Rejestracja na VAT to nie wszystko

Anna Szczepankiewicz-Szmigiel, Marcin Wystrychowski
01-03-2005, 00:00

Jak traktować usługi świadczone czy też nabywane od podmiotów zagranicznych, które choć zarejestrowane na VAT w Polsce, nie są tu obecne?

W przeszłości podmioty zagraniczne dokonujące czynności podlegających opodatkowaniu VAT na terytorium Polski niejednokrotnie decydowały się na przyjęcie statusu podatników nawet w przypadku, gdy przepisy nie przewidywały takiego obowiązku. Tendencja ta wynikała z faktu, iż początkowo rejestracja dla potrzeb VAT była jedynym sposobem na uzyskanie możliwości pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony na zakupach realizowanych na terytorium Polski. Po wprowadzeniu w 2001 r. rozporządzenia o zwrocie VAT dla podmiotów zagranicznych, dzięki rejestracji możliwe było natomiast uniknięcie przeciągających się w nieskończoność terminów oczekiwania na otrzymanie zwrotu zapłaconego w Polsce podatku.

Brak jakiejkolwiek formy fizycznej obecności takich firm na terytorium Polski nie wpływał, do czasu wejścia w życie nowej ustawy o VAT, na zasady opodatkowania świadczonych przez nie usług oraz usług świadczonych na ich rzecz. Podmioty te traktowane były identycznie jak pozostali polscy podatnicy VAT.

Ważna zmiana

Choć w chwili obecnej w wielu przypadkach nie ma to już żadnego uzasadnienia — ani prawnego, ani praktycznego — konsekwencją powyższego stanu rzeczy jest znaczna liczba firm zagranicznych, które z uwagi na uwarunkowania historyczne utrzymują nadal status polskich podatników VAT. Niejednokrotnie podmioty te nie prowadzą już w ogóle działalności w Polsce bądź też prowadzą jedynie działalność niepodlegającą, po zmianie przepisów, opodatkowaniu VAT na terytorium Polski. Choć dawniej podmioty takie traktowane były na równi z innymi podatnikami VAT, dziś, na skutek zmian przepisów w zakresie VAT, współpracując z takimi podmiotami nie możemy pozwolić, aby sama ich rejestracja dla potrzeb polskiego podatku VAT uśpiła naszą czujność.

Nowa ustawa o VAT wprowadziła szczegółowe zasady ustalania miejsca opodatkowania usług. Stosownie do jej postanowień pewne kategorie usług, w przypadku gdy są świadczone na rzecz podatników z innych krajów, podlegają opodatkowaniu w miejscu, w którym odbiorca usługi posiada siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności. Taka konstrukcja jest wygodniejsza, bo nie wymaga rejestracji usługodawcy dla potrzeb VAT w kraju nabywcy usługi, gdyż podmiotem zobowiązanym do rozliczenia VAT jest usługobiorca.

Powyższe zasady opodatkowania usług dotyczą między innymi: usług doradczych, zarządczych, reklamowych, telekomunikacyjnych, usług świadczonych drogą elektroniczną, usług przetwarzania danych, dostarczania informacji oraz innych zwanych potocznie usługami niematerialnymi (art. 27 ust. 4 ustawy o VAT).

Trzeba sprawdzić

Musimy być zatem ostrożni, gdy nabywając lub świadcząc tego typu usługi mamy podejrzenia, że nasz zagraniczny kontrahent, choć zarejestrowany dla celów polskiego VAT, nie posiada w Polsce tzw. stałego miejsca prowadzenia działalności. Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, dla stwierdzenia, czy podatnik ma w danym kraju stałe miejsce prowadzenia działalności, jego obecność w tym kraju powinna odznaczać się „określoną skalą działalności oraz pewnym minimum stałości wynikającej z obecności w danym kraju zarówno osób jak i zaplecza technicznego koniecznych dla wykonania usługi (np. orzeczenie w sprawie „Berkholz” (168/84) „ARO Lease” (C-190/95), czy też „Lease Plan” (C-390/96).

Na co zwrócić uwagę

Dlatego istotne jest, aby pamiętać, iż w przypadku świadczenia usług niematerialnych na rzecz firm zagranicznych, zarejestrowanych dla potrzeb VAT na terytorium Polski, usługi te nie będą podlegały opodatkowaniu VAT w Polsce, jeżeli nabywca usług nie posiada w Polsce ani siedziby, ani stałego miejsca prowadzenia działalności. Podlegają one bowiem opodatkowaniu w państwie siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności usługobiorcy. W konsekwencji, w celu udokumentowania powyższych usług należy wystawić fakturę VAT bez wskazywania kwot podatku, zapominając o tym, iż firmy takie są zarejestrowane na VAT w Polsce. Jedynie w sytuacji, w której rejestracja podmiotu zagranicznego na VAT wiązałaby się z istnieniem w Polsce tzw. stałego miejsca prowadzenia działalności tego podatnika, omawiane transakcje byłyby traktowane tak jak transakcje krajowe.

Z drugiej strony musimy pamiętać, że nabywając usługi niematerialne od podmiotu zagranicznego zarejestrowanego dla celów VAT w Polsce, to polski nabywca jest zawsze zobowiązany do rozliczenia polskiego podatku VAT. Będzie tak nawet wtedy, gdy zagraniczny kontrahent, nieświadom zmiany przepisów, wykaże ten podatek na wystawianej dla nas fakturze VAT. Jednocześnie należy uważać, aby w takim wypadku nie odliczyć polskiego VAT-u wykazanego na fakturze od firmy zagranicznej, na której nie powinno go być.

Anna Szczepankiewicz-Szmigiel, Marcin Wystrychowski, specjaliści w zespole VAT w Krakowie PricewaterhouseCoopers

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Anna Szczepankiewicz-Szmigiel, Marcin Wystrychowski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Firmy / Rejestracja na VAT to nie wszystko