Sprawozdawczość w czasach kryzysu – jak podsumować wyniki finansowe za poprzedni rok

Partnerem publikacji jest Deloitte
opublikowano: 17-01-2023, 15:22
Play icon
Posłuchaj
Speaker icon
Close icon
Zostań subskrybentem
i słuchaj tego oraz wielu innych artykułów w pb.pl

Eksperci Deloitte podczas konferencji organizowanej wspólnie ze Stowarzyszeniem Emitentów Giełdowych, które odbyło się 11 stycznia 2023 r. w Sali Notowań warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych, przybliżyli najważniejsze zmiany i wyzwania związane z rocznymi sprawozdaniami spółek giełdowych.

Monika Jakubczyk, biegły rewident, partner w dziale Audit & Assurance, Deloitte
Monika Jakubczyk, biegły rewident, partner w dziale Audit & Assurance, Deloitte

Za nami kolejna edycja konferencji „Sprawozdawczość roczna spółek giełdowych. MSSF - obecne i przyszłe wyzwania’, organizowanej co roku przez Stowarzyszenie Emitentów Giełdowych oraz międzynarodową firmę doradczą Deloitte. Tegoroczne wydarzenie miało na celu przybliżenie aktualnych trendów, nowych regulacji oraz wyzwań związanych z roczną sprawozdawczością spółek giełdowych.

Trudna sytuacja na rynku

Tematem przewodnim konferencji był wpływ ubiegłorocznych wydarzeń na rynku światowym na coroczne sprawozdania firm. Największy nacisk położono na niepewną sytuację makroekonomiczną, związaną z głównymi wyzwaniami, z jakimi musiały mierzyć się polskie firmy. Należą do nich m.in. kryzys na rynku paliw, wysoka inflacja i wzrost stóp procentowych.

- Przygotowując się do dzisiejszej konferencji, zadaliśmy sobie pytanie, w jaki sposób odzwierciedlić w sprawozdaniach finansowych to, co dzieje się wokół nas. Jak ukazać w odpowiedni sposób zmiany makroekonomiczne, wzrosty inflacji, stopy procentowe, zmienność i niestabilność niektórych surowców. Ważne są także zaburzenia w łańcuchach dostaw, jak również wzrastające ryzyka geopolityczne – powiedziała w swoim przemówieniu wstępnym Monika Jakubczyk, biegły rewident, partner w dziale Audit & Assurance, Deloitte.

Eksperci sugerują, że właściwym podejściem byłoby podsumowanie wszystkich zagadnień, które miały istotny wpływ na działanie spółki w danym roku we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego, lub bezpośrednio po opisie zasad rachunkowości. Ta rekomendacja pokrywa się z opinią ESMA (Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych) na rok 2022, która również zakłada, że firmy powinny informować o czynnikach makroekonomicznych mających wpływ na działalność organizacji.

- ESMA przede wszystkim zaleca, aby emitenci w swoich sprawozdaniach finansowych zaprezentowali to, w jaki sposób czynniki zewnętrzne wpływają na prowadzenie biznesu oraz na wycenę aktywów i zobowiązań – przekonuje Monika Jakubczyk.

Przykładem, który obrazuje, w jaki sposób otoczenie makroekonomiczne wpływa na wycenę choćby rezerw aktuarialnych, jest kwestia zmian w wysokości wynagrodzeń pracowników, na co oczywisty wpływ ma wysoka inflacja. Prelegenci zwrócili uwagę na to, że prognozy dotyczące wzrostu płac powinny być najlepszym szacunkiem spółki, przestrzegając jednak, że powinny być one poparte odpowiednimi analizami zarówno wewnętrznymi, jak i zewnętrznymi.

- Można wrócić do tego, w jaki sposób te wynagrodzenia kształtowały się historycznie, jaki jest regulamin spółki w zakresie polityki wynagrodzeń, co planuje osiągnąć zarząd, ale również jaka jest specyfika sektora, w którym operujemy – tłumaczy Monika Jakubczyk.

Sytuacja na rynku oddziałuje także na umowy związane z aktywami finansowymi. Jak tłumaczą eksperci, mogą one zawierać różne formy indeksowania o wskaźnik inflacji, co może przekładać się na modele wyceny aktywów i testy SPPI.

- W umowach dotyczących instrumentów finansowych, które były zawierane w ubiegłym roku, pojawiły się zapisy dotyczące inflacji. Wcześniej tych klauzul mogło nie być, a także mogły nie być analizowane pod kątem charakterystyki przepływów pieniężnych i testów SPPI dla aktywów finansowych. Konieczne jest przyjrzenie się tym zapisom – powiedział Krzysztof Supera, starszy menedżer, Audit & Assurance, Deloitte.

Kluczowe zmiany w sprawozdaniach

W czasie konferencji przedstawiono podsumowanie kluczowych zmian w MSSF, które zostały wprowadzone przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) w 2022 r. oraz od początku roku bieżącego. Z wyjątkiem nowego standardu MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” wchodzącego w życie od 2023 r., pozostałe zmiany nie mają rewolucyjnego charakteru. Przykładem nowych regulacji, które mogą spowodować konieczność korekt w sprawozdaniach za 2022 r. są przede wszystkim zmiany do MSR 16 – zmiana dotycząca ustalania kosztu początkowego środków trwałych oraz do MSR 37 – doprecyzowanie co do zakresu kosztów uwzględnianych w kalkulacji rezerwy na kontrakty rodzące obciążenia.

- Oczekuje się, że zmiana dotycząca MSR 16 dotknie w szczególności branżę wydobywczą oraz petrochemiczną, gdzie często na etapie budowy nowej infrastruktury wydobywczej, w fazie jej testowania, uzyskuje się przychody ze sprzedaży wydobytych surowców. Poprzednia wersja MSR 16 przewidywała, że przychody ze sprzedaży takiej produkcji testowej pomniejszały koszt początkowy środka trwałego. Od 1 stycznia 2022 r. mamy bezwzględny zakaz odejmowania takich przychodów. Przychody takie jak i koszty dotyczące wydobytych surowców powinny być ujęte bezpośrednio w wyniku – wytłumaczyła Aleksandra Rytko, biegły rewident, starszy menedżer, Audit & Assurance, Deloitte.

Ważnym tematem, na który zwrócili uwagę prelegenci, jest reforma stóp procentowych, która od kilku lat przeprowadzana jest w Polsce i na rynkach światowych. Dokonała się ona już m.in. w Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. W najbliższych latach stawka WIBOR zostanie zastąpiona nowym wskaźnikiem – WIRON, który ma być powszechnie stosowany od 2025 r. Będzie miał on wpływ na wiele pozycji sprawozdania finansowego: aktywa finansowe, zobowiązania, umowy leasingowe, umowy ubezpieczeniowe oraz instrumenty pochodne. O tym, na co spółki powinny spojrzeć w sprawozdaniach finansowych za 2022 r. w kontekście tych zmian, opowiedział w swoim panelu Krzysztof Supera.

- Warto zwrócić uwagę na wymogi MSSF 7 przypisane dla fazy pierwszej i drugiej reformy IBOR, zarówno na aspekty ilościowe, jak i jakościowe. Poza danymi o ekspozycji danej jednostki na podlegający reformie WIBOR, ważny jest także proces przejścia na WIRON. Należy zapewnić prawidłowe podejście do rachunkowości zabezpieczeń dla powiązań, w których zabezpieczanym ryzykiem jest stopa procentowa – powiedział Krzysztof Supera.

Biznes i środowisko

Wpływ zagadnień związanych z klimatem na działalność firm jest sprawą, którą firmy muszą uwzględniać w swoich sprawozdaniach rocznych. Należy jednak podkreślić, że dotyczy to tylko zakresu, w którym skutki tych kwestii są materialne i mają widoczny wpływ na funkcjonowanie przedsiębiorstwa. Z tego powodu nie dotyczą one wszystkich branż. Przedstawiając ten temat prelegenci, zwrócili uwagę na to, że nie istnieją bezpośrednie odniesienia do kwestii związanych z klimatem w poszczególnych standardach MSSF.

- W MSSF-ach nie mamy szczególnego odniesienia się do kwestii klimatycznych. Nie ma standardu, który bezpośrednio mówi o klimacie. Dlatego musimy stosować ogólne wymogi do poszczególnych standardów – przekonywał Marcin Samolik, biegły rewident, starszy menedżer, Audit & Assurance, Deloitte.

W czasie swojego wystąpienia Marcin Samolik przedstawił również ciekawe dane z raportu think tanku Carbon Tracker „Still Flying Blind: The Absence of Climate Risk in Financial Reporting”. Okazuje się, że światowe spółki, mające największy, globalny wpływ na środowisko, rzadko pokazują rzeczywiste oddziaływanie kwestii związanych z klimatem w corocznych sprawozdaniach finansowych.

- W 99 proc. przypadków te firmy nie ujawniły kluczowych ilościowych założeń bądź szacunków dotyczących wpływu kwestii klimatycznych na ich sprawozdania finansowe, chociaż enigmatycznie pisały, że owszem „klimat na nas wpływa” - tłumaczył Marcin Samolik.

Unia Europejska przykłada jednak ogromną wagę do tego, by firmy w swoich sprawozdaniach rocznych podawały konkretne liczby i dokładnie opisywały swój wpływ na środowisko.

- ESMA zwraca uwagę, żeby unikać generalnych stwierdzeń, że zmiany klimatyczne wpływają na naszą firmę. Zamiast tego powinniśmy konkretnie napisać, na czym te zmiany będą polegać i w jaki sposób nas dotkną. Muszą być dostosowane do specyficznych faktów i okoliczności danej jednostki – powiedział Marcin Samolik.

- Zielona transformacja przedsiębiorstw nie jest możliwa bez przyjrzenia się wynikom ich rocznych sprawozdań i analizy wpływu zmian klimatycznych na codzienne funkcjonowanie spółek. Polityki oraz cele strategiczne firm w kwestiach klimatycznych nie są już wystarczające – podkreśliła Irena Pichola, partner, lider zespołu ds. zrównoważonego rozwoju w Polsce i Europie Środkowej, Deloitte.

Kryzys nie zatrzymał zielonej transformacji

Wpływ biznesu na środowisko często jest rozdzielany od kwestii finansowych. Eksperci przekonują jednak, że nie jest to właściwe podejście, jako że nieuchronne zmiany klimatu dotykają wszystkich mieszkańców naszej planety. Firmy powinny starać się jak najlepiej odzwierciedlać te aspekty w swoich sprawozdaniach finansowych. Ten zielony trend nie został powstrzymany przez trudną sytuację makroekonomiczną na rynkach światowych. Świadczy o tym m.in. niezmienna polityka Unii Europejskiej w tym zakresie.

- Transformacja jest faktem. Aby ją wzmocnić i przyspieszyć niezbędne jest zaangażowanie ogromnych środków, dlatego też bardzo często słyszymy o zrównoważonych finansach. Idea zielonej transformacji bardzo zmieniła sposób przyjmowania kolejnych regulacji w Komisji Europejskiej i odwróciła bieg myślenia wielu, którzy byli przekonani, że kryzysy związane z pandemią i wojną mogą zmienić ten trend – podkreśliła Irena Pichola.

UE przykłada w ostatnim czasie dużą wagę do transparentności. 16 grudnia 2022 r. została opublikowana nowa dyrektywa CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) mówiąca o sprawozdawczości przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju, która zastąpi obowiązującą dotychczas dyrektywę NFRD (Non-Financial Reporting Directive). Jej głównym celem jest podniesienie jakości, porównywalności i wiarygodności ujawnianych danych. Nową dyrektywą zostanie objętych 3 tys. polskich spółek. Regulacje zaczną wchodzić w życie od 1 stycznia 2024 r. Ekspertki podkreśliły, że przygotowanie do nowego standardu będzie wymagało ogromnego wysiłku w całych organizacjach.

- Trudno jest się przystosować do tego pakietu regulacji bez gruntownych zmian i aktualizacji procesu zarządzania, systemów, polityk i strategicznych decyzji oraz zaangażowania wielu osób w organizacji — powiedziała Maria Ibisz, starszy menedżer w zespole ds. zrównoważonego rozwoju w Polsce i Europie Środkowej, Deloitte. Pomimo wyzwań, jakie niesie za sobą taksonomia, ekspertki wyrażają nadzieję, że transformacja będzie dla polskich spółek nie tylko obciążeniem, ale również szansą na rozwój i inwestycje w innowacyjne technologie.

- Chciałabym, żebyśmy dzisiaj nie myśleli tylko o ryzykach i kosztach, ale dostrzegali również ogromne szanse, które wiążą się z transformacją. Wasze organizacje też się zmieniają i z racji tego trendu decydujecie się na rozwiązania, usługi, produkty i technologie, które pozwalają przyspieszać transformację. Sektor finansowy może odegrać wielką rolę w tym procesie, pomóc te aspekty policzyć, pokazać drogę do sukcesu – zwróciła się do przedsiębiorców Irena Pichola.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane