Pracodawca legalnie sprawdzi liczbę związkowców

  • Materiał partnera
opublikowano: 15-05-2019, 12:11

Od stycznia br. pracodawcy zyskali możliwość zakwestionowania i sprawdzenia na drodze sądowej otrzymanej od związku zawodowego informacji o liczbie członków (wcześniej tzw. informacji kwartalnej, a obecnie półrocznej). Pracodawca lub inny związek zawodowy, który ma wątpliwości co do liczby członków wynikającej z informacji przedłożonej przez daną organizację związkową, może złożyć zastrzeżenie co do tej liczby. W przypadku złożenia zastrzeżenia, organizacja związkowa, której ono dotyczy, albo wystąpi do sądu z wnioskiem o ustalenie liczby członków, albo traci swoje uprawnienia. Sąd ma 60 dni, aby sprawę rozstrzygnąć. Pracodawca może brać udział w postępowaniu.

Weź udział w warsztacie „Zarządzanie relacjami ze związkami zawodowymi”, 5-6 czerwca 2019, Warszawa >>

Nowe zasady informowania o liczbie członków

Dotychczas tj. do końca poprzedniego roku, informacja o liczbie członków była przedkładana przez związki zawodowe raz na kwartał, według stanu na koniec każdego kolejnego kwartału, w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po zakończeniu kwartału.

Zgodnie z nowym stanem prawnym, zakładowa organizacja związkowa ma obowiązek informować pracodawcę o liczbie swoich członków co 6 miesięcy, odpowiednio w  terminie do 10 lipca według stanu na 30 czerwca i do 10 stycznia według stanu na 31 grudnia danego roku.

Dodatkowo, niezależnie od powyższych terminów, nowo powstała organizacja związkowa, utworzona w trakcie półrocznego okresu sprawozdawczego, ma obowiązek poinformować pracodawcę o liczbie swoich członków w terminie 2 miesięcy od jej utworzenia. Liczbę członków ustala się na dzień złożenia tej informacji. Fakt złożenia takiej informacji „w trakcie” okresu sprawozdawczego, nie wyłącza obowiązku złożenia kolejnej informacji w terminach wskazanych powyżej. W praktyce może zdarzyć się sytuacja, że organizacja związkowa złoży informację np. 30 czerwca, a kolejną do 10 lipca. Termin 2-miesięczny na złożenie pierwszej informacji o liczbie członków jest zbyt długi i niesie za sobą wiele problemów praktycznych. W szczególności, gdy organizacja zakładowa tworzy się nie poprzez zarejestrowanie w sądzie, ale poprzez rejestrację w strukturach regionalnych lub krajowych związku zawodowego. Wówczas pracodawca, przed dokonaniem czynności z organizacją związkową, polegających na np. ujawnieniu jej określonych danych czy negocjowaniu regulaminu wynagradzania, powinien mieć możliwość żądania złożenia informacji o liczbie członków wcześniej. W przeciwnym razie musi współdziałać z organizacją, co do której nie ma potwierdzenia, czy przysługują jej status i uprawnienia zakładowej.  

Niezłożenie informacji oznacza brak uprawnień

Obecnie wprost z przepisów wynika, że niewykonanie obowiązku informacyjnego w terminie (patrz ramka) skutkuje brakiem uprawnień przysługujących zakładowej organizacji związkowej. Prawa te zostaną przywrócone dopiero z chwilą przedstawienia stosownej informacji. Do czasu złożenia informacji pracodawca będzie mógł zachowywać się tak, jakby dana organizacja nie istniała. W szczególności, nie będzie miał obowiązku współpracy z organizacją związkową przy negocjowaniu np. regulaminu wynagradzania, konsultacji wypowiedzeń umów na czas nieokreślony czy tez respektowania przywilejów związkowych przewidzianych przez przepisy prawa (np. ochrony zatrudnienia działaczy związkowych). Negatywne konsekwencje dla organizacji związkowej wywoła również podanie nieprawidłowej liczby członków, ponieważ wskazanie zawyżonej liczby zagrożone jest grzywną.

Sądowa procedura weryfikacji liczby członków

Z perspektywy pracodawcy najistotniejsze znaczenie ma jednak wprowadzenie procedury sądowej weryfikacji liczby członków.

W poprzednim stanie prawnym, pracodawca przyjmował do wiadomości informacje przekazywane przez związek i nawet jeśli miał uzasadnione wątpliwości w zakresie liczby członków, nie miał konkretnego narzędzia, które pozwoliłoby mu na sprawdzenie liczebności związku.

Od stycznia pracodawca zyskał możliwość złożenia pisemnego zastrzeżenia co do liczebności organizacji związkowej. Ma na to 30 dni od dnia przedstawienia mu informacji o liczbie członków. Takie samo prawo przysługuje innej organizacji związkowej działającej u pracodawcy. Organizacje związkowe mogą się zatem kontrolować nawzajem.

Zgłoszenie zastrzeżenia uruchamia trzydziestodniowy termin, w trakcie którego organizacja, wobec której zgłoszono zastrzeżenie, powinna wystąpić do sądu z wnioskiem o ustalenie liczby członków. Przekroczenie tego 30-dniowego terminu i niezłożenie wniosku niesie ze sobą takie same konsekwencje, jak opóźnienie w wykonaniu obowiązku informacyjnego – skutkuje utratą uprawnień przysługujących zakładowej organizacji związkowej, do czasu złożenia stosownego wniosku.

Udział pracodawcy w postępowaniu

Weryfikacja liczby członków przeprowadzana jest w postępowaniu nieprocesowym. Wynik postępowania dotyczy praw pracodawcy, a więc pracodawca jest zainteresowanym w sprawie. To z kolei oznacza, że może przystąpić do postępowania w charakterze uczestnika. Na ewentualną odmowę dopuszczenia do wzięcia udziału w sprawie  przysługuje zażalenie.  

Ustalenia sądu co do liczebności, mają opierać się na dowodach dostarczonych przez organizację, która złożyła wniosek oraz przez pracodawcę, jako uczestnika postępowania. Rola pracodawcy jest tutaj kluczowa. Przede wszystkim od niego bowiem zależy, jaki będzie wynik postępowania. W braku aktywności pracodawcy, sąd potwierdzi to, co powie związek zawodowy, a tym samym efekt będzie przeciwny do zamierzonego. Zamiast zweryfikować liczbę członków związku, związek uzyska potwierdzenie, że wskazywana przez niego zawyżona liczba członków jest prawdziwa.

Dostęp do danych ujawniających przynależność związkową pracowników przysługuje wyłącznie sądowi oraz osobom działającym w imieniu wnioskodawcy, co oznacza, że pracodawca nie jest uprawniony do zapoznania się  z imiennymi listami członków danej organizacji. Ma natomiast wgląd do akt sprawy, z wyłączeniem jedynie danych ujawniających przynależność związkową.

Postanowienie w sprawie powinno zostać wydane w ciągu 60 dni od dnia złożenia wniosku. Wskazany termin ma jednak tylko charakter instrukcyjny, bez żadnych negatywnych konsekwencji jego niezachowania.

Kolejne zastrzeżenie dopiero za rok

Jeżeli wynik postępowania nie potwierdzi zgłoszonych wątpliwości i faktyczna liczba członków organizacji będzie odpowiadać tej przedstawionej w informacji, ponowne wniesienie zastrzeżenia co do liczebności organizacji związkowej przez ten sam podmiot będzie możliwe dopiero po upływie roku od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Dlatego przed złożeniem zastrzeżenia warto dobrze rozważyć, czy rzeczywiście jest to uzasadnione. W przeciwnym razie pracodawca może sobie „zablokować” możliwość zweryfikowania liczby członków związku na kolejny rok. Jednakże nawet gdy wątpliwości pracodawcy okazały się nieuzasadnione, a kolejne zastrzeżenie dotyczące tego związku zawodowego zostanie zgłoszone przez inną działającą u niego organizację związkową, pracodawca będzie uprawniony do przystąpienia do postępowania w charakterze uczestnika.

Autorzy:

Robert Stępień, radca prawny w kancelarii Raczkowski Paruch

Marta Kosakowska, adwokat w kancelarii Raczkowski Paruch

Spotkaj się z autorami podczas warsztatu „Zarządzanie relacjami ze związkami zawodowymi”, 5-6 czerwca 2019, Warszawa >>

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Materiał partnera

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu