Rozważni i romantyczni: przegląd polskiego pieniądza od początków państwowości

  • DI
opublikowano: 12-09-2022, 17:09
Play icon
Posłuchaj
Speaker icon
Close icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl

Monety polskie i antyczne, banknoty, płacidła, pieczęcie, medale, fotografie – ponad 350 obiektów z sześciu kontynentów będzie można obejrzeć na wystawie czasowej „Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie” (13.09–11.11.2022 r.). Niektóre obiekty pochodzą nawet sprzed 2,5 tys. lat, inne po raz pierwszy pokazano publicznie. Otwarcie ekspozycji zbiega się z obradami XVI Międzynarodowego Kongresu Numizmatycznego.

Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
BAJERSKI BARTOSZ

Historia zbiorów numizmatycznych MNW to barwna opowieść o dwóch darczyńcach – Kazimierzu hr. Sobańskim (1859–1909), który przekazał do MNW bogaty zbiór monet polskich oraz dr. Władysławie Semerau-Siemianowskim (1849–1938), który ofiarował kolekcję numizmatów antycznych. Dary stały się podstawą rozwijanych po dziś dzień zbiorów Gabinetu Monet i Medali MNW.

Solid, Konstantyn V, 751–775, Cesarstwo Bizantyjskie
Solid, Konstantyn V, 751–775, Cesarstwo Bizantyjskie
Muzeum Narodowe w Warszawie

W stulecie istnienia Gabinetu Muzeum przypomni o swoich darczyńcach i pokaże bogatą prezentację kolekcji. Zabytki na wystawie są świadectwami naukowych poszukiwań, podróży i przygód obydwu kolekcjonerów.

25 wieków i sześć kontynentów

Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
BAJERSKI BARTOSZ

Na ekspozycji znajdzie się ponad 350 obiektów. Pochodzą z sześciu kontynentów, a rozpiętość czasu, w którym powstały, obejmuje ponad 2500 lat. Niektóre z nich, głównie te z kolekcji hr. Sobańskiego, nigdy nie były pokazywane publicznie. Największą kategorią prezentowanych zabytków będą monety polskie i antyczne. Nie zabraknie też medali, fotografii, różnych form środków płatniczych i współczesnych odniesień osadzonych w szerszym kontekście kulturowym. Wystawa będzie w najbliższym czasie jedyną okazją, żeby zapoznać się z numizmatami MNW. Poprzedni przekrojowy pokaz kolekcji miał miejsce w latach 2012-16, a poprzednia wystawa czasowa – ponad 40 lat temu.

Najcenniejsze

Denar, Bolesław I Chrobry, 1000–1010, Księstwo Polskie
Denar, Bolesław I Chrobry, 1000–1010, Księstwo Polskie
Ligier Piotr, Muzeum Narodowe w Warszawie

Zbiory numizmatyczne Muzeum należą do jednych z najcenniejszych w Europie.

– Gdybyśmy porównali znaczenie naszej kolekcji numizmatycznej do zbiorów malarskich, mówilibyśmy o kolekcji zawierającej liczne dzieła van Gogha, Picassa, Rembrandta i innych czołowych twórców światowych. MNW ma absolutnie wyjątkowe zbiory monet i medali – twierdzi Andrzej Romanowski, opiekun kolekcji i kurator wystawy „Rozważni i romantyczni...”.

Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
BAJERSKI BARTOSZ, Muzeum Narodowe w Warszawie

Na wystawie można będzie zobaczyć wiele obiektów niezwykle rzadkich lub unikatowych, znanych tylko w pojedynczym egzemplarzu. Szczególną uwagę warto zwrócić na kolekcję monet polskich ze zbioru Kazimierza hr. Sobańskiego.

Historia Polski zapisana w numizmatach

Cztery dukaty gdańskie, Jan III Sobieski, 1692, Rzeczpospolita Obojga Narodów Gdańsk
Cztery dukaty gdańskie, Jan III Sobieski, 1692, Rzeczpospolita Obojga Narodów Gdańsk
Oleksiak Adam

„Rozważni i romantyczni...” to m.in. przegląd polskiego pieniądza od początków istnienia naszego państwa. Wśród wielu innych zaprezentowana zostanie jedna z najstarszych polskich monet, denar Prince[p]s Poloniae wybity za panowania Bolesława Chrobrego oraz unikatowe monety nowożytne, m.in. dukat podwójny koronny Zygmunta I Starego, cztery dukaty gdańskie Jana III Sobieskiego, talar koronny Jana II Kazimierza.

Na ekspozycji zobaczymy też monety próbne, np. talar koronny Stanisława Augusta Poniatowskiego, szeląg gdański w złocie Wolnego Miasta Gdańska i dukat w miedzi wyemitowany w Księstwie Warszawskim.

Uwagę zwraca m.in. tablica z fałszywymi ortami koronnymi z czasów Augusta III Sasa, służąca do rozpoznawania tych monet w obiegu. Zaprezentowane zostaną także insygnia Orderu Polonia Restituta, którym odznaczony został Ignacy Jan Paderewski, zabytki sztuki medalierskiej oraz sfragistyki – m.in. polskie pieczęcie królewskie w wosku i ich suche odciski.

Antyczne skarby

Oktodrachma, Derronowie, 520–480 przed Chr., Macedonia
Oktodrachma, Derronowie, 520–480 przed Chr., Macedonia
Ligier Piotr, Muzeum Narodowe w Warszawie

Z kolei dar dr. Władysława Semerau-Siemianowskiego to niezwykle cenna kolekcja zabytków antycznych, w której skład wchodzą monety, pieczęcie bizantyjskie, terakoty i tabliczki zapisane pismem klinowym oraz przedmioty ze szkła.

Zbiór charakteryzuje się wielką rozpiętością chronologiczną i geograficzną. Prezentuje przegląd mennictwa antycznego od monet greckich z okresu archaicznego, przez pieniądz rzymski do średniowiecznych monet bizantyńskich.

Na szczególną uwagę zasługuje oktodrachma trackiego plemienia Derronów, wybita w latach 520–480 przed Chr. w Macedonii. Na wystawie zostaną zaprezentowane także monety wczesnośredniowieczne bite w VIII–IX wieku m.in. przez Longobardów, Anglosasów, Franków oraz późniejsze – niemieckie, francuskie i angielskie.

Od Ameryk po Australię

Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
Wystawa Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie
BAJERSKI BARTOSZ, Muzeum Narodowe w Warszawie

Numizmaty reprezentujące Afrykę pochodzą z całego kontynentu: od islamskich monet średniowiecznych z północy po pieniądze państw kolonialnych, a także etiopskie birry i złote monety południowoafrykańskie.

Mennictwo kontynentów amerykańskich przybliżą m.in. dominialne banknoty Kanady, dolary USA i argentyńskie peso.

Pieniądze z Australii i Oceanii to monety kolonialne oraz dwudziestowieczne monety Związku Australijskiego, Nowej Zelandii i Fidżi.

Na wystawa znajdzie się także bogata reprezentacja pieniędzy krajów azjatyckich. Tę część zbioru charakteryzują niezwykłe tradycje mennicze i różnorodność form wyrobów. Można będzie zobaczyć m.in. monety Indo-Scytów i Imperium Kuszanów, Krzyżowców z Bliskiego Wschodu, Timurydów, w tym słynnego wodza i władcy mongolskiego z przełomu XIV i XV wieku Timura (Tamerlana), a także monety keszowe z Chin.

Natura pieniądza

Pieniądz niemonetarny – naszyjnik z muszli Conus, Wyspy Salomona, XIX/XX w.
Pieniądz niemonetarny – naszyjnik z muszli Conus, Wyspy Salomona, XIX/XX w.
Muzeum Narodowe w Warszawie

Wystawa zaprezentuje także inne niż monety i banknoty typy pieniądza. Będzie to pieniądz niemonetarny i pieniądz przedmiotowy (płacidła), m.in.: afrykańska Handa, naszyjniki z muszelek z Melanezji, aztecki pieniądz w postaci brązowych siekierek, mające kulisty kształt bullet coins z Tajlandii i sztabka z Wietnamu w postaci stemplowanego płatka złota.

Pieniądz – nóż (w stylu Ming), Xiang, (284–279 przed Chr.), Królestwo Qi, Chiny
Pieniądz – nóż (w stylu Ming), Xiang, (284–279 przed Chr.), Królestwo Qi, Chiny
Muzeum Narodowe w Warszawie

Będzie można zobaczyć chiński pieniądz – nóż z III wieku przed Chr. i XX-wieczną sztabkę srebra w kształcie przypominającym łódkę.

Szersze spojrzenie

Nową wystawę czasową – „Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie”  będzie można oglądać od 13 września 2022 r.
Nową wystawę czasową – „Rozważni i romantyczni. 100 lat Gabinetu Monet i Medali Muzeum Narodowego w Warszawie” będzie można oglądać od 13 września 2022 r.
Ilustracja: MNW, projekt graficzny Kaja Renkas

Istotnym elementem ekspozycji będzie prezentacja pamiątek, dokumentów, fotografii dotyczących hr. Sobańskiego i dr. Semerau-Siemianowskiego. Posłużą jako ilustracja wątków biograficznych z ich życia i pozwolą opowiedzieć o historycznych okolicznościach tworzenia kolekcji i ich przejścia do zbiorów publicznych w MNW. Kontekstem dla prezentacji pieniądza będą też obiekty falerystyczne i sfragistyczne. Otwarciu wystawy w MNW towarzyszą obrady XVI Międzynarodowego Kongresu Numizmatycznego, którego Muzeum jest współorganizatorem. Naukowcy z całego świata przybędą na Uniwersytet Warszawski na kilkudniowe obrady.

kurator wystawy: Andrzej Romanowski / Gabinet Monet i Medali MNW

aranżacja ekspozycji: Biuro architektoniczne KiPP Projekt z Warszawy

identyfikacja wizualna: Kaja Renkas

zdjęcie na stronie głównej: Bartosz Bajerski, Muzeum Narodowe w Warszawie

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane