworzyć regulamin pracy i regulamin wynagradzania;

-od 20 do 100 pracowników — powinieneś stworzyć służbę BHP; na część etatu wykonywać jej zadania może pracownik oddelegowany do tego z innego stanowiska;

-ponad 100 pracowników — powinieneś stworzyć służbę BHP, zatrudniając do niej wykwalifikowanych pracowników lub zlecając te zadania wykwalifikowanej firmie;

-ponad 250 pracowników — masz obowiązek powołania komisji BHP, która będzie opiniowała i doradzała w tej kwestii służbie bezpieczeństwa.

Fundusz socjalny

Obowiązki związane z osiągnięciem określonych poziomów zatrudnienia nakłada na pracodawcę również ustawa o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. I tak:

-co najmniej 20 pracowników (w przeliczeniu na pełne etaty) — trzeba utworzyć fundusz świadczeń socjalnych, jeżeli w porozumieniu z załogą nie postanowi się inaczej (liczy się stan zatrudnienia 1 stycznia danego roku);

-poniżej 20 pracowników (w przeliczeniu na etaty) — można tworzyć zakładowy fundusz świadczeń socjalnych lub wypłacać świadczenia urlopowe, ale nie jest to obowiązek; o nieutworzeniu funduszu trzeba poinformować załogę w styczniu;

-mniej niż 20 osób (bez przeliczania na etaty) — można tworzyć zakładowy fundusz świadczeń socjalnych lub wypłacać świadczenia urlopowe, ale nie trzeba — tu załodze na pewno nic do tego.

Zwolnienia grupowe

Liczba zatrudnionych pracowników ma także znaczenie, gdy zamierzamy część z nich zwolnić. Wtedy trzeba się dowiedzieć, czy nie obowiązują nas przepisy ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, tzw. ustawy o zwolnieniach grupowych. Zgodnie z nią zwolnienia takie następują, gdy pracodawca w okresie do 30 dni zwolni 10 osób, gdy w zakładzie jest ich łącznie mniej niż 100, albo 10 proc. załogi, gdy firma zatrudnia od 100 do 300 osób, albo 30 pracowników, jeżeli w zakładzie pracuje więcej niż 300 ludzi.

Wówczas należy przeprowadzić konsultacje z zakładową organizacją związkową.

Dla największych firm ustawodawca wprowadził jeszcze jedno utrudnienie. Art. 70 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nakazuje pracodawcy, który zamierza zwolnić co najmniej 100 pracowników w okresie trzech miesięcy, by uzgodnił z powiatowym urzędem pracy (właściwym dla siedziby pracodawcy) zakres i formy pomocy dla zwalnianych osób. Mówi się wtedy o tzw. zwolnieniu monitorowanym.

Ustawy o radach i związkach

Dodatkowe obowiązki spadają także na tego pracodawcę, który sukcesywnie zwiększa zatrudnienie. Zatrudniających ponad 50 pracowników obowiązuje ustawa o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji (choć do 23 marca 2008 r. będzie stosowana tylko do zatrudniających co najmniej 100 osób). Najważniejsze z tych obowiązków? W zakładzie trzeba powołać radę pracowników. Jej członkowie są chronieni przed zwolnieniem. Jeśli zatrudniasz:

nod 50 do 250 pracowników — w skład rady wchodzą trzy osoby;

-od 251 do 500 pracowników — w skład rady wchodzi pięć osób;

-ponad 500 pracowników — rada liczy siedem osób.

Rady są wybierane albo przez związki zawodowe, albo przez samych pracowników.

Co z kolei mówi o poziomach zatrudnienia ustawa o związkach zawodowych? Przede wszystkim nakazuje zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej (jeżeli taka w zakładzie istnieje). A zatem, gdy związek liczy:

-mniej niż 150 członków zatrudnionych w zakładzie — prawo to przysługuje częściowo jednemu pracownikowi w miesięcznym wymiarze godzin równym liczbie członków zatrudnionych w zakładzie;

-od 150 do 500 członków — prawo do takiego zwolnienia przysługuje jednemu pracownikowi;

-od 501 do 1000 członków — prawo do zwolnienia z obowiązków przysługuje dwóm pracownikom;

-od 1001 do 2000 członków — zwolnienie z obowiązku pracy przysługuje trzem pracownikom (za każdy rozpoczęty nowy tysiąc — kolejnemu pracownikowi);

Poza tym pracodawca nie może bez zgody związku wypowiedzieć ani rozwiązać stosunku pracy z pracownikiem będącym członkiem zarządu związku lub komisji rewizyjnej (w okresie trwania mandatu i w rok po jego wygaśnięciu). Przy czym:

-jeżeli związek zawodowy zrzesza do 20 członków — chronione są dwie osoby;

dodatkowo zaś po jednej osobie:

-na każde rozpoczęte 10 członków w przedziale od 21 do 50 członków;

-na każde rozpoczęte 20 członków w przedziale od 51 do 150 członków;

-na każde rozpoczęte 30 członków w przedziale od 151 do 300 członków;

-na każde rozpoczęte 40 członków w przedziale od 301 do 500 członków;

-na każde rozpoczęte 50 członków powyżej 500 członków tej organizacji, będących pracownikami.

Ubezpieczenia społeczne

Równie istotne obowiązki związane z osiągnięciem pewnych poziomów zatrudnienia zawierają ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej, o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.

Pierwsza z tych ustaw nakazuje pracodawcy zatrudniającemu więcej niż 25 pracowników (w przeliczeniu na etaty) zgłoszenie się do Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i odprowadzanie tam składki, chyba że zatrudnia więcej niż sześć procent osób niepełnosprawnych.

W ustawie o świadczeniach pieniężnych jest z kolei zapis, że jeżeli pracodawca na 30 listopada poprzedniego roku kalendarzowego zgłosił do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób, to sam ma prawo wypłacać im zasiłki (m.in. opiekuńcze, macierzyńskie i chorobowe).

Jak widać, przedsiębiorca musi nie tylko liczyć, czy jego firma osiągnie zysk, ale także — ilu ludzi i w jakich sytuacjach opłaca mu się zatrudniać.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Rafał Kerger

Polecane