Restrykcje, o których należy pamiętać

Tomasz Dąbrowski
14-06-2004, 00:00

Polskie prawo nie zezwala spółkom akcyjnym na finansowanie innych podmiotów w celu nabycia lub objęcia emitowanych przez te spółki akcji.

W ramach dostosowywania polskiego prawa do przepisów unijnych wprowadzono dość ostre regulacje dotyczące finansowania innych podmiotów. Jednak rozwiązanie przyjęte przez polskiego ustawodawcę znacząco odbiega od pierwowzoru i niezwykle utrudnia przeprowadzanie w Polsce wykupów lewarowanych, czyli transakcji typu LBO (leveraged buy out) oraz wykupów menedżerskich —MBO/MBI (management buy out /management buy in).

Kodeks zabrania

Zapisy art. 345 kodeksu spółek handlowych nie pozwalają spółce akcyjnej w żadnej formie, także pośrednio, finansować nabycia lub objęcia emitowanych przez nią akcji. Nie może więc ona udzielać pożyczek, zabezpieczeń lub dokonywać zaliczkowych wypłat. Zakazem tym nie są objęte jedynie pewne czynności dokonywane w ramach działalności instytucji finansowych oraz świadczenia na rzecz pracowników. Jednak nawet w tym przypadku konieczne jest wcześniejsze utworzenie kapitału rezerwowego z czystego zysku.

Takie ujęcie wyraźnie wykracza poza regulacje drugiej dyrektywy, która wyłącza jedynie bezpośrednie formy finansowania. Dodatkowo polskie przepisy budzą szereg wątpliwości natury interpretacyjnej. Najważniejsze z nich dotyczą właśnie definicji i właściwego określenia adresata obowiązującego zakazu. Nie jest jednoznacznie przesądzone, czy zakaz ten dotyczy także spółek zależnych podmiotu przejmowanego i w jakim zakresie podmioty te mogą udzielać pomocy finansowej w ramach transakcji lewarowanych i menedżerskich.

Paradoks

Analogiczny zakaz nie obowiązuje w odniesieniu do spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. W efekcie, przekształcenie spółki przejmowanej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością często poprzedzają wykupy lewarowane i menedżerskie. Praktyka pokazuje, że instytucje finansowe oraz banki znacznie chętniej finansują transakcje właśnie z udziałem spółek z o.o. Innym instrumentem nie objętym zakresem zakazu z art. 345 jest obniżenie kapitału i umorzenie własnych akcji przez podmiot przejmowany. W tym przypadku, po przeprowadzeniu transakcji podmiot przejmujący pozostaje jedynym lub większościowym akcjonariuszem podmiotu przejmowanego.

Polskie regulacje utrudniają, ale nie uniemożliwiają całkowicie przeprowadzania wykupów typu LBO i MBO/MBI. Jednak transakcje te nadal pozostają rzadkim zjawiskiem w naszym kraju. Poza zakazem finansowania, jedną z najważniejszych przeszkód jest atmosfera sensacji i skandalu, kreowana często przy okazji realizowania wykupów menedżerskich (m.in. głośne aresztowania menedżerów, itp.). Jednak wyniki ekonomiczne wskazują, że takie transakcje często wywierają wymierne i pozytywne efekty, skutkując przede wszystkim wzrostem wartości przejmowanych spółek.

Nie tylko Polska

Problem zakazu pomocy finansowej nie jest oczywiście wyłącznie domeną polskiego prawa. Artykuł 23 drugiej dyrektywy nakłada na wszystkie państwa członkowskiej Unii Europejskiej obowiązek przyjęcia podobnych, choć znacznie mniej restrykcyjnych uregulowań i w krajach tych trwają prace nad ograniczeniem zakazu pomocy finansowej. Jedną z opcji jest wyłączenie spod zakresu zakazu pomocy, udzielanej do wysokości osiągniętego przez spółkę czystego zysku.

Autor jest partnerem w kancelarii prawniczej SALANS

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Tomasz Dąbrowski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Tematy

Puls Biznesu

Puls Firmy / Restrykcje, o których należy pamiętać