Skonsolidowane sprawozdanie finansowe
Grupy Kapitałowej
Alior Banku Spółki Akcyjnej
za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
2
Wybrane dane finansowe dotyczące sprawozdania finansowego
%
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Dane przekształcone*
(A-B) /B
PLN
A
B
C
Wynik z tytułu odsetek
2 848 726
3 184 344
-10,5%
Wynik z tytułu opłat i prowizji
635 846
658 058
-3,4%
Wynik handlowy i pozostały
60 916
-53 549
-213,8%
Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane, odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości i rezerw
-1 866 293
-1 443 104
29,3%
Koszty działania Grupy
-1 664 842
-1 630 104
2,1%
Zysk/strata brutto
-206 450
489 671
-142,2%
Zysk/strata netto
-311 233
248 280
-225,4%
Przepływy pieniężne netto
1 080 774
-699 511
-254,5%
Należności od klientów
56 215 422
55 844 522
0,7%
Zobowiązania wobec klientów
66 875 907
64 999 259
2,9%
Kapitał własny
6 559 602
6 737 368
-2,6%
Aktywa razem
78 642 032
76 714 137
2,5%
Wybrane wskaźniki
Zysk/strata na jedną akcję zwykłą
-2,38
1,90
-225,4%
Współczynnik wypłacalności
15,85%
16,20%
-2,2%
Tier 1
13,55%
13,48%
0,5%
%
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Dane przekształcone*
(A-B) /B
EUR
A
B
C
Wynik z tytułu odsetek
636 701
740 235
-14,0%
Wynik z tytułu opłat i prowizji
142 114
152 973
-7,1%
Wynik handlowy i pozostały
13 615
-12 448
-209,4%
Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane, odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości i rezerw
-417 123
-335 465
24,3%
Koszty działania Grupy
-372 098
-378 935
-1,8%
Zysk/strata brutto
-46 142
113 829
-140,5%
Zysk/strata netto
-69 562
57 715
-220,5%
Przepływy pieniężne netto
241 557
-162 609
-248,6%
Należności od klientów
12 181 551
13 113 660
-7,1%
Zobowiązania wobec klientów
14 491 615
15 263 416
-5,1%
Kapitał własny
1 421 427
1 582 099
-10,2%
Aktywa razem
17 041 265
18 014 356
-5,4%
Wybrane wskaźniki
Zysk/strata na jedną akcję zwykłą
-0,53
0,44
-220,5%
Współczynnik wypłacalności
15,85%
16,20%
-2,2%
Tier 1
13,55%
13,48%
0,5%
*Dane przekształcone – nota 4.2
Wybrane pozycje skonsolidowanego sprawozdania finansowego przeliczono na EUR według następujących kursów
31.12.2020
31.12.2019
kurs średni NBP na dzień 31 grudnia danego roku
4,6148
4,2585
średnia kursów NBP na ostatni dzień każdego miesiąca roku
4,4742
4,3018
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
3
Spis treści
Skonsolidowany rachunek zysków i strat ................................................................................................................................................................................................................................ 4
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów ................................................................................................................................................................................................ 4
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej ........................................................................................................................................................................................................ 5
Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym ....................................................................................................................................................................................... 6
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych ............................................................................................................................................................................................. 7
Noty do skonsolidowanego sprawozdania finansowego ................................................................................................................................................................................................. 8
1 Informacje o Banku i Grupie Kapitałowej ................................................................................................................................................................................................ 8
2 Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego ................................................................................................................................ 14
3 Opis najistotniejszych zasad rachunkowości ....................................................................................................................................................................................... 15
4 Zmiany stosowanych zasad rachunkowości ......................................................................................................................................................................................... 20
5 Segmenty działalności .................................................................................................................................................................................................................................. 25
Noty do skonsolidowanego rachunku zysków i strat ...................................................................................................................................................................................................... 28
6 Wynik z tytułu odsetek ................................................................................................................................................................................................................................. 28
7 Wynik z tytułu prowizji i opłat ................................................................................................................................................................................................................... 31
8 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany ..................................... 33
9 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
.............................................................................................................................................................................................................................................................................. 34
10 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych .............................................................................................................................................. 34
11 Koszty działania Grupy ................................................................................................................................................................................................................................. 35
12 Wynik z odpisów na oczekiwane straty ................................................................................................................................................................................................. 36
13 Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych ............................................................................................................................................................... 37
14 Podatek bankowy ........................................................................................................................................................................................................................................... 37
15 Podatek dochodowy ..................................................................................................................................................................................................................................... 38
16 Zysk/strata z działalności zaniechanej .................................................................................................................................................................................................... 41
17 Zysk na akcję .................................................................................................................................................................................................................................................... 41
Informacje dodatkowe do sprawozdania z sytuacji finansowej ................................................................................................................................................................................... 42
18 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty .......................................................................................................................................................................................................... 42
19 Należności od banków ................................................................................................................................................................................................................................. 43
20 Inwestycyjne aktywa finansowe ................................................................................................................................................................................................................ 44
21 Rachunkowość zabezpieczeń .................................................................................................................................................................................................................... 52
22 Należności od klientów ................................................................................................................................................................................................................................ 59
23 Rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne ............................................................................................................................................................................. 78
24 Pozostałe aktywa ............................................................................................................................................................................................................................................ 86
25 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań ............................................................................................................................................................................... 87
26 Zobowiązania wobec banków ................................................................................................................................................................................................................... 88
27 Zobowiązania wobec klientów .................................................................................................................................................................................................................. 88
28 Zobowiązania finansowe ............................................................................................................................................................................................................................. 90
29 Rezerwy .............................................................................................................................................................................................................................................................. 91
30 Pozostałe zobowiązania ............................................................................................................................................................................................................................... 94
31 Zobowiązania podporządkowane ............................................................................................................................................................................................................ 96
32 Kapitały ............................................................................................................................................................................................................................................................... 96
Pozostałe informacje dodatkowe ............................................................................................................................................................................................................................................ 99
33 Pozycje pozabilansowe ................................................................................................................................................................................................................................ 99
34 Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych ..................................................................................................................................... 100
35 Hierarchia wartości godziwej .................................................................................................................................................................................................................. 101
36 Transakcje z jednostkami powiązanymi .............................................................................................................................................................................................. 109
37 Świadczenia dla kluczowego personelu Grupy Banku .................................................................................................................................................................. 111
38 Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych .................................................................................................................................................................. 116
39 Sprawy sporne ............................................................................................................................................................................................................................................... 118
Noty objaśniające dotyczące ryzyka .................................................................................................................................................................................................................................... 120
40 Ryzyko kredytowe ........................................................................................................................................................................................................................................ 122
41 Ryzyko stopy procentowej ....................................................................................................................................................................................................................... 135
42 Ryzyko walutowe .......................................................................................................................................................................................................................................... 141
43 Ryzyko płynności .......................................................................................................................................................................................................................................... 143
44 Ryzyko operacyjne ....................................................................................................................................................................................................................................... 152
45 Zarządzanie kapitałem ............................................................................................................................................................................................................................... 154
Inne ............................................................................................................................................................................................................................................................................ 158
46 Zdarzenia istotne dla działalności Grupy ............................................................................................................................................................................................ 158
47 Istotne zdarzenia po dacie bilansowej ................................................................................................................................................................................................. 160
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
4
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
Numer noty
01.01.2020 –
31.12.2020
01.01.2019 –
31.12.2019
Dane przekształcone*
Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej
3 159 045
3 908 665
Przychody o podobnym charakterze
173 828
153 525
Koszty z tytułu odsetek
- 484 147
- 877 846
Wynik z tytułu odsetek
6
2 848 726
3 184 344
Przychody z tytułu prowizji i opłat
1 215 749
1 157 052
Koszty z tytułu prowizji i opłat
- 579 903
- 498 994
Wynik z tytułu prowizji i opłat
7
635 846
658 058
Przychody z tytułu dywidend
700
344
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany
8
79 070
102 010
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym:
9
84 553
46 236
wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
60 607
38 807
wycenianych według zamortyzowanego kosztu
23 946
7 429
Pozostałe przychody operacyjne
137 039
143 466
Pozostałe koszty operacyjne
- 240 446
- 345 605
Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych
10
- 103 407
- 202 139
Koszty działania Grupy
11
- 1 664 842
- 1 630 104
Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane
12
- 1 733 471
- 1 437 158
lWynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
13
- 132 822
- 5 946
Podatek bankowy
14
- 220 803
- 225 974
Zysk brutto
- 206 450
489 671
Podatek dochodowy
15
- 104 783
- 241 391
Zysk/strata netto z działalności kontynuowanej
- 311 233
248 280
Zysk/strata z działalności zaniechanej
16
0
0
Zysk/strata netto przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej
- 311 233
248 280
Zysk/strata netto przypadająca udziałom niekontrolującym
0
0
Średnia ważona liczba akcji zwykłych
130 553 991
130 553 991
Zysk/strata netto przypadający na jedną akcję zwykłą (w zł)
17
- 2,38
1,90
Zysk/strata rozwodniona na jedną akcję zwykłą (w zł)
17
- 2,38
1,89
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów
Numer noty
01.01.2020 –
31.12.2020
01.01.2019 –
31.12.2019
Dane przekształcone*
Zysk/strata netto
- 311 233
248 280
Pozostałe całkowite dochody netto, które będą odniesione na wynik po spełnieniu odpowiednich warunków
138 701
25 047
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
- 2 225
807
Skutki wyceny aktywów finansowych (netto)
25 755
8 888
Strata/zysk z tytułu wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
20
31 793
10 973
Podatek odroczony
15
- 6 038
- 2 085
Skutki wyceny instrumentów zabezpieczających (netto)
115 171
15 352
Strata/zysk z tytułu wyceny instrumentów zabezpieczających
21
142 186
18 953
Podatek odroczony
15
- 27 015
- 3 601
Razem dochody całkowite netto
- 172 532
273 327
- przypadające akcjonariuszom jednostki dominującej
- 172 532
273 327
- przypadające udziałowcom niekontrolującym
0
0
*Dane przekształcone – nota 4.2
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
5
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej
AKTYWA
Numer noty
31.12.2020
31.12.2019
Dane przekształcone*
01.01.2019
Dane przekształcone*
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
18
2 459 901
1 379 127
2 078 638
Należności od banków
19
508 371
212 885
172 839
Inwestycyjne aktywa finansowe:
20
15 744 672
15 798 674
13 727 570
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
6 983 904
10 438 695
7 280 080
wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
594 926
543 925
515 138
wyceniane według zamortyzowanego kosztu
8 165 842
4 816 054
5 932 352
Pochodne instrumenty zabezpieczające
21
334 977
134 832
112 400
Należności od klientów
22
56 215 422
55 844 522
54 224 846
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
25
446 455
335 489
333 198
Rzeczowe aktywa trwałe
23
702 381
763 585
460 659
Wartości niematerialne
23
425 109
580 352
572 320
Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych
5 333
9 822
4 000
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
3
103
146
Aktywa z tytułu podatku dochodowego
15
1 218 282
1 169 853
1 039 645
aktywa z tytułu bieżącego podatku dochodowego
59 572
20 468
0
aktywa z tytułu odroczonego dochodowego
1 158 710
1 149 385
1 039 645
Pozostałe aktywa
24
581 126
484 893
676 481
AKTYWA RAZEM
78 642 032
76 714 137
73 402 742
ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY
Numer noty
31.12.2020
31.12.2019
Dane przekształcone*
01.01.2019
Dane przekształcone*
Zobowiązania wobec banków
26
912 407
822 543
593 327
Zobowiązania wobec klientów
27
66 875 907
64 999 259
62 435 585
Zobowiązania finansowe
28
501 880
436 856
416 407
Pochodne instrumenty zabezpieczające
21
86 162
40 676
9 381
Rezerwy
29
336 560
358 869
126 199
Pozostałe zobowiązania
30
1 569 867
1 429 676
1 167 111
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego
15
6 685
94 905
267 861
bieżące zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego
6 046
94 404
267 429
rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
639
501
432
Zobowiązania podporządkowane
31
1 792 962
1 793 985
1 918 093
Zobowiązania, razem
72 082 430
69 976 769
66 933 964
Kapitał akcyjny
1 305 540
1 305 540
1 305 540
Kapitał zapasowy
5 399 627
5 393 358
5 386 828
Kapitał z aktualizacji wyceny
217 330
76 404
52 164
Pozostałe kapitały rezerwowe
161 792
166 850
171 629
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
- 1 620
605
- 202
Niepodzielony wynik z lat ubiegłych
- 211 834
- 453 669
- 1 160 554
Zysk/strata bieżącego okresu
- 311 233
248 280
713 373
Kapitał własny
32
6 559 602
6 737 368
6 468 778
ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY RAZEM
78 642 032
76 714 137
73 402 742
*Dane przekształcone – nota 4.2
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
6
Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym
01.01.2020 - 31.12.2020
Kapitał akcyjny
Kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Kapitał z aktualizacji wyceny
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
Zyski zatrzymane
Kapitały razem
1 stycznia 2020
1 305 540
5 393 358
166 850
76 404
605
- 205 389
6 737 368
Przeniesienie wyniku roku ubiegłego
0
6 269
0
0
0
- 6 269
0
Dochody całkowite
0
0
0
140 926
- 2 225
- 311 233
- 172 532
strata netto
0
0
0
0
0
- 311 233
- 311 233
pozostałe dochody całkowite:
0
0
0
140 926
- 2 225
0
138 701
w tym aktywa wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
0
0
0
25 755
0
0
25 755
w tym instrumenty zabezpieczające
0
0
0
115 171
0
0
115 171
w tym różnice kursowe
0
0
0
0
- 2 225
0
- 2 225
Inne zmiany kapitału
0
0
- 5 058
0
0
- 176
- 5 234
31 grudnia 2020
1 305 540
5 399 627
161 792
217 330
- 1 620
- 523 067
6 559 602
01.01.2019 - 31.12.2019
Kapitał akcyjny
Kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Kapitał z aktualizacji wyceny
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
Zyski zatrzymane
Kapitały razem
1 stycznia 2019 (dane publikwane)
1 305 540
5 386 828
171 629
52 164
- 202
- 430 036
6 485 923
Wpływ korekty błędu
0
0
0
0
0
- 17 145
- 17 145
1 stycznia 2019 (dane przekształcone)
1 305 540
5 386 828
171 629
52 164
- 202
- 447 181
6 468 778
Przeniesienie wyniku roku ubiegłego
0
6 530
0
0
0
- 6 530
0
Dochody całkowite (dane przekształcone)*
0
0
0
24 240
807
248 280
273 327
zysk netto
0
0
0
0
0
248 280
248 280
pozostałe dochody całkowite:
0
0
0
24 240
807
0
25 047
w tym aktywa wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
0
0
0
8 888
0
0
8 888
w tym instrumenty zabezpieczające
0
0
0
15 352
0
0
15 352
w tym różnice kursowe
0
0
0
0
807
0
807
Inne zmiany kapitału
0
0
- 4 779
0
0
42
- 4 737
31 grudnia 2019 (dane przekształcone)
1 305 540
5 393 358
166 850
76 404
605
- 205 389
6 737 368
*Dane przekształcone – nota 4.2
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
7
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Numer noty
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019 -31.12.2019
Dane przekształcone*
Działalność operacyjna
Zysk/strata brutto za okres
- 206 450
489 671
Korekty:
427 496
260 272
Niezrealizowane zyski/straty z tytułu różnic kursowych
- 150
386
Amortyzacja środków trwałych oraz wartości niematerialnych
287 658
247 593
Zmiana odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości środków trwałych i wartości niematerialnych
132 822
5 871
Dywidendy otrzymane
- 700
- 344
Krótkoterminowe umowy leasingu
7 866
6 766
Zysk brutto po korektach a przed zmianą stanów bilansowych
221 046
749 943
Zmiana stanu kredytów i innych należności
34.2
- 666 386
- 1 659 722
Zmiana stanu aktywów wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
3 459 280
- 3 158 615
Zmiana stanu aktywów wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
- 51 001
- 28 787
Zmiana stanu aktywów wycenianych według zamortyzowanego kosztu
- 3 349 788
1 116 298
Zmiana stanu aktywów stanowiących zabezpieczenie zobowiązań
- 110 966
- 2 291
Zmiana stanu instrumentów pochodnych zabezpieczających stanowiących aktywa
- 200 145
- 22 432
Zmiana stanu aktywów przeznaczonych do sprzedaży
100
43
Zmiana stanu pozostałych aktywów
34.2
- 96 233
191 588
Zmiana stanu depozytów
3 311 291
3 095 783
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu własnej emisji
- 1 571 188
- 126 611
Zmiana stanu zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
65 024
20 449
Zmiana stanu instrumentów pochodnych zabezpieczających stanowiących zobowiązania
45 486
31 295
Zmiana stanu innych zobowiązań i innych dochodów całkowitych
34.2
547 436
- 304 302
Zmiana stanu rezerw
- 22 309
232 670
Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej przed podatkiem
1 581 647
135 309
Podatek zapłacony
- 205 658
- 437 501
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
1 375 989
- 302 192
Działalność inwestycyjna
Wydatki z tytułu działalności inwestycyjnej:
- 147 306
- 157 175
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych
34.2
- 93 370
- 73 059
Nabycie wartości niematerialnych
34.2
- 53 936
- 78 294
Nabycie udziałów w jednostkach zależnych, po potrąceniu nabytych środków pieniężnych
0
- 5 822
Wpływy z działalności inwestycyjnej:
8 874
10 383
Zbycie rzeczowych aktywów trwałych
8 874
10 383
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
- 138 432
- 146 792
Działalność finansowa
Wydatki z tytułu działalności finansowej:
- 156 783
- 250 527
Spłata zobowiązań podporządkowanych - kapitał
0
- 123 097
Spłata zobowiązań podporządkowanych - odsetki
- 79 566
- 101 723
Płatności zobowiązań z tytułu leasingu część kapitałowa
- 74 100
- 21 582
Płatności zobowiązań z tytułu leasingu część odsetkowa
- 3 117
- 4 125
Wpływy z działalności finansowej:
0
0
Wpływy z emisji akcji
0
0
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
- 156 783
- 250 527
Przepływy pieniężne netto, razem
1 080 774
- 699 511
Różnice kursowe z przeliczenia środków pieniężnych
26 507
6 958
Bilansowa zmiana stanu gotówki i ekwiwalentu gotówki
1 080 774
- 699 511
Gotówka i ekwiwalenty gotówki, Bilans otwarcia
1 379 127
2 078 638
Gotówka i ekwiwalenty gotówki, Bilans zamknięcia
18
2 459 901
1 379 127
Dodatkowe ujawnienia na temat przepływów operacyjnych
Otrzymane dochody odsetkowe
3 234 451
4 522 968
Koszty odsetkowe zapłacone
- 800 175
- 830 328
*Dane przekształcone – nota 4.2
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
8
Noty do skonsolidowanego sprawozdania finansowego
1 Informacje o Banku i Grupie Kapitałowej
1.1 Informacje ogólne, czas trwania i zakres działalności Alior Banku SA
Alior Bank Spółka Akcyjna („Bank”, „jednostka dominująca”) jest jednostką dominującą w Grupie Kapitałowej Alior Banku Spółki Akcyjnej („Grupa”, „Grupa Kapitałowa”). Bank z siedzibą w Warszawie przy ulicy Łopuszańskiej 38D został wpisany do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Polska , XIV Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000305178 . Jednostce dominującej został nadany numer identyfikacji podatkowej NIP: 107-001-07-31 oraz numer statystyczny REGON: 141387142 .
Od 14 grudnia 2012 r. Bank jest notowany na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (nr ISIN: PLALIOR00045).
18 kwietnia 2008 r. Komisja Nadzoru Finansowego („KNF”) udzieliła zezwolenia na utworzenie banku pod nazwą Alior Bank SA, a 1 września 2008 r. wydała Bankowi zezwolenie na rozpoczęcie działalności. 5 września 2008 r. KNF zezwoliła na prowadzenie przez Bank działalności maklerskiej. Czas działalności Banku i jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej nie został oznaczony.
Alior Bank SA jest uniwersalnym bankiem depozytowo-kredytowym, obsługującym osoby fizyczne, prawne i inne podmioty będące osobami krajowymi i zagranicznymi. Podstawowa działalność Banku obejmuje prowadzenie rachunków bankowych, udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych, emitowanie bankowych papierów wartościowych oraz prowadzenie skupu i sprzedaży wartości dewizowych. Bank prowadzi także działalność maklerską, doradztwo i pośrednictwo finansowe oraz świadczy inne usługi finansowe. Informacje na temat spółek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej zostały przedstawione w nocie 1.2 niniejszego rozdziału. Zgodnie z postanowieniami Statutu Alior Bank prowadzi działalność na terytoriach Rzeczypospolitej Polskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Bank świadczy usługi przede wszystkim klientom z Polski. Udział klientów zagranicznych w całkowitej liczbie klientów Banku jest znikomy. W ramach bankowości detalicznej w roku 2016 rozpoczął działalność zagraniczny oddział Alior Banku w Rumunii.
1.2 Skład Grupy Kapitałowej i zakres działalności
Począwszy od dnia 18 grudnia 2015 r. jednostką dominującą wobec Banku oraz jednostką dominującą najwyższego szczebla Grupy jest Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA , dla którego jednostką sprawującą kontrolę jest Skarb Państwa. Szczegółowy akcjonariat Banku został opisany w nocie 32.3.
Skład Grupy Kapitałowej Alior Bank SA na dzień 31 grudnia 2020 r. i 31 grudnia 2019 r.
Nazwa spółki – jednostki zależne
31.12.2020
31.12.2019
Alior Services sp. z o.o.
100%
100%
Alior Leasing sp. z o.o.
100%
100%
- Serwis Ubezpieczeniowy sp. z o.o.
100%
100%
-NewCommerce Services sp. z o.o.
100%
0%
Meritum Services ICB SA
100%
100%
NewCommerce Services sp. z o.o.
0%
100%
Alior TFI SA
100%
100%
Absource sp. z o.o.
100%
100%
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
9
Nazwa spółki – jednostki zależne
31.12.2020
31.12.2019
Corsham sp. z o.o.
100%
100%
- PayPo sp. z o.o.
20%
20%
RBL_VC sp. z o.o.
100%
100%
RBL_VC sp z o.o. ASI spółka komandytowo-akcyjna
100%
-
Harberton sp. z o.o.
100%
-
1.2.1 Działalność spółek należących do Grupy Kapitałowej Alior Banku SA
Grupę Kapitałową Alior Banku SA na dzień 31 grudnia 2020 r. tworzą: Alior Bank SA jako spółka dominująca oraz spółki zależne, w których Bank posiada udziały większościowe. W okresie sprawozdawczym nastąpiła zmiana struktury Grupy Kapitałowej Alior Banku SA.
Spółki zależne
RBL_VC Sp. z o. o. ASI S.K.A. została utworzona 27 listopada 2019. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 50.000,00 zł i dzieli się na 50.000 akcji, które w całości objął Alior Bank SA. Spółka została wpisana do KRS w dniu 17 kwietnia 2020. Spółka jest zewnętrznie zarządzaną alternatywną spółką inwestycyjną, określoną w ustawie o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi. Komplementariuszem spółki jest spółka RBL_VC Sp. z o. o., której powierzono zarządzanie.
W dniu 19 lutego 2020 roku, Alior Bank SA nabył 100 udziałów spółki Harberton sp. z o.o. o wartości nominalnej 50,00 zł każdy, wszystkie składające się na 100% kapitału zakładowego Spółki. Cena zakupu spółki wynosiła 12 000,00 zł.
W dniu 3 czerwca 2020 r. pomiędzy spółką Harberton sp. z o.o., a spółką Lurena Investments B.V., z siedzibą w Holandii, została zawarta umowa sprzedaży akcji, na podstawie której spółka Banku nabyła 108.824.007 akcji spółki RUCH Spółka Akcyjna, z siedzibą w Warszawie, stanowiących łącznie 100% kapitału zakładowego, za cenę 1,00 złoty. Grupa Alior Banku nabyła RUCH SA w wyniku procesu restrukturyzacji tego podmiotu. Proces restrukturyzacji RUCH SA rozpoczął się od otwarcia Przyspieszonych Postępowań Układowych 1 i 2 (odpowiednio 7 września 2018 r. i 7 lutego 2019 r.) przez RUCH SA kontrolowaną przez spółkę Lurena Investments, których założeniem było objęcie restrukturyzacją części zobowiązań RUCH SA.
Celem strategicznym zaangażowania Alior Bank w ww. inwestycję kapitałową było:
• płynne wprowadzenie inwestora strategicznego do RUCH SA (tj. PKN Orlen SA), umożliwiające jej dalszy rozwój oraz
• skuteczne zakończenie procesów restrukturyzacyjnych spółki.
Konsekwentnie realizowany cel strategiczny przez Alior Bank znalazł swoje odzwierciedlenie w podpisanym Porozumieniu Akcjonariuszy dotyczącym spółki RUCH SA, zawartym pomiędzy Polskim Koncernem Naftowym Orlen SA, Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń SA, Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń na Życie SA oraz Alior Bank SA. W dokumencie tym zostało określone, iż zgodnie z porozumieniem Stron, PKN Orlen SA ma być akcjonariuszem większościowym oraz sprawować wyłączną kontrolę nad RUCH SA, a Grupa Kapitałowa Alior Banku ma być akcjonariuszem mniejszościowym oraz nie powinna sprawować nad RUCH SA współkontroli. W związku z powyższym strony podjęły decyzję o inwestycji w akcje RUCH SA.
Ponadto w dniu zawarcia wyżej wymienionego porozumienia tj. w dniu 1 czerwca 2020 roku, Strony zawarły umowę inwestycyjną dotyczącą zasad realizacji transakcji, gdzie Bank zobowiązał się do dokonania umorzenia istniejących akcji RUCH SA, aby następnie dokonać podwyższeń kapitału zakładowego RUCH SA,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
10
w którym to podwyższonym kapitale PKN Orlen SA, Grupa PZU oraz Alior Bank SA obejmą akcje i wniosą na ich pokrycie wkłady pieniężne w sposób określony w tejże umowie:
• Bank wniesie 6% łącznej kwoty wkładu na nowe akcje Spółki oraz będzie posiadać 6 % akcji oraz praw głosu na Walnym Zgromadzeniu Spółki;
• PZU SA wniesie 14,5% łącznej kwoty wkładu na nowe akcje Spółki oraz będzie posiadać 14,5% akcji oraz praw głosu na Walnym Zgromadzeniu Spółki;
• PZU Życie SA wniesie 14,5% łącznej kwoty wkładu na nowe akcje Spółki oraz będzie posiadać 14,5% akcji oraz praw głosu na Walnym Zgromadzeniu Spółki;
• PKN Orlen SA wniesie 65% łącznej kwoty wkładu na nowe akcje Spółki oraz będzie posiadać 65% akcji oraz praw głosu na Walnym Zgromadzeniu Spółki.
W celu wykonania umowy inwestycyjnej musiały się ziścić Warunki Zawieszające tj.:
• Prawomocne stwierdzenie wykonania układów PPU1
• Prawomocne stwierdzenie wykonania układów PPU2,
co nastąpiło w dniu 9 listopada 2020 roku.
W dniu 24 listopada 2020 roku Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy RUCH SA podjęło uchwałę w sprawie sprawie obniżenia i podwyższenia kapitału zakładowego Spółki, wyłączenia prawa poboru oraz zmiany Statutu Spółki, co oznacza, iż spółka zależna Alior Banku dokonała umorzenia posiadanych akcji w RUCH SA i jednocześnie nastąpiło podwyższenie kapitału zakładowego i objęcie akcji w podwyższonym kapitale zakładowym RUCH SA bezpośrednio przez PKN Orlen SA, PZU SA, PZU Życie i Alior Bank SA.
Dodatkowo w dniu 24 listopada 2020 r. Harberton sp. z o.o. udzielił na rzecz PKN Orlen nieodwołalnego pełnomocnictwa do wykonywania prawa głosu z pozostałych 100.000 akcji RUCH SA, obowiązującego do momentu rejestracji przez sąd czynności z 24 listopada 2020 r.
W dniu 23 grudnia 2020 r. Sąd Rejonowy XIV Wydział Gospodarczy KRS dokonał rejestracji wniosku spółki Ruch SA w zakresie obniżenia oraz jednoczesnego podwyższenia kapitału zakładowego w spółce RUCH SA, w wyniku czego spółka zależna Alior Banku-Haberton sp. z o.o. przestała być wiekszościowym akcjonariuszem RUCH SA. W związku z powyższym Alior Bank poprzez swoją spółkę zależną Harberton sp. z o.o utracił kontrolę nad RUCH SA.
W dniu 30 grudnia 2020 roku, Alior Bank SA wniósł wkład niepieniężny w postaci 15 500 udziałów o wartości nominalnej 200 złoty każdy w spółce NewCommerce Services sp. z o.o. na pokrycie udziału w podwyższonym kapitale zakładowym Alior Leasing sp. z o.o. Transakcja ta jest jest pierwszym etapem reorganizacji w ramch Grupy Alior Banku.
Bank dokonał oceny sprawowania kontroli w świetle regulacji MSSF 10 i określił swój status jako jednostki dominującej wobec poniższych jednostek. Wszystkie spółki zależne są konsolidowane metodą pełną. Opis dotyczący zasad konsolidacji jednostek zależnych znajduje się w nocie 3.2.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
11
Nazwa spółki
Opis działalności
- wykorzystanie okazji sprzedażowych produktów i usług pozafinansowych
- rozszerzenie i uatrakcyjnienie oferty dla klientów Private Banking w celu wzmocnienia pozycji konkurencyjnej
- wyszukiwanie i pozyskiwanie partnerów zewnętrznych do współpracy w oferowaniu usług pozabankowych
- kojarzenie biznesowe klientów i partnerów zewnętrznych
Alior Services sp. z o.o.
- windykacja wierzytelności
Alior Leasing sp. z o.o.
- finansowanie środków trwałych poprzez leasing operacyjny, finansowy oraz pożyczkę leasingową
- działalność usługowa w zakresie technologii informatycznych i komputerowych oraz pozostała działalność związana z informatyką
- działalność agentów i brokerów ubezpieczeniowych
- działalność związana z oceną ryzyka i szacowaniem poniesionych strat
Meritum Services ICB SA
- pozostała działalność wspomagająca ubezpieczenia i fundusze emerytalne
NewCommerce Services sp. z o.o.
- realizuje zadania związane z MyWallet (na rynku polskim i potencjalnie na innych rynkach działalności Grupy Deutsche Telekom) oraz związane ze sprzedażą produktów niebankowych, w tym w zakresie udostępnienia, w kooperacji z partnerami handlowymi, platformy zakupowej nowej generacji
- asset management
- współpraca Banku ze spółką zależną Alior TFI dotyczy trzech obszarów: asset management (zarządzanie portfelami klientów indywidualnych/private banking), ofert ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych, a także zarządzania subfunduszami Alior SFIO
- tworzenie funduszy inwestycyjnych lub funduszy zagranicznych i zarządzanie nimi, w tym pośrednictwo w zbywaniu i odkupywaniu jednostek uczestnictwa, reprezentowanie ich wobec osób trzecich
Alior TFI SA
- zarządzanie zbiorczym portfelem papierów wartościowych oraz zarządzanie portfelami, w skład których wchodzą instrumenty finansowe
- działalność usługowa w zakresie technologii informatycznych i komputerowych
- działalność związana z doradztwem w zakresie informatyki
Absource sp. z o.o.
- świadczenie usług udostępniania oprogramowania informatycznego
Corsham sp. z o.o.
- spółka dedykowana do realizacji inwestycji kapitałowych podwyższonego ryzyka (venture capital)
- w ramach dokonywanych inwestycji kapitałowych obejmuje mniejszościowe udziały w podmiotach działających w obszarze nowych rozwiązań na rynku finansowym i okołofinansowym
- spółka dedykowana do realizacji inwestycji kapitałowych podwyższonego ryzyka (venture capital)
RBL_VC sp. z o.o.
została wpisana do rejestru Zarządzających Alternatywnymi Spółkami Inwestycyjnymi (ZASI)
RBL_VC sp z o.o. ASI spółka komandytowo-akcyjna
- jest docelowym wehikułem inwestycyjnym, przez który Alior Bank zamierza dokonywać inwestycji kapitałowych podwyższonego ryzyka (venture capital).
-w ramach dokonywanych inwestycji spółka będzie obejmować mniejszościowe udziały w podmiotach działających w obszarze nowych rozwiązań w rynku finansowym i okołofinansowym (fin-tech)
Harberton sp. z o.o.
- spółka została zakupiona w celu dokonania inwestycji kapitałowej w Grupę RUCH
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
12
Spółka stowarzyszona
Jednostki stowarzyszone to wszelkie jednostki, na które Bank bezpośrednio lub poprzez spółki zależne wywiera znaczący wpływ, ale nie sprawuje kontroli. Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych są ujmowane metodą praw własności.
Nazwa spółki
Opis działalności
PayPo sp. z o. o
- spółka zajmuje się udzielaniem płatności odroczonych za zakupy online w segmencie e-fashion, oferują klientowi możliwość odroczenia płatności za towar przez określony czas, po którym; klient może albo zapłacić cenę towaru bez prowizji lub rozbić kwotę na 4 raty oprocentowane w wysokości zależnej od scoringu kredytowego klienta.
W dniu 7 grudnia 2020 roku Corsham sp. z o.o. przyjęła List intencyjny w sprawie nabycia 3.346 udziałów PayPo sp. z o.o. przez pozostałych udziałowców PayPo sp. z o.o. (Uchwała NZW Corsham sp. z o.o. z dnia 31.12.2020 r.). Zbycie udziałów miało miesce w dniu 7 stycznia 2021 r.
1.2.2 Najistotniejsze dane finansowe jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej na dzień 31.12.2020
Nazwa spółki
Suma bilansowa
Wynik netto
Alior Services sp. z o.o.
11 020
4 805
Alior Leasing sp. z o.o.*
5 852 440
-37 779
Meritum Services ICB SA
5 879
1 795
Alior TFI SA
8 247
609
Absource sp. z o.o.
32 762
198
NewCommerce Services sp. z o.o.
18 453
-12 667
Corsham sp. z o.o.
10 066
-80
RBL_VC sp. z o.o.
76
24
RBL_VC sp z o.o. ASI spółka komandytowo-akcyjna
805
-332
Harberton sp. z o.o.
198
-120
*Dane uwzględniają wyniki Serwisu Ubezpieczeniowego sp. z o.o.
1.3 Informacje dotyczące składu Zarządu Banku i Rady Nadzorczej Banku
W stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego zakończonego dnia 31 grudnia 2019 roku nastąpiły zmiany w składzie Zarządu Banku.
W dniu 17 stycznia 2020 r. Pan Mateusz Poznański złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka Zarządu Alior Banku SA ze skutkiem na dzień 29 lutego 2020 r.
W dniu 12 maja 2020 r. Pan Krzysztof Bachta złożył rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Alior Banku SA z dniem 12 maja 2020 r.
Jednocześnie z dniem 12 maja 2020 r. Rada Nadzorcza Banku powołała w skład Zarządu Banku Panią Iwonę Dudę, powierzając jej stanowisko Wiceprezesa Zarządu oraz kierowanie pracami Zarządu do czasu wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko Prezesa Zarządu Banku przez Komisję Nadzoru Finansowego.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
13
W dniu 29 czerwca 2020 r. członkowie Zarządu Banku: Marek Szcześniak, Tomasz Biłous oraz Marcin Jaszczuk, w związku z upływem w dniu 29 czerwca 2020 r. wspólnej kadencji Zarządu Banku, złożyli rezygnację ze sprawowanego mandatu członka Zarządu Banku ze skutkiem na dzień 29 czerwca 2020 r., godzinę 24:00.
Jednocześnie w dniu 29 czerwca 2020 r. Rada Nadzorcza Banku powołała w skład Zarządu Banku nowej kadencji następujące osoby:
• Iwona Duda (Wiceprezes Zarządu kierująca pracami Zarządu)
• Agnieszka Nogajczyk-Simeonow (Wiceprezes Zarządu)
• Seweryn Kowalczyk (Wiceprezes Zarządu)
• Agata Strzelecka (Wiceprezes Zarządu)
• Maciej Brzozowski (Wiceprezes Zarządu)
• Dariusz Szwed (Wiceprezes Zarządu)
W dniu 18 grudnia 2020 roku Pani Agnieszka Nogajczyk-Simeonow, która pełniła funkcję członka Zarządu Banku, wiceprezesa Zarządu Banku, złożyła rezygnację z dalszego pełnienia funkcji Wiceprezes Zarządu Banku oraz z wchodzenia w skład Zarządu Banku, jak również z dalszego wykonywania mandatu członka Zarządu Banku ze skutkiem na koniec dnia 18 grudnia 2020 roku.
W dniu 21 grudnia 2020 roku Rada Nadzorcza Banku oddelegowała z dniem 21 grudnia 2020 r. Pana Mikołaja Jerzego Handschke, członka Rady Nadzorczej do wykonywania przez okres od dnia 21 grudnia 2020 r. do dnia 20 marca 2021 r. czynności Wiceprezesa Zarządu Banku odpowiedzialnego za obszar finansów.
Skład Zarządu Banku na dzień 31 grudnia 2020 r.
Imię i nazwisko
Funkcja
Iwona Duda
Wiceprezes Zarządu kierująca pracami Zarządu
Maciej Brzozowski
Wiceprezes Zarządu
Mikołaj Handschke
oddelegowany członek Rady Nadzorczej do wykonywania czynności Wiceprezesa Zarządu Banku odpowiedzialnego za obszar finansów
Seweryn Kowalczyk
Wiceprezes Zarządu
Agata Strzelecka
Wiceprezes Zarządu
Dariusz Szwed
Wiceprezes Zarządu
Skład Zarządu Banku na dzień 31 grudnia 2019 r.
Imię i nazwisko
Funkcja
Krzysztof Bachta
Prezes Zarządu
Tomasz Biłous
Wiceprezes Zarządu
Marcin Jaszczuk
Wiceprezes Zarządu
Seweryn Kowalczyk
Wiceprezes Zarządu
Mateusz Poznański
Wiceprezes Zarządu
Agata Strzelecka
Wiceprezes Zarządu
Marek Szcześniak
Wiceprezes Zarządu
Dariusz Szwed
Wiceprezes Zarządu
W stosunku do poprzedniego okresu sprawozdawczego zakończonego w dniu 31 grudnia 2019 roku nastąpiły zmiany w składzie Rady Nadzorczej.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
14
W dniu 18 maja 2020 r. Pan Marcin Eckert, złożył oświadczenie o rezygnacji z pełnienia funkcji członka Rady Nadzorczej Banku ze skutkiem na chwilę złożenia.
W dniu 20 maja 2020 r. członkowie Rady Nadzorczej Banku wspólnej kadencji kończącej się w 2020 r., tj. Przewodniczący Rady Nadzorczej Pan Tomasz Kulik oraz członkowie Rady Nadzorczej: Pan Dariusz Gątarek, Pan Mikołaj Handschke, Pan Artur Kucharski, Pan Wojciech Myślecki oraz Pan Maciej Rapkiewicz złożyli rezygnację z pełnienia funkcji w Radzie Nadzorczej ze skutkiem na dzień 20 maja 2020 r.
W dniu 21 maja 2020 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy Banku powołało Radę Nadzorczą Banku na czwartą, czteroletnią kadencję.
Skład Rady Nadzorczej Banku na dzień 31 grudnia 2020 r. przedstawiał się następująco:
Imię i nazwisko
Funkcja
Aleksandra Agatowska
Przewodnicząca Rady Nadzorczej
Ernest Bejda
Zastępca Przewodniczącej Rady Nadzorczej
Mikołaj Handschke
Członek Rady Nadzorczej
Artur Kucharski
Członek Rady Nadzorczej
Wojciech Myślecki
Członek Rady Nadzorczej
Marek Pietrzak
Członek Rady Nadzorczej
Robert Pusz
Członek Rady Nadzorczej
Skład Rady Nadzorczej Banku na dzień 31 grudnia 2019 r. przedstawiał się następująco:
Imię i nazwisko
Funkcja
Tomasz Kulik
Przewodniczący Rady Nadzorczej
Marcin Eckert
Zastępca Przewodniczącego Rady Nadzorczej
Dariusz Gątarek
Członek Rady Nadzorczej
Mikołaj Handschke
Członek Rady Nadzorczej
Artur Kucharski
Członek Rady Nadzorczej
Wojciech Myślecki
Członek Rady Nadzorczej
Maciej Rapkiewicz
Członek Rady Nadzorczej
2 Podstawa sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego
2.1 Zakres podmiotowy i dane porównawcze
Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje rok zakończony 31 grudnia 2020 r. i zawiera dane porównawcze za rok zakończony 31 grudnia 2019 r. Sprawozdanie zostało sporządzone w polskich złotych (zł), a wszystkie zamieszczone w nim wartości zostały zaprezentowane w tysiącach złotych, chyba, że wskazano inaczej.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
15
2.2 Oświadczenie o zgodności
Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Alior Banku Spółki Akcyjnej zostało sporządzone zgodnie ze stosowanymi w sposób ciągły Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) przyjętymi przez Unię Europejską według stanu w dniu 31 grudnia 2020 r.
2.3 Kontynuacja działalności
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej zostało sporządzone przy założeniu kontynuacji działalności Grupy Kapitałowej przez okres, co najmniej 12 miesięcy po dniu bilansowym, tzn. po 31 grudnia 2020 r.
Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania przez Zarząd Banku, nie istnieją okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuacji działalności Grupy Kapitałowej Banku.
Przyjmując to założenie, Zarząd uwzględnił w swojej ocenie wpływ czynników obarczonych niepewnością, a w szczególności pandemii COVID-19 na sytuację makroekonomiczną i własną działalność. Opracowane przez Zarząd plany finansowe, uwzględniające wskazane wyżej czynniki, wykluczyły, aby Bank miał doświadczyć niedoborów zasobowych i w konsekwencji musiał rozważać zaniechanie lub istotne ograniczenie swojej działalności.
W ocenie Zarządu środki przedsięwzięte wobec wybuchu pandemii COVID-19 oraz innych ryzyk są adekwatne i wystarczają do kontynuowania działalności Grupy Kapitałowej Alior Banku SA w dającej się przewidzieć przyszłości.
W latach 2020 i 2019 roku w Grupie Kapitałowej nie wystąpiła działalność zaniechana.
2.4 Prezentacja sprawozdań finansowych
W skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupa prezentuje aktywa i zobowiązania według kryterium płynności.
Zasady kompensowania aktywów i zobowiązań finansowych opisano w nocie 38.1 Bank nie kompensuje przychodów i kosztów, chyba, że jest to wymogiem lub zostało dopuszczone przez standardy lub interpretację.
2.5 Zatwierdzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego
Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Alior Banku Spółki Akcyjnej zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd Banku w dniu 25 lutego 2021 r.
3 Opis najistotniejszych zasad rachunkowości
Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego przedstawione zostały w poszczególnych notach oraz poniżej. Zasady te stosowane były we wszystkich prezentowanych latach w sposób ciągły. Poniżej zaprezentowano wykaz zasad rachunkowości oraz ważniejszych szacunków i ocen dla poszczególnych pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat oraz skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
16
Rachunek zyskow i strat
Numer noty
Polityka rachunkowości*
Przychody i koszty z tytułu odsetek
6
T
Przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat
7
T
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany
8
T
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
9
T
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
10
T
Koszty działania Grupy
11
T
Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane
12
T
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
13
T
Podatek dochodowy
15
T
Sprawozdanie z sytuacji finansowej
Numer noty
Polityka rachunkowości*
Ważniejsze szacunki i oceny*
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
18
T
Należności od banków
19
T
Inwestycyjne aktywa finansowe
20
T
T
Rachunkowość zabezpieczeń
21
T
T
Należności od klientów
22
T
T
Rzeczowe aktywa trwałe
23
T
T
Wartości niematerialne
23
T
T
Pozostałe aktywa
24
T
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
25
T
Aktywa z tytułu podatku dochodowego
15
T
Zobowiązania wobec banków
26
T
Zobowiązania wobec klientów
27
T
Zobowiązania finansowe
28
T
Rezerwy
29
T
T
Pozostałe zobowiązania
30
T
Zobowiązania podporządkowane
31
T
Kapitał własny i akcjonariat Banku
32
T
*Litera T oznacza, że w Sprawozdaniu Finansowym zamieszczone zostały istotne informacje dotyczące wybranej polityki rachunkowości i istotnych szacunków
3.1 Transakcje w walutach obcych
Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w polskich złotych, które są walutą funkcjonalną Banku i jej jednostek zależnych. Kwoty w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym są prezentowane w tysiącach złotych, jeśli nie zaznaczono inaczej.
Transakcje i salda w walutach obcych
Transakcje wyrażone w walutach ( za wyjątkiem transakcji i sald oddziału zagranicznego, opisanego w następnym punkcie) obcych są początkowo ujmowane w walucie funkcjonalnej według kursu średniego Narodowego Banku Polskiego, obowiązującego w dniu zawarcia transakcji. W ostatnim dniu każdego okresu sprawozdawczego Bank przelicza:
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
17
• aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach obcych przy zastosowaniu średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień;
• pozycje niepieniężne wyceniane według kosztu historycznego w walucie obcej według kursu wymiany z dnia początkowego ujęcia transakcji;
• pozycje niepieniężne wyceniane według wartości godziwej w walucie obcej według kursu wymiany z dnia ustalenia wartości godziwej.
Różnice kursowe z rozliczenia transakcji oraz wyceny bilansowej aktywów i zobowiązań pieniężnych wyrażonych w walutach obcych rozpoznawane są w rachunku zysków i strat. Różnice kursowe z tytułu takich pozycji, jak instrumenty kapitałowe zaklasyfikowane do aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Transakcje i salda oddziału w Rumunii
Wynik i salda jednostek zagranicznych (w tym oddziałów), które posiadają walutę funkcjonalną inną niż złoty, wycenia się do złotego zgodnie z poniższym schematem:
• aktywa i zobowiązania na dzień bilansowy wycenia się według średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień,
• przychody i koszty wycenia się według średniej arytmetycznej średnich kursów ogłoszonych przez NBP obowiązujących na koniec każdego dnia,
• różnice kursowe z wyceny jednostek zagranicznych ujmuje się jako odrębny składnik kapitału własnego, zostaną one rozliczone do wyniku finansowego w momencie zbycia jednostki zagranicznej.
RON
2020
2019
Kurs obowiązujący w ostatnim dniu okresu
0,9479
0,8901
Kurs stanowiący średnią arytmetyczną kursów obowiązujących ostatniego dnia miesiąca danego okresu
0,9239
0,9053
3.2 Połączenie jednostek gospodarczych i zasady konsolidacji
Jednostki zależne
Jednostki zależne są to podmioty (w tym jednostki niebędące spółką kapitałową, jak np. spółka cywilna oraz jednostki specjalnego przeznaczenia) kontrolowane przez jednostkę dominującą, co oznacza, iż jednostka dominująca:
• sprawuje władzę nad jednostką,
• z tytułu swojego zaangażowania w jednostce, w której dokonano inwestycji, podlega ekspozycji na zmienne wyniki finansowe lub posiada prawa do zmiennych wyników finansowych,
• posiada możliwość wykorzystania sprawowanej władzy nad jednostką, w której dokonano inwestycji, do wywierania wpływu na wysokość swoich wyników finansowych.
Jednostki zależne są objęte konsolidacją od dnia objęcia kontrolą przez Bank. Dekonsolidacja następuje w momencie ustania tej kontroli.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
18
Konsolidacja
Proces konsolidacji sprawozdań finansowych jednostek zależnych metodą pełną polega na sumowaniu poszczególnych pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej, rachunku zysków i strat oraz innych całkowitych dochodów jednostki dominującej oraz jednostek zależnych w pełnej wysokości oraz dokonaniu odpowiednich korekt i wyłączeń konsolidacyjnych. Wyłączeniu podlega bilansowa wartość udziałów posiadanych przez Bank w jednostkach zależnych oraz kapitał własny tych jednostek na moment ich nabycia. Wyłączeniu podlegają w całości:
• wzajemne należności i zobowiązania oraz inne rozrachunki o podobnym charakterze jednostek objętych konsolidacją,
• przychody i koszty operacji gospodarczych dokonanych między jednostkami objętymi konsolidacją,
• zyski lub straty powstałe w wyniku operacji gospodarczych dokonanych między jednostkami objętymi konsolidacją, zawarte w wartości aktywów jednostek podlegających konsolidacji, za wyjątkiem strat, które wskazują na występowanie utraty wartości,
• dywidendy naliczone lub wypłacone przez jednostki zależne jednostce dominującej i innym jednostkom, objętym konsolidacją,
• wzajemne przepływy w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych.
Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie jednostki dominującej. W celu wyeliminowania jakichkolwiek rozbieżności w stosowanych zasadach rachunkowości przez Bank oraz jednostki zależne wprowadza się korekty konsolidacyjne. Wszystkie jednostki Grupy Kapitałowej Alior Banku SA konsolidowane są metodą pełną.
Udziały niekontrolujące wykazywane są osobno odpowiednio w skonsolidowanym rachunku zysków i strat, skonsolidowanym sprawozdaniu z całkowitych dochodów, skonsolidowanym sprawozdaniu ze zmian w kapitale własnym oraz skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej.
Metoda nabycia
Nabycia jednostek zależnych przez Grupę Kapitałową rozlicza się metodą nabycia zgodnie z zasadami opisanymi w MSSF 3.
Zgodnie z przyjętą przez Bank polityką rachunkowości, w odniesieniu do MSR 8 pkt.10 przy rozliczeniu połączenia pod wspólną kontrolą, Bank opiera się o zapisy Ustawy o rachunkowości, art. 44a ust.2, wskazujące na możliwość zastosowania w takich przypadkach metody łączenia udziałów.
3.3 Ujmowanie aktywów i zobowiązań finansowych w księgach
Grupa ujmuje składnik aktywów lub zobowiązanie finansowe w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy, gdy staje się stroną umowy tego instrumentu. Standaryzowane transakcje zakupu i sprzedaży aktywów finansowych (papiery wartościowe) ujmuje się na dzień rozliczenia.
W momencie początkowego ujęcia, wszystkie instrumenty finansowe wycenia się w wartości godziwej.
Grupa dokonuje klasyfikacji aktywów i zobowiązań finansowych w momencie ich początkowego ujęcia, w zależności od celu, charakterystyki i zamiaru w stosunku do nabywanego instrumentu finansowego.
Aktywa finansowe Grupa przyporządkowuje kategoriom: aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu. Zobowiązania finansowe wyceniane są wg zamortyzowanego kosztu i w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
19
Szczegółowe zasady klasyfikacji i wyceny instrumentów finansowych opisano w nocie 20.1.
3.4 Wyłączanie składników aktywów i zobowiązań finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej
Aktywa finansowe
Grupa wyłącza składnik aktywów finansowych z bilansu wtedy, gdy:
• wygasają umowne prawa do przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych;
• Grupa przenosi składnik aktywów finansowych na inny podmiot;
• Grupa dokonuje spisania aktywów finansowych do ewidencji pozabilansowej, bez rezygnacji z dochodzenia spłaty w przyszłości.
Przenosząc składnik aktywów finansowych, Grupa ocenia, w jakim stopniu zachowuje ryzyko i korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych. W tym przypadku:
• jeżeli przenosi zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to wyłącza składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej;
• jeżeli zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to w dalszym ciągu ujmuje składnik aktywów finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej;
• jeżeli nie przenosi ani nie zachowuje zasadniczo całego ryzyka i wszystkich korzyści związanych z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to ustala czy zachowuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów finansowych. W przypadku zachowania kontroli składnik aktywów finansowych jest nadal ujmowany w bilansie, a w przypadku braku kontroli jest wyłączany z bilansu do wysokości wynikającej z utrzymania zaangażowania.
De cyzja o dokonaniu spisania aktywów finansowych do czasu ich spłaty, odpisania z tytułu nieściągalności, przedawnienia lub umorzenia może zostać podjęta, jeżeli:
• wierzytelność zaklasyfikowana jest do kategorii stracone przez okres co najmniej roku,
• nie występują przesłanki udokumentowania nieściągalności,
• Grupa nie identyfikuje źródeł spłaty wierzytelności, z których mógłby się efektywnie zaspokoić.
Decyzja o zaprzestaniu ujmowania aktywa finansowego i odpisaniu wierzytelności jako nieściągalnej może być podjęta w sytuacji, gdy wierzytelność jest w całości wymagalna i jej nieściągalność została udokumentowana zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (odpisanie z udokumentowaniem nieściągalności), tj.:
• postanowieniem o nieściągalności, uznanym przez Grupę jako odpowiadającym stanowi faktycznemu, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego,
• postanowieniem sądu o zakończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku,
• postanowieniem sądu o oddaleniu wniosku o ogłoszenie upadłości lub umorzeniu postępowania upadłościowego, gdy majątek niewypłacalnego Dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
20
• protokołem sporządzonym przez
Departament Restrukturyzacji i Windykacji (DRIW), który wykazuje, iż przewidywane koszty procesowe oraz egzekucyjne byłyby równe lub wyższe od kwoty uzyskanej wierzytelności.
Zobowiązania finansowe
Grupa wyłącza z bilansu zobowiązanie finansowe (lub jego część), jeśli obowiązek określony w umowie został wypełniony lub umorzony albo wygasł.
Istotna modyfikacja
Modyfikacja aktywa finansowego wycenianego w koszcie zamortyzowanym lub wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz zobowiązania finansowego to zmiana warunków umownych wpływająca na zmianę kwoty i terminu płatności, a w przypadku aktywów – również zmiana dłużnika. Zmiana przepływów pieniężnych bez zmiany warunków umownych nie stanowi modyfikacji (zmiana jest dokonana na podstawie pierwotnie obowiązującej umowy).
Dla każdego przypadku modyfikacji przeprowadza się ocenę istotności.
Modyfikacja uznana za istotną skutkuje wyłączeniem aktywa lub zobowiązania finansowego ze sprawozdania z sytuacji finansowej oraz rozpoznaniem nowego aktywa finansowego z uwzględnieniem zmodyfikowanych przepływów pieniężnych. Dla nowego aktywa lub zobowiązania finansowego należy wyznaczyć nową efektywną stopę procentową lub efektywną stopę procentową skorygowaną o ryzyko kredytowe (CAEIR) w przypadku, gdy nowe aktywa finansowe rozpoznane w efekcie modyfikacji są dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe oraz zaliczyć do wyniku finansowego nierozliczone metodą efektywnej stopy procentowej koszty i przychody dotyczące pierwotnych warunków umownych.
Modyfikacja aktywa finansowego uznana za nieistotną nie skutkuje wyłączeniem ze sprawozdania z sytuacji finansowej i dokonuje się wyliczenia zysku lub straty z modyfikacji. Wszelkie poniesione koszty i opłaty korygują wartość bilansową zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych i są amortyzowane w okresie pozostającym do daty wymagalności zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych przy pomocy pierwotnej stopy procentowej.
Dla oceny istotności modyfikacji Grupa przyjąła kryteria jakościowe, jak zmiana wyniku testu przepływów, zmiana waluty finansowania, zmiana dłużnika oraz ilościowe obejmujące progi procentowe zmiany marży, zwiększenia kwoty finansowania i wyrażone w dniach zmiany okresu rezydualnego finansowania.
4 Zmiany stosowanych zasad rachunkowości
4.1 Zmiany w standardach rachunkowości
Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do opublikowanych standardów i interpretacji, które weszły w życie od 1 stycznia 2020 roku
Zmiany do MSSF 3
Zawężają i wyjaśniają definicję przedsięwzięcia. Umożliwiają również przeprowadzenie uproszczonej oceny czy nabyty zespół działań i aktywów jest przedsięwzięciem, czy nie. Zmiany precyzują, że przedsięwzięcie tj. zintegrowany zespół działań i aktywów musi posiadać co najmniej wkłady i stosowane do nich procesy, które łącznie są lub będą zastosowane do wytworzenia produktów. Zmiany te wyjaśniają również, że
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
21
przedsięwzięcie może istnieć bez wszystkich wkładów i procesów niezbędnych do wytworzenia produktów. Oznacza to, że wkłady i procesy zastosowane do tych wkładów muszą mieć raczej „zdolność do przyczynienia się do powstania produktu” niż „zdolność do wytworzenia produktów”. Zmiana nie miała wpływu na sprawozdanie finansowe w okresie jego początkowego zastosowania.
Zmiany do MSSF 9, MSR 39 oraz MSSF 7 – reforma IBOR*
Wprowadzone zmiany przewidują tymczasowe i wąskie odstępstwa od wymogów rachunkowości zabezpieczeń zawartych w MSR 39 oraz MSSF 9, dzięki którym przedsiębiorstwa będą mogły nadal spełniać obowiązujące wymogi, przy założeniu, że istniejące wskaźniki referencyjne stopy procentowej nie ulegają zmianie w następstwie przeprowadzonej reformy oprocentowania depozytów międzybankowych. Grupa skorzystała z prawa umożliwiającego wcześniejsze zastosowanie zmian w standardach i w związku z tym nie dokonała weryfikacji efektywności relacji zabezpieczających, z uwagi na brak istotnych różnic w charakterystyce obowiązujących stawek, a planowanymi do wdrożenia wg wniosku złożonego do nadzoru przez administratora wskaźnika.
Grupa jest w trakcie prac nad uwzględnieniem zmian wynikających z reformy IBOR w ofercie produktowej.
*Więcej informacji w nocie 21 i nocie 41
Zmiany do MSR 1 i MSR 8
Ujednolicają i wyjaśniają definicję pojęcia „istotny” oraz zawierają wytyczne w celu zwiększenia spójności stosowania tego konceptu w Międzynarodowych Standardach Sprawozdawczości Finansowej. Nowa definicja stanowi, że “informacje są istotne, jeżeli w racjonalny sposób można oczekiwać, że ich pominięcie, zniekształcenie lub ich nieprzejrzystość może wpływać na decyzje głównych użytkowników sprawozdania finansowego ogólnego przeznaczenia podejmowane na podstawie takiego sprawozdania, zawierającego informacje finansowe dotyczące konkretnej jednostki sprawozdawczej”.
Zastosowanie powyższych zmian nie miało wpływu na sprawozdanie finansowe w okresie jego początkowego zastosowania.
Opublikowane w marcu 2018 roku zmiany w zakresie referencji do Założeń Koncepcyjnych w MSSF
Jest to dokument, który przedstawia w kompleksowy sposób zagadnienia dotyczące sprawozdawczości finansowej, zasady wyznaczania standardów i wytyczne dla podmiotów opracowujących spójne polityki rachunkowości oraz ułatwia zrozumienie i interpretację standardów.
Zmiana do MSSF 16 Leasing
Zmiana w zakresie modyfikacji leasingu, której celem jest zapewnienie możliwości odstąpienia od oceny modyfikacji leasingu, w sytuacji, gdy zmiana płatności leasingowych jest bezpośrednią konsekwencją pandemii COVID-19 (np.: „wakacje leasingowe” lub czasowe zawieszenie/pomniejszenie płatności leasingowych). To praktyczne rozwiązanie ma zastosowanie tylko w przypadku, gdy wszystkie poniższe warunki są spełnione:
• w wyniku zmiany zaktualizowane wynagrodzenie za leasing jest zasadniczo równe bądź niższe niż wynagrodzenie poprzedzające zmianę
• każde zmniejszenie opłat leasingowych dotyczy opłat, które pierwotnie były wymagalne w dniu lub przed 30 czerwca 2021 (na przykład, zwolnienie z czynszów spełniłoby ten wymóg, jeśli skutkowałoby zmniejszeniem opłat leasingowych przed 30 czerwca i zwiększeniem opłat leasingowych po 30 czerwca 2021)
• pozostałe postanowienia i warunki umowy leasingowej nie uległy istotnej zmianie
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
22
Implementacja zmiany nie miała wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.
Opublikowane standardy i interpretacje, które nie obowiązywały na 31.12.2020 i nie zostały wcześniej zastosowane przez Grupę
Reforma wskaźników referencyjnych stóp procentowych - Faza 2 - Zmiany do MSSF 9, MSR 39, MSSF 7, MSSF 4 i MSSF 16*
Celem drugiego etapu projektu prowadzonego przez Radę jest wsparcie jednostek w taki sposób, aby mogły one przedstawiać przydatne informacje na temat skutków przejścia na alternatywne wskaźniki referencyjne. Zmiany zawierają praktyczne rozwiązanie, na podstawie którego zmiany umowy lub zmiany przepływów pieniężnych, które są bezpośrednim następstwem reformy są traktowane jako zmiany zmiennej stopy procentowej, co jest równoznaczne ze zmianą rynkowej stopy procentowej.
Z praktycznego rozwiązania można skorzystać, jeżeli przejście ze stopy referencyjnej IBOR na stopę RFR odbywa się na ekonomicznie równoważnej podstawie bez przeniesienia wartości.
*Więcej informacji w nocie 21 i nocie 41
Odniesienie do Założeń koncepcyjnych - Zmiany do MSSF 3
Zmiany mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2022 r. Zmiany wprowadzają wyjątek od zasady ujmowania wynikającej z MSSF 3, celem uniknięcia kwestii potencjalnych zysków i strat „dnia drugiego” w odniesieniu do zobowiązań i zobowiązań warunkowych, które wchodziłyby w zakres MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe czy KIMSF 21 Opłaty, jeśli wystąpiły oddzielnie. Wyjątek wymaga od jednostek stosowania kryteriów wynikających odpowiednio z MSR 37 lub KIMSF 21 (zamiast wymogów wynikających z Założeń koncepcyjnych) w celu ustalenia, czy na dzień przejęcia występuje obecny obowiązek. Jednocześnie zmiany wprowadzają nowy paragraf do MSSF 3 wyjaśniający, że aktywa warunkowe nie kwalifikują się do ujęcia na dzień przejęcia. Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.
Zmiana do MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe
Zmiany mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2022 r. Zmiana polegająca na wykluczeniu możliwości potrącania z kosztów wytworzenia rzeczowych aktywów trwałych kwot otrzymanych ze sprzedaży produktów wyprodukowanych na etapie testów przedwdrożeniowych. Tego typu przychody ze sprzedaży i odpowiadające im koszty należy bowiem ująć w rachunku wyników. Implementacja zmiany nie będzie wywierała wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.
MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe
Zmiany mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2022 r. Zmiana polegająca na doprecyzowaniu pojęcia kosztów wywiązania się z zobowiązań wynikających z umów, w których koszty przewyższają korzyści ekonomiczne z nich wynikające. Implementacja zmiany nie będzie wywierała wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.
Zmiany wynikające z przeglądu MSSF 2018-2020: MSSF 9 Instrumenty finansowe – Opłaty w ramach testu 10 % przy zaprzestaniu ujmowania zobowiązań finansowych
Zmiana wchodzi w życie dla rocznych okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub później. Zmiana precyzuje opłaty, które jednostka uwzględnia przy ocenie, czy warunki nowego lub zmodyfikowanego zobowiązania finansowego różnią się znacznie od warunków pierwotnego zobowiązania finansowego. Opłaty te obejmują wyłącznie opłaty zapłacone lub otrzymane między pożyczkobiorcą a
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
23
kredytodawcą, w tym opłaty zapłacone lub otrzymane przez pożyczkobiorcę lub kredytodawcę w imieniu drugiej strony. Implementacja zmiany nie będzie wywierała wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.
MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe
Zastępuje standard MSSF 4 „Umowy Ubezpieczeniowe”, który umożliwiał kontynuowanie ujmowania umów ubezpieczeniowych według zasad rachunkowości obowiązujących w krajowych standardach i co w rezultacie oznaczało stosowanie wielu różnych rozwiązań. MSSF 17 wprowadza wymóg spójnego ujmowania wszystkich umów ubezpieczeniowych. Zobowiązania wynikające z umów będą ujmowane w wartościach bieżących zamiast kosztu historycznego. Nowy standard będzie obowiązywał dla okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku, jednakże nie będzie dotyczyła Grupy.
Zmiana do MSR 1
Zmiany mają wpływ na wymogi zawarte w MSR 1 dotyczące prezentacji zobowiązań. W szczególności wyjaśniają one jedno z kryteriów klasyfikacji zobowiązania jako długoterminowe. Zmiana będzie obowiązywała dla okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku i nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.
Zmiany do MSSF 10 i MSR 28
Zmiany precyzują, że cały zysk lub strata jest ujmowana wtedy, gdy przeniesienie do jednostki stowarzyszonej lub do wspólnego przedsięwzięcia obejmuje przedsięwzięcie w rozumieniu MSSF 3. Implementacja zmiany nie będzie wywierała wpływu na sprawozdanie finansowe Grupy.
4.2 Przekształcenie danych porównawczych i objaśnienie różnic w stosunku do publikowanych wcześniej sprawozdań finansowych
Korekta błędu
Bank oferuje produkty ubezpieczeniowe, które sprzedaje jako agent w imieniu towarzystw ubezpieczeniowych udzielając niektórych kredytów. W takich przypadkach oferowane klientowi Banku oprocentowanie produktu kredytowego jest niższe niż rynkowe z uwagi na otrzymane wynagrodzenie od ubezpieczyciela. W związku z tym, Bank alokuje odpowiednio część wynagrodzenia prowizyjnego do kredytu, w taki sposób, by kredyt początkowo został ujęty w wartości godziwej, zgodnie z wyjaśnieniami zawartymi w nocie 6.3, a pozostała część ujmowana jest jako przychód.
W trakcie 2020 roku Bank zidentyfikował, że prowizja była błędnie alokowana pomiędzy kredytem a przychodami od 2012 roku. W konsekwencji, wartość bilansowa kredytów jak i przychody z tytułu prowizji zostały zawyżone, a związane z nimi przychody odsetkowe zostały zaniżone. Błędy zostały skorygowane poprzez przekształcenie każdej pozycji sprawozdania finansowego, których dotyczyły, w odniesieniu do poprzednich okresów. Poniższe tabele podsumowują wpływ na skonsolidowane sprawozdanie finansowe:
Pozycje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
Dane opublikowane
31.12.2018
Zmiana
Dane przekształcone
01.01.2019
Należności od klientów
54 246 012
-21 166
54 224 846
Aktywa z tytułu podatku dochodowego
1 035 624
4 021
1 039 645
Aktywa razem
73 419 887
-17 145
73 402 742
Niepodzielony wynik z lat ubiegłych
-1 143 409
-17 145
-1 160 554
Kapitały razem
6 485 923
-17 145
6 468 778
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
24
Pozycje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
Dane opublikowane 31.12.2019
Zmiana
Dane przekształcone 31.12.2019
Należności od klientów
55 871 308
-26 786
55 844 522
Aktywa z tytułu podatku dochodowego
1 164 764
5 089
1 169 853
Aktywa razem
76 735 834
-21 697
76 714 137
Niepodzielony wynik z lat ubiegłych
-436 524
-17 145
-453 669
Zysk/strata bieżącego roku
252 832
-4 552
248 280
Kapitały razem
6 759 065
-21 697
6 737 368
Pozycje rachunku zysków i strat
Dane opublikowane
01.01.2019-31.12.2019
Zmiana
Dane przekształcone 01.01.2019-31.12.2019
Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej
3 905 769
2 896
3 908 665
Przychody z tytułu prowizji i opłat
1 165 568
-8 516
1 157 052
Zysk brutto
495 291
-5 620
489 671
Podatek dochodowy
-242 459
1 068
-241 391
Zysk netto
252 832
-4 552
248 280
Pozycje w sprawozdaniu z całkowitych dochodów
Dane opublikowane 01.01.2019-31.12.2019
Zmiana
Dane przekształcone 01.01.2019-31.12.2019
Zysk netto
252 832
-4 552
248 280
Razem dochody całkowite netto
277 879
-4 552
273 327
Pozycje w sprawozdaniu zmian w kapitale własnym
Dane opublikowane 31.12.2019
Zmiana
Dane przekształcone 31.12.2019
Kapitał własny na początek okresu
6 485 923
-17 145
6 468 778
Zyski zatrzymane
-183 692
-21 697
-205 389
Zysk/strata bieżącego roku
252 832
-4 552
248 280
Kapitał własny na koniec okresu
6 759 065
-21 697
6 737 368
Pozycje w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych
Dane opublikowane 01.01.2019-31.12.2019
Zmiana
Dane przekształcone 01.01.2019-31.12.2019
Zysk brutto za okres
495 291
-5 620
489 671
Zmiana stanu kredytów i innych należności
-1 665 342
5 620
-1 659 722
Zysk na jedną akcję
Dane opublikowane 01.01.2019-31.12.2019
Zmiana
Dane przekształcone 01.01.2019-31.12.2019
Zysk netto
252 832
-4 552
248 280
Zysk netto przypadający na jedną akcję zwykłą
1,94
-0,03
1,90
Rozwodniony zysk netto przypadający na jedną akcję zwykłą
1,93
-0,03
1,89
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
25
5 Segmenty działalności
Opis segmentów
Grupa Alior Bank SA prowadzi działalność biznesową w ramach segmentów oferujących określone produkty i usługi adresowane do określonych grup klientów. Sposób podziału segmentów biznesowych zapewnia spójność z modelem zarządzania sprzedażą i oferowania klientom kompleksowej oferty produktowej obejmującej zarówno tradycyjne produkty bankowe, jak również bardziej złożone produkty o charakterze inwestycyjnym.
Działalność bankowa obejmuje trzy podstawowe segmenty biznesowe:
• segment detaliczny;
• segment biznesowy;
• działalność skarbowa.
Podstawowe produkty dla osób fizycznych to:
• produkty kredytowe: pożyczki gotówkowe; karty kredytowe; linie kredytowe w rachunku bieżącym; kredyty na nieruchomości;
• produkty depozytowe: lokaty terminowe; konta oszczędnościowe;
• produkty maklerskie oraz fundusze inwestycyjne;
• konta osobiste;
• usługi transakcyjne: wpłaty i wypłaty gotówkowe; wykonywanie przelewów;
• transakcje wymiany walut.
Podstawowe produkty dla podmiotów gospodarczych to:
• produkty kredytowe: limity debetowe w rachunkach bieżących; kredyty obrotowe; kredyty inwestycyjne; karty kredytowe;
• produkty depozytowe: lokaty terminowe;
• rachunki bieżące i pomocnicze;
• usługi transakcyjne: wpłaty i wypłaty gotówkowe; wykonywanie przelewów;
• produkty skarbowe: transakcje wymiany walut (również wymiany walut na termin), produkty pochodne;
• leasing.
Podstawowym elementem analizy jest dochodowość segmentów detalicznego i biznesowego. Dochodowość obejmuje:
• przychody z tytułu marży pomniejszone o koszt finansowania (stawka, po jakiej oddział rozlicza się z Departamentem Skarbu);
• przychody prowizyjne;
• przychody z transakcji skarbowych oraz wymiany walutowej realizowanych przez klientów;
• pozostałe przychody i koszty operacyjne.
Dochody segmentu detalicznego obejmują również dochody ze sprzedaży produktów maklerskich (m.in. przychody z prowadzenia rachunków brokerskich, pośrednictwa w obrocie papierami wartościowymi oraz przychody z tytułu dystrybucji jednostek funduszy inwestycyjnych).
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
26
Dochody segmentu biznesowego obejmują również dochody z portfela kredytów samochodowych.
Pozycja Działalność skarbowa obejmuje efekty zarządzania pozycją globalną – płynnościową i walutową, wynikającą z działalności jednostek Grupy.
Wyniki i wolumeny w podziale na segmenty za rok zakończony 31 grudnia 2020 r.
Klienci indywidualni
Klienci biznesowi
Działalność skarbowa
Segmenty działalności razem
Pozycje niealokowane
Grupa razem
Wynik odsetkowy zewnętrzny
1 672 832
990 616
185 278
2 848 726
0
2 848 726
przychody zewnętrzne
1 924 348
1 036 742
197 955
3 159 045
0
3 159 045
przychody o podobnym charakterze
0
0
173 828
173 828
0
173 828
koszty zewnętrzne
-251 516
-46 126
-186 505
-484 147
0
-484 147
Wynik odsetkowy wewnętrzny
37 523
-135 911
98 388
0
0
0
przychody wewnętrzne
659 380
208 334
966 102
1 833 816
0
1 833 816
koszty wewnętrzne
-621 857
-344 245
-867 714
-1 833 816
0
-1 833 816
Wynik z tytułu odsetek
1 710 355
854 705
283 666
2 848 726
0
2 848 726
Przychody z tytułu opłat i prowizji
444 244
811 486
-39 981
1 215 749
0
1 215 749
Koszty z tytułu opłat i prowizji
-207 278
-366 572
-6 053
-579 903
0
-579 903
Wynik z tytułu opłat i prowizji
236 966
444 914
-46 034
635 846
0
635 846
Przychody z tytułu dywidend
0
0
700
700
0
700
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany
2 943
27 370
48 757
79 070
0
79 070
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym:
0
0
84 553
84 553
0
84 553
wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
0
0
60 607
60 607
0
60 607
wycenianych według zamortyzowanego kosztu
0
0
23 946
23 946
0
23 946
Pozostałe przychody operacyjne
102 790
34 249
0
137 039
0
137 039
Pozostałe koszty operacyjne
-197 485
-42 961
0
-240 446
0
-240 446
Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych
-94 695
-8 712
0
-103 407
0
-103 407
Wynik razem przed uwzględnieniem odpisów na straty oczekiwane i wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
1 855 569
1 318 277
371 642
3 545 488
0
3 545 488
Wynik z odpisów na straty oczekiwane
-715 996
-1 017 475
0
-1 733 471
0
-1 733 471
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
-104 368
0
0
-104 368
-28 454
-132 822
Wynik po uwzględnieniu odpisów na straty oczekiwane i wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
1 035 205
300 802
371 642
1 707 649
-28 454
1 679 195
Koszty działania Grupy
-1 257 706
-627 939
0
-1 885 645
0
-1 885 645
Strata brutto
-222 501
-327 137
371 642
-177 996
-28 454
-206 450
Podatek dochodowy
0
-104 783
-104 783
Strata netto
-222 501
-327 137
371 642
-177 996
-133 237
-311 233
Amortyzacja
0
0
0
0
0
-287 658
Aktywa
48 425 983
28 997 767
0
77 423 750
1 218 282
78 642 032
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
27
Klienci indywidualni
Klienci biznesowi
Działalność skarbowa
Segmenty działalności razem
Pozycje niealokowane
Grupa razem
Zobowiązania
48 999 933
23 075 812
0
72 075 745
6 685
72 082 430
Wyniki i wolumeny w podziale na segmenty za rok zakończony 31 grudnia 2019 r.*
Klienci indywidualni
Klienci biznesowi
Działalność skarbowa
Segmenty działalności razem
Pozycje niealokowane
Grupa razem
Wynik odsetkowy zewnętrzny
1 838 966
1 171 536
173 842
3 184 344
0
3 184 344
przychody zewnętrzne
2 323 700
1 301 607
283 358
3 908 665
0
3 908 665
przychody o podobnym charakterze
0
0
153 525
153 525
0
153 525
koszty zewnętrzne
-484 734
-130 071
-263 041
-877 846
0
-877 846
Wynik odsetkowy wewnętrzny
142 553
-271 436
128 883
0
0
0
przychody wewnętrzne
1 065 874
375 540
1 570 296
3 011 710
0
3 011 710
koszty wewnętrzne
-923 321
-646 976
-1 441 413
-3 011 710
0
-3 011 710
Wynik z tytułu odsetek
1 981 519
900 100
302 725
3 184 344
0
3 184 344
Przychody z tytułu opłat i prowizji
415 511
729 128
12 413
1 157 052
0
1 157 052
Koszty z tytułu opłat i prowizji
-195 115
-296 694
-7 185
-498 994
0
-498 994
Wynik z tytułu opłat i prowizji
220 396
432 434
5 228
658 058
0
658 058
Przychody z tytułu dywidend
0
0
344
344
0
344
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany
5 716
52 097
44 197
102 010
0
102 010
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, w tym:
0
0
46 236
46 236
0
46 236
wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite
0
0
38 807
38 807
0
38 807
wycenianych według zamortyzowanego kosztu
0
0
7 429
7 429
0
7 429
Pozostałe przychody operacyjne
118 818
24 648
0
143 466
0
143 466
Pozostałe koszty operacyjne
-301 689
-43 916
0
-345 605
0
-345 605
Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych
-182 871
-19 268
0
-202 139
0
-202 139
Wynik razem przed uwzględnieniem odpisów na straty oczekiwane i wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
2 024 760
1 365 363
398 730
3 788 853
0
3 788 853
Wynik z odpisów na straty oczekiwane
-515 458
-921 700
0
-1 437 158
0
-1 437 158
Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
0
0
0
0
-5 946
-5 946
Wynik po uwzględnieniu odpisów na straty oczekiwane i wyniku z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
1 509 302
443 663
398 730
2 351 695
-5 946
2 345 749
Koszty działania Grupy
-1 260 106
-595 972
0
-1 856 078
0
-1 856 078
Zysk brutto
249 196
-152 309
398 730
495 617
-5 946
489 671
Podatek dochodowy
0
0
0
0
-241 391
-241 391
Zysk netto
249 196
-152 309
398 730
495 617
-247 337
248 280
Amortyzacja
0
0
0
0
0
-247 593
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
28
Klienci indywidualni
Klienci biznesowi
Działalność skarbowa
Segmenty działalności razem
Pozycje niealokowane
Grupa razem
Aktywa
45 210 209
30 334 075
0
75 544 284
1 169 853
76 714 137
Zobowiązania
49 977 603
19 904 261
0
69 881 864
94 905
69 976 769
*Dane przekształcone – nota 4.2
Przychody i koszty realizowane są głównie na terenie Polski. Oddział w Rumunii w 2020 roku poniósł stratę netto w wysokości
43 423 tys. zł, a w 2019 roku 33 009 tys. zł.
Noty do skonsolidowanego rachunku zysków i strat
6 Wynik z tytułu odsetek
6.1 Zasady rachunkowości
Przychody i koszty odsetkowe obejmują odsetki od instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz instrumentów wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody. W wyniku odsetkowym ujmowane są także opłaty i prowizje bezpośrednio związane z powstaniem instrumentu finansowego (zarówno przychody, w tym część opłaty otrzymywanej od ubezpieczyciela za dystrybucję ubezpieczeń, jak i koszty, w tym zewnętrzne i wewnętrzne koszty inkrementalne) stanowiące integralną część efektywnej stopy procentowej.
Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą obliczania zamortyzowanej wartości początkowej aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów z tytułu odsetek do właściwego okresu. Efektywna stopa procentowa to stopa, za pomocą której szacowane są przyszłe płatności lub wpływy pieniężne w ciągu całego oczekiwanego okresu życia składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego. Obliczając efektywną stopę procentową, Grupa szacuje oczekiwane przepływy pieniężne uwzględniając wszystkie warunki umowne danego instrumentu finansowego, nie biorąc jednak pod uwagę oczekiwanych strat kredytowych. Kalkulacja ta uwzględnia wszystkie zapłacone lub otrzymane między stronami umowy prowizje i opłaty, które są integralną częścią efektywnej stopy procentowej, oraz koszty transakcji i wszystkie inne premie lub dyskonta.
Grupa oblicza przychód odsetkowy przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej do wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych, z wyjątkiem składników aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe. W momencie przeklasyfikowania do koszyka 3 aktywa finansowego lub grupy podobnych aktywów finansowych, przychody z tytułu odsetek naliczane są od wartości netto aktywa finansowego i wykazywane są według efektywnej stopy procentowej, według której zdyskontowane zostały przyszłe przepływy pieniężne dla celów wyceny utraty wartości.
Przychody i koszty odsetkowe instrumentów pochodnych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, są wykazywane w pozycji przychodów o podobnym charakterze i pozostałych kosztach odsetkowych.
6.2 Dane finansowe
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019*
Przychody z tytułu odsetek obliczone przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej
3 159 045
3 908 665
lokaty terminowe
361
771
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
29
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019*
kredyty, w tym:
2 745 875
3 407 404
zwrot kosztów kredytów (rezerwa TSUE)
-210 326
-135 043
wynik z tytułu modyfikacji nieistotnych
-21 785
-2 874
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
86 575
119 184
aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody
105 750
145 683
skupione wierzytelności
12 424
34 093
operacje papierami wartościowymi z przyrzeczeniem odkupu
1 304
6 243
rachunki bieżące
3 726
11 496
lokaty jednodniowe
278
1 164
leasing
157 571
141 478
inne
45 181
41 149
Przychody o podobnym charakterze
173 828
153 525
instrumenty pochodne
173 828
153 525
Koszty z tytułu odsetek
-484 147
-877 846
Koszty odsetkowe od instrumentów finansowych w kategorii wg zamortyzowanego kosztu z uwzględnieniem efektywnej stopy procentowej
-284 372
-514 868
depozyty terminowe
-161 989
-350 959
emisja własna
-107 173
-131 993
operacje papierami wartościowymi z przyrzeczeniem odkupu
-5 543
-12 869
zabezpieczenia pieniężne
-2 195
-2 222
leasing
-3 117
-4 701
inne
-4 355
-12 124
Pozostałe koszty odsetkowe
-199 775
-362 978
depozyty bieżące
-125 966
-258 140
instrumenty pochodne
-73 809
-104 838
Wynik z tytułu odsetek
2 848 726
3 184 344
*Dane przekształcone – nota 4.2
W latach 2020 i 2019 wartość przychodów odsetkowych od kredytów z rozpoznaną utratą wartości wyniosła odpowiednio
211 126 tys. zł i 230 049 tys. zł.
6.3 Istotne szacunki i osądy
Ujęcie przychodów z bancassurance
Grupa alokuje uzyskiwane wynagrodzenia z dystrybucji produktów ubezpieczeniowych oferowanych w powiązaniu ze sprzedażą produktów kredytowych - zgodnie z treścią ekonomiczną transakcji – jako wynagrodzenie stanowiące:
• integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego instrumentu finansowego;
• wynagrodzenie za usługę pośrednictwa;
• wynagrodzenie za świadczenie dodatkowych czynności wykonywanych w trakcie trwania umowy ubezpieczenia (rozliczane przez Grupę w okresie, w którym świadczone są usługi).
Ekonomiczny tytuł otrzymywanego wynagrodzenia determinuje sposób ujęcia w księgach Banku.
Model „względnej wartości godziwej” stosowany jest dla ustalenia podziału kwoty wynagrodzenia z ubezpieczeń oferowanych w powiązaniu z kredytami gotówkowymi i hipotecznymi oraz ubezpieczeń sprzedawanych bez powiązania z instrumentem finansowym.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
30
Przyjęty przez Grupę model „względnej wartości godziwej" polega na szacowaniu wartości godziwych poszczególnych elementów łącznej usługi sprzedaży kredytu wraz z ubezpieczeniem w celu ustalenia proporcji wartości godziwej obu usług. Zgodnie z tak ustaloną proporcją wartości godziwych następuje alokacja przychodu z wynagrodzenia z tytułu łącznej transakcji kredytu i ubezpieczenia do poszczególnych jej elementów. Dodatkowo, w celu ustalenia prawidłowej wysokości przychodu do rozliczania w czasie na przychody odsetkowe model uwzględnia tworzenie i aktualizację rezerwy na zwroty wynagrodzenia z tytułu pośrednictwa ubezpieczen iowego, w przypadku rezygnacji z ubezpieczenia przez Klienta. Adekwatna rezerwa ze względu na niepewność związaną z możliwością rezygnacji przez Klienta z ochrony ubezpieczeniowej w każdym momencie trwania umowy jest weryfikowana okresowo w podziale na poszczególne grupy produktów kredytowych. Wynagrodzenie Grupy z tytułu dystrybucji ubezpieczenia jest pomniejszane o niepewny przychód związany z szacowanymi zwrotami z tytułu rezygnacji Klientów z ubezpieczenia.
Wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktów ubezpieczeniowych oferowanych Klientom Grupy w powiązaniu z produktami kredytowymi zgodnie z aktualizowanym okresowo modelem „względnej wartości godziwej kredytu” jest rozpoznawane po odroczeniu części wynagrodzenia na pokrycie przewidywanych zwrotów wynagrodzenia w związku z rezygnacją lub odstąpieniami przez Klientów od ubezpieczenia.
Dodatkowo, Grupa udostępnia Klientom skorzystanie z ochrony ubezpieczeniowej w formie innych ubezpieczeń niż powiązane ze sprzedażą produktów kredytowych, w tym ubezpieczeń od następstw nieszczęśliwych wypadków, zdrowotnych, komunikacyjnych, mieszkaniowych, turystycznych oraz z produktów inwestycyjnych (ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe).
Przychody z dystrybucji tych produktów ujmowane są odpowiednio:
• produkty ubezpieczeniowe oparte na rozliczeniach miesięcznych zarówno z ubezpieczycielem, jak i z Klientami są rozpoznawane w rachunku zysków i strat w okresach miesięcznych;
• ze sprzedaży ubezpieczeń niepowiązanych ze sprzedażą produktów bankowych w tym: Unit Linked oraz Ubezpieczeń z Funduszem Kapitałowym ujmowane są jednorazowo w rachunku zysków i strat w momencie wykonania czynności w części dotyczącej wykonanej usługi pośrednictwa w sprzedaży, a w części dotyczącej wynagrodzenia za późniejszą obsługę są rozliczane w czasie metodą liniową . Analogicznie jak w przypadku produktów ubezpieczeniowych powiązanych z kredytem, model dla ubezpieczeń niepowiązanych uwzględnia również tworzenie i aktualizacje rezerwy na zwroty wynagrodzenia z tytułu ubezpieczenia, w przypadku rezygnacji z ubezpieczenia przez Klienta.
Zwrot prowizji i opłat związanych z przedpłatą kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku
Dla wszystkich przedterminowych spłat kredytów konsumenckich dokonywanych po dniu wyroku TSUE Grupa realizuje zwroty na bieżąco, a ich efekt pomniejsza wynik odsetkowy. Dodatkowo w 2020 roku Zarząd Banku podjął decyzję o wdrożeniu tożsamego procesu dla przedterminowych spłat kredytów hipotecznych. Dodatkowe wyjaśnienia w nocie 29.
6.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów
Bancassurance
W latach 2020 i 2019 Grupa stosowała metodę rozliczania w czasie kwoty wynagrodzenia z ubezpieczeń oferowanych w powiązaniu z kredytami gotówkowymi i hipotecznymi opartą na modelu „względnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
31
wartości godziwej” odzwierciedlającym w najwłaściwszy sposób treść ekonomiczną transakcji. Szczegóły w nocie 6.3.
Szacunkowa analiza wrażliwości zmiany przychodu rozpoznanego przez Grupę w 2020 r. w odniesieniu do przychodów z bancassurance przedstawia się następująco:
Rodzaj scenariusza
2020
2019
wzrost rezerwy na rezygnacje o 5 p.p..
-6,68 mln spadek wyniku odsetkowego
-6,01 mln spadek wyniku odsetkowego
spadek rezerwy na rezygnacje o 5 p.p.
+6,68 mln wzrost wyniku odsetkowego
+6,01 mln wzrost wyniku odsetkowego
wzrost przychodu rozpoznawanego jednorazowo o 1 p.p.
+1,66 mln wzrost wyniku prowizyjnego
+1,01 mln wzrost wyniku prowizyjnego
spadek przychodu rozpoznawanego jednorazowo o 1 p.p.
-1,66 mln spadek wyniku prowizyjnego
-1,01 mln spadek wyniku prowizyjnego
7 Wynik z tytułu prowizji i opłat
7.1 Zasady rachunkowości
Przychody z tytułu opłat i prowizji, nierozliczane według efektywnej stopy procentowej, ujmuje się w taki sposób, aby odzwierciedlić przekazanie przyrzeczonych dóbr i usług na rzecz klienta w kwocie odzwierciedlającej wynagrodzenie, do którego Grupa będzie uprawiona w zamian za te dobra i usługi, zgodnie z 5-stopniowym modelem ujmowania przychodów. Przychody prowizyjne są rozliczane liniowo do rachunku zysków i strat, gdy prowizja pobierana jest lub płacona z góry za czynność niejednorazową lub gdy otrzymane prowizje dotyczą udzielonych kredytów i pożyczek o nieustalonych harmonogramach przyszłych przepływów pieniężnych, dla których nie można ustalić efektywnej stopy procentowej. Pozostałe opłaty i prowizje za usługi finansowe oferowane przez Grupę, niezwiązane bezpośrednio z powstaniem składnika aktywów finansowych, takie jak usługi zarządzania środkami pieniężnymi, usługi maklerskie, doradztwo inwestycyjne, planowanie finansowe, usługi bankowości inwestycyjnej oraz usługi zarządzania aktywami, jeśli są otrzymywane cyklicznie, są rozpoznawane w rachunku zysków i strat jednorazowo w momencie wykonania usługi. Przychody z tytułu prowizji obejmują również marże na transakcjach wymiany walut tj. marże na wszystkich transakcjach kupna/ sprzedaży walut, z dostawą na datę waluty spot.
Przychody realizowane w ramach świadczenia działalności powierniczej są elementem przychodów prowizyjnych. Korespondujące z nimi aktywa klientów nie są składnikiem aktywów Grupy i w związku z tym nie są ujmowane w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej. Grupa w ramach świadczonych usług powierniczych wykonuje między innymi następujące czynności:
• przechowywanie aktywów klienta,
• dokonywanie rozliczeń i rozrachunku transakcji,
• wypłata pożytków z papierów wartościowych,
• raportowanie stanów posiadania,
• pełnienie funkcji depozytariusza
7.2 Dane finansowe
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019*
Przychody z tytułu prowizji i opłat
1 215 749
1 157 052
obsługa kart płatniczych, kredytowych
396 854
319 653
marża transakcyjna na transakcjach wymiany walut
228 505
296 088
obsługa rachunków bankowych
105 101
101 540
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
32
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019*
prowizje maklerskie
55 634
23 635
wynagrodzenia z tyt. pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń
93 987
91 447
kredyty i pożyczki
131 325
119 351
przelewy
48 686
53 023
operacje kasowe
34 324
38 664
gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy
10 473
12 008
skupione wierzytelności
4 517
9 041
działalność powiernicza
9 184
8 751
spłata zajęcia egzekucyjnego
4 806
6 322
z działalności leasingowej
52 210
45 324
pozostałe prowizje
40 143
32 205
Koszty z tytułu prowizji i opłat
-579 903
-498 994
koszty transakcji kartowych i bankomatowych, w tym koszty wydanych kart
-369 820
-285 551
prowizje wypłacane agentom
-64 422
-68 263
ubezpieczenia produktów bankowych
-13 484
-14 153
koszty nagród dla klienta
-16 821
-16 302
prowizje za udostępnianie bankomatów
-23 149
-23 652
prowizje wypłacane podmiotom z tytułu umów na wykonywanie określonych czynności
-24 968
-25 572
prowizje maklerskie
-6 403
-3 102
działalność powiernicza
-157
-2 235
przelewy i przekazy
-17 334
-18 167
pozostałe prowizje
-43 345
-41 997
Wynik z tytułu prowizji i opłat
635 846
658 058
*Dane przekształcone – nota 4.2
01.01.2020–31.12.2020
Klienci indywidualni
Klienci biznesowi
Działalność skarbowa
Razem
Przychody z tytułu prowizji i opłat
444 244
811 486
-39 981
1 215 749
obsługa kart płatniczych, kredytowych
91 894
304 960
0
396 854
marża transakcyjna na transakcjach wymiany walut
142 449
129 772
-43 716
228 505
obsługa rachunków bankowych
44 139
60 962
0
105 101
prowizje maklerskie
55 634
0
0
55 634
wynagrodzenia z tyt. pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń
51 687
42 300
0
93 987
kredyty i pożyczki
17 704
113 621
0
131 325
przelewy
12 620
36 066
0
48 686
operacje kasowe
15 324
19 000
0
34 324
gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy
0
10 473
0
10 473
skupione wierzytelności
0
4 517
0
4 517
działalność powiernicza
0
9 184
0
9 184
spłata zajęcia egzekucyjnego
0
4 806
0
4 806
prowizje z działalności leasingowej
0
52 210
0
52 210
pozostałe prowizje
12 793
23 615
3 735
40 143
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
33
01.01.2019–31.12.2019*
Klienci indywidualni
Klienci biznesowi
Działalność skarbowa
Razem
Przychody z tytułu prowizji i opłat
415 511
729 128
12 413
1 157 052
obsługa kart płatniczych, kredytowych
99 050
220 603
0
319 653
marża transakcyjna na transakcjach wymiany walut
143 351
144 033
8 704
296 088
obsługa rachunków bankowych
45 901
55 639
0
101 540
prowizje maklerskie
23 635
0
0
23 635
wynagrodzenia z tyt. pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń
47 612
43 835
0
91 447
kredyty i pożyczki
14 673
104 678
0
119 351
przelewy
13 036
39 987
0
53 023
operacje kasowe
19 307
19 357
0
38 664
gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy
0
12 008
0
12 008
skupione wierzytelności
2
9 039
0
9 041
działalność powiernicza
0
8 751
0
8 751
spłata zajęcia egzekucyjnego
0
6 322
0
6 322
prowizje z działalności leasingowej
0
45 324
0
45 324
pozostałe prowizje
8 944
19 552
3 709
32 205
*Dane przekształcone – nota 4.2
8 Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany
8.1 Zasady rachunkowości
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat oraz wynik z pozycji wymiany zawiera zyski i straty powstałe ze zbycia oraz zmian wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych oraz desygnowanych do wyceny w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat przy początkowym ujęciu. Wynik ten zawiera również dodatnie i ujemne różnice kursowe, zarówno zrealizowane, jak i niezrealizowane, wynikające z wyceny aktywów i zobowiązań walutowych oraz z wyceny do wartości godziwej walutowych instrumentów pochodnych.
8.2 Dane finansowe
01.01.2020 – 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019
Wynik na pozycji wymiany i transakcjach pochodnych walutowych w tym:
71 873
71 504
wynik z pozycji wymiany
41 141
-89 639
transakcje pochodne walutowe
30 732
161 143
Transakcje stopy procentowej
-10 184
-5 212
Część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń
4 578
1 068
Wynik na pozostałych instrumentach zawiera wynik z obrotu dłużnymi papierami wartościowymi zaklasyfikowanymi jako wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat wraz z odsetkami
12 803
34 650
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany
79 070
102 010
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
34
9 Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
9.1 Zasady rachunkowości
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat zawiera zyski i straty powstałe w wyniku zbycia dłużnych papierów wartościowych wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wycenianych w koszcie zamortyzowanym oraz zyski i straty powstałe w wyniku odkupu emisji własnych.
9.2 Dane finansowe
01.01.2020 – 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019
Wynik na zbyciu dłużnych papierów wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody
60 607
38 807
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu
23 946
7 429
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
84 553
46 236
10 Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych
10.1 Zasady rachunkowości
Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zalicza się przychody i koszty niezwiązane bezpośrednio z podstawową działalnością. Pozostałe przychody operacyjne obejmują głównie przychody z zarządzania majątkiem osób trzecich, otrzymanych odszkodowań, kar i grzywien, wynagrodzeń z tytułu umów z różnymi kontrahentami, zwrotu kosztów dochodzenia roszczeń. Natomiast na pozostałe koszty operacyjne składają się głównie koszty utworzenia rezerwy na zwroty prowizji dla klientów z tytułu dokonanych przedterminowych spłat kredytów konsumenckich (rezerwa TSUE), a także koszty zdarzeń z obszaru ryzyka operacyjnego, dochodzenia roszczeń i działalności zarządzania majątkiem osób trzecich.
10.2 Dane finansowe
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Pozostałe przychody operacyjne z tytułu:
137 039
143 466
przychody ze sprzedaży usług
43 257
41 215
odzyskane koszty windykacji
29 445
29 931
otrzymane odszkodowania, odzyski, kary i grzywny
2 087
7 567
z tytułu zarządzania majątkiem osób trzecich
17 035
18 948
opłaty licencyjne od Partnerów
1 487
4 791
zysk na okazyjnym nabyciu SKOK
0
7 771
korekta z tytułu rozliczenia VAT
3 187
6 129
rozwiązanie odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości innych aktywów
10 219
5 001
inne
30 322
22 113
Pozostałe koszty operacyjne z tytułu:
-240 446
-345 605
zwrot kosztów kredytów (rezerwa TSUE) *
-133 772
-243 099
koszty związane z dochodzeniem należności i roszczeń spornych
-63 606
-67 191
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
35
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
zapłacone odszkodowania kary i grzywny
-2 840
-3 125
z tytułu zarządzania majątkiem osób trzecich
-2 070
-3 943
koszty z tytułu reklamacji
-3 606
-3 004
odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości innych aktywów
-16 866
-16 094
inne
-17 686
-9 149
Wynik z pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych
-103 407
-202 139
*opis w nocie 29
11 Koszty działania Grupy
11.1 Zasady rachunkowości
Rodzaj kosztu
Opis
Świadczenia pracownicze
Świadczenia pracownicze obejmują obok kosztów wynagrodzeń i ubezpieczeń społecznych (w tym z tytułu składek na świadczenia emerytalno – rentowe, które szczegółowo opisano w nocie „Rezerwy”), także koszty programu zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze, którego część ujmowana jest jako zobowiązanie z tytułu płatności na bazie akcji rozliczonych w środkach pieniężnych zgodnie z MSSF 2. Grupa Kapitałowa tworzy również w ciężar kosztów wynagrodzeń rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu odszkodowań i odpraw pieniężnych wypłacanych pracownikom, z którymi zostaje rozwiązany stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, a także rozliczenia okresowe z tytułu kosztów przypadających na bieżący okres, które poniesione zostaną w przyszłym okresie, w tym premii oraz z tytułu niewykorzystanych urlopów wypoczynkowych, po uwzględnieniu wszystkich pozostających do wykorzystania zaległych dni urlopów.
Koszty rzeczowe
Ujmuje się tu następujące pozycje: koszty utrzymania i wynajmu majątku trwałego, (od roku 2019 w stosunku do umów, które nie zostały przez Grupę zaklasyfikowane zgodnie z MSSF 16 jako umowy leasingu), koszty obsługi informatycznej i telekomunikacyjnej, koszty działalności administracyjnej, koszty promocji i reklamy, ochrony mienia oraz koszty szkoleń. Opłaty leasingowe w okresie leasingu ujmowane są metodą liniową jako koszty w rachunku zysków i strat.
Amortyzacja
Odpisy amortyzacyjne od wartości rzeczowych aktywów trwałych, aktywów z tytułu umów leasingowych oraz wartości niematerialnych naliczane są metodą liniową, zgodnie z ustalonymi stawkami amortyzacji, przez przewidywany okres ich użyteczności ekonomicznej. Odnoszone są do rachunku zysków i strat. Przez wartość podlegającą amortyzacji rozumie się cenę nabycia lub koszt wytworzenia danego składnika aktywów, po pomniejszeniu o wartość końcową (rezydualną) tego składnika. Co roku aktualizuje się okres użyteczności, stawki amortyzacji oraz wartość końcową rzeczowych aktywów trwałych podlegających amortyzacji.
Podatki i opłaty
Ujmuje się tu następujące pozycje: podatek od nieruchomości, opłaty komunalne i administracyjne, podatek VAT niepodlegający odliczeniu dotyczący umów leasingowych, zaklasyfikowanych zgodnie z MSSF 16
11.2 Dane finansowe
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Koszty pracownicze
-822 333
-781 388
wynagrodzenia
-676 787*
-665 784
narzuty na wynagrodzenia
-136 525
-125 215
aktualizacja programu opcji menedzerskich - część rozliczana w środkach pieniężnych
180
5 193
koszty premii dla osób mających wpływ na profil ryzyka banku rozliczany w akcjach fantomowych
722
14 542
pozostałe
-9 923
-10 124
Koszty ogólnego zarządu
-529 662
-576 988
koszty czynszu i utrzymania budynków
-62 678
-58 779
koszty BFG
-159 842
-156 589
koszty informatyczne
-118 394
-112 185
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
36
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
koszty marketingowe
-51 814
-79 278
koszty usług doradczych
-22 117
-30 037
koszty usług zewnętrznych
-26 969
-33 569
koszty szkoleń
-6 204
-16 258
koszty usług telekomunikacyjnych
-28 242
-29 064
koszty leasingu środków trwałych i wartości niematerialnych
-7 866
-6 766
pozostałe
-45 536
-54 463
Amortyzacja
-287 658
-247 593
rzeczowe aktywa trwałe
-81 330
-87 415
wartości niematerialne
-113 059**
-67 967
prawo użytkowania aktywa
-93 269
-92 211
Podatki i opłaty
-25 189
-24 135
Razem koszty działania
-1 664 842
-1 630 104
*Bank dokonał rozwiązania części rezerwy na odroczone składniki wynagrodzeń. Korekta w wysokości 32,5 mln zł została ujęta jako pomniejszenie kosztów pracowniczych.
** Bank dokonał dodatkowych odpisów amortyzacyjnych wartości niematerialnych w związku z zakończeniem współpracy z T-Mobile Polska na kwotę 46,7 mln zł, szczególy w nocie 46.
12 Wynik z tytułu odpisów na oczekiwane straty
12.1 Zasady rachunkowości
Na wynik z odpisów na oczekiwane straty składają się utworzenia oraz rozwiązania: odpisów na oczekiwane straty, odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości należności od klientów, dłużnych papierów wartościowych, a także utworzenia oraz rozwiązania rezerw na zobowiązania pozabilansowe.
Szczegółowe zasady rachunkowości w zakresie szacowania odpisów na oczekiwane straty oraz z tytułu utraty wartości opisano w nocie 22.
12.2 Dane finansowe
01.01.2020 – 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019
Odpisy na straty oczekiwane Koszyk 3
-1 596 819
-1 527 501
klient detaliczny
-719 898
-601 949
klient biznesowy
-876 921
-925 552
Odpisy na straty oczekiwane koszyk 1 i 2 (ECL)
-61 849
76 090
Koszyk 2
-37 798
58 411
klient detaliczny
19 317
70 744
klient biznesowy
-57 115
-12 333
Koszyk 1
-24 051
17 679
klient detaliczny
-58 537
-2 852
klient biznesowy
34 486
20 531
POCI
-17 832
-56 382
Odzyski
55 661
60 902
Papiery wartościowe
-8 692
2 947
Rezerwa na zobowiązania pozabilansowe
-103 940
6 786
Wynik z odpisów na straty oczekiwane
-1 733 471
-1 437 158
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
37
13 Wynik z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
13.1 Zasady rachunkowości
Zgodnie z MSR 36 Grupa zobowiązana jest, jeżeli występują przesłanki wskazujące na możliwość utraty wartości, do dokonywania odpisów aktualizujących wartości aktywów, które mają na celu doprowadzenie wartości danego aktywa, która wynika z zapisów w księgach rachunkowych, do poziomu wartości odzyskiwanej. Wartość odzyskiwalna jest jedną z dwóch następujących wartości w zależności od tego, która z nich jest wyższa: wartość godziwa danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne, pomniejszona o koszty zbycia lub wartość użytkowa ustalana dla poszczególnych składników aktywów. Zgodnie z definicją MSR 36.6 wartość użytkowa jest bieżącą, szacunkową wartością przyszłych przepływów pieniężnych, których uzyskania oczekuje się z tytułu dalszego użytkowania składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne.
Wystąpienie przesłanek wskazujących na możliwość utraty wartości składnika majątku nakłada na Grupę obowiązek przeprowadzenia testu na utratę wartości. Grupa dokonuje testu na utratę wartości aktywów niefinansowych, przy czym w przypadku wartości firmy test przeprowadzany jest przynajmniej raz w roku. W ramach testowania utraty wartości, Grupa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej - danego składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne (CGU), do którego przypisany jest dany składnik aktywów, np. wartość firmy. W sytuacji, gdy wartość bilansowa danego składnika aktywów lub CGU przewyższa jego wartość odzyskiwalną, uznaje się utratę jego wartości i dokonuje odpisu aktualizującego jego wartość do poziomu wartości odzyskiwanej.
13.2 Dane finansowe
01.01.2020 – 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019
Rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne
-132 776
-5 871
wartość firmy
-104 368
0
pozostałe wartości niematerialne
-20 508
-2 455
rzeczowe aktywa trwałe
-7 900
-3 416
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
-46
-75
Razem
-132 822
-5 946
14 Podatek bankowy
Z dniem 1 lutego 2016 weszła w życie ustawa z dnia 15 stycznia 2016 roku o podatku od niektórych instytucji finansowych, która objęła m.in. banki oraz zakłady ubezpieczeń. Podstawę opodatkowania stanowi wynikająca z zestawienia obrotów i sald na koniec każdego miesiąca, nadwyżka sumy aktywów ponad kwotę 4 miliardy złotych. Banki są uprawnione do pomniejszenia podstawy opodatkowania m.in. o wartość funduszy własnych, a także wartość skarbowych papierów wartościowych oraz o wartość aktywów nabytych od NBP, stanowiących zabezpieczenie kredytu refinansowego udzielonego przez NBP. Podatek jest płacony miesięcznie (stawka podatku miesięczna wynosi 0,0366%) do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczy i rozpoznawany w rachunku zysków i strat w okresie, którego dotyczy.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
38
15 Podatek dochodowy
15.1 Zasady rachunkowości
Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący i podatek odroczony. Podatek dochodowy ujmuje się w rachunku zysków i strat z wyjątkiem sytuacji, gdy podatek dotyczy:
• transakcji ujmowanych w innych dochodach całkowitych lub bezpośrednio w kapitale własnym,
• połączenia jednostek.
Podatek bieżący
Zobowiązania (należności) z tytułu bieżącego podatku za okres bieżący i okresy poprzednie wycenia się w wysokości kwot wymaganych według przewidywań zapłaty na rzecz władz podatkowych (lub podlegających zwrotowi od władz podatkowych) z zastosowaniem stawek podatkowych (i przepisów podatkowych), które obowiązywały prawnie lub faktycznie w końcu okresu sprawozdawczego.
Podatek odroczony
Podatek odroczony obliczany jest zgodnie z metodą zobowiązania bilansowego opartą na identyfikacji różnic czasowych między wartością podatkową a wartością bilansową aktywów i zobowiązań. Grupa tworzy rezerwę z tytułu odroczonego podatku dochodowego w odniesieniu do wszystkich dodatnich różnic przejściowych, z wyjątkiem przypadków:
• gdy rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynika z początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia danego składnika aktywów, lub zobowiązań pochodzącego z transakcji, która nie jest połączeniem jednostek i w momencie przeprowadzania transakcji nie wpływa na wynik finansowy brutto ani na dochód do opodatkowania (stratę podatkową);
• jednostka dominująca, inwestor lub wspólnik wspólnego przedsięwzięcia są w stanie kontrolować terminy odwracania się różnic przejściowych, i jest prawdopodobne, że różnice przejściowe nie odwrócą się w przewidywalnej przyszłości.
W odniesieniu do wszystkich ujemnych różnic przejściowych ujmuje się składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego do wysokości prawdopodobnego dochodu do opodatkowania, który pozwoli na potrącenie ujemnych różnic przejściowych, z wyjątkiem sytuacji:
• gdy składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynika z początkowego ujęcia składnika aktywów lub zobowiązań pochodzącego z transakcji, która nie dotyczy połączenia jednostek gospodarczych i w momencie przeprowadzania nie wpływa na wynik finansowy brutto ani na dochód do opodatkowania (stratę podatkową);
• gdy ujemne różnice przejściowe wynikają z inwestycji w jednostkach zależnych, oddziałach, jednostkach stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach poza zakresem, w którym jest prawdopodobne, że odwrócą się w przewidywalnej przyszłości i zostanie osiągnięty dochód do opodatkowania, od którego będzie można odpisać różnice przejściowe.
Wartość bilansową składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego weryfikuje się na koniec każdego okresu sprawozdawczego. Grupa obniża jego wartość bilansową w zakresie, w jakim nie jest prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego jego zrealizowania.
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego i rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego wycenia się z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
39
stosowane, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa rozwiązana, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe), które obowiązywały prawnie lub faktycznie w końcu okresu sprawozdawczego.
Podatek bieżący oraz podatek odroczony ujmowany jest bezpośrednio w innych dochodach całkowitych, jeżeli dotyczy on pozycji, które w tym samym lub innym okresie zostały ujęte w innych dochodach całkowitych.
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są kompensowane rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy Grupa posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności i zobowiązań z tytułu bieżącego podatku, a odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.
15.2 Dane finansowe
15.2.1 Obciążenie podatkowe w ramach rachunku zysków i strat
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019*
Podatek bieżący
128 812
330 146
Podatek odroczony
-24 029
-88 755
Razem podatek księgowy ujęty w rachunku zysków i strat
104 783
241 391
15.2.2 Kalkulacja efektywnej stawki podatkowej
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019*
Zysk/strata brutto
-206 450
489 671
Podatek dochodowy 19%
-39 226
93 037
Koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodu (efekt podatkowy)
150 742
150 682
Koszty reprezentacji
174
337
Rezerwy na należności kredytowe w części niepokrytej podatkiem odroczonym
49 735
68 652
Opłata na rzecz BFG
30 370
29 752
Podatek od niektórych instytucji finansowych
41 953
42 935
Darowizny
326
63
Odpis z tytułu utraty wartości firmy
19 830
0
Inne
8 354
8 943
Przychody niepodlegające opodatkowaniu (efekt podatkowy)
-3 026
-6 803
Rozliczenie straty podatkowej
6 349
-617
Inne
-10 056
5 092
Podatek księgowy ujęty w rachunku zysków i strat
104 783
241 391
*Dane przekształcone – nota 4.2
15.2.3 Aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
31.12.2019*
Zmiany odnoszone na wynik finansowy
Zmiany odnoszone na kapitał
Pozostałe zmiany
31.12.2020
Prowizje pobrane z góry
322 049
-18 488
0
12
303 573
Odsetki naliczone od depozytów
30 978
-15 444
0
0
15 534
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
40
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
31.12.2019*
Zmiany odnoszone na wynik finansowy
Zmiany odnoszone na kapitał
Pozostałe zmiany
31.12.2020
Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych
52 773
-16 370
0
0
36 403
Ujemna wycena papierów wartościowych
4 344
777
1 224
0
6 345
Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych
48 532
-34 112
0
0
14 420
Ujemna wycena instrumentów pochodnych
37 054
32 800
7 512
0
77 366
Premia do otrzymania od opcji
23 821
-14 920
0
0
8 901
Rezerwy na wydatki przyszłych okresów
91 687
-27 519
0
0
64 168
Odpisy aktualizujące wartość należności kredytowych
705 778
38 263
0
0
744 041
Pozostałe rezerwy
129 701
74 637
0
-2 347
201 991
Strata podatkowa
22 411
5 902
0
810
29 123
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
1 469 128
25 526
8 736
-1 525
1 501 865
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego
31.12.2019
Zmiany odnoszone na wynik finansowy
Zmiany odnoszone na kapitał
Pozostałe zmiany
31.12.2020
Odsetki naliczone od kredytów
-109 165
4 128
0
0
-105 037
Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych
-12 363
129
0
0
-12 234
Dodatnia wycena papierów wartościowych
-15 629
2 643
-7 262
0
-20 248
Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych
-59 416
32 016
0
1 071
-26 329
Dodatnia wycena instrumentów pochodnych
-63 161
-15 157
-34 527
0
-112 845
Różnica między amortyzacją bilansową a amortyzacją podatkową
-48 683
6 921
0
-107
-41 869
Przychody naliczone nieotrzymane
-11 827
-32 177
0
18 772
-25 232
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego
-320 244
-1 497
-41 789
19 736
-343 794
Podatek odroczony - stan bilansowy
1 148 884
24 029
-33 053
18 211
1 158 071
*Dane przekształcone – nota 4.2
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
31.12.2018*
Zmiany odnoszone
na wynik finansowy
Zmiany odnoszone na kapitał
Zmiany z tytułu przejęcia SKOK Jaworzno
Pozostałe zmiany
31.12.2019
Prowizje pobrane z góry
316 226
780
0
5 043
0
322 049
Odsetki naliczone od depozytów
21 481
8 876
0
621
0
30 978
Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych
60 741
-7 968
0
0
0
52 773
Ujemna wycena papierów wartościowych
5 058
-1 628
914
0
0
4 344
Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych
72 488
-23 956
0
0
0
48 532
Ujemna wycena instrumentów pochodnych
53 948
-17 564
670
0
0
37 054
Premia do otrzymania od opcji
30 393
-6 572
0
0
0
23 821
Rezerwy na wydatki przyszłych okresów
49 876
41 525
0
286
0
91 687
Odpisy aktualizujące wartość należności kredytowych
670 842
20 567
0
14 369
0
705 778
Pozostałe rezerwy
92 988
29 765
0
1 275
5 673
129 701
Strata podatkowa
11 663
11 081
0
0
-333
22 411
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
1 385 704
54 906
1 584
21 594
5 340
1 469 128
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego
31.12.2018
Zmiany odnoszone na wynik finansowy
Zmiany odnoszone na kapitał
Zmiany z tytułu przejęcia SKOK Jaworzno
Pozostałe zmiany
31.12.2019
Odsetki naliczone od kredytów
-100 268
-8 248
0
-649
0
-109 165
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
41
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego
31.12.2018
Zmiany odnoszone na wynik finansowy
Zmiany odnoszone na kapitał
Zmiany z tytułu przejęcia SKOK Jaworzno
Pozostałe zmiany
31.12.2019
Odsetki / dyskonto naliczone od papierów wartościowych
-13 881
1 518
0
0
0
-12 363
Dodatnia wycena papierów wartościowych
-7 590
-5 040
-2 999
0
0
-15 629
Odsetki naliczone od instrumentów pochodnych
-79 488
20 072
0
0
0
-59 416
Dodatnia wycena instrumentów pochodnych
-89 754
30 864
-4 271
0
0
-63 161
Różnica między amortyzacją bilansową a amortyzacją podatkową
-44 983
-4 017
0
317
0
-48 683
Przychody naliczone nieotrzymane
-10 527
-1 300
0
0
0
-11 827
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego
-346 491
33 849
-7 270
-332
0
-320 244
Podatek odroczony - stan bilansowy
1 039 213
88 755
-5 686
21 262
5 340
1 148 884
*Dane przekształcone – nota 4.2
16
Zysk/strata z działalności zaniechanej
Ze względu na warunki transakcji, które zostały opisane w nocie 1.2.1, na dzień początkowego ujęcia inwestycja w RUCH SA spełniła kryteria zaklasyfikowania jako grupa do zbycia zgodnie z MSSF 5. Co oznacza, iż pomiędzy datą nabycia tj. 3 czerwca 2020 r. a datą sprzedaży tj. 24 listopada 2020 r., jednostka zależna RUCH SA, nabyta w celu odsprzedaży podlegała konsolidacji metodą uproszczoną. W konsekwencji w skonsolidowanym wyniku finansowym Grupy Alior Banku, ujmowane były straty RUCH SA od dnia objęcia kontroli jako element wyniku na działalności zaniechanej.
Przeniesienie kontroli nad RUCH SA do PKN Orlen SA nastąpiło w dniu 24 listopada 2020 roku po spełnieniu szeregu warunków zdefiniowanych w zawartych pomiędzy inwestorami umowach. Rozliczenie transakcji na dzień utraty kontroli w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy Alior Bank wyglądało następująco:
Pozycje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
Dane przed utratą kontroli
Utrata kontroli RUCH SA
Dane po utracie kontroli
Inwestycja w RUCH SA (6%)
0
11 989
11 989
Aktywa grupy zbycia przeznaczone do sprzedaży
174 870
-174 870
0
Razem Aktywa
174 870
-162 881
11 989
Zobowiązania grupy zbycia przeznaczonej do sprzedaży
186 797
-186 797
0
Strata bieżącego roku z działalności zaniechanej
-11 927
0
-11 927
Kapitał własny - wynik okresu z działalności zaniechanej
0
11 927
11 927
Zobowiązanie Alior do wpłacenia środków pieniężnych do RUCH SA (wg umowy opłacenie 6% akcji RUCH SA)
0
11 989
11 989
Razem Pasywa
174 870
-162 881
11 989
17 Zysk na akcję
17.1 Zasady rachunkowości
Zgodnie z MSR 33 Grupa sporządza kalkulację rozwodnionego zysku na jedną akcję, uwzględniając akcje emitowane warunkowo w ramach programów motywacyjnych opisanych w nocie 37.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
42
Podstawowy zysk na akcję wylicza się jako iloraz zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku oraz średniej ważonej liczby akcji zwykłych w trakcie roku.
Rozwodniony zysk na akcję wylicza się w oparciu o stosunek zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku do średniej ważonej liczby akcji zwykłych skorygowanych w taki sposób, jak gdyby nastąpiła zamiana na akcje wszystkich powodujących rozwodnienie potencjalnych akcji zwykłych. Bank posiadał jedną kategorię powodującą rozwodnienie potencjalnych akcji zwykłych: opcje na akcje. W ramach Programu opcji menedżerskich w 2020 i 2019 roku uczestnicy Programu nie obejmowali warrantów. Warranty serii B wygasły w 2019 roku. W stosunku do warrantów serii C, w dniu 4 listopada 2019 r. została podjęta przez Radę Nadzorczą Banku decyzja o częściowym braku ich wydania. Pozostałe warranty serii C wygasły w dniu 15.12.2020 roku. Na dzień 31 grudnia 2020 roku Bank nie posiadał instrumentów rozwadniających.
Liczba warrantów na 31 grudnia 2020 r.
Seria warrantów
Liczba warrantów na 31.12.2019 r.
Wykonanie
w 2020 roku
Warranty
wygasłe w 2020 roku
Liczba warrantów na 31.12.2020 r.
C
543 725
0
543 725
0
543 725
0
543 725
0
Liczba warrantów na 31 grudnia 2019 r.
Seria warrantów
Liczba warrantów na 31.12.2018 r.
Brak wydania
w 2019 roku
Warranty wygasłe
w 2019 roku
Liczba warrantów na 31.12.2019 r. w tym:
Liczba wydanych warrantów
Liczba warrantów odroczonych
B
528 612
0
528 612
0
0
0
C
631 800
88 075
0
543 725
543 725
0
1 160 412
88 075
528 612
543 725
543 725
0
17.2 Dane finansowe
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019- 31.12.2019*
Zysk/strata netto
-311 233
248 280
Średnia ważona liczba akcji zwykłych
130 553 991
130 553 991
Opcje na akcje (liczba) - instrument rozwadniający
0
543 725
Skorygowana średnia ważona liczba akcji zwykłych zastosowana do obliczenia rozwodnionego zysku na jedną akcję
130 553 991
131 097 716
Zysk/strata netto przypadająca na jedną akcję zwykłą (zł)
-2,38
1,90
Rozwodniony zysk/strata przypadająca na jedna akcję (zł)
-2,38
1,89
*Dane przekształcone – nota 4.2
Informacje dodatkowe do sprawozdania z sytuacji finansowej
18
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
18.1 Zasady rachunkowości
Na środki pieniężne oraz ich ekwiwalenty składają się gotówka, środki pieniężne na rachunkach, a także inne środki pieniężne o terminie wymagalności do 3 miesięcy licząc od daty nabycia, wyceniane w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej również ewentualne odsetki od tych środków.
Szczegółowe zasady rachunkowości instrumentów finansowych opisano w nocie 20.1.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
43
18.2 Dane finansowe
31.12.2020
31.12.2019
Rachunek bieżący w banku centralnym
892 836
553 598
Lokata jednodniowa w banku centralnym
54 980
0
Gotówka
627 327
444 371
Rachunki bieżące w innych bankach
784 071
320 712
Lokaty w innych bankach
100 687
60 446
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
2 459 901
1 379 127
Bank może wykorzystywać w ciągu dnia środki na rachunkach rezerwy obowiązkowej do bieżących rozliczeń pieniężnych na podstawie dyspozycji złożonej do Narodowego Banku Polskiego, musi jednak zapewnić utrzymanie średniego miesięcznego salda na tym rachunku w odpowiedniej wysokości wynikającej z deklaracji rezerwy obowiązkowej.
Rezerwę obowiązkową stanowi wyrażona w złotych część środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych i uzyskanych ze sprzedaży papierów wartościowych z wyjątkiem środków przyjętych od innego banku krajowego, spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej oraz środków zwrotnych otrzymanych z BFG. Wysokość stopy rezerwy obowiązkowej ustala Rada Polityki Pieniężnej. Stopa rezerwy obowiązkowej wynosi:
• 0,5 proc. dla środków złotowych i środków w walutach obcych zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz dla środków uzyskanych z tytułu emisji papierów wartościowych,
• 0 proc. dla środków uzyskanych z tytułu transakcji repo i sell-buy-back oraz środków pozyskanych na co najmniej 2 lata.
Podmioty naliczające rezerwę obowiązkową pomniejszają kwotę naliczonej rezerwy o równowartość 500
tys. Euro.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oprocentowanie rezerwy obowiązkowej wynosi 0,10% a na koniec 2019 roku oprocentowanie rezerwy obowiązkowej wynosiło 0,5%.
19 Należności od banków
19.1 Zasady rachunkowości
Należności od banków są wyceniane według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej pomniejszone o odpisy na oczekiwane straty, z wyjątkiem środków pieniężnych w drodze, które wycenia się w wartości nominalnej. Jeżeli dla należności nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, należność wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty.
Zakupione papiery wartościowe z przyrzeczeniem odsprzedaży ujmuje się jako należności od banków, jeśli kontrahentem jest bank. Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży są wyceniane według zamortyzowanego kosztu. Różnica między ceną zakupu i odkupu (sprzedaży) jest traktowana odpowiedniojako przychód lub koszt odsetkowy.
Szczegółowe zasady rachunkowości instrumentów finansowych opisano w nocie 20.1.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
44
19.2 Dane finansowe
Według struktury rodzajowej
31.12.2020
31.12.2019
Reverse Repo
0
15 959
Kaucje będące zabezpieczeniem transakcji pochodnych (ISDA)
421 255
135 157
Pozostałe
87 116
61 769
Należności od banków
508 371
212 885
Według terminów zapadalności (na datę bilansową)
31.12.2020
31.12.2019
≤ 1M
508 371
212 885
Należności od banków
508 371
212 885
Według struktury walutowej
31.12.2020
31.12.2019
PLN
4 338
17 550
EUR
437 580
152 563
GBP
5 646
0
USD
60 661
42 127
Pozostałe waluty
146
645
Należności od banków
508 371
212 885
Kaucje udzielone dotyczą zabezpieczeń przekazanych innym bankom w ramach rozliczeń związanych z umową CSA (Credit Support Annex).
20 Inwestycyjne aktywa finansowe
20.1 Zasady rachunkowości
Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe klasyfikowane są jako:
• aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu,
• aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody,
• aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy.
Aktywa finansowe o charakterze kapitałowym, z zastrzeżeniem inwestycji w jednostki zależne, wyceniane są w wartości godziwej przez wynik finansowy, o ile Grupa, w dacie pierwszego ujęcia, nie podejmie decyzji o wycenie przez inne całkowite dochody.
Klasyfikacja aktywów finansowych o charakterze dłużnym zależy od modelu biznesowego, w ramach którego dany instrument finansowy jest zarządzany oraz od charakterystyki umownych przepływów pieniężnych.
Model biznesowy to sposób zarządzania portfelem aktywów finansowych.
Grupa Alior Bank przy ocenie modelu biznesowego kieruje się następującymi kryteriami: (i) przyjętej strategii inwestycyjnej, (ii) częstotliwości sprzedaży wierzytelności z portfela homogenicznych aktywów, (iii) profilu i pomiaru ryzyka, (iv) zasad wynagradzania zarządzających aktywami.
Modele biznesowe zidentyfikowane w Grupie Alior Banku:
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
45
• w segmentach klienta biznesowego (KB) i klienta indywidualnego (KI), w tym Kasa Mieszkaniowa: model utrzymywania aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, sprzedaże ekspozycji dopuszczone są ze względu na ryzyko kredytowe.
• w zakresie portfeli Departamentu Skarbu/Departamentu Zarządzania Ryzykiem Finansowym: (i) model utrzymywania aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, (ii) model utrzymywania aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy oraz sprzedaż aktywów, a także (iii) inny model biznesowy.
• w zakresie portfela Biura Maklerskiego: inny model biznesowy.
Przypisanie produktu do modelu biznesowego w Grupie Alior Banku wykonywane jest na poziomie analizy produktu.
W przypadku realizacji przepływów pieniężnych w wyniku sprzedaży dla oceny modelu biznesowego istotny jest również motyw, dla którego sprzedaż jest podejmowana. Rozróżnia się sprzedaż aktywów finansowych o pogorszonej jakości kredytowej ze względu na zarządzanie ryzykiem kredytowym, sprzedaż aktywów na potrzeby zarządzania ryzykiem płynności finansowej i ryzykiem finansowym oraz sprzedaż podejmowaną w celu wypracowania zysków finansowych.
Sprzedaż aktywów o pogorszonej jakości kredytowej nie wyklucza klasyfikacji do modelu uzyskania przepływów zgodnie z warunkami umownymi.
Ocena charakterystyki umownych przepływów pieniężnych składnika aktywów finansowych ma na celu weryfikację czy warunki umowy powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty (tzw. kryterium SPPI – ang. solely payments of principal and interest).
Jako kwotę główną na potrzeby testu SPPI przyjmuje się wartość godziwą składnika aktywów finansowych w momencie początkowego ujęcia.
Jako odsetki od kwoty głównej przyjmuje się zapłatę za wartość pieniądza w czasie, wynagrodzenie za ponoszone ryzyko kredytowe i inne rodzaje ryzyka, koszty administracyjne i marżę zysku.
Aktywa finansowe, których przepływy pieniężne mają cechy jedynie spłaty kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej są klasyfikowane do kategorii wyceny:
• wg zamortyzowanego kosztu, jeżeli utrzymywane są w modelu biznesowym, którego celem jest realizacja przepływów pieniężnych zgodnie z warunkami umownymi,
• w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, jeżeli utrzymywane są w modelu biznesowym, którego celem jest realizacja przepływów pieniężnych zgodnie z warunkami umownymi lub poprzez sprzedaż.
Aktywa finansowe, których przepływy pieniężne są zmodyfikowane w ten sposób, że mają cechy inne niż jedynie spłata kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej, są klasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy niezależnie od modelu biznesowego. Do tej kategorii klasyfikowane są również aktywa finansowe zarządzane zgodnie z modelem biznesowym, w ramach którego dokonuje się sprzedaży aktywów celem wypracowania zysków finansowych, oceny wyników na podstawie zmian wartości godziwej i wyników ze sprzedaży. Do tej kategorii zalicza się również zawsze instrumenty pochodne niebędące instrumentami zabezpieczającymi.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
46
20.2 Dane finansowe
31.12.2020
31.12.2019
Inwestycyjne aktywa finansowe
15 744 672
15 798 674
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
6 983 904
10 438 695
wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
594 926
543 925
wyceniane według zamortyzowanego kosztu
8 165 842
4 816 054
20.2.1 Inwestycyjne aktywa finansowe według struktury rodzajowej
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
31.12.2020
31.12.2019
Instrumenty dłużne
6 908 521
10 387 477
Emitowane przez Skarb Państwa
5 545 235
8 548 971
obligacje skarbowe
5 545 235
8 548 971
Emitowane przez instytucje monetarne
1 307 294
1 769 963
euroobligacje
21 786
20 182
bony pieniężne
1 199 973
1 749 781
obligacje
85 535
0
Emitowane przez przedsiębiorstwa
55 992
68 543
obligacje
55 992
68 543
Instrumenty kapitałowe
75 383
51 218
Razem
6 983 904
10 438 695
wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
31.12.2020
31.12.2019
Instrumenty dłużne
138 729
111 786
Emitowane przez Skarb Państwa
123 480
94 074
obligacje skarbowe
123 480
94 074
Emitowane przez pozostałe instytucje finansowe
4
0
obligacje
4
0
Emitowane przez przedsiębiorstwa
15 245
17 712
obligacje
15 245
17 712
Instrumenty kapitałowe
73 717
58 802
Instrumenty pochodne
382 480
373 337
Transakcje stopy procentowej
171 719
213 601
SWAP
171 705
213 550
Opcje Cap Floor
14
51
Transakcje walutowe
148 135
84 460
FX swap
22 702
33 281
FX forward
82 590
16 522
CIRS
12 720
13 244
opcje FX
30 123
21 413
Pozostałe opcje
59 711
68 289
Pozostałe instrumenty
2 915
6 987
Razem
594 926
543 925
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
47
wyceniane według zamortyzowanego kosztu
31.12.2020
31.12.2019
Instrumenty dłużne
8 165 842
4 816 054
Emitowane przez Skarb Państwa
7 637 306
4 816 009
obligacje skarbowe
7 637 306
4 816 009
Emitowane przez pozostałe instytucje finansowe
528 536
45
obligacje
528 536
45
Razem
8 165 842
4 816 054
20.2.2 Inwestycyjne aktywa finansowe według terminów zapadalności
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
31.12.2020
31.12.2019
bez określonego terminu
75 383
51 218
≤ 1M
1 199 973
1 749 781
> 1M ≤ 3M
36 492
0
> 3M ≤ 6M
1 121
0
> 6M ≤ 1Y
5 086
0
>1Y ≤ 2Y
2 925 407
163 817
>2Y ≤ 5Y
1 415 387
3 582 683
>5Y ≤ 10Y
1 325 055
4 891 196
Razem
6 983 904
10 438 695
wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
31.12.2020
31.12.2019
bez określonego terminu
73 717
58 802
≤ 1M
74 519
117 007
> 1M ≤ 3M
41 425
20 357
> 3M ≤ 6M
40 532
48 114
> 6M ≤ 1Y
50 370
30 409
>1Y ≤ 2Y
63 634
122 501
>2Y ≤ 5Y
232 724
84 648
>5Y ≤ 10Y
18 005
62 087
Razem
594 926
543 925
wyceniane według zamortyzowanego kosztu
31.12.2020
31.12.2019
bez określonego terminu
6
0
> 1M ≤ 3M
29
0
> 3M ≤ 6M
642 234
415 910
> 6M ≤ 1Y
1 226 836
299 247
>1Y ≤ 2Y
2 579 573
2 041 406
>2Y ≤ 5Y
3 359 489
1 447 259
>5Y ≤ 10Y
357 675
612 232
Razem
8 165 842
4 816 054
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
48
20.2.3 Wartość nominalna instrumentów pochodnych
Transakcje pochodne zawierane są w celach handlowych oraz w celu zarządzania ryzykiem rynkowym. Bank zawiera następujące rodzaje transakcji pochodnych: FX-Forward, FX-Swap, IRS, CIRS, FRA, Futures na towary, Forward na towary, terminowe transakcje papierami wartościowymi. Bank codziennie dokonuje wyceny instrumentów pochodnych, stosując model zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Bank zawiera również transakcje opcyjne, które wyceniane są na podstawie modeli wyceny opcji.
Instrumenty pochodne (wartość nominalna)
31.12.2020
31.12.2019
Transakcje stopy procentowej
17 233 262
29 908 118
SWAP
16 114 085
28 049 289
Opcje Cap Floor
1 119 177
1 858 829
Transakcje walutowe
10 643 758
12 823 604
FX swap
4 391 123
4 692 887
FX forward
2 663 173
1 579 351
CIRS
841 281
1 114 733
Opcje FX
2 748 181
5 436 633
Pozostałe opcje
2 431 985
5 042 855
Pozostałe instrumenty
349 924
223 948
Instrumenty pochodne (wartość nominalna)
30 658 929
47 998 525
20.3 Istotne szacunki i osądy
Wartość godziwa, odpisy aktualizujące
31.12.2020
31.12.2019
Odpis aktualizujący na oczekiwane straty kredytowe
instrumentów dłużnych
Wartość brutto
należności
Kwota odpisu
Wartość brutto należności
Kwota odpisu
Wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
6 908 521
14 481*
10 387 477
7 234*
Wycenianych według zamortyzowanego kosztu
8 170 555
4 713
4 819 307
3 253
*Odpis dotyczący instrumentów dłużnych wycenianych wg wartości godziwej przez kapitał jest ujęty w pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” i nie pomniejsza wartości bilansowej.
Instrumenty dłużne wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu 01.01.2020
4 819 185
0
77
45
4 819 307
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia
4 479 790
0
0
0
4 479 790
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-1 128 542
0
0
0
-1 128 542
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2020
8 170 433
0
77
45
8 170 555
Oczekiwane straty kredytowe
0
Stan na początek okresu 01.01.2020
3 176
0
77
0
3 253
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
49
Instrumenty dłużne wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych
2 756
0
0
0
2 756
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-1 296
0
0
0
-1 296
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2020
4 636
0
77
0
4 713
Wartość bilansowa netto 31.12.2020
8 165 797
0
0
45
8 165 842
Instrumenty dłużne wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu 01.01.2019
5 936 799
0
80
32
5 936 911
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia
58 913
0
0
13
58 926
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-1 176 527
0
-3
0
-1 176 530
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2019
4 819 185
0
77
45
4 819 307
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu 01.01.2019
4 479
0
80
0
4 559
Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych
39
0
0
0
39
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-1 342
0
-3
0
-1 345
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2019
3 176
0
77
0
3 253
Wartość bilansowa netto 31.12.2019
4 816 009
0
0
45
4 816 054
Instrumenty dłużne wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu 01.01.2020
10 318 934
0
0
68 543
10 387 477
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia
49 312 958
0
0
0
49 312 958
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-52 779 363
0
0
-12 551
-52 791 914
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
50
Instrumenty dłużne wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2020
6 852 529
0
0
55 992
6 908 521
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu 01.01.2020
5 665
0
0
1 569
7 234
Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych
4 384
0
0
0
4 384
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-6 550
0
0
9 413
2 863
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2020
3 499
0
0
10 982
14 481*
Wartość bilansowa netto 31.12.2020
6 849 030
0
0
45 010
6 894 040
*Odpis dotyczący instrumentów dłużnych wycenianych wg wartości godziwej przez kapitał jest ujęty w pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” i nie pomniejsza wartości bilansowej.
Instrumenty dłużne wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu 01.01.2019
7 190 341
0
0
66 804
7 257 145
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia
56 320 218
0
0
0
56 320 218
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-53 191 625
0
0
1 739
-53 189 886
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2019
10 318 934
0
0
68 543
10 387 477
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu 01.01.2019
5 506
0
0
3 373
8 879
Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych
5 394
0
0
0
5 394
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-5 235
0
0
-1 804
-7 039
Aktywa spisane z bilansu
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 1
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
0
0
0
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
0
0
0
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2019
5 665
0
0
1 569
7 234*
Wartość bilansowa netto 31.12.2019
10 313 269
0
0
66 974
10 380 243
*Odpis dotyczący Instrumentów dłużnych wycenianych wg wartości godziwej przez kapitał jest ujęty w pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” i nie pomniejsza wartości bilansowej.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
51
Korekty BCVA
Grupa Alior Bank SA w wycenie instrumentów pochodnych stosuje korektę z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta. Kwota korekty równoznaczna jest ze zmianą wyceny instrumentów pochodnych w wyniku niewypłacalności każdej ze stron transakcji (ang. Bilateral Credit Value Adjustment).
Kwota korekty wyliczana jest w oparciu o szacunki następujących parametrów: obustronne prawdopodobieństwo niewypłacalności stron transakcji (PD, z ang. Probability of Default), wskaźnik LGD (z ang. Loss Given Default), oczekiwaną pozytywną i negatywną ekspozycję z transakcji (z ang. EE oraz NEE). Wskaźniki PD oraz LGD szacowane są przy pomocy wewnętrznych modeli stosowanych przez Grupę z wykorzystaniem kwotowań rynkowych ryzyka kredytowego. Natomiast ekspozycja kontrahenta wyliczana jest z uwzględnieniem bieżącej wyceny oraz jej projekcji kalkulowanej w oparciu o oczekiwane zmiany warunków rynkowych. Dodatkowo w szacowaniu korekty z tytułu ryzyka kredytowego uwzględniane są wzajemne zobowiązania wynikające z umów zabezpieczających regulujące relacje stron transakcji.
Kwota korekty wyceny BCVA na 31 grudnia 2020 roku wyniosła -6 402 tys. zł. Na sumaryczną kwotę korekty BCVA składa się kwota z korekty z tytułu CVA (odzwierciedlająca wyłączenie ryzyko niewypłacalności kontrahenta) wynosząca -7 583 tys. zł oraz kwota korekty DVA (odzwierciedlająca ryzyko niewypłacalności Banku) wynosząca 1 181 tys. zł. Kwota korekty wyceny BCVA na 31 grudnia 2019 roku wyniosła -8 016 tys. zł. Na sumaryczna kwotę korekty BCVA składała się kwota z korekty z tytułu CVA (odzwierciedlająca wyłączenie ryzyko niewypłacalności kontrahenta) wynosząca -8 133 tys. zł oraz kwota korekty DVA (odzwierciedlająca ryzyko niewypłacalności Banku) wynosząca 117 tys. zł.
20.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów
Na potrzeby ujawnień zgodnie z MSSF 7 Grupa szacuje wartość zmiany wycen instrumentów dłużnych zakwalifikowanych do aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez całkowie dochody oraz wartość zmiany wycen instrumentów pochodnych o liniowym profilu ryzyka nieobjętych rachunkowością zabezpieczeń przy założeniu równoległego przesunięcia krzywych dochodowości o 50pb. W tym celu Grupa konstruuje krzywe dochodowości w oparciu o dane rynkowe. Grupa analizuje, jaki wpływ na wycenę transakcji będzie miała zmiana krzywych dochodowości zgodnie z założonymi scenariuszami.
Szacunkowa zmiana wyceny
31.12.2020
31.12.2019
scenariusz
scenariusz
scenariusz
scenariusz
+50pb
-50pb
+50pb
-50pb
IRS
1 767
- 1 767
7 372
-7 372
CIRS
3 330
- 3 330
2 014
-2 014
Pozostałe instrumenty
19
- 19
1 130
-1 130
Suma instrumentów pochodnych
5 116
- 5 116
10 516
-10 516
Instrumenty dłużne
- 15 233
15 233
-26 085
26 085
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
52
21 Rachunkowość zabezpieczeń
21.1 Zasady rachunkowości
Rachunkowość zabezpieczeń służy do symetrycznego ujmowania w rachunku zysków i strat kompensujących się zmian wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego oraz pozycji zabezpieczanej.
Grupa wyznacza dla celów rachunkowości zabezpieczeń instrumenty zabezpieczające tak, aby zmiana ich wartości godziwej lub przepływów pieniężnych pokrywała w całości lub części zmianę wartości godziwej lub przyszłych przepływów pieniężnych pozycji zabezpieczanej.
Na podstawie przepisu MSSF 9 7.2.21 Grupa postanowiła o kontynuowaniu stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń zgodnych z MSR 39. Zgodnie z MSR 39.88 rachunkowość zabezpieczeń może być stosowana, jeśli spełnione są wszystkie poniższe warunki:
• w momencie ustanowienia zabezpieczenia sporządzona została sformalizowana dokumentacja powiązania zabezpieczającego, określająca cel i strategię zabezpieczania, rodzaj i identyfikację instrumentu zabezpieczanego jak i zabezpieczającego, charakter zabezpieczanego ryzyka oraz sposób oceny efektywności zabezpieczenia;
• oczekuje się wysokiej efektywności zabezpieczenia, tj. wysokiej skuteczności w kompensowaniu zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą konkretnego powiązania zabezpieczającego;
• jest możliwa wiarygodna ocena skuteczności zabezpieczenia, tj. wiarygodna wycena wartości godziwej lub przepływów pieniężnych z tytułu pozycji zarówno zabezpieczanej jak i zabezpieczającej;
• w przypadku przepływów pieniężnych istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia transakcji zabezpieczanej, która jest narażona na ryzyko zmiany przepływów środków pieniężnych, wpływających na rachunek zysków i strat;
• zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenie zostało ustanowione.
21.2 Rodzaje strategii zabezpieczeń
21.2.1 Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych oznacza zabezpieczenie przed zmianami przyszłych przepływów pieniężnych, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka, związanemu z ujętym składnikiem aktywów lub pasywów, lub z wysoce prawdopodobną planowaną transakcją, mającymi wpływ na rachunek zysków i strat.
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych ujmuje się w księgach w następujący sposób:
a) część zysków lub strat związanych z instrumentem zabezpieczającym, stanowiącą efektywne zabezpieczenie, ujmuje się w pozostałych całkowitych dochodach w kwocie niższej spośród następujących kwot (w wartościach bezwzględnych):
• skumulowanych od momentu ustanowienia zabezpieczenia zysków lub strat na instrumencie zabezpieczającym;
• skumulowanej od momentu ustanowienia zabezpieczenia zmiany wartości godziwej (wartości bieżącej) oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych, wynikających z zabezpieczanej pozycji;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
53
b) nieefektywną część zysków lub strat związanych z instrumentem zabezpieczającym ujmuje się w rachunku zysków i strat.
Część efektywna zabezpieczenia przenoszona jest na wynik finansowy w tym okresie lub okresach, kiedy zabezpieczana planowana transakcja wywiera wpływ na rachunek zysków i strat.
Grupa zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń w przypadku wystąpienia co najmniej jednego z poniższych zdarzeń:
• nastąpi zbycie, wygaśnięcie, wypowiedzenie lub wykonanie instrumentu zabezpieczającego;
• nie zostaną spełnione, opisane wyżej, wymogi rachunkowości zabezpieczeń;
• Grupa unieważnia powiązanie zabezpieczające;
• przyszłe przepływy pieniężne nie są już dłużej uznawane za prawdopodobne.
W przypadku wystąpienia powyższego zdarzenia, wynik na instrumencie zabezpieczającym, gdy zabezpieczenie było skuteczne, jest nadal ujęty w kapitale z aktualizacji wyceny do momentu zajścia prognozowanej transakcji i ujęcia jej wówczas w rachunku zysków i strat.
Strategia zabezpieczająca ma na celu zabezpieczenie ryzyka stóp procentowych, wynikającego ze zmienności przepływów pieniężnych z tytułu aktywów o zmiennym oprocentowaniu, przy wykorzystaniu transakcji złotowych IRS. W ustanowionych powiązaniach zabezpieczających pozycje zabezpieczane stanowią przepływy pieniężne z tytułu portfela kredytów i pożyczek złotowych o zmiennej stopie procentowej, zaś pozycje zabezpieczające transakcje IRS, w ramach, których Grupa otrzymuje stałe odsetki oparte na stopie stałej, a płaci odsetki oparte na stopie zmiennej. Pozycje zabezpieczane wyceniane są wg zamortyzowanego kosztu, zaś pozycje zabezpieczające wg wartości godziwej przez inne całkowite dochody, a w miarę naliczania odsetek na pozycji zabezpieczanej odpowiednia część tej wyceny przenoszona jest z innych całkowitych dochodów do rachunku zysków i strat.
W ustanowionych powiązaniach zabezpieczających pozycje zabezpieczane stanowią również przepływy pieniężne z tytułu wyemitowanych przez bank obligacji opartych na zmiennej stopie procentowej, zaś pozycje zabezpieczające transakcje IRS, w ramach których Grupa otrzymuje odsetki oparte na stopie zmiennej, a płaci odsetki oparte na stopie stałej.
Grupa tworząc powiązania zabezpieczające identyfikuje grupy kredytów, pożyczek lub obligacji o takich samych parametrach jak transakcje zabezpieczające, tj. waluta, data zapadalności, indeks referencyjny dla płatności odsetkowych oraz daty jego przeszacowania. W ramach wstępnej oceny efektywności zabezpieczenia w drodze oceny jakościowej Grupa oczekuje wysokiego dopasowania zmian wycen oczekiwanych przepływów odsetkowych zabezpieczanej warstwy kredytów, pożyczek lub obligacji oraz odpowiadającej im nogi zmiennej zabezpieczającej transakcji IRS z uwagi na dopasowanie kluczowych parametrów tych transakcji. Grupa oczekuje niewielkiej nieefektywności zabezpieczeń, co wynikać może z niedopasowania częstotliwości płatności odsetkowych z zabezpieczanego portfela kredytów lub obligacji oraz transakcji zabezpieczającej IRS. Ponadto na niewielką nieefektywność utrzymywanych powiązań zabezpieczających mogą wpływać niedopasowane daty przeszacowania indeksów referencyjnych zabezpieczanego portfela oraz nogi zmiennej transakcji IRS.
Grupa analizuje efektywność utrzymywanych zabezpieczeń w trybie miesięcznym na podstawie relacji zakumulowanej zmiany wartości bieżącej oczekiwanych płatności odsetkowych z zabezpieczanego portfela kredytów oraz płatności odsetkowych transakcji zabezpieczających, wykorzystując do pomiaru efektywności koncepcję derywatu hipotetycznego.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
54
21.2.2 Zabezpieczenie wartości godziwej
Grupa zabezpiecza ryzyko zmiany wartości godziwej nabytych dłużnych papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu wycenianych do wartości godziwej przez inne dochody całkowite z tytułu zmian krzywej swapowej stóp procentowych. W ramach powyższej strategii, Grupa tworzy powiązania zabezpieczające, w których instrumentem zabezpieczanym są stałokuponowe dłużne papiery wartościowe denominowane w danej walucie, a instrumentem zabezpieczającym są swapy stopy procentowej (IRS) w tej samej walucie. W ramach powyższej strategii Grupa zabezpiecza ryzyko wynikające ze zmian krzywej swapowej stóp procentowych (ryzyko zmienności rynkowych swapowych stóp procentowych) z wyłączeniem innych efektów wpływających na zmianę wyceny (w tym asset swap spread). Efektywność powiązań zabezpieczających testowana jest z częstotliwością miesięczną w ramach testów prospektywnych oraz testów retrospektywnych. Testy efektywności bazują na wycenie transakcji zabezpieczającej pomniejszonej o wartość narosłych odsetek w danym okresie odsetkowym.
Grupa oczekuje, że powiązanie zabezpieczające będzie wysoce efektywne, jeżeli spełnione są wszystkie poniższe kryteria:
• na podstawie porównania podstawowych parametrów transakcji zabezpieczanych i zabezpieczających można spodziewać się, że efektywność zabezpieczenia będzie wysoka;
• stosunek zmiany wartości godziwej pozycji zabezpieczanej i instrumentu zabezpieczającego zawiera się w przedziale <80%, 125%> lub udział kwoty nieefektywności w wartości nominalnej transakcji zabezpieczającej znajduje się w przedziale <-1%, 1%>;
• w każdym okresie sprawozdawczym symulacja wskaźnika efektywności zabezpieczenia w zakładanych scenariuszach ewolucji rynkowych stóp procentowych należy do przedziału od <80%, 125%>.
Grupa identyfikuje potencjalne źródła nieefektywności:
• wpływ ryzyka kredytowego kontrahenta oraz własnego ryzyka kredytowego na wartość godziwą transakcji zabezpieczającej – minimalizowany poprzez wymaganie od kontrahenta wpłacenia depozytu zabezpieczającego oraz poprzez rozliczanie transakcji na instrumentach pochodnych z udziałem centralnych izb rozliczeniowych (CCP);
• różne terminy zapadalności transakcji zabezpieczającej oraz dłużnego papieru wartościowego;
• różnice w terminach przeszacowania oraz płatności kuponów odsetkowych transakcji zabezpieczającej IRS oraz dłużnego papieru wartościowego.
Zabezpieczenie wartości godziwej ujmuje się w księgach poprzez prezentację zmian wartości godziwej zarówno transakcji zabezpieczającej, jak i pozycji zabezpieczanej w rachunku zysków i strat nocie: Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany w pozycji część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń.
21.3 Ocena wpływu reformy IBOR na rachunkowość zabezpieczeń
Grupa zamierza kontynuować ustanowione powiązania zabezpieczające w ramach rachunkowości zabezpieczeń, pomimo:
• niepewności w zakresie wysokości i momentu wystąpienia przepływów pieniężnych w następstwie reformy IBOR w rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych,
• niepewności w zakresie możliwości jednoznacznej identyfikacji i zastąpienia wskaźnika referencyjnego instrumentach zabezpieczanych i zabezpieczających w ramach rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
55
Grupa zamierza kontynuować ustanowione powiązania zabezpieczające w ramach rachunkowości zabezpieczeń. Grupa ocenia jako niskie prawdopodobieństwo by testy retrospektywne dla poszczególnych powiązań zabezpieczających w następstwie reformy IBOR wygenerowały wyniki poza przyjętym zakresem 80-125%, z uwagi na ograniczone spektrum wskaźników referencyjnych i możliwych dla nich alternatyw oraz wypracowywane standardy rynkowe klauzul fallback.
Zmiana warunków kontraktowych dla instrumentów finansowych, innych niż instrumenty pochodne, w następstwie reformy IBOR, szczególnie gdy sens ekonomiczny zmienionych warunków jest zbliżony, zostanie przez Grupę uwzględniona w dokumentacji powiązania zabezpieczającego oraz w prospektywnych przepływach kontraktowych pozycji zabezpieczanych.
21.4 Dane finansowe
31.12.2020
31.12.2019
Aktywa
Zobowiązania
Aktywa
Zobowiązania
Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne
334 977
78 534
134 818
40 676
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą papierów wartościowych
0
7 628
14
0
Razem pochodne instrumenty zabezpieczające
334 977
86 162
134 832
40 676
W tabelach poniżej zostały zaprezentowane wartości godziwe i wartości nominalne instrumentów zabezpieczających i zabezpieczanych w rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
Zabezpieczenie stopy procentowej
CFH Kredyty/ Obligacje
31.12.2020
31.12.2019
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
17 670 148
9 948 785
Wartość bilansowa – aktywa
334 977
134 818
Wartość bilansowa – zobowiązania
78 534
40 676
Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano instrument zabezpieczający
Pochodne instrumenty zabezpieczające
Pochodne instrumenty zabezpieczające
Zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego stanowiące podstawę wyznaczenia kwoty nieefektywności zabezpieczenia
187 800
61 463
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w pozostałych całkowitych dochodach
222 587
39 870
Kwota przeniesiona w okresie z pozostałych dochodów całkowitych do rachunku zysków i strat
-80 401
-20 917
Podatek odroczony
-27 015
-3 601
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
329
1 076
Nazwa linii rachunku zysków i strat, w której rozpoznano kwotę nieefektywności zabezpieczenia, wskazanej powyżej
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany, część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany, część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej derywatu hipotetycznego reprezentującego pozycję zabezpieczaną, która to zmiana jest podstawą do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
-184 742
-56 574
Saldo pozycji kapitału z tytułu CFH dla relacji, dla których rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu sprawozdawczego
115 171
15 352
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
56
Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna)
31.12.2020
31.12.2019
Transakcje stopy procentowej - SWAP
17 670 148
9 948 785
Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna)
17 670 148
9 948 785
Aktywa finansowe -Instrumenty zabezpieczające
31.12.2020
31.12.2019
Poziom 2
Transakcje stopy procentowej - SWAP
334 977
134 818
Razem
334 977
134 818
Według terminów zapadalności
31.12.2020
31.12.2019
> 1M ≤ 3M
23 430
1 504
> 3M ≤ 6M
13 375
1 709
> 6M ≤ 1Y
13 293
14 292
> 1Y ≤ 2Y
40 409
41 214
> 2Y ≤ 5Y
244 470
76 099
Razem
334 977
134 818
Zobowiązania finansowe-Instrumenty zabezpieczające
31.12.2020
31.12.2019
Poziom 2
Transakcje stopy procentowej - SWAP
78 534
40 676
Razem
78 534
40 676
Według terminów zapadalności
31.12.2020
31.12.2019
> 1Y ≤ 2Y
13 826
0
> 2Y ≤ 5Y
64 708
33 229
> 5Y ≤ 10Y
0
7 447
Razem
78 534
40 676
Inne dochody całkowite z tytuŁu zabezpieczenia przepływów pieniężnych
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Inne dochody całkowite na początek okresu brutto
50 094
31 141
Zyski odniesione na inne dochody całkowite w okresie
222 587
39 870
Kwota przeniesiona w okresie z innych dochodów całkowitych do rachunku zysków i strat, w tym:
-80 401
-20 917
- wynik z tytułu odsetek
80 401
20 917
Skumulowane inne dochody całkowite na koniec okresu brutto
192 280
50 094
Efekt podatkowy
-36 533
-9 518
Skumulowane inne dochody całkowite na koniec okresu netto
155 747
40 576
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
57
Inne dochody całkowite z tytuŁu zabezpieczenia przepływów pieniężnych
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Nieefektywna część zabezpieczenia przepływów pieniężnych rozpoznana w rachunku zysków i strat w pozycji wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany
-329
-1 076
Wpływ w okresie na inne dochody całkowite brutto
142 186
18 953
Podatek odroczony z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych
-27 015
-3 601
Wpływ w okresie na inne dochody całkowite netto
115 171
15 352
W tabelach poniżej zostały zaprezentowane wartości godziwe i wartości nominalne instrumentów zabezpieczających i zabezpieczanych w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej.
POWIĄZANIE FVH IRS OBLIGACJE - zabezpieczenie papierów wartosciowych wycenianych według
31.12.2020
wartości godziwej przez inne całkowite dochody
zamortyzowanego kosztu
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
154 134
680 000
Wartość bilansowa – aktywa
0
0
Wartość bilansowa – zobowiązania
1 794
5 834
Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano instrument zabezpieczający
Pochodne instrumenty zabezpieczające
Pochodne instrumenty zabezpieczające
Kwota zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
-1 149
-1 952
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
1 517
2 732
Nazwa linii rachunku zysków i strat, w której rozpoznano kwotę nieefektywności zabezpieczenia, wskazanej powyżej
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany, część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany, część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń
Pozycje zabezpieczane
Wartość bilansowa – aktywa
153 017
674 304
Skumulowana niezamortyzowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej w bilansie – aktywa
0
1 656
Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano pozycję zabezpieczaną
Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu
Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
2 666
4 684
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej pozostającą w bilansie dla tych pozycji zabezpieczanych, dla których zaprzestano korygowania pozycji bilansowej o korekty do wartości godziwej
0
0
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
58
POWIĄZANIE FVH IRS OBLIGACJE - zabezpieczenie papierów wartosciowych wycenianych według
31.12.2019
wartości godziwej przez inne całkowite dochody
zamortyzowanego kosztu
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
12 776
-
Wartość bilansowa – aktywa
14
-
Wartość bilansowa – zobowiązania
0
-
Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano instrument zabezpieczający
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
Kwota zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
17
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-8
-
Nazwa linii rachunku zysków i strat, w której rozpoznano kwotę nieefektywności zabezpieczenia, wskazanej powyżej
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z pozycji wymiany, część nieefektywna rachunkowości zabezpieczeń
-
Pozycje zabezpieczane
Wartość bilansowa – aktywa
13 731
-
Skumulowana niezamortyzowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej w bilansie – aktywa
0
-
Nazwa linii w bilansie, w której zaprezentowano pozycję zabezpieczaną
Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
-
Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej wykorzystana jako podstawa do oszacowania nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
-25
-
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej pozycji zabezpieczanej pozostającą w bilansie dla tych pozycji zabezpieczanych, dla których zaprzestano korygowania pozycji bilansowej o korekty do wartości godziwej
0
-
Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna)
31.12.2020
31.12.2019
Transakcje stopy procentowej - SWAP
834 134
12 776
Instrumenty zabezpieczające (wartość nominalna)
834 134
12 776
Aktywa finansowe -Instrumenty zabezpieczające
31.12.2020
31.12.2019
Poziom 2
Transakcje stopy procentowej - SWAP
0
14
Razem
0
14
Według terminów zapadalności
31.12.2020
31.12.2019
> 5Y
0
14
Razem
0
14
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
59
Zobowiązania finansowe -Instrumenty zabezpieczające
31.12.2020
31.12.2019
Poziom 2
Transakcje stopy procentowej - SWAP
7 628
0
Razem
7 628
0
Według terminów zapadalności
31.12.2020
31.12.2019
> 3M ≤ 6M
1 516
0
> 6M ≤ 1Y
4 133
0
> 1Y ≤ 2Y
0
0
> 2Y ≤ 5Y
586
0
> 5Y ≤ 10Y
1 393
0
Razem
7 628
0
21.5 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów
Na potrzeby ujawnień zgodnie z MSSF 7, Grupa szacuje wartość zmiany wycen instrumentów pochodnych o liniowym profilu ryzyka przy założeniu równoległego przesunięcia krzywych dochodowości o 50pb. W tym celu zostały skonstruowane krzywe dochodowości w oparciu o dane rynkowe. Grupa analizuje, jaki wpływ na wycenę transakcji będzie miała zmiana krzywych dochodowości dla portfela instrumentów pochodnych o liniowym profilu ryzyka objętych rachunkowością zabezpieczeń.
31.12.2020
31.12.2019
scenariusz
scenariusz
scenariusz
scenariusz
Szacunkowa zmiana wyceny
+50pb
-50pb
+50pb
-50pb
IRS
-162 296
162 296
-74 246
74 246
22 Należności od klientów
22.1 Zasady rachunkowości
Na dzień 31.12.2020 r. oraz na 31.12.2019 r. Grupa posiadała w tej kategorii należności z tytułu kredytów i pożyczek, należności z tytułu leasingu finansowego, skupione wierzytelności oraz inne należności od klientów. Ponadto prezentuje w tej pozycji również transakcje z przyrzeczeniem odkupu na papierach wartościowych kierując się treścią ekonomiczną transakcji. Ocenie podlega czy zawarcie transakcji kupna/sprzedaży papierów wartościowych wiąże się z przeniesieniem ryzyka i korzyści z danego papieru wartościowego. W przypadku transakcji dotychczas zawieranych przez Grupę zachowane zostaje zasadniczo cale ryzyko i korzyści po stronie zbywającego papiery wartościowe, ponieważ ryzyko zmiany wartości bieżącej składnika aktywów netto nie zmienia się istotnie w wyniku jego przeniesienia. Oznacza to, że zarówno transakcje kupna papierów wartościowych z jednoczesnym przyrzeczeniem odsprzedaży (revers repo, buy-sell-back), jak i transakcje sprzedaży papierów wartościowych z przyrzeczeniem odkupu (repo, sell-buy-back) są prezentowane w bilansie Grupy jako odpowiednio: zdeponowane u nabywcy papieru wartościowego lokaty lub przyjęte od nabywcy papieru wartościowego depozyty.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
60
Papiery wartościowe będące przedmiotem transakcji z przyrzeczeniem odkupu nie są wyłączane ze sprawozdania z sytuacji finansowej i podlegają wycenie według zasad określonych dla poszczególnych portfeli papierów wartościowych. Różnica pomiędzy ceną sprzedaży a ceną odkupu jest traktowana, odpowiednio jako koszty albo przychody odsetkowe.
Grupa wycenia należności od klientów wg zamortyzowanego kosztu, ponieważ utrzymywane są w modelu biznesowym, którego celem jest realizacja przepływów pieniężnych zgodnie z warunkami umownymi, a kontraktowe przepływy pieniężne zawierają spłatę wyłącznie kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej.
Szczegółowe zasady rachunkowości w zakresie klasyfikacji opisano w nocie 20.1.
Zgodnie z metodą wyceny wg zamortyzowanego kosztu, Grupa dokonuje oszacowania odpisów i rezerw na straty oczekiwane. Zasady wyceny obejmują podział należności od klientów na 3 kategorie (koszyki) jakości implikujące sposób i horyzont szacowania odpisów:
• Koszyk 1, należności bez przesłanek utraty wartości oraz bez istotnego pogorszenia jakości od początkowego ujęcia,
• Koszyk 2, należności bez przesłanek utraty wartości, ale charakteryzujące się istotnym pogorszeniem jakości kredytowej od początkowego ujęcia,
• Koszyk 3, należności z przesłankami utraty wartości.
Należności klasyfikowane do Koszyka 1 podlegają oszacowaniu strat oczekiwanych w horyzoncie 12 miesięcy. Należności klasyfikowane do Koszyka 2 i 3 podlegają oszacowaniu w horyzoncie life-time (dożywotniego szacowanego horyzontu życia należności).
Horyzont life-time stosuje się również zawsze w przypadku ekspozycji nabytych lub utworzonych składników aktywów finansowych dotkniętych utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (tzw. purchased or originated credit impaired, POCI) bez względu na ich jakość kredytową na datę wyceny.
Dodatkowo Grupa wyodrębnia grupę ekspozycji niskiego ryzyka (ang. low credit risk), które są wyłączone z oceny występowania istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego i podlegają wycenie w horyzoncie 12 miesięcy (lub zapadalności, o ile krótszy). Do grupy tej są kwalifikowane:
• ekspozycje wobec skarbu państwa (Ministerstwo Finansów, Narodowy Bank Polski, etc.),
• ekspozycje o charakterze rozliczeń bieżących/terminowych wobec podmiotów z sektora bankowego.
Odpis stanowi różnicę pomiędzy wartością ekspozycji brutto a spodziewanymi odzyskami po uwzględnieniu statusu/prawdopodobieństwa default w zadanym horyzoncie. W przypadku należności POCI, odpis stanowi dodatnią lub ujemną różnicę pomiędzy skumulowanym poziomem strat szacowanym bieżąco, a skumulowanym poziomem strat w dniu nabycia/wytworzenia należności.
W przypadku stwierdzenia nieściągalności, Grupa spisuje należności w całości lub części w ciężar odpisów utworzonych z tytułu utraty wartości. Kwoty należności spisanych odzyskane w późniejszych okresach pomniejszają wartość odpisów utworzonych z tytułu utraty wartości w rachunku zysków i strat. Szczegółowe zasady wyłączania składników aktywów finansowych zostały opisane w nocie 3.4.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
61
22.2 Zasady wyznaczania jakości kredytowej (koszyków)
Na każdy dzień bilansowy Grupa dokonuje oceny jakości kredytowej posiadanych należności i dokonuje ich klasyfikacji do odpowiednich kategorii (koszyków) ryzyka.
Koszyk 3, z przesłankami utraty wartości
Grupa definiuje przesłanki utraty wartości w oparciu o regulacje i wytyczne nadzorcze oraz własne doświadczenia związane z zarządzaniem ryzykiem kredytowym. Grupa stosuje pełną zasadę zarażania (ang. cross-default) tzn. identyfikacja przesłanki na jakimkolwiek zaangażowaniu klienta powoduje klasyfikację do portfela z przesłankami utraty wartości wszystkich jego zaangażowań.
Przesłanki utraty wartości to:
• znaczące opóźnienie w spłacie, rozumiane jako opóźnienie w spłacie przez okres dłuższy niż 90 dni, przy jednoczesnym spełnieniu kryterium istotności kwoty wymagalnej;
• znaczące pogorszenie sytuacji ekonomiczno-finansowej klientów biznesowych wpływające na zagrożenie wywiązania się klienta z pierwotnych warunków umownych dotyczących obsługi zobowiązań wobec Banku;
• restrukturyzacja rozumiana jako przyznane udogodnienie w warunkach finansowania na skutek istotnych trudności finansowych kredytobiorcy, jeżeli wpływa na obniżenie NPV aktywa ponad ustalony próg, wprowadza ratę balonową lub istotnie odracza obsługę rat kapitałowych;
• złożenie przez klienta biznesowego wniosku o postępowanie restrukturyzacyjne, upadłościowe, likwidacyjne;
• skuteczne wypowiedzenie umowy;
• upadłość konsumencka klienta indywidualnego;
• znaczące pogorszenie wewnętrznej oceny scoringowej/ratingowej klientów biznesowych (poniżej poziomu akceptowalnego przez Bank), jeżeli wpływa na ryzyko niewywiązania się klienta z zobowiązań;
• zgon klienta indywidualnego (z uwzględnieniem wpływu na zagrożenie obsługi długu w przypadku zobowiązań wielu dłużników);
• brak informacji o miejscu pobytu klienta indywidualnego;
• utrata pracy klientów indywidualnych (rozpoznawana na podstawie oceny braku możliwości spłaty zadłużenia przez klienta na skutek utraty pracy);
• wszczęcie postępowania sądowego lub egzekucyjnego;
• ekspozycja kwestionowana przez dłużnika na drodze postępowania sądowego;
• wyłudzenie.
Powyższy katalog stanowi zbiór otwarty.
W przypadku wystąpienia zdarzenia mogącego stanowić przesłankę utraty wartości nieobjętego ww. katalogiem, ocenia się jego istotność dla ryzyka niewywiązania się klienta z zobowiązań wobec Grupy w oparciu o pierwotne warunki umowne i jeśli jest to zasadne, dokonuje się oznaczenia przesłanek utraty wartości.
Grupa dokonuje oceny wszystkich bilansowych ekspozycji kredytowych (grup bilansowych ekspozycji kredytowych) pod kątem identyfikacji obiektywnych przesłanek utraty wartości, według najbardziej aktualnych danych w dniu dokonywania aktualizacji wartości.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
62
Koszyk 2, bez przesłanek utraty wartości, z istotnym pogorszeniem od początkowego ujęcia
Dla ekspozycji bez przesłanek utraty wartości, na każdy dzień sprawozdawczy Grupa dokonuje oceny czy ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym istotnie wzrosło od dnia jego początkowego ujęcia. W celu dokonania takiej oceny Grupa porównuje szacowane ryzyko niewykonania zobowiązania w horyzoncie life-time dla danego instrumentu finansowego ustalone na dzień sprawozdawczy z ryzykiem niewykonania zobowiązania dla tego instrumentu finansowego w analogicznym okresie ustalone w dniu początkowego ujęcia.
Zasady identyfikacji istotnego wzrostu ryzyka kredytowego od początkowego ujęcia oparte są na:
• przesłankach o charakterze jakościowym i
• przesłankach o charakterze ilościowym.
Do przesłanek o charakterze jakościowym Grupa zalicza:
• występowanie przeterminowania przekraczającego 30 dni,
• klasyfikację klienta na listę podwyższonego ryzyka („watch lista”),
• forbearance, o ile nie oznacza przesłanek utraty wartości,
• identyfikację istotnego ryzyka branżowego,
• brak początkowej lub bieżącej oceny scoringowej.
Do przesłanek o charakterze ilościowym Grupa zalicza:
• wzrost powyżej zdefiniowanych progów istotności, skumulowanego prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w okresie do zapadalności ustalonego na datę wyceny w stosunku do ustalenia dla analogicznego okresu dokonanego w dacie udzielenia zaangażowania, gdzie w oszacowaniach Grupa wykorzystuje modele life-time PD,
• progi istotności definiowane są na poziomie homogenicznych segmentów z uwzględnieniem jakości kredytowej poszczególnych populacji oraz oceny przyszłych czynników makroekonomicznych.
Identyfikacja przesłanek istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego dokonywana jest na poziomie pojedynczej ekspozycji.
Koszyk 1, bez przesłanek utraty wartości, bez istotnego pogorszenia od początkowego ujęcia
Ekspozycje kredytowe klientów, dla których nie identyfikuje się przesłanek utraty wartości oraz dla których Grupa nie stwierdziła istotnego pogorszenia jakości kredytowej od początkowego ujęcia, klasyfikowane są do Koszyka 1.
22.3 Istotne szacunki i osądy - odpisy na oczekiwane straty z tytułu utraty wartości
Zgodnie z MSSF 9, dla wszystkich aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, Grupa dokonuje oszacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe.
Zasady szacowania odpisów dla ekspozycji bez przesłanek utraty wartości (Koszyk 1 i Koszyk 2)
Ekspozycje, dla których nie zidentyfikowano przesłanek utraty wartości, ocenia się z zachowaniem zasady homogeniczności względem profilu ryzyka i tworzy odpis służący pokryciu strat oczekiwanych (expected credit loss, ECL). Oszacowanie strat oczekiwanych dla ekspozycji desygnowanych do Koszyka 1 oraz Koszyka 2 dokonywane jest w oparciu o:
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
63
• szacowaną wartość ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania (model EAD),
• szacowany rozkład ryzyka niewykonania zobowiązania w ciągu życia ekspozycji (model life-time PD),
• szacowany poziom straty w przypadku niewywiązania się klienta z zobowiązań (model LGD).
Dla koszyka 1, horyzont oszacowania obejmuje okres najbliższych 12 miesięcy (lub zapadalności o ile krótszy). Dla koszyka 2, horyzont oszacowana obejmuje okres do spodziewanej zapadalności.
Model EAD obrazuje spodziewany rozkład zaangażowania danej ekspozycji kredytowej w okresie do zapadalności. Dla produktów z harmonogramami spłat, model oparty jest na przepływach kontraktowych modyfikowanych o efekt przedpłat/niedopłat. Dla produktów bez harmonogramów spłat, model oparty jest na średnim spodziewanym wykorzystaniu przyznanego limitu kredytowego.
Model life-time PD obrazuje spodziewany, w horyzoncie life-time, rozkład prawdopodobieństwa default każdej ekspozycji, który zasadniczo jest zależny od grupy segmentowej/produktowej, indywidualnej jakości kredytowej klienta oraz fazy cyklu życia ekspozycji. Stosowany jest do oszacowania strat kredytowych, do oceny występowania istotnego pogorszenia jakości kredytowej.
Model LGD obrazuje spodziewany poziom straty z ekspozycji, w przypadku której nastąpi niewywiązanie się klienta z zobowiązań. Uwzględnia wszystkie możliwe ścieżki/scenariusze odzyskiwalności oraz wycenę indywidualnych zabezpieczeń każdej z transakcji.
Oszacowanie poszczególnych parametrów dokonywane jest na poziomie homogenicznych grup ekspozycji wykazujących wspólne cechy w zakresie opisywanego zjawiska.
Zasady szacowania odpisów dla ekspozycji ze zidentyfikowanymi przesłankami utraty wartości (Koszyk 3)
Ekspozycje, dla których stwierdzono przesłanki utraty wartości, dzielone są na wyceniane indywidualnie lub wyceniane grupowo (kolektywnie).
Do celów wyceny kolektywnej identyfikowane są grupy o podobnych charakterystykach ryzyka kredytowego, które pod względem utraty wartości ocenia się zbiorczo. Wycena grupowa oparta jest między innymi na czasie pozostawania danej ekspozycji w default i uwzględnia specyfikę danej grupy pod kątem oczekiwanych odzysków oraz indywidualną wartość zabezpieczeń każdej z ekspozycji.
Przyszłe przepływy pieniężne w grupie aktywów finansowych, dla których utrata wartości oceniana jest łącznie, są szacowane na podstawie historii strat dla aktywów o podobnych charakterystykach ryzyka kredytowego. Metodyka i założenia przyjęte do oszacowania przyszłych przepływów pieniężnych są regularnie analizowane w celu zmniejszenia rozbieżności pomiędzy stratami oczekiwanymi a rzeczywistymi.
Ocena indywidualna obowiązuje dla ekspozycji klientów biznesowych zagrożonych utratą wartości przekraczających próg łącznego zaangażowania na poziomie 3 milionów złotych. Ocenę indywidualną dopuszcza się także dla ekspozycji zagrożonych utratą wartości, w których przypadku Grupa nie jest w stanie wyodrębnić grupy aktywów o podobnych charakterystykach ryzyka kredytowego lub nie posiada wystarczającej próby do oszacowania parametrów grupowych.
Wycena indywidualna opiera się na analizie scenariuszowej. Każdy scenariusz i gałąź drzewa decyzyjnego mają przypisane prawdopodobieństwo realizacji oraz oczekiwane odzyski odzwierciedlające prowadzone wobec klienta strategie restrukturyzacyjno-windykacyjne. Wartości odzysków oczekiwanych w ramach wycen indywidualnych są porównywane ze zrealizowanymi odzyskami w cyklach kwartalnych.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
64
Ekspozycje obejmowane indywidualną lub grupową metodą oszacowania, dla których Grupa nie identyfikuje jednostkowej straty, są grupowane w homogeniczne populacje, dla których Grupa ustala minimalny poziom straty (tzw. LGD floor).
Grupa uznaje, że składnik aktywów finansowych lub grupa aktywów finansowych utraciły wartość, a strata z tytułu utraty wartości została poniesiona wtedy, gdy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu składnika aktywów, a zdarzenie (lub zdarzenia) powodujące przesłankę ma negatywny wpływ na oczekiwane przyszłe przepływy pieniężne danej ekspozycji doprowadzając do rozpoznania straty.
Na dzień 31 grudnia 2020 i 31 grudnia 2019 roku dla portfeli z przesłankami utraty wartości Grupa posiadała wartość odzyskiwalną zabezpieczeń w wartości odpowiednio (w mln zł):
Rodzaj portfela
31.12.2020
31.12.2019
kolektywny
850,8
778,2
indywidualny
1 857,3
1 900,20
Zmiany oszacowania odzysków wpływające na poziom strat dokonywane są poprzez odwracanie poziomu odpisów na oczekiwane straty kredytowe aktualizujących/rezerw i są odzwierciedlane w rachunku zysków i strat.
22.4 Przyszłe czynniki makroekonomiczne w ocenie jakości kredytowej i szacowaniu strat
Zgodnie z MSSF 9, zarówno ocena istotnego pogorszenia jakości kredytowej jak i szacowanie odpisów, poza odzwierciedleniem bieżącej jakości portfela kredytowego uwzględnia oczekiwane czynniki makroekonomiczne (FLI, forward-looking-information), które będą występować w przyszłości.
Ze względu na relatywnie krótką historię Grupy oraz doświadczenia funkcjonowania zasadniczo w okresie wysokiej koniunktury, Grupa posiada pewne ograniczenia w zakresie określenia złożonych korelacji pomiędzy otoczeniem makroekonomicznym, a zachowaniem portfeli kredytowych dla wszystkich aspektów wpływających na poziom strat oczekiwanych. Dodatkowym obciążeniem dla uwzględniania czynników zewnętrznych jest ograniczenie dotyczące kształtowania wiarygodnych, długoterminowych scenariuszy makroekonomicznych.
Pomimo ograniczeń, Grupa zapewnia uwzględnienie przyszłych czynników makroekonomicznych we wszystkich istotnych komponentach oszacowania oczekiwanych strat kredytowych. Grupa wykorzystuje dla tego celu własne dane historyczne, obserwacje rynkowe, w tym również obserwacje dla dojrzałych rynków europejskich oraz osądy eksperckie. We wszystkich uzasadnionych aspektach Grupa stosuje ocenę scenariuszową.
Do kluczowych aspektów szacowania strat oczekiwanych uwzględniających wpływ przyszłych czynników makroekonomicznych w Grupie należą:
• definiowanie istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego wpływającego na udział Koszyka 2, gdzie Grupa uzależnia jego skalę od prognoz makroekonomicznych poprzez wprowadzenie mechanizmu o charakterze stabilizująco - antycyklicznym (skutkiem czego, oczekiwane straty kredytowe, odzwierciedlają przyszłą dekoniunkturę lub kryzys gospodarczy),
• definiowanie prawdopodobieństwa default (w wymiarze life-time) wpływającego zarówno na ocenę pogorszenia jakości kredytowej oraz na szacowany poziom strat,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
65
• uwzględnienie w parametrze szacowanej straty (LGD), w długoterminowym horyzoncie charakterystycznym dla pełnych cykli odzyskiwalności, scenariuszy negatywnie wpływających na wartość zabezpieczeń (zarówno w zakresie wartości rynkowej jak i efektywności procesów windykacyjnych) oraz skalę odzysków.
Założenia makroekonomiczne przyjmowane w zakresie FLI są zbieżne z prognozami definiowanymi przez Grupę w zakresie strategicznych planów biznesowo-finansowych. Proces definiowania prognoz makroekonomicznych realizowany jest przez wyspecjalizowaną jednostkę, tj. Dział Analiz Ekonomicznych Banku we współpracy z inwestorem strategicznym Banku.
22.5 Jakość i wycena portfela kredytowego w otoczeniu COVID-19
22.5.1 Działania podjęte przez Grupę w zakresie zarządzania portfelem kredytowym w związku z pandemią COVID-19
Zastosowane zmiany w politykach kredytowych
Grupa dostosowuje swoje polityki i procesy kredytowe do bieżącej sytuacji makroekonomicznej i zagrożeń z niej płynących. Zmiany mają na celu wsparcie klientów (w tym w zakresie prowadzonej przez klientów biznesowych działalności gospodarczej) z jednoczesnym zorientowaniem na minimalizację strat kredytowych Grupy.
Do głównych zmian w zakresie polityki wobec klientów biznesowych zaliczać należy:
• wdrożenie moratoriów płatniczych (wakacji kredytowych),
• wprowadzenie do oferty produktowej kredytów płynnościowych z gwarancją Funduszu Gwarancji Płynnościowych BGK,
• poszerzenie zakresu stosowania gwarancji de minimis BGK dla firm z segmentu małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP),
• aktywne zarządzanie polityką branżową – wyodrębnienie i zróżnicowanie kryteriów akceptacji finansowania w zależności od stopnia narażenia poszczególnych branż na ryzyka wynikające z pandemii COVID-19,
Do głównych zmian w zakresie polityki wobec klientów detalicznych zaliczać należy:
• skorygowaną o oczekiwany wpływ potencjalnej recesji ocenę parametrów PD i LGD dla nowych zaangażowań w ramach przeprowadzanej oceny wiarygodności i stosownie zaktualizowane punkty odcięcia,
• wdrożenie moratoriów płatniczych (wakacji kredytowych),
• zaostrzone warunki kredytowania zatrudnionych lub prowadzących działalność gospodarczą w branżach podwyższonego ryzyka,
• restrykcyjne podejście do kredytowania klientów, których źródłem spłaty są dochody z umów cywilnoprawnych.
Narzędzia pomocowe oferowane przez Grupę
Grupa aktywnie wspiera klientów z zakresie płynności oferując zarówno narzędzia pomocowe dotyczące kredytowania, jak i uczestnicząc w rządowych programach wsparcia.
Do narzędzi pomocowych Grupa zalicza:
• moratoria płatnicze
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
66
Grupa umożliwiła Klientom skorzystanie z odroczenia w spłacie rat kredytów klientów indywidualnych i biznesowych w dwóch wariantach:
1) wariant A: odroczenie spłat rat kapitałowych i rat odsetkowych od zobowiązania kredytowego na okres 3 miesięcy (3 następujące po sobie raty zobowiązania kredytowego). Oznacza to, że Grupa w okresie odroczenia nie wymaga spłaty ani raty kapitałowej ani raty odsetkowej. W czasie odroczenia Grupa nalicza oprocentowanie od bieżącego kapitału wg stopy określonej w umowie stanowiącej podstawę zobowiązania kredytowego. Jednocześnie Grupa przelicza pozostały do spłaty kapitał, oprocentowanie naliczone w okresie odroczenia oraz oprocentowanie przypadające na okres po zakończeniu okresu odroczenia, wyznaczając nowy harmonogram spłaty i nową wysokość raty kapitałowo-odsetkowej należnej po okresie odroczenia. Pierwotny okres, na który udzielono zobowiązania kredytowego zostaje wydłużony o 3 miesiące (3 raty);
2) wariant B: odroczenie spłaty rat kapitałowych na okres 6 miesięcy (6 następujących po sobie rat zobowiązania kredytowego). Oznacza to, że Grupa w okresie odroczenia wymaga spłaty raty odsetkowej od bieżącego kapitału obliczonej wg stopy oprocentowania określonej w umowie stanowiącej podstawę zobowiązania kredytowego, ale nie wymaga spłat rat kapitałowych. W okresie odroczenia (6 kolejnych rat). Klient zobowiązany jest do spłaty raty odsetkowej obliczonej wg stopy oprocentowania określonej w umowie stanowiącej podstawę zobowiązania kredytowego. Po zakończeniu okresu odroczenia Grupa ustala nowy harmonogram spłaty. Pierwotny okres, na który udzielono zobowiązania kredytowego wydłużony zostanie o 6 miesięcy (6 rat kapitałowo-odsetkowych).
Proces wakacji kredytowych ruszył w Grupie pod koniec marca 2020 r., Grupa oferowała wakacje kredytowe na indywidualnych warunkach, które następnie zostały dostosowane do ujednoliconych warunków w ramach moratoriów prywatnych według stanowiska Związku Banków Polskich.
Według stanu na 31 grudnia 2020 roku, Grupa zaakceptowała wnioski odpowiadające wolumenowi kredytowemu o wartości 8,1 mld złotych.
Ponadto Grupa umożliwiła również klientom indywidualnym zawieszenie spłaty rat kredytu zgodnie z Ustawą z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm.) – rozwiązanie to dedykowane jest Klientom, którzy utracili pracę lub inne główne źródło dochodu. W okresie zawieszenia (okres nieprzekraczający 3 miesięcy) Grupa nie wymaga spłaty żadnego komponentu zadłużenia poza ew. składką ubezpieczenia. W czasie zawieszenia Grupa nie nalicza oprocentowania od bieżącego kapitału. Okres kredytowania zostaje wydłużony na okres analogiczny do okresu zawieszenia. Według stanu na 31 grudnia 2020 roku, Grupa zaakceptowała wnioski odpowiadające wolumenowi kredytowemu o wartości 0,3 mld złotych.
Udostępnienie klientom możliwości odroczenia lub zawieszenia spłaty rat kapitałowych lub kapitałowo- odsetkowych powoduje zmianę w rozkładzie i wartości przyszłych przepływów kontraktowych w stosunku do pierwotnego instrumentu finansowego. Oznacza to modyfikację w kontekście MSSF 9. Grupa dokonała analizy dotyczącej spełnienia warunków modyfikacji i i w związku z tym uznał je za nieistotne w rozumieniu MSSF 9 5.4.3.
• oferowanie finansowania zabezpieczonego gwarancjami Banku Gospodarstwa Krajowego
• uczestnictwo w programie dopłat do oprocentowania oferowanego w ramach tarczy 4.0 przez Bank Gospodarstwa Krajowego
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
67
• pośredniczenie w obsłudze wniosków i udostępnianiu mikrofirmom oraz MŚP finansowania na podstawie umów zawartych z Polskim Funduszem Rozwoju.
22.5.2 Jakość portfela kredytowego
• Kluczowe wskaźniki jakości portfela kredytowego na dzień 31 grudnia 2020
Na dzień 31 grudnia 2020, Grupa nie obserwuje negatywnego wpływu otoczenia makroekonomicznego na jakość portfela kredytowego. W stosunku do poprzedniego roku wskaźnik kredytów przeterminowanych o 30 dni w portfelu regularnym obniżył się o 18 bp (tj. z 1,35% do 1,17%).
Poziom kredytów nieregularnych (z przesłankami utraty wartości) wzrósł o 39 bp (tj. z 13,7% do 14,1%). W ocenie Grupy, sytuacja ta w znacznej mierze spowodowana jest skalą wsparcia jaką klienci otrzymują zarówno w zakresie moratoriów płatniczych jak i pomocy publiczno-prawnej, a w związku z tym ma charakter przejściowy, uzależniony od okresu obowiązywania powyższych środków pomocowych. W kolejnych miesiącach, w ocenie Grupy oczekiwane jest pogorszenie sytuacji makroekonomicznej, które może mieć negatywny wpływ na zdolność klientów do obsługi długu.
• Struktura branżowa klientów komercyjnych
Grupa prowadzi regularne analizy dotyczące narażenia poszczególnych branż na obecną sytuację. Analizy te obejmują zasadniczo wpływ i skutki lock-down, obserwacje aktywności biznesowej klientów, perspektywy w spodziewanym otoczeniu makroekonomicznym, wpływ zmian w nastrojach konsumentów, skutki zmian w globalnych łańcuchach dostaw, ale także skalę wsparcia publiczno-prawnofiskalnego i jego fundamentalnego wpływu na wsparcie dla przedsiębiorców .
W wyniku powyższych analiz Grupa wyróżnia kategorie branż w zakresie narażenia na skutki COVID-19, które mają bezpośrednie przełożenie na parametry polityki kredytowej:
• branże w największym stopniu dotknięte kryzysem (w tym m.in. galerie handlowe, transport osobowy, hotele, restauracje, organizacja wydarzeń sportowych i kulturalnych)
• branże zagrożone kryzysem (w tym m.in. transport towarów, produkcja odzieży, tekstyliów, handel hurtowy i detaliczny z wyłączeniem handlu artykułami pierwszej potrzeby)
• branże dotknięte w stopniu nieznacznym lub odporne na kryzys.
Na dzień 31 grudnia 2020, w zakresie portfela regularnego kredytów komercyjnych, struktura branżowa kształtowała się następująco:
Struktura branżowa
Udział % łącznego zaangażowania w portfelu klientów komercyjnych
Branże w największym stopniu dotknięte kryzysem
11%
Branże zagrożone kryzysem
14%
Branże dotknięte w stopniu nieznacznym
66%
Branże odporne na kryzys
9%
• Wrażliwość portfela klientów detalicznych na ryzyko utraty pracy
W portfelu klientów detalicznych, Grupa zwraca kluczową uwagę na ryzyko utraty zatrudnienia klientów w świetle narażenia na skutki pandemii. Kluczowymi aspektami branymi pod uwagę są:
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
68
• źródło dochodu
• sektor zatrudnienia
• wiek
• wakacje kredytowe (skorzystanie z wakacji kredytowych skutkuje klasyfikacją klienta do kategorii „Bardzo Wrażliwy”)
Na dzień 31 grudnia 2020 r., w ocenie Grupy portfel pożyczki gotówkowej charakteryzował się następującym profilem narażenia na ryzyko utraty pracy:
Profil narażenia na ryzyko utraty pracy
Udział % w portfelu klientów detalicznych
Niewrażliwy
19,7%
Mało wrażliwy
59,7%
Wrażliwy
2,0%
Bardzo wrażliwy
18,6%
22.5.3 Metodyka kalkulacji wpływu pandemii COVID-19 na oczekiwane straty kredytowe
• Metodologia oczekiwanych strat kredytowych
Grupa nie dokonała zmian w zakresie metodologii szacowania oczekwianych strat kredytowych.
Stosowana metodologia w adekwatny sposób pozwala odzwierciedlić spodziewane w związku z pandemią COVID-19 pogorszenie jakości portfela kredytowego zarówno w zakresie klasyfikacji aktywów jak i rozpoznania poziomu spodziewanych strat dla Koszyka 1 (w horyzoncie 12 miesięcy) jak i Koszyka 2 i 3 (horyzont dożywotni).
Natomiast dostosowania, ze względu na unikalny charakter, genezę i spodziewany przebieg kryzysu, wymagają kluczowe parametry ryzyka kredytowego w zakresie oczekiwanego wpływu czynników przyszłych (forward-looking). Dotyczą one zasadniczo prawdopodobieństwa default portfela w horyzoncie dożywotnim, które wpływa między innymi na ukształtowanie portfela z istotnym pogorszeniem jakości kredytowej od początkowego ujęcia, ryzyko zwiększonej utylizacji limitów kredytowych oraz potencjał odzyskiwalności obejmujący wartość zabezpieczeń spłaty klientów oraz sprzedaż długu.
• Scenariusze makroekonomiczne
Dla oszacowania utraty wartości eskpozycji kredytowych w otoczeniu pandemii COVID-19, Grupa przyjmuje 3 scenariusze przyszłej sytuacji makroekonomicznej. Jako główne wskaźniki makroekonomiczne wybrane zostały PKB oraz stopa bezrobocia. Wybór wskaźników podyktowany był zapewnieniem odpowiedniej zdolności predykcyjnej wpływu sytuacji makroekonomicznej na parametry ryzyka.
Wartości stopy bezrobocia w poszczególnych scenariuszach makroekonomicznych
Scenariusz bazowy
Scenariusz pesymistyczny
Scenariusz optymistyczny
Waga scenariusza
60%
25%
15%
2020
6,4
6,4
6,2
2021
6
7,1
5,8
2022
5,4
6,6
5,2
2023
5,1
6,1
5
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
69
Zmiany realnego PKB w poszczególnych scenariuszach makroekonomicznych
Scenariusz bazowy
Scenariusz pesymistyczny
Scenariusz optymistyczny
Waga scenariusza
60%
25%
15%
2020
-3,2
-3,8
-2,8
2021
3,8
0,9
4,6
2022
4,3
3,6
5,3
2023
4
2,6
4,4
• Skala osądu eksperckiego
W ocenie Grupy, pandemia COVID-19 stanowi bezprecedensowe wydarzenie i z tego względu istnieją istotne ograniczenia dotyczące właściwego punktu odniesienia dla kwantyfikacji spodziewanego przebiegu pogorszenia sytuacji makroekonomicznej i jej wpływu na zachowanie klientów.
W konsekwencji, w procesie oceny utraty wartości Grupa stosuje zwiększoną wobec poprzednich okresów skalę osądów eksperckich. Osąd ekspercki stosowany w modelu obiektywizowany jest dzięki wykorzystaniu w procesie zgodnie z przyjętą w Banku Polityką Zarządzania Modelami, niezależnej walidacji i dedykowanych szczebli decyzyjnych w postaci Komitetu Ryzyka Modeli i Zarządu Banku.
• Przesłanki utraty wartości
W związku z pandemią COVID-19 Grupa nie wprowadziła zmian w zakresie zasad rozpoznawania przesłanek utraty wartości. Utrzymywany i stosowany jest pełen katalog przesłanek, wraz z progami istotności i materialności stosowanymi dotychczas.
• Klasyfikacja forbearance
W zakresie klasyfikacji forbearance, Grupa stosuje dedykowane zasady dla oferowanych klientom detalicznym i biznesowym moratoriów płatniczych (wakacji kredytowych) związanych z problemami klientów dotyczącymi płynności.
W zakresie moratoriów oferowanych w ramach konsensusu sektorowego („Stanowisko banków w zakresie ujednolicenia zasad oferowania narzędzi pomocowych dla klientów sektora bankowego” tj. moratorium pozaustawowego w rozumieniu ww. wytycznych EBA), Grupa stosuje zasady zdefiniowane przez EBA w dokumencie „Wytyczne dotyczące ustawowych i pozaustawowych moratoriów na spłaty kredytów, stosowanych w obliczu kryzysu spowodowanego przez COVID-19” (EBA/GL/2020/02) z dnia 2 kwietnia 2020 (z późniejszy zmianami). Zgodnie z wytycznymi, Grupa nie dokonuje reklasyfikacji forbearance wobec ekspozycji dla których zastosowano sektorowe lub ustawowe moratoria płatnicze, pod warunkiem wypełnienia zasady i wymogów tych ustaleń/regulacji. Dla ekspozycji tych stosowane są natomiast wszystkie standardowe przesłanki utraty wartości.
Dodatkowo, w zakresie moratoriów ustawowych (Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, z późn. zm.)) oferowanych klientom którzy utracili źródło dochodów, Grupa dokonuje reklasyfikacji do portfela z przesłankami utraty wartości części portfela dla której obserwuje się nieregularną obsługę po zakończeniu wakacji lub szacuje się ryzyko niewywiązania z zobowiązań. Metodyka oszacowania tego ryzyka oparta jest na obserwacji nieregularnych płatności populacji ekspozycji, która zakończyła okres moratoriów oraz skorelowanie tych obserwacji z oceną behawioralną klientów sprzed okresu pandemii oraz ustalenie adekwatnego punktu
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
70
odcięcia dla tejże oceny wskazującego ryzyko nieregularnej obsługi. W efekcie, na dzień 31 grudnia 2020 r. Grupa zakwalifikowała do portfela z przesłankami utraty wartości ok. 45% portfela objętego moratoriami ustawowymi.
• Czynniki przyszłe (forward-looking)
Grupa prowadzi kompleksowe analizy dotyczące wpływu pandemii COVID-19 na kluczowe parametry ryzyka w zakładanych scenariuszach. Analizy obejmują zarówno aspekty ilościowe, jak i jakościowe i dotyczą kwestii prawnych, makroekonomicznych i społecznych.
Prawdopodobieństwo default
W zakresie estymacji parametru PD Grupa dokonała pogłębionej analizy skali wrażliwości jakości portfeli kredytowych na rozważane scenariusze makroekonomiczne. W zakresie segmentu Klienta Biznesowego Grupa:
• dokonała oszacowania rocznej zmiany przychodów klientów w poszczególnych branżach przy założonym tempie wzrostu PKB w 2020 i 2021 roku,
• na bazie otrzymanej skali zmian przychodów przygotowano symulowane oceny ratingowe Klientów Biznesowych będące podstawą ustalenia skali wzrostu parametru PD przy zadanym scenariuszu makroekonomicznym.
Proces ustalania korekty dla segmentu Klienta Biznesowego wykorzystywał model makroekonometryczny w zakresie ustalenia rocznych zmian przychodów klientów w poszczególnych branżach oraz wewnętrzne modele ratingowe PD.
W zakresie segmentu Klienta Indywidualnego dokonano oceny wrażliwości poszczególnych grup klientów na ryzyko utraty pracy uwzględniając sektor zatrudnienia, przyznane wakacje kredytowe, rodzaj zatrudnienia oraz wiek kredytobiorcy. Na bazie metodyki eksperckiej określającej wrażliwość grup klientów wyodrębnionych przy wykorzystaniu wyżej wymienionych wymiarów oraz analizy statystycznej obrazującej wpływ zmian w stopie bezrobocia w gospodarce narodowej na wzrost ryzyka portfela oszacowano skalę zmian parametru PD dla portfela detalicznego.
Zabezpieczenia/LGD
W zakresie zabezpieczeń uwzględnianych w wycenie utraty wartości ekspozycji kredytowych, Grupa przeprowadziła analizę ryzyka prawnego (w tym zmiany legislacji, procedury sądowe) oraz innych rodzajów ryzyka (w tym czynniki takie jak popyt, otoczenie gospodarcze, zmiany w trendach inwestycji i konsumpcji) dotyczących pandemii COVID-19 zarówno w horyzoncie krótko i długoterminowym wpływających zarówno na spodziewane kwoty jak i czas odzysku. Następnie, na podstawie dostępnych benchmarków, a także osądu eksperckiego Grupa dokonała oszacowania oczekiwanego spadku wartości rynkowej zabezpieczeń w poszczególnych stosowanych w wycenie utraty wartości scenariuszach. W efekcie Grupa potwierdziła, że stosowany dotychczas komponent forward-looking w zakresie spadku wartości zabezpieczeń dla wycen portfelowych w pełni zabezpiecza szacowane ryzyka wynikające z pandemii COVID-19 dla całego portfela kredytowego.
W zakresie pozostałych komponentów kształtujących poziom straty, to jest: wskaźnika uzdrowień, warunków cenowych sprzedaży długu, komponentu odzyskiwalności z części niezabezpieczonej, Grupa przeprowadziła analizy obejmujące:
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
71
• ocenę wrażliwości wskaźnika uzdrowień w portfelu pożyczki gotówkowej na zmiany w tempie wzrostu PKB oraz stopy bezrobocia,
• analizę porównawczą bazującą na danych sektorowych dotyczących skali pogorszenia sytuacji przedsiębiorstw / klientów indywidualnych w wyniku epidemii COVID-19.
Powyższe analizy pozwoliły na stwierdzenie, że:
• dla portfela o wysokim stopniu cykliczności, jakim jest pożyczka gotówkowa, konieczna jest materialna korekta współczynnika uzdrowień zależna od przyjętych scenariuszy makroekonomicznych oraz odwzorowanie w oczekiwanych odzyskach ze sprzedaży długu obniżonej płynności i głębokości rynku,
• dla pozostałych portfeli odznaczających się mniejszym stopniem cykliczności i o wydłużonym procesie windykacyjnym możemy oczekiwać przejściowego spadku odzysków wynikających z pogorszenia sytuacji dłużników, przy czym materialność tego wpływu zależy od przyjętej ścieżki makroekonomicznej. W sytuacji szybkiego powrotu wartości makroekonomicznych do stanu sprzed epidemii COVID-19 wpływ ten będzie materializował się jedynie poprzez odmienne alokacje odzysków w czasie.
Utylizacja/EAD
Grupa prowadzi ścisły monitoring i pogłębione analizy dotyczące trendów utylizacji limitów kredytowych przez klientów detalicznych i biznesowych w okresie pandemii. W 2020 roku, Grupa nie obserwowała negatywnych trendów w zakresie zwiększenia przez klientów wykorzystania limitów. Ten nieintuicyjny dla okresu pogorszenia koniunktury trend, w ocenie Grupy tłumaczą: okres lock-down znacząco wpływający na obniżenie aktywności klientów zarówno detalicznych jak i gospodarczych, stosowanie przez sektor finansowy moratoriów płatniczych oraz szeroki strumień pomocy publicznoprawnej pozytywnie wpływające na sytuację płynnościową klientów. Mając na uwadze ryzyko negatywnej tendencji po okresie zaprzestania obowiązywania narzędzi pomocowych, Grupa wprowadziła w procesie wyceny dedykowany komponent FLI w zakresie EAD dla którego przyjęto eksperckie założenie wzrostu utylizacji w okresie fazy najgłębszej dekoniunktury.
22.5.4 Wzrost wartości oczekiwanych strat kredytowych na dzień 31 grudnia 2020 r.
Na dzień 31 grudnia 2020 r., ze względu na pandemię COVID-19 i w efekcie oczekiwanego pogorszenia jakości portfela kredytowego, Grupa dokonała istotnego zwiększenia odpisów na straty oczekiwane. Mimo obniżenia udziału kredytów przeterminowanych powyżej 30 dni (o 13%), udział koszyka 2 w portfelu regularnym wzrósł o 21% a pokrycie odpisami odpowiednio o 12%.
Również w zakresie portfela z przesłankami utraty wartości, Bank zwiększył pokrycie portfela odpisami. Wzrosło ono o ok. 3 p.p. co stanowi wzrost o ok. 7%. Głównym obszarem wzrostu jest portfel wyceniany indywidualnie, gdzie pokrycie odpisami wzrosło o ok. 17%.
31.12.2019
31.12.2020
zmiana
udział portfela z dpd 30+
1,4%
1,2%
-13%
udział ekspozycji w Koszyku 2
10,9%
13,2%
21%
pokrycie portflea odpisem ECL
1,9%
2,2%
12%
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
72
22.6 Nowa definicja default
Z dniem 1 stycznia 2021 Grupa wprowadziła zmiany w zakresie identyfikacji przesłanek utraty wartości (niewykowania zobowiązania / „default”) wypełniając wymogi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) nr EBA/GL/2016/07.
Grupa, zgodnie z art. 178 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia (UE) nr 575/2013:
• w przypadku ekspozycji detalicznych będzie stosować definicję niewykonania zobowiązania na poziomie poszczególnych instrumentów kredytowych niż w stosunku do ogółu zobowiązań kredytobiorcy (z wyłączeniem istotnych dla całej relacji zaległości),
• w przypadku ekspozycji komercyjnych będzie stosować definicję niewykonania zobowiązania na poziomie dłużnika.
Proces identyfikacji default prowadzony będzie w scentralizowanym systemie i obejmie wszystkich dłużników Grupy Kapitałowej, których ocena będzie dokowana według jednolitych kryteriów.
Za kluczową zmianę, Grupa postrzega odmienne zasady ustalania przeterminowania zobowiązania, gdzie zasadniczego znaczenia nabiera ciągłość występowania materialnego przeterminowania (zarówno w ujęciu względnym jak i bezwzględnym). W strukturze bilansu Grupy, zmiana ta ma zasadniczo negatywny wpływ na wierzytelności leasingowe.
Grupa szacuje, że w dacie wprowadzenia zmiany, nominalna wartość portfela z przesłankami utraty wartości wzrośnie o ok. 2,6 p.p., a udział portfela przesłankami utraty wartości w portfelu kredytowym wzrośnie o ok. 30 bps.
Grupa szacuje, że zmiana ta nie będzie skutkowała długoterminowo dodatkowym obciążeniem wyniku finansowego Grupy w następnych okresach sprawozdawczych. W okresie przejściowym – przebudowy/rekalibracji modeli wyceny do nowej definicji default, Grupa dopuszcza stosowanie eksperckich korekt mitygujących ewentualne niedopasowanie miar ryzyka.
22.7 Dane finansowe (wartość brutto, odpisy aktualizujące)
Dane na dzień 31.12.2019 roku są prezentowane w wersji przekształconej zgodnie z notą 4.2.
31.12.2020
31.12.2019
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
Wartość brutto
Odpis z tytułu strat oczekiwanych
Wartość netto
Wartość brutto
Odpis z tytułu strat oczekiwanych
Wartość netto
Segment detaliczny
36 750 867
-2 857 250
33 893 617
34 492 218
-2 649 663
31 842 555
Kredyty konsumpcyjne
19 459 830
-2 631 996
16 827 834
20 296 824
-2 477 209
17 819 615
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
13 391 070
-176 938
13 214 132
11 375 322
-130 782
11 244 540
Kredyty consumer finance
3 899 967
-48 316
3 851 651
2 820 072
-41 672
2 778 400
Segment biznesowy
25 711 076
-3 389 271
22 321 805
26 801 309
-2 799 342
24 001 967
Kredyty operacyjne
11 929 897
-2 211 179
9 718 718
12 885 641
-1 861 749
11 023 892
Kredyty inwestycyjne
7 178 009
-603 303
6 574 706
7 638 934
-449 052
7 189 882
Pozostałe
6 603 170
-574 789
6 028 381
6 276 734
-488 541
5 788 193
Razem
62 461 943
-6 246 521
56 215 422
61 293 527
-5 449 005
55 844 522
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
73
31.12.2020
31.12.2019
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
Wartość brutto
Odpis z tytułu
strat
oczekiwanych
Wartość netto
Wartość brutto
Odpis z tytułu strat oczekiwanych
Wartość netto
Segment detaliczny
36 750 867
-2 857 250
33 893 617
34 492 218
-2 649 663
31 842 555
Koszyk 1
31 012 809
-364 336
30 648 473
29 057 301
-305 168
28 752 133
Koszyk 2
2 676 064
-450 325
2 225 739
2 576 933
-468 820
2 108 113
Koszyk 3
2 996 225
-2 013 430
982 795
2 742 152
-1 816 378
925 774
POCI
65 769
-29 159
36 610
115 832
-59 297
56 535
Segment biznesowy
25 711 076
-3 389 271
22 321 805
26 801 309
-2 799 342
24 001 967
Koszyk 1
14 774 099
-128 464
14 645 635
17 302 684
-165 966
17 136 718
Koszyk 2
4 935 389
-322 301
4 613 088
3 448 949
-264 519
3 184 430
Koszyk 3
5 788 285
-2 891 251
2 897 034
5 830 089
-2 337 536
3 492 553
POCI
213 303
-47 255
166 048
219 587
-31 321
188 266
Razem
62 461 943
-6 246 521
56 215 422
61 293 527
-5 449 005
55 844 522
31.12.2020
31.12.2019
Kredyty i pożyczki udzielone klientom według metod kalkulacji odpisów
Wartość brutto
Odpis z tytułu strat oczekiwanych
Wartość netto
Wartość brutto
Odpis z tytułu strat oczekiwanych
Wartość netto
Koszyk 3
8 784 510
-4 904 681
3 879 829
8 572 241
-4 153 914
4 418 327
metoda indywidualna
3 451 651
-1 494 149
1 957 502
3 543 689
-1 223 708
2 319 981
metoda kolektywna
5 332 859
-3 410 532
1 922 327
5 028 552
-2 930 206
2 098 346
Koszyk 2
7 611 453
-772 626
6 838 827
6 025 882
-733 339
5 292 543
Koszyk 1
45 786 908
-492 800
45 294 108
46 359 985
-471 134
45 888 851
POCI
279 072
-76 414
202 658
335 419
-90 618
244 801
Razem
62 461 943
-6 246 521
56 215 422
61 293 527
-5 449 005
55 844 522
31.12.2020
31.12.2019
Kredyty i pożyczki udzielone klientom – ekspozycja Grupy Kapitałowej na ryzyko kredytowe
Wartość brutto
Odpis z tytułu strat oczekiwanych
Wartość netto
Wartość brutto
Odpis z tytułu strat oczekiwanych
Wartość netto
Koszyk 3
8 784 510
-4 904 681
3 879 829
8 572 241
-4 153 914
4 418 327
nieprzeterminowane
1 447 092
-383 715
1 063 377
1 933 200
-438 855
1 494 345
przeterminowane
7 337 418
-4 520 966
2 816 452
6 639 041
-3 715 059
2 923 982
Koszyk 1 i koszyk 2
53 398 361
-1 265 426
52 132 935
52 385 867
-1 204 473
51 181 394
nieprzeterminowane
50 031 062
-846 322
49 184 740
48 383 682
-796 843
47 586 839
przeterminowane
3 367 299
-419 104
2 948 195
4 002 185
-407 630
3 594 555
POCI
279 072
-76 414
202 658
335 419
-90 618
244 801
Razem
62 461 943
-6 246 521
56 215 422
61 293 527
-5 449 005
55 844 522
W 2020 roku Grupa sprzedała wierzytelności na łączną kwotę brutto
483 996 tys. zł, podczas gdy odpis z tytułu utraty wartości dla tego portfela wynosił
388 918 tys. zł. Wpływ sprzedaży wierzytelności na koszty ryzyka w 2020 roku wyniósł
(-)4 197 tys. zł(strata). W 2019 roku Grupa sprzedała wierzytelności na łączną kwotę brutto 757 692 tys. zł, podczas gdy odpis z tytułu utraty wartości dla tego portfela wynosił 593 284 tys. zł. Wpływ sprzedaży wierzytelności na koszty ryzyka w 2019 roku wyniósł 31 433 tys. zł (zysk).
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
74
W 2020 roku Grupa dokonała spisania aktywów w wysokości
987 085 tys. zł. W 2019 roku Grupa dokonała spisania aktywów w wysokości
454 080 tys. zł. Spisania dotyczyły zarówno portfela kredytów klientów indywidualnych, jak i biznesowych. Spisane w roku 2020 aktywa w wysokości 849 539 tys. zł. mogą być w dalszym ciągu przedmiotem działań służących ich odzyskaniu.
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu 01.01.2020
46 359 985
6 025 882
8 572 241
335 419
61 293 527
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia
14 999 664
0
0
0
14 999 664
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-11 334 704
-591 101
-900 446
-17 912
-12 844 163
Aktywa spisane z bilansu
0
0
-948 650
-38 435
-987 085
Reklasyfikacja do koszyka 1
1 040 485
-1 009 455
-31 030
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
-4 051 865
4 311 615
-259 750
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
-1 226 657
-1 125 488
2 352 145
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2020
45 786 908
7 611 453
8 784 510
279 072
62 461 943
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu 01.01.2020
471 134
733 339
4 153 914
90 618
5 449 005
Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych
529 418
0
0
0
529 418
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-571 743
272 498
1 530 197
24 231
1 255 183
Aktywa spisane z bilansu
0
0
-948 650
-38 435
-987 085
Reklasyfikacja do koszyka 1
153 456
-140 888
-12 568
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
-49 302
118 855
-69 553
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
-40 163
-211 178
251 341
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2020
492 800
772 626
4 904 681
76 414
6 246 521
Wartość bilansowa netto 31.12.2020
45 294 108
6 838 827
3 879 829
202 658
56 215 422
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu 01.01.2019
45 221 959
6 356 390
6 919 170
398 812
58 896 331
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia, powstania, udzielenia
17 246 564
0
0
0
17 246 564
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-11 830 375
-1 655 418
-846 131
-63 364
-14 395 288
Aktywa spisane z bilansu
0
-49 573
-404 478
-29
-454 080
Reklasyfikacja do koszyka 1
1 429 832
-1 398 166
-31 666
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
-3 717 966
3 907 181
-189 215
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
-1 990 029
-1 134 532
3 124 561
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2019
46 359 985
6 025 882
8 572 241
335 419
61 293 527
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu 01.01.2019
467 542
771 136
3 371 569
61 239
4 671 486
Utworzenie odpisów dla instrumentów nowo nabytych, powstałych, udzielonych
661 945
0
0
0
661 945
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
75
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
RAZEM
Zmiany w poziomie ryzyka kredytowego, wyłączenia z bilansu (inne niż spisanie z bilansu): spłaty, zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży lub wygaśnięcia instrumentu
-785 807
114 598
1 211 455
29 408
569 654
Aktywa spisane z bilansu
0
-49 573
-404 478
-29
-454 080
Reklasyfikacja do koszyka 1
235 691
-220 064
-15 627
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 2
-96 569
151 339
-54 770
0
0
Reklasyfikacja do koszyka 3
-11 668
-34 097
45 765
0
0
Stan na koniec okresu 31.12.2019
471 134
733 339
4 153 914
90 618
5 449 005
Wartość bilansowa netto 31.12.2019
45 888 851
5 292 543
4 418 327
244 801
55 844 522
Według terminów zapadalności (na datę bilansową)
31.12.2020
31.12.2019
Segment detaliczny
33 893 617
31 842 555
≤ 1M
2 107 775
2 427 813
> 1M ≤ 3M
1 030 049
871 908
> 3M ≤ 6M
1 443 624
1 230 628
> 6M ≤ 1Y
2 545 032
2 132 847
>1Y ≤ 2Y
3 839 293
3 326 034
>2Y ≤ 5Y
7 438 210
6 966 756
>5Y ≤ 10Y
6 715 900
6 882 294
>10Y ≤ 20Y
5 573 378
5 004 152
>20Y
3 200 356
3 000 123
Segment biznesowy
22 321 805
24 001 967
≤ 1M
5 125 440
6 221 724
> 1M ≤ 3M
985 236
1 261 294
> 3M ≤ 6M
1 157 059
1 338 684
> 6M ≤ 1Y
1 882 455
2 141 347
>1Y ≤ 2Y
3 850 320
3 579 756
>2Y ≤ 5Y
6 110 069
5 861 778
>5Y ≤ 10Y
2 749 328
3 126 447
>10Y ≤ 20Y
461 898
470 486
>20Y
0
450
Razem
56 215 422
55 844 522
Według struktury walutowej
31.12.2020
31.12.2019
Segment detaliczny
33 893 617
31 842 555
PLN
31 003 755
29 620 720
EUR
1 925 178
1 492 078
GBP
411 420
353 956
USD
69 007
59 448
CHF
143 546
144 527
Pozostałe
340 711
171 826
Segment biznesowy
22 321 805
24 001 967
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
76
Według struktury walutowej
31.12.2020
31.12.2019
PLN
18 271 437
20 087 737
EUR
4 013 175
3 841 970
GBP
117
1 959
USD
14 547
45 221
CHF
22 529
25 080
Razem
56 215 422
55 844 522
22.8 Grupa jako leasingodawca
W przypadku umów leasingu finansowego Grupa Kapitałowa jako leasingodawca, ujmuje należności w kwocie równej bieżącej wartości umownych opłat leasingowych powiększonej o ewentualną niegwarantowaną wartość końcową przypisaną leasingodawcy, ustalonej na dzień rozpoczęcia leasingu. Opłaty leasingowe z tytułu leasingu finansowego są dzielone między przychody z tytułu odsetek i zmniejszenie salda należności w sposób umożliwiający uzyskanie stałej stopy procentowej od pozostałej do spłaty należności.
W przypadku umów leasingu operacyjnego, początkowe koszty bezpośrednie poniesione w toku negocjowania umów leasingu operacyjnego dodaje się do wartości bilansowej środka stanowiącego przedmiot leasingu i ujmuje przez okres trwania leasingu na tej samej podstawie, co przychody. Warunkowe opłaty leasingowe są ujmowane jako przychód w okresie, w którym stają się należne. Opłaty leasingowe należne z tytułu umów, które nie spełniają warunków umowy leasingu finansowego (umowy leasingu operacyjnego), ujmowane są jako przychody w rachunku zysków i strat metodą liniową przez okres trwania leasingu.
Grupa Kapitałowa prowadzi działalność leasingową poprzez spółkę z Grupy Alior Leasing sp. z o.o. Zakres działalności spółki został opisany w nocie 1.2.
Wartość kwot inwestycji leasingowej brutto oraz minimalnych opłat leasingowych należnych dla umów leasingu finansowego wynosiła na dzień 31 grudnia 2020 roku:
Wartość kwot inwestycji leasingowych netto oraz minimalnych opłat leasingowych należnych
Inwestycja leasingowa netto
Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych
Niezrealizowane przychody
Należności leasingowe brutto:
do 1 roku
1 840 385
2 046 547
206 162
od 1 roku do 5 lat
2 895 371
3 116 493
221 122
powyżej 5 lat
49 814
51 558
1 744
Razem brutto
4 785 570
5 214 598
429 028
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
-131 818
-131 818
0
Razem netto
4 653 751
5 082 780
429 028
Wartość kwot inwestycji leasingowej brutto oraz minimalnych opłat leasingowych należnych dla umów leasingu finansowego wynosiła na dzień 31 grudnia 2019 roku:
Wartość kwot inwestycji leasingowych netto oraz minimalnych opłat leasingowych należnych
Inwestycja leasingowa
netto
Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych
Niezrealizowane przychody
Należności leasingowe brutto:
do 1 roku
1 516 170
1 718 166
201 996
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
77
Wartość kwot inwestycji leasingowych netto oraz minimalnych opłat leasingowych należnych
Inwestycja leasingowa
netto
Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych
Niezrealizowane przychody
od 1 roku do 5 lat
2 762 946
3 004 787
241 841
powyżej 5 lat
61 281
63 815
2 533
Razem brutto
4 340 397
4 786 768
446 370
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
-65 885
0
0
Razem netto
4 274 512
4 786 768
446 370
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na 31 grudnia 2019 roku brak jest niegwarantowanych wartości końcowych przypadających leasingodawcy.
22.9 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów
Odpisy aktualizujące w reżimie MSSF 9, ze względu na długi horyzont oszacowania (dożywotni) oraz stosowanie scenariuszy, charakteryzują się zasadniczo znaczącą wrażliwością.
W poniższych tabelach wskazano główne obszary wrażliwości z ich wpływem na poziom odpisów.
• Wrażliwość wyników na założenia makroekonomiczne
Oszacowanie strat oczekiwanych w reżimie MSSF 9 ze względu na długi horyzont prognozy (dożywotni) oraz uzależnienie wyliczeń od scenariuszy makroekonomicznych charakteryzuje się znaczącą wrażliwością na poczynione założenia. W sytuacji uprawdopodobnienia jednego z rozważanych scenariuszy szacunki podlegają aktualizacji. W szczególności kluczowe znaczenie dla zmienności szacunku będzie miała trajektoria zmian Produktu Krajowego Brutto oraz perspektywy rynku pracy.
Poniżej zaprezentowano wrażliwość oszacowań strat oczekiwanych dla poszczególnych parametrów ryzyka w zależności od zmiany prawdopodobieństw przypisanych do poszczególnych scenariuszy makroekonomicznych (w mln zł):
Zmiana prawdopodobieństwa scenariuszy
Łączna kwota
PD
LGD (def)
Zwiększenie prawdopodobieństwa scenariusza pesymistycznego o 5%
+5,9
+4,5
+1,4
Zwiększenie prawdopodobieństwa scenariusza optymistycznego o 5%
-4,6
-3,2
-1,4
• Wrażliwość wyników na założenia/szacunki
Oszacowanie strat oczekiwanych obrazujących przyszłe zachowanie portfeli kredytowych (zarówno w zakresie zachowania klientów jak i potencjału procesów odzyskiwalności) obarczone jest niepewnością wynikającą z ograniczeń dotyczących modelowni przyszłości.
Poniżej zaprezentowano wrażliwość oszacowań strat oczekiwanych dla poszczególnych komponentów/parametrów w oparciu o hipotetyczną 10% zmianę/odchylenia założeń.
Wpływ zwiększenia/zmniejszenia przepływów pieniężnych (w tym przepływów z realizacji zabezpieczeń) na utratę wartości dla portfela kredytów i pożyczek ocenianych przez Bank metodą indywidualną przedstawia poniższa tabela (w mln zł):
31.12.2020
31.12.2019
Zmiana
Zmiana
-/+10%
-/+10%
Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany wartości bieżącej szacowanych przepływów pieniężnych dla kredytów i pożyczek ocenianych przez Bank metodą indywidualną
+212 / -164
+232/-170
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
78
Wpływ zwiększenia/zmniejszenia przepływów pieniężnych (w tym przepływów z realizacji zabezpieczeń) na utratę wartości dla portfela kredytów i pożyczek ocenianych przez Bank metodą portfelową przedstawia poniższa tabela (w mln zł):
31.12.2020
31.12.2019
Zmiana
Zmiana
-/+10%
-/+10%
Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany wartości bieżącej szacowanych przepływów pieniężnych dla kredytów i pożyczek ocenianych przez Bank metodą portfelową
+186 /-168
+179/-159
Wpływ zwiększenia/zmniejszenia parametru PD na zmianę odpisu ECL na oczekiwane straty kredytów i pożyczek w obrębie poszczególnych koszyków przedstawia poniższa tabela (w mln zł):
31.12.2020
31.12.2019
Zmiana
Zmiana
-/+10%
-/+10%
Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany prawdopodobieństwa default o +/- 10% lub LGD o +/- 10% - Koszyk 1
+/-53
+/-41
Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek portfelowej zmiany prawdopodobieństwa default o +/- 10% lub LGD o +/- 10% - Koszyk 2
+ /-78
+/-68
Wpływ zmiany PKB na udział Koszyka 2 przedstawia poniższa tabela (w mln zł):
31.12.2020
31.12.2019
Szacunkowa zmiana utraty wartości kredytów i pożyczek na skutek zmiany udziału Koszyka 2 w przyjmowanych skrajnych zmiennych fazach makro
+22/-77
+24/-81
Definiowanie istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego wpływającego na udział Koszyka 2 należy do kluczowych aspektów szacowania strat oczekiwanych uwzględniających wpływ przyszłych czynników makroekonomicznych. Bank uzależnia jego skalę od prognoz makroekonomicznych poprzez wprowadzenie mechanizmu o charakterze stabilizująco – antycyklicznym. Mechanizm ten wyznacza horyzont okna transfer-logic (wpływającego na określenie istotność pogorszenia) w przedziale 24-60 miesięcy.
23 Rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne
23.1 Zasady rachunkowości
Rzeczowe aktywa trwałe i nieruchomości inwestycyjne
Rzeczowe aktywa trwałe obejmują aktywa o przewidywanym okresie użytkowania dłuższym niż jeden rok, kompletne i użytkowane w celu świadczenia usług. Wyceniane są początkowo według cen nabycia lub kosztu wytworzenia. Po początkowym ujęciu pozycji rzeczowych aktywów trwałych wykazywane są w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie oraz skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.
Nakłady ponoszone po początkowym ujęciu nabytego składnika majątku rzeczowego są ujmowane jako aktywa tylko wtedy, gdy zwiększają przyszłe korzyści ekonomiczne tego składnika. W pozostałych przypadkach te nakłady ujmowane są w rachunku zysków i strat jako koszty w momencie ich poniesienia.
Nieruchomości inwestycyjne obejmują nieruchomości, które Grupa traktuje jako źródło korzyści ekonomicznych z tytułu przychodów z wynajmu lub przyrostu ich wartości godziwej (lub obu tych tytułów
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
79
jednocześnie). Nieruchomości inwestycyjne wycenia się początkowo wg ceny nabycia lub kosztu wytworzenia z uwzględnieniem kosztów transakcji. Po początkowym ujęciu nieruchomości inwestycyjnych Grupa stosuje metodę wyceny według metody ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonej o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.
Grupa dokonuje oceny aktywów rzeczowych pod względem istnienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości. Jeśli wartość bilansowa danego składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, uznaje się utratę jego wartości i dokonuje odpisu aktualizującego jego wartość do poziomu wartości odzyskiwalnej.
Do rzeczowych aktywów trwałych, Grupa zalicza również aktywa, w stosunku do których posiada prawo do użytkowania, zgodnie z MSSF 16.
Wartości niematerialne
Wartości niematerialne o zdefiniowanym okresie ekonomicznej użyteczności, w tym wytworzone we własnym zakresie, po początkowym ujęciu, wykazywane są w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia, pomniejszonym o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości składnika aktywów.
Grupa dokonuje oceny aktywów pod względem istnienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości. W przypadku istnienia takiej przesłanki Grupa dokonuje formalnego oszacowania wartości odzyskiwalnej. Jeśli wartość bilansowa danego składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, uznaje się utratę jego wartości i dokonuje odpisu aktualizującego jego wartość do poziomu wartości odzyskiwalnej.
Wartość firmy stanowi nadwyżkę kosztu nabycia nad wartością godziwą nabytych aktywów netto możliwych do zidentyfikowania w transakcji połączenia jednostek. Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. W przypadku zbycia jednostki zależnej, wartość firmy rozpoznaną na nabyciu wlicza się w wynik finansowy stanowiący rozliczenie sprzedaży.
W odniesieniu do wartości firmy utrata wartości ustalana jest poprzez oszacowanie odzyskiwalnej wartości ośrodka wypracowującego środki pieniężne, którego dotyczy dana wartość firmy. W przypadku, gdy odzyskiwalna wartość ośrodka wypracowującego środki pieniężne jest niższa niż wartość bilansowa, tworzony jest odpis z tytułu utraty wartości. Stwierdzona w wyniku przeprowadzonych testów utrata wartości nie podlega odwróceniu w okresach późniejszych. Wartość firmy jest analizowana pod kątem utraty wartości na każdy dzień bilansowy kończący rok obrotowy lub częściej - jeśli zidentyfikowano przesłanki utraty wartości.
Pozostałe składniki wartości niematerialnych to możliwe do zidentyfikowania składniki aktywów, bez postaci fizycznej. Początkowo są wyceniane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia. Grupa kapitalizuje:
• wydatki poniesione w związku z nabyciem licencji na oprogramowanie i wytworzeniem licencji lub modułu do nabytej licencji;
• koszty wytworzenia składnika aktywów we własnym zakresie obejmujące wszystkie nakłady, w tym koszty z tytułu świadczeń pracowniczych które mogą być bezpośrednio przyporządkowane czynnościom tworzenia i przygotowania składnika aktywów do użytkowania zgodnie z jego planowanym przeznaczeniem.
Koszt składnika wartości niematerialnych nabytego w oddzielnej transakcji obejmuje:
• cenę zakupu łącznie z kwotą ceł importowych i niepodlegających odliczeniu podatków od zakupu, pomniejszoną o upusty handlowe i rabaty;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
80
• nakłady bezpośrednie związane z przygotowaniem składnika aktywów do użytkowania zgodnie z jego planowanym przeznaczeniem.
Nakłady poniesione po początkowym ujęciu składnika wartości niematerialnych są ujmowane jako aktywa tylko wtedy, gdy zwiększają przyszłe korzyści ekonomiczne danego składnika. Koszt wytworzenia licencji lub dodatkowego modułu do nabytej licencji przez jednostkę we własnym zakresie obejmuje wszystkie nakłady, które mogą być bezpośrednio przyporządkowane czynnościom tworzenia, produkcji i przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo.
W pozostałych przypadkach są odnoszone do rachunku zysków i strat.
Odpisy amortyzacyjne
Amortyzacja naliczana jest od wszystkich aktywów trwałych, o określonym okresie użytkowania metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego aktywa. Co najmniej raz w roku weryfikowana jest przyjęta metoda amortyzacji oraz okresy użytkowania.
Rozpoczęcie amortyzacji rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych oraz nieruchomości inwestycyjnych następuje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym ten środek przyjęto do używania, a jej zakończenie nie później niż z chwilą:
1) zrównania wartości odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych z wartością początkową danego składnika aktywów, lub
2) przeznaczenia go do likwidacji lub
3) sprzedaży lub
4) stwierdzenia jego niedoboru lub
5) ustalenia w wyniku weryfikacji, że przewidywana wartość końcowa składnika aktywów przewyższa jego wartość bilansową (netto) z uwzględnieniem przewidywanej przy likwidacji wartości końcowej składnika aktywów (wartości „rezydualnej”), tj. kwoty netto, którą Grupa Kapitałowa spodziewa się uzyskać na zakończenie okresu użytkowania, po odliczeniu oczekiwanych kosztów zbycia.
Okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych
Wyszczególnienie
Okres użytkowania w latach
Rzeczowe aktywa trwałe
Lokale
5-40
Parkingi, elewacje
1-10
Opłaty za użytkowanie wieczyste
5-71
Ulepszenia w obcych budynkach lub budowlach
5–10
Maszyny i urządzenia
1–5
Wyposażenie
2–10
Środki transportu
2,5–5
Wartości niematerialne
Licencje
2–12,5
Oprogramowanie systemów informatycznych
2–10
Koszty prac rozwojowych
2–12,5
Prawo autorskie i inne wartości niematerialne
2–10
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
81
Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości
Utrata wartości następuje wtedy, gdy wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną. Wyznaczony w ten sposób odpis aktualizujący jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Wartość odzyskiwalna odpowiada wyższej spośród dwóch wartości: godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży i użytkowej składnika aktywów.
Wartość użytkowa jest wyznaczana przez dyskonto szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych dla danego składnika aktywów, przy użyciu stopy dyskonta sprzed opodatkowania. Dla aktywów, które nie generują niezależnych przepływów gotówki, Grupa ustala wartość odzyskiwalną na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego należy dany składnik aktywów.
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości może zostać odwrócony przez wynik finansowy do poziomu, przy którym wartość księgowa aktywów nie przekracza wartości księgowej danego składnika aktywów, przy założeniu, że nie dokonano odpisu aktualizującego.
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwracaniu. W przypadku innych aktywów ten odpis podlega odwracaniu pod warunkiem, że nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania.
23.2 Dane finansowe
Rzeczowe aktywa trwałe
31.12.2020
Urządzenia techniczne (w tym sprzęt informatyczny)
Środki transportu
Środki trwałe w budowie
NIeruchomości
Inwestycje w obce obiekty
Pozostałe
Razem
Wartość w cenie nabycia na 01.01.2020
511 152
10 107
48 113
578 163
258 599
109 653
1 515 787
Wartość brutto aktywów z tytułu prawa do użytkowania na 01.01.2020
0
10 107
0
411 101
0
0
421 208
Zmiany z tytułu:
36 626
-1 941
-27 497
34 443
40 275
1 910
83 817
Zakupów
304
0
92 998
0
27
40
93 370
Zwiększenia/zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do użytkowania
0
-1 941
0
34 471
0
0
32 530
Sprzedaży i likwidacji
-24 899
0
-151
-1 005
-330
-10 045
-36 429
Przeksięgowań
61 492
0
-114 165
559
40 185
11 929
0
Inne zmiany
-271
0
-6 179
418
393
-14
-5 653
Wartość w cenie nabycia na 31.12.2020
547 778
8 166
20 616
612 606
298 874
111 563
1 599 604
Skumulowana amortyzacja na 01.01.2020
365 353
1 949
0
108 924
172 650
81 535
730 411
Skumulowana amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania na 01.01.2020
0
1 949
0
90 262
0
0
92 211
Zmiany z tytułu:
30 108
1 873
0
96 044
15 772
-5 172
138 625
Amortyzacji
54 750
0
0
5 421
16 027
5 132
81 330
Amortyzacji w odniesieniu do aktywów z tytułu prawa do użytkowania
0
1 869
0
91 400
0
0
93 269
Sprzedaży i likwidacji
-24 705
0
0
-884
-206
-10 280
-36 075
Inne zmiany
63
4
0
107
-49
-24
101
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
82
31.12.2020
Urządzenia techniczne (w tym sprzęt informatyczny)
Środki transportu
Środki trwałe w budowie
NIeruchomości
Inwestycje w obce obiekty
Pozostałe
Razem
Skumulowana amortyzacja na 31.12.2020
395 461
3 822
0
204 968
188 422
76 363
869 036
Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2020
5 834
0
4
0
12 190
3 762
21 790
Zmiany z tytułu:
-80
0
0
190
4 737
1 550
6 397
Dowiązań/Rozwiązań
453
0
126
190
4 757
2 374
7 900
Inne zmiany
-533
0
-126
0
-20
-824
-1 503
Odpisy z tytułu utraty wartości 31.12.2020
5 754
0
4
190
16 927
5 312
28 187
Wartość netto na 01.01.2020
139 965
16 315
48 109
790 078
73 759
24 356
1 092 582
Wartość netto na 31.12.2020 w tym:
146 562
4 344
20 612
407 449
93 525
29 889
702 381
Wartość netto aktywów z tytułu prawa do użytkowania
0
4 344
0
263 818
0
0
268 162
31.12.2019
Urządzenia techniczne (w tym sprzęt informatyczny)
Środki transportu
Środki trwałe w budowie
Nieruchomoci
Inwestycje w obce obiekty
Pozostałe
Razem
Wartość w cenie nabycia na 01.01.2019
490 183
7 137
24 151
164 527
244 396
99 610
1 030 004
Wartość brutto aktywów z tytułu prawa do użytkowania na 01.01.2019
0
2 077
0
383 287
0
0
385 364
Z tytułu przejęcia SKOK Jaworzno
493
0
130
7 585
0
36
8 244
Zmiany z tytułu:
20 476
893
23 832
22 764
14 203
10 007
92 175
Zakupów
18 239
0
32 572
0
11 308
2 119
64 238
Zwiększenia/zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do użytkowania
0
893
0
27 814
0
0
28 707
Sprzedaży i likwidacji
-9 913
0
0
0
-1
-469
-10 383
Przeksięgowań
2 402
0
-1 929
52
-47
99
577
Inne zmiany
9 748
0
-6 811
-5 102
2 943
8 258
9 036
Wartość w cenie nabycia na 31.12.2019
511 152
10 107
48 113
578 163
258 599
109 653
1 515 787
Skumulowana amortyzacja na 01.01.2019
307 540
0
0
13 341
153 550
76 356
550 787
Zmiany z tytułu:
57 813
1 949
0
95 583
19 100
5 179
179 624
Amortyzacji
57 813
0
0
5 321
19 100
5 181
87 415
Amortyzacji w odniesieniu do aktywów z tytułu prawa do użytkowania
0
1 949
0
90 262
0
0
92 211
Inne zmiany
0
0
0
0
0
-2
-2
Skumulowana amortyzacja na 31.12.2019
365 353
1 949
0
108 924
172 650
81 535
730 411
Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2019
3 700
0
4
0
11 444
3 410
18 558
Zmiany z tytułu:
2 134
0
0
0
746
352
3 232
Dowiązań/Rozwiązań
2 318
0
0
0
746
352
3 416
Inne zmiany
-184
0
0
0
0
0
-184
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
83
31.12.2019
Urządzenia techniczne (w tym sprzęt informatyczny)
Środki transportu
Środki trwałe w budowie
Nieruchomoci
Inwestycje w obce obiekty
Pozostałe
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości 31.12.2019
5 834
0
4
0
12 190
3 762
21 790
Wartość netto na 01.01.2019
178 943
7 137
24 147
151 186
79 402
19 844
460 659
Wartość netto na 31.12.2019
139 965
8 158
48 109
469 239
73 759
24 356
763 585
Wartość netto aktywów z tytułu prawa do użytkowania
0
8 158
0
320 796
0
0
328 954
Grupa jako leasingobiorca
Prawa do użytkowania
lokale
użytkowanie wieczyste
parkingi
elewacje
środki transportu
razem
Wartość w cenie nabycia na 01.01.2020
375 519
18 851
15 542
1 190
10 107
421 208
Zmiany z tytułu:
29 754
3 226
1 432
59
-1 941
32 530
Zwiększenia*
29 754
3 226
1 432
59
168
34 639
Zmniejszenia*
0
0
0
0
-2 109
-2 109
Wartość księgowa brutto na 31.12.2020
405 273
22 077
16 974
1 249
8 166
453 738
Skumulowana amortyzacja na 01.01.2020
84 848
931
4 250
233
1 949
92 211
Amortyzacja
86 818
957
3 439
186
1 869
93 269
Inne zmiany
49
0
0
0
4
53
Skumulowana amortyzacja na 31.12.2020
171 715
1 888
7 689
419
3 822
185 533
Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2020
43
0
0
0
0
43
Zmiany odpisów
0
0
0
0
0
0
Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2020
43
0
0
0
0
43
Wartość netto na 31.12.2020
233 515
20 189
9 284
830
4 344
268 162
Prawa do użytkowania
lokale
użytkowanie wieczyste
parkingi
elewacje
środki transportu
razem
Rozpoznane przed datą 01.01.2019
0
0
0
0
7 137
7 137
Wartość w cenie nabycia na 01.01.2019
336 785
18 542
26 944
1 016
2 077
385 364
Zmiany z tytułu:
38 734
309
-11 402
174
893
28 707
Zwiększenia*
60 740
2 580
2 096
235
928
66 579
Zmniejszenia*
-22 006
-2 271
-13 498
-61
-35
-37 872
Wartość księgowa brutto na 31.12.2019
375 519
18 851
15 542
1 190
10 107
421 208
Amortyzacja
84 848
931
4 250
233
1 949
92 211
Amortyzacja na 31.12.2019
84 848
931
4 250
233
1 949
92 211
Zmiany odpisów
43
0
0
0
0
43
Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2019
43
0
0
0
0
43
Wartość netto na 31.12.2019
290 628
17 920
11 291
957
8 158
328 954
* Pozycja "zwiększenia" obejmuje nowe umowy i modyfikacje. Pozycja "zmniejszenia" obejmuje modyfikacje, spisania.
Saldo zobowiązań z tytułu umów leasingowych oraz analizę zapadalności ujawniono w nocie 30.2 "Pozostałe zobowiązania - dane finansowe".
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
84
Koszty odsetkowe zobowiązań z tytułu umów leasingowych ujawniono w nocie 6.2 "Wynik z tytułu odsetek - dane finansowe".
Koszty z tytułu krótkoterminowych umów leasingu oraz umów z przedmiotem o niskiej wartości Grupa ujmuje w rachunku zysków i strat w pozycji "koszty działania Grupy".
W roku 2020 i 2019 Grupa poniosła z tytułu umów krótkoterminowych oraz tytułu umów niskowartościowych koszty w wysokości odpowiednio 7 780 tys. zł. i 6 661 tys. zł.
Grupa nie zidentyfikowała zmiennych płatności leasingowych, które nie stanowiłyby elementu wyceny zobowiązań z tytułu leasingu.
Informacja na temat przepływów pieniężnych związanych z umowami leasingu ujęto wprost w "Sprawozdaniu z przepływów pieniężnych".
Wartości niematerialne
31.12.2020
Wartość firmy
Nakłady
Oprogramowan ie, licencje i koszty prac rozwojowych
Znak towarowy
Pozostałe
Razem
Wartość w cenie nabycia na 01.01.2020
117 264
117 207
750 358
3 667
53 223
1 041 719
Zmiany wartości niematerialnych z tytułu:
0
-104 997
88 013
14
-115
-17 085
Zakupów
0
53 667
203
0
66
53 936
Sprzedaży
0
0
-1 473
0
0
-1 473
Przeksięgowania
0
-96 816
96 718
14
84
0
Skapitalizowanych kosztów wytworzenia
0
31 505
0
0
0
31 505
Inne zmiany
0
-93 353
-7 435
0
-265
-101 053
Wartość w cenie nabycia na 31.12.2020
117 264
12 211
838 371
3 681
53 108
1 024 634
Skumulowana amortyzacja na 01.01.2020
0
0
371 949
0
51 653
423 602
Amortyzacja
0
0
112 851
6
202
113 059
Inne zmiany
0
0
-94 005
0
-8
-94 013
Skumulowana amortyzacja na 31.12.2020
0
0
390 795
6
51 847
442 649
Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2020
11 920
11 611
10 867
3 367
0
37 765
Zmiany odpisów
104 368
12 053
8 455
0
0
124 876
Inne zmiany
0
-5 764
0
0
0
-5 764
Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2020
116 288
17 900
19 322
3 367
0
156 877
Wartość netto na 01.01.2020
105 344
105 596
367 542
300
1 570
580 352
Wartość netto na 31.12.2020
976
-5 689
428 253
308
1 261
425 109
31.12.2019
Wartość firmy
Nakłady
Oprogramowanie, licencje i koszty prac rozwojowych
Znak towarowy
Pozostałe
Razem
Wartość w cenie nabycia na 01.01.2019
117 264
129 283
662 587
3 667
50 465
963 266
Zmiany wartości niematerialnych z tytułu
0
-12 076
87 772
0
2 758
78 453
Zakupów
0
25 025
19 454
0
2 557
47 036
Przeksięgowań
0
-66 824
66 112
0
0
-712
Skapitalizowanych kosztów wytworzenia
0
22 059
9 911
0
0
31 970
Inne zmiany
0
7 664
-7 706
0
201
159
Wartość w cenie nabycia na 31.12.2019
117 264
117 207
750 358
3 667
53 223
1 041 719
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
85
31.12.2019
Wartość firmy
Nakłady
Oprogramowanie, licencje i koszty prac rozwojowych
Znak towarowy
Pozostałe
Razem
Skumulowana amortyzacja na 01.01.2019
0
0
305 684
0
49 952
355 636
Amortyzacja
0
0
66 266
0
1 701
67 967
Inne zmiany
0
0
0
0
0
0
Skumulowana amortyzacja na 31.12.2019
0
0
371 949
0
51 653
423 602
Odpisy z tytułu utraty wartości na 01.01.2019
11 920
9 959
10 064
3 367
0
35 310
Zmiany odpisów
0
1 652
803
0
0
2 455
Odpisy z tytułu utraty wartości na 31.12.2019
11 920
11 611
10 867
3 367
0
37 765
Wartość netto na 01.01.2019
105 344
119 324
346 839
300
513
572 320
Wartość netto na 31.12.2019
105 344
105 596
367 542
300
1 570
580 352
23.3 Istotne szacunki i osądy - Test na utratę wartości firmy
Test na utratę wartości salda wartości firmy powstałej z nabycia i połączenia z Meritum Bank SA
Test na utratę wartości firmy zgodnie z wytycznych zawartych w MSR 36, Grupa przeprowadza w odniesieniu do zbioru aktywów - portfela kredytów indywidualnych, które określane są jako ośrodki generujące przepływy pieniężne („CGU”) poprzez porównanie ich wartości bilansowej z ich wartością odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna szacowana jest na podstawie wartości użytkowej CGU. Wartość użytkowa to bieżąca, szacunkowa wartość przyszłych przepływów pieniężnych za okres 6 lat z uwzględnieniem wartości rezydualnej CGU. Wartość rezydualna CGU została skalkulowana z wykorzystaniem modelu teoretycznych dywidend (model Gordona), poprzez ekstrapolację projekcji przepływów pieniężnych poza okres prognozy, przy zastosowaniu stopy wzrostu przyjętej na poziomie 3,5% (31 grudnia 2019: 3,3%).
Prognozy przepływów pieniężnych opierają się na założeniach zawartych w planie finansowym dla Grupy Alior Banku na 2021 rok oraz projekcji finansowej Grupy do roku 2026 włącznie. Przepływy finansowe dyskontowane są przy pomocy stopy kosztu kapitału własnego określonej za pomocą modelu wyceny aktywów kapitałowych.
W związku z identyfikacją na dzień 30 czerwca 2020 roku, przesłanek możliwości wystąpienia utraty wartości Grupa przeprowadziła test na utratę wartości firmy Meritum Bank. Przesłanką wykonania testu na utratę wartości Meritum Banku było pogorszenie bieżących wyników oraz perspektyw prowadzenia działalności w związku z wybuchem pandemii COVID-19. Wstępna analiza wykazała, że wpływ oczekiwanego spadku przychodów, wynikającego z obniżenia przez NBP stopy referencyjnej oraz spadku wolumenów sprzedaży, jak i możliwych odpisów na ryzyko kredytowe oraz skala zwrotu prowizji w związku z wyrokiem TSUE z 11 września 2019 roku, może przekroczyć wartość nadwyżki z testu przeprowadzonego na 31 grudnia 2019 roku. Test wykazał utratę wartości firmy powstałej w wyniku nabycia Meritum Banku w kwocie 64,4 mln zł. Odpis został ujęty w rachunku zysków i strat w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym sporządzonym na dzień 30 czerwca 2020 roku.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa ponownie przeprowadziła test na utratę wartości firmy powstałej z nabycia Meritum Bank Polska SA. Test ten wykazał dalszą utratę wartości firmy na kwotę 40 mln. W związku z powyższym Grupa dokonała całkowitego odpisu wartości firmy na kwotę 104,4 mln złotych (nota 13.2).
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
86
23.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów
Wpływ zmiany długości okresu użytkowania dla składników majątkowych podlegających amortyzacji, z grupy urządzenia techniczne oraz inwestycji w obcych środkach trwałych, wpływających na zmiany wyniku finansowego przedstawia poniższa tabela:
31.12.2020
31.12.2019
Wpływ na koszty amortyzacji zmiany długości okresu użytkowania dla składników majątkowych
scenariusz +5 lat
scenariusz -5 lat
scenariusz +5 lat
scenariusz -5 lat
Urządzenia techniczne
-24 682
201 671
-32 566
266 090
Inwestycje w obce obiekty
-9 698
30 869
-14 780
49 478
-34 380
232 540
-47 346
315 568
24 Pozostałe aktywa
24.1 Zasady rachunkowości
Aktywa finansowe ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty, obejmującej również ewentualne odsetki od tych aktywów, z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości. Obejmują one należności handlowe, w tym przede wszystkim wynagrodzenie od towarzystw ubezpieczeniowych z tytułu obsługi ubezpieczeń i inne należności. Grupa zastosowała uproszczone podejście w zakresie szacowania odpisu na oczekiwane straty kredytowe i ujmuje odpis w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia należności. Poziom odpisu podlega okresowej weryfikacji. Należności handlowe objęte są 100% odpisami aktualizującymi po osiągnięciu progu przeterminowania w wysokości 90 dni.
Aktywa niefinansowe stanowią koszty rozliczane w czasie i dotyczą poszczególnych rodzajów wydatków, o wartości początkowej przekraczającej 2 tys. złotych, których rozliczenie w ciężar rachunku zysków i strat nastąpi stosownie do upływu czasu w przyszłych okresach sprawozdawczych. Składnikami kosztów rozliczanych w czasie są przede wszystkim: koszty utrzymania i wsparcia systemów IT oraz opłacone z góry koszty ubezpieczeń majątku Banku i czynsze (o ile nie są objęte zakresem MSSF 16).
24.2 Dane finansowe
31.12.2020
31.12.2019
Dłużnicy różni
539 396
466 768
Pozostałe rozrachunki
390 041
305 556
Należności związane ze sprzedażą usług (w tym ubezpieczenia)
12 538
26 490
Kaucje gwarancyjne
15 272
15 756
Rozliczenia z tytułu środków w bankomatach
121 545
118 966
Koszty rozliczane w czasie
43 854
35 098
Utrzymanie i wsparcie systemów, serwis sprzętu i urządzeń
27 125
15 715
Pozostałe koszty rozliczane w czasie
16 729
19 383
Rozliczenia z tytułu VAT
62 743
51 570
Pozostałe aktywa (brutto)
645 993
553 436
Odpis
-64 867
-68 543
Pozostałe aktywa (netto)
581 126
484 893
w tym aktywa finansowe (brutto)
539 396
466 768
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
87
Zmiana stanu odpisów
31.12.2020
31.12.2019
Bilans otwarcia
68 543
69 835
Utworzenie rezerw
16 866
16 094
Rozwiązanie rezerw
-10 219
-5 001
Aktywa spisane z bilansu
-8 594
-13 027
Inne zmiany
-1 729
642
Bilans zamknięcia
64 867
68 543
25 Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
25.1 Zasady rachunkowości
Grupa prezentuje odrębnie w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań, w przypadku których, otrzymujący ma prawo sprzedać lub wymienić na inne zabezpieczenie przedmiot zabezpieczenia.
25.2 Dane finansowe
31.12.2020
31.12.2019
Obligacje skarbowe zablokowane pod transakcje REPO
108 915
499
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu zabezpieczające kredyt w EBI
337 540
334 990
Razem
446 455
335 489
Obligacje skarbowe zablokowane pod transakcje REPO są ewidencjonowane na rachunku Banku w Krajowym Depozycie Papierów Wartościowych. Papiery te stanowią zabezpieczenie przyjętej przez Bank pożyczki.
Bank zawarł z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym (EBI) z siedzibą w Luxemburgu, umowę kredytową na wsparcie finansowania sektora SME oraz MID. W związku z powyższym ustanowił zastaw na papierach wartościowych w celu zabezpieczenia spłaty tego zobowiązania.
Poza aktywami stanowiącymi zabezpieczenie zobowiązań prezentowanymi odrębnie w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, Grupa posiada jeszcze następujące zabezpieczenia zobowiązań niespełniające kryterium oddzielnej prezentacji zgodnie z MSSF 9:
31.12.2020
31.12.2019
Obligacje skarbowe zablokowane pod BFG
429 321
386 927
Kaucje będące zabezpieczeniem transakcji pochodnych (ISDA)
421 255
135 157
Kaucja na zabezpieczenie transakcji zawieranych w Alior Traderze
238
608
Razem
850 814
522 692
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
88
26 Zobowiązania wobec banków
26.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania wobec banków są wyceniane według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Jeżeli dla zobowiązania finansowego nie można ustalić harmonogramu przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, zobowiązanie to wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty.
26.2 Dane finansowe
Według struktury rodzajowej
31.12.2020
31.12.2019
Depozyty bieżące
7 864
4 333
Depozyty jednodniowe
184 592
0
Depozyty terminowe
9 751
0
Emisja własna obligacji
292 148
384 998
Kredyt otrzymany
121 196
162 295
Pozostałe zobowiązania
295 857
270 418
Repo
999
499
Zobowiązania wobec banków razem
912 407
822 543
Według terminów zapadalności (na datę bilansową)
31.12.2020
31.12.2019
≤ 1M
500 078
276 248
> 1M ≤ 3M
6 950
31 860
> 3M ≤ 1Y
20 849
77 880
> 1Y ≤ 5Y
92 382
368 532
>5Y
292 148
68 023
Zobowiązania wobec banków razem
912 407
822 543
Według struktury walutowej
31.12.2020
31.12.2019
PLN
666 436
755 468
EUR
236 219
61 172
USD
0
1
GBP
9 752
5 900
Pozostałe
0
2
Zobowiązania wobec banków razem
912 407
822 543
27 Zobowiązania wobec klientów
27.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania wobec klientów wyceniane są według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej. Jeżeli dla zobowiązania finansowego nie można ustalić harmonogramu
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
89
przyszłych przepływów pieniężnych, a więc także ustalić efektywnej stopy procentowej, zobowiązanie to wycenia się według kwoty wymaganej zapłaty.
Na dzień 31 grudnia 2020 r. i 31 grudnia 2019 r. kategoria ta, obejmowała zobowiązania z tytułu depozytów oraz wyemitowanych bankowych papierów wartościowych (BPW), a także obligacji.
27.2 Dane finansowe
Według struktury rodzajowej i segmentu klientów
31.12.2020
31.12.2019
Segment detaliczny
45 702 199
46 603 066
Depozyty bieżące
37 173 915
30 700 187
Depozyty terminowe
7 222 055
13 333 981
Emisja własna bankowych papierów wartościowych
1 085 210
2 318 064
Emisja własna obligacji
0
81 492
Pozostałe zobowiązania
221 019
169 342
Segment biznesowy
21 173 708
18 396 193
Depozyty bieżące
16 424 096
11 153 883
Depozyty terminowe
4 336 147
6 854 745
Emisja własna bankowych papierów wartościowych
2 450
17 773
Emisja własna obligacji
0
148 669
Pozostałe zobowiązania
411 015
221 123
Zobowiązania wobec klientów razem
66 875 907
64 999 259
Według terminów zapadalności (na datę bilansową)
31.12.2020
31.12.2019
Segment detaliczny
45 702 199
46 603 066
≤ 1M
39 432 502
33 078 909
> 1M ≤ 3M
2 493 427
3 467 445
> 3M ≤ 1Y
3 160 740
8 056 671
> 1Y ≤ 5Y
613 392
1 959 242
>5Y
2 138
40 799
Segment biznesowy
21 173 708
18 396 193
≤ 1M
19 858 822
15 899 085
> 1M ≤ 3M
507 290
1 176 488
> 3M ≤ 1Y
493 647
904 205
> 1Y ≤ 5Y
313 769
386 875
>5Y
180
29 540
Zobowiązania wobec klientów razem
66 875 907
64 999 259
Według struktury walutowej
31.12.2020
31.12.2019
Segment detaliczny
45 702 199
46 603 066
PLN
38 678 524
40 339 456
EUR
3 040 403
2 788 317
GBP
568 894
511 138
USD
2 819 116
2 466 086
CHF
235 123
159 918
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
90
Według struktury walutowej
31.12.2020
31.12.2019
Pozostałe
360 139
338 151
Segment biznesowy
21 173 708
18 396 193
PLN
17 762 545
15 489 500
EUR
2 500 722
2 263 053
GBP
72 045
61 152
USD
731 904
451 640
CHF
28 767
67 535
Pozostałe
77 725
63 313
Zobowiązania wobec klientów razem
66 875 907
64 999 259
W 2020 r. Bank wyemitował
188 963 tys. zł papierów wartościowych, a wykup przed terminem zapadalności wyniósł
67 426 tys. zł.
W 2019 r. Bank wyemitował
1 046 553 tys. zł papierów wartościowych, a wykup przed terminem zapadalności wyniósł
158 417 tys. zł.
28 Zobowiązania finansowe
28.1 Zasady rachunkowości
Do kategorii zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2020 r. i 31 grudnia 2019 r. Grupa zaklasyfikowała instrumenty pochodne oraz zobowiązania finansowe z tytułu krótkiej sprzedaży. Instrumenty te wyceniane są w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat.
Transakcje pochodne zawierane są w celach handlowych oraz w celu zarządzania ryzykiem rynkowym. Bank zawiera następujące rodzaje transakcji pochodnych: FX-Forward, FX-Swap, IRS, CIRS, FRA, Futures na towary, Forward na towary, terminowe transakcje papierami wartościowymi. Bank codziennie dokonuje wyceny instrumentów pochodnych, stosując model zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Bank zawiera również transakcje opcyjne, które wyceniane są na podstawie modeli wyceny opcji.
28.2 Dane finansowe
31.12.2020
31.12.2019
Krótka sprzedaż obligacji skarbowych
108 639
108 498
Transakcje stopy procentowej
184 386
191 989
SWAP
184 372
191 939
Opcje Cap Floor
14
50
Transakcje walutowe
141 929
63 389
FX swap
57 412
24 297
FX forward
12 283
8 790
CIRS
44 406
10 289
Opcje FX
27 828
20 013
Pozostałe opcje
59 711
68 289
Pozostałe instrumenty
7 215
4 691
Zobowiązania finansowe
501 880
436 856
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
91
Według terminów zapadalności
31.12.2020
31.12.2019
≤ 1W
25 283
4 863
> 1W ≤ 1M
38 846
69 659
> 1M ≤ 3M
41 033
25 108
> 3M ≤ 6M
44 017
46 410
> 6M ≤ 1Y
53 709
29 940
> 1Y ≤ 2Y
38 089
73 268
> 2Y ≤ 5Y
199 955
53 486
> 5Y ≤ 10Y
60 948
134 122
Razem
501 880
436 856
29 Rezerwy
29.1 Zasady rachunkowości
Rezerwy są to zobowiązania o niepewnym terminie zapłaty bądź niepewnej kwocie. Grupa tworzy rezerwy wtedy, gdy na jednostce ciąży obecny obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne oraz można dokonać wiarygodnego szacunku kwoty tego obowiązku. Jeśli warunki te nie są spełnione, nie tworzy się rezerwy.
Rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe
Rezerwę na odprawy emerytalne i rentowe tworzy się indywidualnie dla każdego pracownika, na podstawie wyceny aktuarialnej sporządzanej przez niezależną firmę doradztwa aktuarialnego. Podstawą do wyznaczania wartości rezerw jest przewidywana kwota odprawy emerytalnej lub rentowej, jaką Grupa zobowiązuje się wypłacić na podstawie regulaminu wynagradzania pracowników.
Zgodnie z wymogami MSR 19 stopa dyskonta finansowego do obliczania wartości rezerw została ustalona na podstawie rynkowych stóp zwrotu z obligacji skarbowych, których waluta i termin wykupu są zbieżne z walutą i szacunkowym terminem realizacji zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych.
Rezerwa na sprawy sporne
Jest to rezerwa na sprawy sporne z pracownikami, kontrahentami, klientami oraz instytucjami zewnętrznymi (np. UOKiK), tworzona ze względu na duże prawdopodobieństwo przegrania sprawy sądowej przez Grupę. Szczegóły zostały opisane w nocie 39.
Rezerwy na sprawy sporne tworzone są w wysokości oczekiwanych wypływów korzyści ekonomicznych.
Rezerwy na udzielone zobowiązania o charakterze finansowym i gwarancyjnym
Rezerwę na pozabilansowe ekspozycje kredytowe tworzy się zgodnie z MSSF 9. Szczegółowe zasady oceny ryzyka zostały opisane w nocie 21. Rezerwy pozabilansowe tworzone są z uwzględnieniem modelu EAD, gdzie rezerwa wyceniana jest w oparciu o nadwyżkę EAD nad zaangażowanie bilansowe. W procesie wyceny rezerw Grupa stosuje parametry ryzyka i zasady oszacowania tożsame z wyceną należności.
Rezerwa restrukturyzacyjna
Rezerwa restrukturyzacyjna przeznaczona jest na wypłaty odpraw ustawowych w związku z rozwiązaniem stosunku pracy w ramach zwolnienia grupowego oraz na tzw. dodatkowe odszkodowanie wynikające z
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
92
porozumienia zawartego z organizacjami związkowymi oraz rezerwę przeznaczoną na koszty związane z restrukturyzacją sieci oddziałów i opuszczeniem zlokalizowanych w zbyt bliskiej odległości placówek franczyzowych (rezerwa obejmuje koszty odszkodowań oraz wydatki związane z fizycznym opuszczeniem placówki i przywróceniem jej do stanu pierwotnego). Program restrukturyzacji został ogłoszony przez Grupę i rozpoczęto jego realizację w grudniu 2016 r. Ponadto, w związku z nabyciem przedsiębiorstwa SKOK Jaworzno, Grupa rozpoznała dodatkowe rezerwy na poczet odpraw dla pracowników oraz oczekiwanych kosztów restrukturyzacji oddziałów byłego SKOK.
Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku
W dniu 11 września 2019 r. opublikowano wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-383/18 (tzw. sprawa Lexitor). Rozstrzygając sprawę, TSUE orzekł, że artykuł 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta.
Na podstawie posiadanych interpretacji prawnych, Zarząd Banku postanowił zastosować liniową formułę rozliczania się z kredytobiorcami z kosztów kredytu, której proporcjonalność odnosi do okresu pomiędzy rzeczywistą datą spłaty kredytu, a datą spłaty określoną w umowie i nakazuje równy podział kosztu jednorazowego na poszczególne terminy płatności.
W przypadku przedpłat kredytów konsumenckich i hipotecznych dokonanych przed dniem wyroku TSUE, Grupa dokonuje oszacowania kwoty oczekiwanych wypłat zgodnie z MSR 37 i tworzy na ten cel rezerwę, która obciąża pozostałe koszty operacyjne. Kwota rezerwy została oszacowana na podstawie napływających do Banku reklamacji dyspozycji klientów w zakresie zwrotu kosztów kredytu, biorąc pod uwagę ich liczbę i tempo napływu począwszy od dnia wyroku TSUE, jak również rozkład kwoty zwrotu. Rezerwa uwzględnia spodziewany przez Grupę przyszły napływ dyspozycji klientów dotyczący zwrotu kosztów kredytów przedpłaconych przed dniem wyroku TSUE.
Łączna wysokość utworzonej rezerwy od dnia wyroku do dnia 31.12.2020 roku wynosi 376 871 tys. zł.
29.2 Dane finansowe
Rezerwy na sprawy sporne
Rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe
Rezerwy na udzielone zobowiązania o charakterze pozabilansowym
Rezerwy na restrukturyzację
Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu (rezerwa TSUE)
Rezerwy ogółem
Stan 1 stycznia 2020 r.
49 822
9 498
67 549
4 446
227 554
358 869
Utworzenie i zwiększenie
rezerw
16 684
13 038
271 429
0
133 772
434 923
Rozwiązanie rezerw
-2 214
-16 232
-167 489
-374
0
-186 309
Wykorzystanie rezerw
-16 758
-350
0
-1 200
-253 186
-271 494
Inne zmiany
0
0
571
0
0
571
Stan 31 grudnia 2020 r.
47 534
5 954
172 060
2 872
108 140
336 560
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
93
Rezerwy na sprawy sporne
Rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe
Rezerwy na udzielone zobowiązania o charakterze pozabilansowym
Rezerwy na restrukturyzację
Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu (rezerwa TSUE)
Rezerwy ogółem
Stan 1 stycznia 2019 r.
35 064
7 242
74 365
9 528
0
126 199
Z tytułu przejęcia SKOK Jaworzno
231
113
0
6 563
0
6 907
Utworzenie rezerw
22 214
17 485
121 045
0
243 099
403 843
Rozwiązanie rezerw
-7 293
-14 775
-127 831
0
0
-149 899
Wykorzystanie rezerw
-2 983
-567
0
-11 645
-15 545
-30 740
Inne zmiany
2 589
0
-30
0
0
2 559
Stan 31 grudnia 2019 r.
49 822
9 498
67 549
4 446
227 554
358 869
Podział rezerwy restrukturyzacyjnej na 31.12.2020 r. zaprezentowano poniżej:
31.12.2019
wykorzystanie
rozwiązanie
31.12.2020
Odprawy dla pracowników
739
-53
-374
312
Reorganizacja sieci placówek
3 707
-1 147
0
2 560
4 446
-1 200
-374
2 872
29.3 Istotne szacunki i osądy
Rezerwa aktuarialna
Wycena rezerw na świadczenia pracownicze dokonywana jest z zastosowaniem technik i założeń aktuarialnych. W kalkulacji rezerwy uwzględniono wszystkie odprawy emerytalne i rentowe, które mogą być w przyszłości wypłacone. Rezerwę utworzono na podstawie listy osób zawierającej wszystkie niezbędne dane o pracownikach, ze szczególnym uwzględnieniem stażu pracy, wieku oraz płci. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do końca okresu sprawozdawczego.
Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku
Oszacowanie rezerwy wymagało przyjęcia przez Grupę szeregu eksperckich założeń odnośnie do liczby spodziewanych reklamacji oraz średniej kwoty zwrotu, które wiążą się z istotną niepewnością wynikającą z trudnej do oszacowania zmienności obserwowanych trendów. Kwota rezerwy będzie podlegała aktualizacji w kolejnych okresach w zależności od kształtowania się liczby reklamacji i kwot do zwrotu.
29.4 Analiza wrażliwości istotnych szacunków i osądów
Rezerwa aktuarialna
Grupa dokonała aktualizacji szacunków na dzień 31 grudnia 2020 roku wykorzystując kalkulacje przeprowadzone przez zewnętrznego niezależnego aktuariusza. Naliczone rezerwy są równe zdyskontowanym płatnościom, które w przyszłości zostaną dokonane, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia i dotyczą okresu do dnia kończącego okres sprawozdawczy. Istotnym elementem wpływającym na wysokość rezerwy jest przyjęta stopa dyskonta finansowego, która została przyjęta przez Grupę na poziomie - w 2020 roku przyjęta stopa dyskonta finansowego wynosiła 1,30% a w roku 2019 odpowiednia 2,0%
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
94
Wpływ zwiększenia/zmniejszenia stopy dyskonta finansowego oraz podstawowych założeń aktuarialnych o 1 p.p. na zmniejszenie/zwiększenie wartości rezerwy na odprawy emerytalne i rentowe na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku przedstawiają poniższe tabele:
Stopa dyskonta finansowego
Planowane wzrosty podstaw
Szacunkowa zmiana rezerwy na 31.12.2020
scenariusz +1p.p.
scenariusz -1p.p.
scenariusz +1p.p.
scenariusz -1p.p.
Rezerwa na odprawy emerytalne oraz rentowe
5 302
6 518
6 742
5 187
Stopa dyskonta finansowego
Planowane wzrosty podstaw
Szacunkowa zmiana rezerwy na 31.12.2019
scenariusz +1p.p.
scenariusz -1p.p.
scenariusz +1p.p.
scenariusz -1p.p.
Rezerwa na odprawy emerytalne oraz rentowe
8 571
10 471
10 567
8 560
Zmiana w łącznej wartości rezerwy rok do roku wynika z wprowadzenia w pierwszej połowie 2020 roku finansowanego przez Bank ubezpieczenia na życie, co wpłynęło na spadek wartości rezerwy pośmiertnej.
Rezerwa z tytułu zwrotu kosztów kredytu - wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej („TSUE”) z dnia 11 września 2019 roku
Istotne założenia przyjęte do oszacowania przez Bank rezerwy
z tytułu zwrotów kosztów kredytu na dzień 31 grudnia 2020 r. i 31 grudnia 2019 r. obejmują:
• oczekiwany w przyszłości poziom reklamacji (sztuki),
• średnia kwota zwrotu.
2020
2019
Wpływ na wysokość rezerwy
1 000
-1 000
1 000
-1 000
Poziom reklamacji
2,3 mln
2,3 mln
3,6 mln
3,6 mln
2020
2019
Wpływ na wysokość rezerwy
+10%
-10%
+10%
-10%
Średnia kwota zwrotu
10,9 mln
10,9 mln
22,7 mln
22,7 mln
30 Pozostałe zobowiązania
30.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania finansowe ujęte w tej pozycji wycenia się w kwocie wymaganej zapłaty obejmującej ewentualne odsetki od tych zobowiązań. Zobowiązania niefinansowe, stanowią rozliczenia międzyokresowe, przychody pobrane z góry oraz rezerwy na przyszłe płatności. Rezerwy na przyszłe płatności wycenia się w uzasadnionej wiarygodnie oszacowanej wartości niezbędnej do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec okresu sprawozdawczego. Rozliczenia międzyokresowe kosztów wyceniane są w wysokości prawdopodobnych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy, wynikających w szczególności:
• ze świadczeń wykonanych na rzecz Grupy przez kontrahentów Grupy, jeśli kwotę zobowiązania można oszacować w sposób wiarygodny,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
95
• z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń, których kwotę można oszacować, mimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana.
Przychody pobrane z góry obejmują głównie prowizje rozliczane liniowo oraz inne dochody pobrane z góry, których rozliczenie do rachunku zysków i strat nastąpi w przyszłych okresach sprawozdawczych.
30.2 Dane finansowe
31.12.2020
31.12.2019
Rozrachunki międzybankowe
431 543
344 832
Zobowiązania z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych rozrachunków publicznoprawnych
33 379
40 431
Zobowiązania z tytułu rozliczenia kart płatniczych
20 021
46 565
Pozostałe rozrachunki, w tym:
214 237
141 311
rozrachunki z ubezpieczycielami
21 365
12 446
Zobowiązanie z tytułu zwrotu kosztów kredytu
78 433
94 871
Rozliczenie z emisji bankowych certyfikatów depozytowych
22 047
19 256
Zobowiązania z tytułu składki na Bankowy Fundusz Gwarancyjny
116 459
68 506
Rozliczenia międzyokresowe
154 524
151 280
Przychody pobrane z góry
57 643
60 950
Rezerwa na odstąpienia
24 363
24 168
Rezerwa na premie
27 406
32 138
Rezerwa na niewykorzystane urlopy
20 630
19 164
Zobowiązania z tytułu programu na akcjach fantomowych
91
813
Rezerwa na programy retencyjne
265
1 448
Aktualizacja programu opcji menedżerskich - część rozliczana w środkach pieniężnych
0
180
Pozostałe rezerwy pracownicze
1 447
2 249
Zobowiązania z tytułu leasingu
286 055
339 770
Pozostałe zobowiązania
81 324
41 744
Pozostałe zobowiązania
1 569 867
1 429 676
w tym zobowiązania finansowe
744 234
627 579
Zapadalność zobowiązań z tytułu leasingu, przepływy niezdyskontowane
31.12.2020
lokale
Użytkowanie wieczyste
parkingi
elewacje
środki transportu
Razem
Poniżej 1 roku
86 185
797
3 017
207
4 453
94 659
Od 1 roku do 2 lat
82 920
837
2 714
184
318
86 972
Od 2 roku do 3 lat
75 785
837
2 684
183
0
79 489
Od 3 roku do 4 lat
40 700
837
1 281
89
0
42 907
Od 4 roku do 5 lat
8 699
837
1 261
0
0
10 797
Powyżej 5 lat
2 385
837
136
0
0
3 358
Razam
296 674
4 982
11 092
663
4 771
318 182
31.12.2019
lokale
Użytkowanie wieczyste
parkingi
elewacje
środki transportu
Razem
Poniżej 1 roku
91 916
409
7 726
365
6 262
106 678
Od 1 roku do 2 lat
79 492
409
6 729
309
1 806
88 745
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
96
31.12.2019
lokale
Użytkowanie wieczyste
parkingi
elewacje
środki transportu
Razem
Od 2 roku do 3 lat
70 112
409
5 750
225
232
76 728
Od 3 roku do 4 lat
45 560
409
4 390
139
0
50 498
Od 4 roku do 5 lat
16 382
392
2 034
49
0
18 857
Powyżej 5 lat
7 908
12 195
1 385
86
0
21 574
Razem
311 370
14 223
28 014
1 173
8 300
363 080
31 Zobowiązania podporządkowane
31.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania podporządkowane wyceniane są według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.
31.2 Dane finansowe
Stan zobowiązań
Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych
Wartość nominalna w walucie (tys.)
Waluta
Okres
Oprocentowanie
31.12.2020
31.12.2019
Obligacje serii F
321 700
PLN
26.09.2014-26.09.2024
WIBOR6M +3,14
324 608
325 914
Obligacje serii G
192 950
PLN
31.03.2015-31.03.2021
WIBOR6M +3,50
194 798
195 551
Obligacje serii I i I1
183 350
PLN
04.12.2015-06.12.2021
WIBOR6M +3,35
183 857
184 073
Obligacje serii B (Meritum Bank)
67 200
PLN
29.04.2013-29.04.2021
WIBOR6M +5,80
67 884
67 975
Obligacje serii EUR001
10 000
EUR
04.02.2016-04.02.2022
LIBOR6M + 6,00
47 286
43 635
Obligacje serii P1A
150 000
PLN
27.04.2016-16.05.2022
WIBOR6M +3,25
150 663
150 955
Obligacje serii P1B
70 000
PLN
29.04.2016-16.05.2024
WIBOR6M +3,00
70 288
70 424
Obligacje serii K i K1
600 000
PLN
20.10.2017-20.10.2025
WIBOR6M +2,70
603 540
605 400
Obligacje serii P2A
150 000
PLN
14.12.2017-29.12.2025
WIBOR6M +2,70
150 038
150 058
Zobowiązania podporządkowane
1 792 962
1 793 985
Obligacje podporządkowane zostały za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego zaliczone do funduszy własnych uzupełniających Banku.
32 Kapitały
32.1 Zasady rachunkowości Na kapitał własny składa się kapitał akcyjny, kapitał zapasowy, kapitał z aktualizacji wyceny, pozostałe kapitały (w tym kapitał rezerwowy na świadczenia pracownicze rozliczane instrumentami kapitałowymi) oraz wynik roku bieżącego i lat ubiegłych.
Kapitał akcyjny
Kapitał zakładowy jednostki dominującej wykazany jest w wartości nominalnej zgodnie ze statutem oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Kapitał zapasowy
Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z zysku, na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia. Na kapitał zapasowy odnoszone są także nadwyżki osiągnięte przy emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
97
pomniejszone o koszty przeprowadzenia emisji. Kapitał zapasowy przeznaczony jest na pokrycie strat bilansowych, jakie mogą wyniknąć w związku z działalnością Banku.
Kapitał z aktualizacji wyceny
Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest w wyniku wyceny:
• instrumentów finansowych zakwalifikowanych jako wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody,
• efektywnej części zabezpieczenia dla programu rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych,
• odroczonego podatku dochodowego utworzonego w związku z powyższymi pozycjami.
Kapitał z aktualizacji wyceny nie podlega dystrybucji.
Pozostałe kapitały
Pozostały kapitał tworzony jest z odpisów z zysku. Jest przeznaczony na cele określone w statucie Banku lub w przepisach prawa.
Wynik roku bieżącego i lat ubiegłych
Wynik finansowy netto przypadający na jednostkę dominującą to wynik brutto z rachunku zysków i strat roku bieżącego skorygowany o obciążenie z tytułu podatku dochodowego i wynik przypadający na udziały niekontrolujące.
W dniu 21 maja 2020 roku Walne Zgromadzenie Alior Banku Spółki Akcyjnej podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku za rok 2019 i postanowiło podzielić zysk w łącznej kwocie 288 606 845,42 zł w następujący sposób:
• przekazanie na pokrycie niepodzielonego wyniku z lat ubiegłych (strata), kwoty 282 337 247,76
• przeznaczenie niepodlegającego podziałowi zysku na działalności Kasy Mieszkaniowej w kwocie
6 269 597,66 zł na podstawie art. 5 ust. 4 Ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (z późniejszymi zmianami), na kapitał zapasowy.
Udziały niekontrolujące
Udziały niekontrolujące stanowią tę część kapitałów w jednostce zależnej, której nie można bezpośrednio lub pośrednio przyporządkować jednostce dominującej.
Dywidendy
Dywidendy za dany rok obrotowy, które zostały zatwierdzone przez Walne Zgromadzenie, ale nie zostały wypłacone do dnia bilansowego, ujawnia się w pozycji zobowiązania z tytułu dywidendy w ramach pozostałych zobowiązań.
32.2 Dane finansowe
Kapitał własny
31.12.2020
31.12.2019*
Kapitał akcyjny
1 305 540
1 305 540
Kapitał zapasowy
5 399 627
5 393 358
Kapitał z aktualizacji wyceny
217 330
76 404
z tytułu wyceny aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
61 583
35 828
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
98
Kapitał własny
31.12.2020
31.12.2019*
z tytułu wyceny instrumentów zabezpieczających
155 747
40 576
Pozostałe kapitały rezerwowe
161 792
166 850
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
-1 620
605
Niepodzielony wynik z lat ubiegłych
-211 834
-453 669
Zysk/strata roku bieżącego
-311 233
248 280
Kapitały razem
6 559 602
6 737 368
*Dane przekształcone nota 4.2
Kapitał z aktualizacji wyceny
31.12.2020
31.12.2019
Wycena aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
61 583
35 828
obligacje skarbowe
30 713
13 394
pozostałe instrumenty dłużne
9 239
2 358
instrumenty kapitałowe
36 073
28 480
podatek odroczony
-14 442
-8 404
Wycena instrumentów zabezpieczających
155 747
40 576
IRS
192 280
50 094
podatek odroczony
-36 533
-9 518
Kapitał z aktualizacji wyceny
217 330
76 404
32.3 Akcjonariusze Alior Banku Spółki Akcyjnej
Według aktualnych informacji na dzień 31 grudnia 2020 r. akcjonariuszami posiadającymi 5 i więcej procent ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu były następujące podmioty:
Akcjonariusz
Liczba akcji
Wartość nominalna akcji (zł)
Udział akcji w kapitale zakładowym
Liczba głosów
Udział głosów w ogólnej liczbie głosów
31.12.2020
Grupa PZU SA
41 658 850
416 588 500
31,91%
41 658 850
31,91%
Aviva OFE Aviva Santander
9 467 180
94 671 800
7,25%
9 467 180
7,25%
Nationale-Nederlanden OFE
12 656 361
126 563 610
9,69%
12 656 361
9,69%
Pozostali akcjonariusze
66 771 600
667 716 000
51,15%
66 771 600
51,15%
Razem
130 553 991
1 305 539 910
100,00%
130 553 991
100,00%
Akcjonariusz
Liczba akcji
Wartość nominalna akcji (zł)
Udział akcji w kapitale zakładowym
Liczba głosów
Udział głosów w ogólnej liczbie głosów
31.12.2019
Grupa PZU SA
41 689 286
416 892 860
31,93%
41 689 286
31,93%
Aviva OFE Aviva Santander
9 467 000
94 670 000
7,25%
9 467 000
7,25%
Nationale-Nederlanden OFE
9 300 000
93 000 000
7,12%
9 300 000
7,12%
Pozostali akcjonariusze
70 097 705
700 977 050
53,70%
70 097 705
53,70%
Razem
130 553 991
1 305 539 910
100,00%
130 553 991
100,00%
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
99
32.4 Struktura kapitału akcyjnego
Liczba akcji
Liczba akcji
Wartość serii według wartości nominalnej (w złotych)
Seria
Rodzaj akcji
31.12.2020
31.12.2019
Wartość nominalna akcji
31.12.2020
31.12.2019
Seria A
Zwykłe
50 000 000
50 000 000
10
500 000 000
500 000 000
Seria B
Zwykłe
1 250 000
1 250 000
10
12 500 000
12 500 000
Seria C
Zwykłe
12 332 965
12 332 965
10
123 329 650
123 329 650
Seria D
Zwykłe
863 827
863 827
10
8 638 270
8 638 270
Seria E
Zwykłe
524 404
524 404
10
5 244 040
5 244 040
Seria F
Zwykłe
318 701
318 701
10
3 187 010
3 187 010
Seria G
Zwykłe
6 358 296
6 358 296
10
63 582 960
63 582 960
Seria H
Zwykłe
2 355 498
2 355 498
10
23 554 980
23 554 980
Seria I
Zwykłe
56 550 249
56 550 249
10
565 502 490
565 502 490
Seria J
Zwykłe
51
51
10
510
510
Razem
130 553 991
130 553 991
1 305 539 910
1 305 539 910
Pozostałe informacje dodatkowe
33
Pozycje pozabilansowe
33.1 Zasady rachunkowości
W pozycji tej Grupa prezentuje zobowiązania dotyczące finansowania oraz o charakterze gwarancyjnym.
W pozycji zobowiązań o charakterze finansowym Grupa posiada zobowiązania do udzielenia kredytów. Na zobowiązania te składają się zatwierdzone kredyty, limity na kartach kredytowych oraz limity zadłużenia w rachunku bieżącym.
W pozycji o charakterze gwarancyjnym prezentowane są gwarancje i akredytywy, które stanowią zabezpieczenie wywiązania się klientów Grupy ze swoich zobowiązań wobec podmiotów trzecich.
Z tytułu udzielonych zobowiązań Grupa pobiera prowizje, które są rozliczane zgodnie z charakterystyką danego instrumentu.
Wartości gwarancji pokazane w tabeli odzwierciedlają maksymalną możliwą do poniesienia stratę, jaka zostałaby ujawniona w dniu bilansowym, gdyby wszyscy klienci nie wywiązali się ze swoich zobowiązań.
33.2 Dane finansowe
Pozabilansowe zobowiązania warunkowe udzielone klientom
31.12.2020
31.12.2019
Pozabilansowe zobowiązania udzielone
9 321 791
8 626 829
Dotyczące finansowania
8 528 951
7 784 830
Gwarancyjne
792 840
841 999
Gwarancje dobrego wykonania
490 443
446 410
Gwarancje finansowe
302 397
395 589
Według terminów zapadalności - finansowe
31.12.2020
31.12.2019
≤ 1W
3 509 888
3 072 510
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
100
Według terminów zapadalności - finansowe
31.12.2020
31.12.2019
> 1W ≤ 1M
17 654
68 257
> 1M ≤ 3M
94 117
172 979
> 3M ≤ 6M
183 091
187 854
> 6M ≤ 1Y
684 698
777 985
> 1Y ≤ 2Y
1 365 989
1 711 416
> 2Y ≤ 5Y
1 041 096
596 359
> 5Y ≤ 10Y
589 736
590 315
> 10Y ≤ 20Y
580 718
368 033
> 20Y
461 964
239 122
Zobowiązania pozabilansowe udzielone, dotyczące finansowania
8 528 951
7 784 830
Według terminów zapadalności - gwarancyjne
31.12.2020
31.12.2019
≤ 1W
1 805
1 574
> 1W ≤ 1M
12 088
41 634
> 1M ≤ 3M
95 107
63 363
> 3M ≤ 6M
49 734
77 999
> 6M ≤ 1Y
190 796
133 099
> 1Y ≤ 2Y
168 961
167 266
> 2Y ≤ 5Y
150 455
231 267
> 5Y ≤ 10Y
123 440
119 638
> 10Y ≤ 20Y
454
6 159
Zobowiązania pozabilansowe udzielone, gwarancyjne
792 840
841 999
34 Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych
34.1 Zasady rachunkowości
Grupa sporządza sprawozdanie dotyczące przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej metodą pośrednią, w której wynik netto z danego okresu sprawozdawczego koryguje się o skutki transakcji mających charakter bezgotówkowy, o czynne i bierne rozliczenia międzyokresowe dotyczące przyszłych lub przeszłych wpływów lub płatności środków pieniężnych dotyczących działalności operacyjnej.
34.2 Dane finansowe
Działalność operacyjna
Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej Grupy obejmują, przede wszystkim, działalność kredytową, depozytową, transakcje wymiany walut oraz zakup i sprzedaż papierów wartościowych.
Zmiana stanu kredytów i innych należności
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019*
Zmiana stanu należności od klientów - bilans
-370 900
-1 619 676
Zmiana stanu należności od banków - bilans
-295 486
-40 046
Zmiana stanu kredytów i innych należności
-666 386
-1 659 722
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
101
*Dane przekształcone – nota 4.2
Zmiana stanu innych zobowiązań
01.01.2020 – 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019
Zmiana stanu innych zobowiązań - bilans
140 191
262 565
Zmiana kapitału z aktualizacji wyceny - bilans
140 926
24 240
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań wycenianych wg zamortyzowanego kosztu – bilans
226 409
-176 282
Rezerwa na wydatki związane z nabyciem środków trwałych
34 026
-37 927
Rezerwa na wydatki związane z nabyciem wartości niematerialnych
-30 230
-159
Wpływ zastosowania MSSF 16
0
-385 364
Inne dochody całkowite
36 114
8 625
Zmiana stanu innych zobowiązań
547 436
-304 302
Zmiana stanu innych aktywów
01.01.2020 – 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019
Zmiana stanu pozostałych aktywów - bilans
-96 233
191 588
Zmiana stanu innych aktywów
-96 233
191 588
Działalność inwestycyjna
Działalność inwestycyjna Grupy obejmuje zakup i sprzedaż środków trwałych oraz wartości niematerialnych.
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych
01.01.2020 – 31.12.2020
01.01.2019 – 31.12.2019
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych
-93 370
-73 059
Nabycie wartości niematerialnych
-53 936
-78 294
Wydatki z tytułu działalności inwestycyjnej
-147 306
-151 353
Działalność finansowa
Do przepływów działalności finansowej Grupa zalicza wpływy i wydatki związane zarówno z pozyskaniem, jak i spłatą własnych i obcych źródeł finansowania, w tym wpływy i wydatki powodujące zwiększenie lub zmniejszenie kapitału (funduszu) własnego, a także wpływy z emisji długo- i krótkoterminowych dłużnych instrumentów finansowych.
31.12.2019
Przepływy środków pieniężnych
Zmiany niepieniężne
31.12.2020
Wpływ
Wypływ
Odsetki naliczone
Różnice kursowe
Zobowiązania podporządkowane
1 793 985
0
-79 566
74 994
3 549
1 792 962
35 Hierarchia wartości godziwej
35.1 Zasady rachunkowości oraz szacunki i osądy
Wartość godziwa to cena, którą otrzymano by za sprzedaż składnika aktywów lub zapłacono za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. cena wyjścia) bez
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
102
względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny.
W zależności od kategorii klasyfikacji aktywów i zobowiązań finansowych do danego poziomu hierarchii, stosuje się przy tym różnorodne metody ustalania ich wartości godziwej.
Poziom 1: Na podstawie cen kwotowanych na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku
Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest bezpośrednio w oparciu o ceny notowane (nieskorygowane) z aktywnych rynków dla identycznych aktywów lub zobowiązań. Do tej kategorii Grupa klasyfikuje instrumenty finansowe i kapitałowe wyceniane do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, dla których istnieje aktywny rynek i dla których wartość godziwa ustalana jest w oparciu o wartość rynkową, będącą ceną kupna:
• dłużne skarbowe papiery wartościowe wyceniane do fixingu z platformy Bondspot lub serwisów informacyjnych Bloomberg oraz Reuters,
• dłużne i kapitałowe papiery wartościowe będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym, w tym w portfelu Biura Maklerskiego,
• instrumenty pochodne będące przedmiotem obrotu na rynku regulowanym.
Poziom 2: Na podstawie technik wyceny opartych na założeniach wykorzystujących informacje pochodzące z głównego (lub najkorzystniejszego) rynku
Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadkach, których wszystkie znaczące dane wejściowe są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (jako ceny) lub pośrednio (bazujące na cenach). Do tej kategorii Grupa klasyfikuje instrumenty finansowe dla których brak jest aktywnego rynku:
Metoda (techniki) wyceny
Istotne obserwowalne dane wejściowe
POCHODNE INSTRUMENTY FINANSOWE – CIRS, IRS, FRA, TRANSAKCJE FX, FORWARD, FX SWAP
Model zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych w oparciu o krzywe rentowności.
Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki rynkowe, dane rynkowe rynku pieniężnego, rynku transakcji FRA, IRS, OIS basis swap. Do wyceny instrumentów walutowych wykorzystuje się kursy fixingowe NBP oraz rynkowe stawki punktów swapowych.
OPCJE WALUTOWE, OPCJE NA STOPĘ PROCENTOWĄ,
Wycena opcji walutowych i opcji na stopę procentową odbywa się według określonych modeli wyceny charakterystycznych dla danego typu opcji.
Dla instrumentów opcyjnych dodatkowo pobierane są rynkowe kwotowania zmienności par walutowych i stóp procentowych.
BONY PIENIĘŻNE NBP
Metoda krzywej rentowności.
Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o dane rynku pieniężnego.
COMMODITY FORWARD/SWAP
Wycena instrumentów towarowych odbywa się w oparciu o przyszłe przepływy obliczone na podstawie krzywych terminowych charakterystycznych dla danego towaru.
Krzywe terminowe zbudowane w oparciu o kwotowania kontraktów commodity futures.
Poziom 3: Dla których przynajmniej jeden z czynników wpływających na cenę nie jest obserwowany na rynku
Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku których dane wejściowe nie są oparte na możliwych do zaobserwowania danych rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne).
Do instrumentów z tego poziomu należą opcje wbudowane w certyfikaty depozytowe wyemitowane przez Grupę oraz opcje zawarte na rynku międzybankowym w celu zabezpieczenia pozycji z tytułu opcji wbudowanych. Wartość godziwa wyznaczona jest na podstawie cen rynkowych tych opcji lub modelu
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
103
wewnętrznego z uwzględnieniem zarówno parametrów obserwowalnych (np. cena instrumentu bazowego, kwotowania z rynku wtórnego opcji) jak i nieobserwowalnych (np. zmienności, korelacje między instrumentami bazowymi w opcjach opartych na koszyku walorów). Parametry modelu są wyznaczone na podstawie analizy statystycznej. Na koniec okresu sprawozdawczego pozycja w wyżej wymienionych instrumentach była domknięta na zasadzie back-to-back co oznacza, że zmiana wycen opcji wbudowanych w produkty strukturyzowane jest równoważona przez zmiany wycen opcji zawieranych na rynku międzybankowym. W tej grupie wykazano również pozycję Grupy w dłużnych komercyjnych papierach wartościowych, w przypadku których oprócz parametrów pochodzących z kwotowań rynkowych na wartość godziwą ma wpływ nieobserwowalna wysokość spreadu kredytowego. Spread ustalany jest na podstawie ceny rynku pierwotnego lub z momentu zawarcia transakcji. Podlega on okresowej aktualizacji w okresach wystąpienia wiarygodnych kwotowań rynkowych bądź pozyskania cen z transakcji o porównywalnym wolumenie. Wysokość spreadu ulega również zmianie na podstawie informacji o zmianie standingu finansowego emitenta papieru. Na koniec 2020 r. wrażliwość zmiany wyceny tych aktywów w przypadku wzrostu spreadu kredytowego o 1 punkt bazowy wynosiła 24,26 tys. zł.
Metoda (techniki) wyceny
Istotne obserwowalne dane wejściowe
OBLIGACJE KORPORACYJNE
Model krzywej rentowności oraz marży ryzyka
Krzywe rentowności zbudowane w oparciu o stawki z rynku obligacji.
OPCJE EGZOTYCZNE
Ceny egzotycznych opcji wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane są z rynku lub wyceniane z modelu wewnętrznego z uwzględnieniem zarówno parametrów obserwowalnych (np. cena instrumentu bazowego, kwotowania z rynku wtórego opcji) jaki i nieobserwowalnych (np. zmienności, korelacje między instrumentami bazowymi)
Ceny egzotycznych opcji wbudowanych w produkty strukturyzowane pozyskiwane są z rynku.
AKCJE
VISA INC SERII C
UPRZYWILEJOWANE
Obecną wartość rynkową notowanych akcji zwykłych Visa Inc. z uwzględnieniem współczynnika konwersji i dyskonta biorącego pod uwagę zmian cen akcji Visa Inc.
Wartość rynkowa notowanych
akcji zwykłych Visa Inc.
AKCJE
VISA INC SERII A
UPRZYWILEJOWANE
Obecną wartość rynkową notowanych akcji zwykłych Visa Inc. z uwzględnieniem haircutu biorącego pod uwagę zmiany cen akcji Visa Inc.
Wartość rynkowa notowanych akcji zwykłych Visa Inc.
Udziały w PSP sp. z o.o.
Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość prognozowanych wyników spółki.
Stopa wolna od ryzyka.
Udziały w RUCH SA
Oszacowanie wartości godziwej w oparciu o obecną wartość prognozowanych wyników spółki.
Stopa wolna od ryzyka.
Przeniesienia instrumentów pomiędzy poziomami wyceny następują wg stanu na koniec okresu sprawozdawczego. Przesłankami przeniesienia są warunki opisane w międzynarodowych standardach sprawozdawczości finansowej, tj. m.in. dostępność kwotowań instrumentu z aktywnego rynku, dostępność kwotowań czynników wyceny bądź występowanie wpływu czynników nieobserwowalnych na wartość godziwą.
35.2 Dane finansowe
Poniżej zaprezentowano wartości bilansowe aktywów i zobowiązań finansowych w rozbiciu na poszczególne kategorie (poziomy) wyceny.
W porównaniu do poprzedniego okresu sprawozdawczego nie uległy zmianie zasady klasyfikacji i wyceny dla poszczególnych poziomów hierarchii wartości godziwej.
31.12.2020
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa finansowe
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
104
31.12.2020
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
123 710
322 539
148 677
594 926
SWAP
0
171 705
0
171 705
Opcje Cap Floor
0
14
0
14
FX swap
0
22 702
0
22 702
FX forward
0
82 590
0
82 590
CIRS
0
12 720
0
12 720
Opcje FX
0
30 123
0
30 123
Pozostałe opcje
0
0
59 711
59 711
Pozostałe instrumenty
230
2 685
0
2 915
Pochodne instrumenty finansowe
230
322 539
59 711
382 480
Obligacje skarbowe
123 480
0
0
123 480
Obligacje pozostałe
0
0
15 249
15 249
Instrumenty kapitałowe
0
0
73 717
73 717
Papiery wartościowe
123 480
0
88 966
212 446
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
5 652 556
1 199 973
131 375
6 983 904
Bony pieniężne
0
1 199 973
0
1 199 973
Obligacje skarbowe
5 545 235
0
0
5 545 235
Obligacje pozostałe
107 321
0
55 992
163 313
Instrumenty kapitałowe
0
0
75 383
75 383
Pochodne instrumenty zabezpieczające
0
334 977
0
334 977
Transakcje stopy procentowej-SWAP
0
334 977
0
334 977
31.12.2019
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
97 715
301 634
144 576
543 925
SWAP
0
213 550
0
213 550
Opcje Cap Floor
0
51
0
51
FX swap
0
33 281
0
33 281
FX forward
0
16 522
0
16 522
CIRS
0
13 244
0
13 244
Opcje FX
0
21 413
0
21 413
Pozostałe opcje
0
0
68 289
68 289
Pozostałe instrumenty
3 414
3 573
0
6 987
Pochodne instrumenty finansowe
3 414
301 634
68 289
373 337
Obligacje skarbowe
94 074
0
0
94 074
Obligacje pozostałe
60
0
17 652
17 712
Instrumenty kapitałowe
167
0
58 635
58 802
Papiery wartościowe
94 301
0
76 287
170 588
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
8 569 153
1 749 781
119 761
10 438 695
Bony pieniężne
0
1 749 781
0
1 749 781
Obligacje skarbowe
8 548 971
0
0
8 548 971
Obligacje pozostałe
20 182
0
68 543
88 725
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
105
31.12.2019
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Instrumenty kapitałowe
0
0
51 218
51 218
Pochodne instrumenty zabezpieczające
0
134 832
0
134 832
Transakcje stopy procentowej-SWAP
0
134 832
0
134 832
Grupa Alior Bank wyznaczyła inwestycje w instrumenty kapitałowe jako wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Inwestycje kapitałowe, w stosunku, do których Bank wybrał opcję wyceny w wartości godziwej przez inne dochody całkowite zostały nabyte z celem długoterminowego i strategicznego utrzymywania ich w portfelu inwestycyjnym bez intencji realizacji zysku na sprzedaży w krótkim lub średnim horyzoncie czasowym.
Emitent
Poziom wartości godziwej
Wartość godziwa na
31.12.2020
Wartość godziwa na
31.12.2019
PSP Sp.z o.o.
III
58 557
50 089
SWIFT
III
1 202
1 109
Pozostałe udziały w spółdzielniach
III
20
20
RUCH SA
III
11 115
0
Razem
70 894
51 218
31.12.2020
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
108 651
333 518
59 711
501 880
Obligacje
108 639
0
0
108 639
SWAP
0
184 372
0
184 372
Opcje Cap Floor
0
14
0
14
FX swap
0
57 412
0
57 412
FX forward
0
12 283
0
12 283
CIRS
0
44 406
0
44 406
Opcje FX
0
27 828
0
27 828
Pozostałe opcje
0
0
59 711
59 711
Pozostałe instrumenty
12
7 203
0
7 215
Pochodne instrumenty zabezpieczające
0
86 162
0
86 162
Transakcje stopy procentowej-SWAP
0
86 162
0
86 162
31.12.2019
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
112 278
256 289
68 289
436 856
Obligacje
108 498
0
0
108 498
SWAP
0
191 939
0
191 939
Opcje Cap Floor
0
50
0
50
FX swap
0
24 297
0
24 297
FX forward
0
8 790
0
8 790
CIRS
0
10 289
0
10 289
Opcje FX
0
20 013
0
20 013
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
106
31.12.2019
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Pozostałe opcje
0
0
68 289
68 289
Pozostałe instrumenty
3 780
911
0
4 691
Pochodne instrumenty zabezpieczające
0
40 676
0
40 676
Transakcje stopy procentowej-IRS
0
40 676
0
40 676
Uzgodnienie zmian na poziomie 3 hierarchii wartości godziwej
Aktywa
Zobowiązania
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań finansowych
31.12.2020
31.12.2019
31.12.2020
31.12.2019
Bilans otwarcia
264 337
175 676
68 289
36 028
Nabycia
50 804
27 477
5 987
21 176
Zmiany netto ujęte w innych całkowitych dochodach
2 772
32 334
0
0
Zmiany netto ujęte w rachunku zysków u strat
2 722
63 419
19 132
36 053
Różnice kursowe
25
-556
0
0
Rozliczenia/wykupy
-40 608
-34 013
-33 697
-24 968
Razem
280 052
264 337
59 711
68 289
Na koniec 2020 r. wpływ spreadu kredytowego na wycenę instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez inne dochody całkowite (FVOCI) wynosił ok. 5,44 mln zł, natomiast dla instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat ok. 1,27 mln zł.
W 2020 roku Grupa nie dokonywała reklasyfikacji instrumentów finansowych do poziomu 3 hierarchii wartości godziwej.
Wycena według wartości godziwej na potrzeby ujawnień.
Poniżej zaprezentowano wartości bilansową i godziwą aktywów i zobowiązań, które nie są prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości godziwej.
Wartość godziwa
31.12.2020
Wartość bilansowa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
2 459 901
1 575 143
884 758
0
2 459 901
Należności od banków
508 371
0
508 371
0
508 371
Należności od klientów
56 215 422
0
0
53 951 333
53 951 333
Segment detaliczny
33 893 617
0
0
32 261 809
32 261 809
Kredyty konsumpcyjne
16 827 834
0
0
16 021 777
16 021 777
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
13 214 132
0
0
12 400 139
12 400 139
Kredyty consumer finance
3 851 651
0
0
3 839 893
3 839 893
Segment biznesowy
22 321 805
0
0
21 689 524
21 689 524
Kredyty operacyjne
9 718 718
0
0
9 500 493
9 500 493
Kredyty inwestycyjne
6 574 706
0
0
6 463 405
6 463 405
Pozostałe
6 028 381
0
0
5 725 626
5 725 626
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
446 455
450 625
0
0
450 625
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
8 165 842
8 219 082
0
0
8 219 082
Pozostałe aktywa finansowe
539 396
0
0
539 396
539 396
Zobowiązania
Zobowiązania wobec banków
912 407
0
912 407
0
912 407
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
107
Wartość godziwa
31.12.2020
Wartość bilansowa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Depozyty bieżące
7 864
0
7 864
0
7 864
Depozyty jednodniowe
184 592
0
184 592
0
184 592
Depozyty terminowe
9 751
0
9 751
0
9 751
Emisja własna obligacji
292 148
0
292 148
0
292 148
Kredyt otrzymany
121 196
0
121 196
0
121 196
Pozostałe zobowiązania
295 857
0
295 857
0
295 857
Repo
999
0
999
0
999
Zobowiązania wobec klientów
66 875 907
0
0
66 918 629
66 918 629
Depozyty bieżące
53 598 011
0
0
53 598 011
53 598 011
Depozyty terminowe
11 558 202
0
0
11 558 202
11 558 202
Emisja własna obligacji
1 087 660
0
0
1 130 382
1 130 382
Pozostałe zobowiązania
632 034
0
0
632 034
632 034
Pozostałe zobowiązania finansowe
744 234
0
0
744 234
744 234
Zobowiązania podporządkowane
1 792 962
0
0
1 792 962
1 792 962
Wartość godziwa
31.12.2019*
Wartość bilansowa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
1 379 127
997 969
381 158
0
1 379 127
Należności od banków
212 885
0
212 885
0
212 885
Należności od klientów
55 844 522
0
0
54 022 598
54 022 598
Segment detaliczny
31 842 555
0
0
30 530 648
30 530 648
Kredyty konsumpcyjne
17 819 615
0
0
17 210 745
17 210 745
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
11 244 540
0
0
10 568 044
10 568 044
Kredyty consumer finance
2 778 400
0
0
2 751 859
2 751 859
Segment biznesowy
24 001 967
0
0
23 491 950
23 491 950
Kredyty operacyjne
11 023 892
0
0
10 986 884
10 986 884
Kredyty inwestycyjne
7 189 882
0
0
7 037 957
7 037 957
Pozostałe
5 788 193
0
0
5 467 109
5 467 109
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
335 489
338 980
0
0
338 980
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
4 816 054
4 863 579
0
0
4 863 579
Pozostałe aktywa finansowe
466 768
0
0
466 768
466 768
Zobowiązania
Zobowiązania wobec banków
822 543
0
822 543
0
822 543
Depozyty bieżące
4 333
0
4 333
0
4 333
Emisja własna obligacji
384 998
0
384 998
0
384 998
Kredyt otrzymany
162 295
0
162 295
0
162 295
Pozostałe zobowiązania
270 418
0
270 418
0
270 418
Repo
499
0
499
0
499
Zobowiązania wobec klientów
64 999 259
0
0
65 100 237
65 100 237
Depozyty bieżące
41 854 070
0
0
41 854 070
41 854 070
Depozyty terminowe
20 188 726
0
0
20 188 726
20 188 726
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
108
Wartość godziwa
31.12.2019*
Wartość bilansowa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Emisja własna bankowych papierów wartościowych
2 335 837
0
0
2 436 815
2 436 815
Emisja własna obligacji
230 161
0
0
230 161
230 161
Pozostałe zobowiązania
390 465
0
0
390 465
390 465
Pozostałe zobowiązania finansowe
627 579
0
0
627 579
627 579
Zobowiązania podporządkowane
1 793 985
0
0
1 793 985
1 793 985
*Dane przekształcone – nota 4.2
Dla wielu instrumentów finansowych wartości rynkowe są niedostępne, stąd wartości godziwe są oszacowane przy zastosowaniu szeregu technik wyceny. Do wyceny wartości godziwej instrumentów finansowych zastosowano model oparty na oszacowaniach wartości bieżącej przyszłych przepływów pieniężnych poprzez zdyskontowanie przepływów pieniężnych przy zastosowaniu odpowiednich stóp dyskontowych.
Wszystkie wyliczenia modelowe zawierają pewne uproszczenia i są wrażliwe na przyjmowane założenia. Poniżej przedstawiono podsumowanie głównych metod i założeń wykorzystywanych podczas szacowania wartości godziwej instrumentów finansowych niewycenianych do wartości godziwej.
Należności od klientów :
W stosowanej metodzie wyliczania wartości godziwej należności od klientów (z pominięciem kredytów w rachunku bieżącym) Grupa porównuje marże osiągane na nowo udzielonych kredytach (w miesiącu poprzedzającym datę sprawozdawczą) z marżami na całym portfelu kredytowym. Jeśli marże na nowo przyznawanych kredytach są wyższe niż marże na dotychczasowym portfelu, wartość godziwa kredytu jest niższa od jego wartości bilansowej.
Należności od klientów zostały zaklasyfikowane w całości do poziomu 3 hierarchii wartości godziwej ze względu na fakt zastosowania modelu wyceny z istotnymi nieobserwowanymi danymi wejściowymi, czyli bieżącymi marżami osiąganymi na nowo udzielanych kredytach.
Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu :
Grupa przyjąła, że wartość godziwa depozytów klientowskich i bankowych oraz innych zobowiązań finansowych o zapadalności do 1 roku jest w przybliżeniu równa ich wartości bilansowej. Depozyty są przyjmowane w ramach bieżącej działalności banku na bazie dziennej, zatem ich warunki są zbliżone do aktualnych warunków rynkowych identycznych transakcji. Czas do zapadalności tych pozycji jest krótki, stąd nie ma istotnej różnicy między wartością bilansową a wartością godziwą.
Na potrzeby ujawnień Grupa wyznacza wartość godziwą zobowiązań finansowych o zapadalności rezydualnej (lub przeszacowaniu stopy zmiennej) powyżej 1 roku. Do tej grupy pasywów należą emisje własne oraz pożyczki podporządkowane. Wyznaczając wartość godziwą tej grupy zobowiązań Grupa wyznacza wartość bieżącą oczekiwanych płatności w oparciu o bieżące krzywe procentowe oraz pierwotny spread emisji.
Emisje własne oraz pożyczki podporządkowane zostały zaklasyfikowane w całości do poziomu 3 hierarchii wartości godziwej ze względu na fakt zastosowania modelu wyceny z istotnymi nieobserwowanymi danymi wejściowymi, w tym pierwotnego spreadu emisji ponad krzywą rynkową. W odniesieniu do emisji i pożyczek podporządkowanych o zapadalności rezydualnej (lub przeszacowaniu stopy) poniżej 1 roku wartość bilansowa w sposób odpowiedni odzwierciedlała wartość godziwą instrumentu.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
109
Dla pozostałych instrumentów finansowych Grupa przyjmuje, że wartość bilansowa jest w przybliżeniu równa wartości godziwej. Dotyczy to następujących pozycji: środki pieniężne i ich ekwiwalenty, aktywa przeznaczone do sprzedaży, pozostałe aktywa finansowe oraz pozostałe zobowiązania finansowe.
36 Transakcje z jednostkami powiązanymi
Jednostką dominującą wobec Banku jest Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA. Jednostkami powiązanymi z Bankiem są PZU SA oraz jednostki z nią powiązane oraz jednostki powiązane z członkami Zarządu oraz Rady Nadzorczej Banku. Poprzez PZU SA, Bank jest pośrednio kontrolowany przez Skarb Państwa.
W zamieszczonych poniżej tabelach przedstawiono rodzaj i wartość transakcji z podmiotami powiązanymi. Transakcje między Bankiem a jego jednostkami zależnymi będącymi stronami powiązanymi Banku zostały wyeliminowane w trakcie konsolidacji i nie wykazano ich w niniejszej nocie.
Charakter transakcji z podmiotami powiązanymi
Poniżej zaprezentowano pozycje w sprawozdnaiu z sytuacji finansowej, w których ujęte są salda transakcji Banku z osobami zarządzającymi i sprawującymi nadzór. Transakcje te zawierane są zgodnie z regulaminami produktów bankowych, przy zastosowaniu standardowych stawek oferowanych klientom Banku.
Jednostka dominująca
31.12.2020
31.12.2019
Pozostałe aktywa
3 955
3 078
Aktywa razem
3 955
3 078
Zobowiązania wobec klientów
39
52
Rezerwy
288
79
Zobowiązania razem
327
131
Spółki zależne jednostki dominującej
31.12.2020
31.12.2019
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
45 788
23 072
Należności od klientów
61 894
0
Pozostałe aktywa
430
84
Aktywa razem
108 112
23 156
Zobowiązania finansowe
0
707
Zobowiązania wobec klientów
368 980
362 084
Rezerwy
40
53
Pozostałe zobowiązania
3 384
161
Zobowiązania razem
372 404
363 005
Jednostka dominująca
31.12.2020
31.12.2019
Pozabilansowe zobowiązania udzielone klientom
0
0
gwarancyjne
0
0
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
110
Spólki zależne jednostki dominującej
31.12.2020
31.12.2019
Pozabilansowe zobowiązania udzielone klientom
25 496
0
gwarancyjne
25 496
0
Jednostki współzależne przez osoby powiązane z Grupą
31.12.2020
31.12.2019
Należności od klientów
3
3
Aktywa razem
3
3
Zobowiązania wobec klientów
33 316
9 981
Pozostałe zobowiązania
636
0
Zobowiązania razem
33 952
9 981
Jednostki współzależne przez osoby powiązane z Grupą
31.12.2020
31.12.2019
Pozabilansowe zobowiązania udzielone klientom
41 839
0
Dotyczące finansowania
2 267
0
gwarancyjne
39 572
0
Jednostka dominująca
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Przychody z tytułu odsetek
734
281
Przychody z tytułu prowizji i opłat
37 108
10
Koszty z tytułu prowizji i opłat
-3 821
-1 654
Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych
81
-1 002
Koszty działania Grupy
-3 362
-2 960
Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane
79
-75
Razem
30 819
-5 400
Spólki zależne jednostki dominującej
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Przychody z tytułu odsetek
28 574
55 240
Koszty z tytułu odsetek
-10 209
-9 609
Przychody z tytułu opłat i prowizji
16 383
37 226
Koszty z tytułu prowizji i opłat
-4
-9
Wynik na instrumentach wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat i wynik z wymiany
-63
-975
Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych
1 014
10
Koszty działania Grupy
-4 761
0
Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane
-91
-50
Razem
30 843
81 833
Jednostki współzależne przez osoby powiązane z Grupą
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Przychody z tytułu odsetek
411
0
Koszty z tytułu odsetek
-14
-73
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
111
Jednostki współzależne przez osoby powiązane z Grupą
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Przychody z tytułu opłat i prowizji
1 187
13
Wynik z tytułu odpisów na straty oczekiwane
28 901
1
Razem
30 485
-59
Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi
Komisja Nadzoru Finansowego w komunikacie z dnia 6 grudnia 2016 r. pkt. 5 jednogłośnie uznała Skarb Państwa Rzeczypospolitej Polskiej za podmiot dominujący wobec Alior Banku SA w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 8 lit. b i pkt 14 ustawy Prawo bankowe stwierdzając, że ma możliwość wywierania znaczącego wpływu na Alior Bank SA za pośrednictwem Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń SA.
Poniżej zaprezentowano istotne transakcje ze Skarbem Państwa i jego podmiotami powiązanymi zgodnie z wyjątkiem zawartym w MSR 24.25.
Skarb Państwa i jednostki powiązane
31.12.2020
31.12.2019
Inwestycyjne aktywa finansowe
14 459 524
13 900 920
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
5 796 987
8 638 195
wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
138 725
111 726
wyceniane według zamortyzowanego kosztu
8 523 812
5 150 999
Należności od banków
44
427
Należności od klientów
97 989
100 871
Aktywa razem
14 557 557
14 002 218
Zobowiązania finansowe
108 639
108 496
Zobowiązania wobec banków
38 004
89 220
Zobowiązania wobec klientów
552 749
737 275
Zobowiązania razem
699 392
934 991
Transakcje ze Skarbem Państwa i jednostkami powiązanymi
01.01.2020 - 31.12.2020
01.01.2019 - 31.12.2019
Przychody z tytułu odsetek
193 665
257 453
Koszty z tytułu odsetek
-4 367
-21 660
Koszty zapłaconych podatków
-349 615
-556 120
Razem
-160 317
-320 327
Wszystkie transakcje ze Skarbem Państwa i jego podmiotami powiązanymi zawierane są na zasadach rynkowych.
37 Świadczenia dla kluczowego personelu Grupy Banku
37.1 Zasady rachunkowości
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze to świadczenia pracownicze, które podlegają w całości rozliczeniu przed upływem 12 miesięcy od końca rocznego okresu sprawozdawczego, w którym pracownicy wykonywali związaną z nimi pracę. Jako krótkoterminowe świadczenie pracownicze obok wynagrodzenia
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
112
zasadniczego ujęta została nieodroczona część składnika zmiennego wynagrodzenia w formie gotówkowej oraz nieodroczona spieniężona część wynagrodzenia zmiennego przyznana w akcjach fantomowych.
Jako długoterminowe świadczenia pracownicze Bank ujmuje odroczoną na kolejne okresy część wynagrodzenia zmiennego.
Polityka wynagrodzeń w zakresie osób mających wpływ na profil ryzyka
W Banku obowiązuje Polityka Wynagrodzeń, obejmująca swoimi postanowieniami wszystkich pracowników. Polityka Wynagrodzeń jest opiniowana przez Komitet ds. Nominacji i Wynagrodzeń oraz uchwalana przez Zarząd i zatwierdzana przez Radę Nadzorczą. W zakresie dotyczącym osób zajmujących stanowiska kierownicze, mających wpływ na profil ryzyka (MRT) zidentyfikowanych na podstawie kryteriów zdefiniowanych w Rozporządzeniu Delegowanym Komisji (UE) nr 604/2014 z dnia 4 marca 2014 r., zasady Polityki ustalono m. in. w oparciu o postanowienia rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej, polityki wynagrodzeń oraz szczegółowego sposobu szacowania kapitału wewnętrznego w bankach.
Główne złożenia Polityki w stosunku do MRT:
• wynagrodzenie składające się z wynagrodzenia stałego i wynagrodzenia zmiennego,
• nieprzyznawanie MRT nieokreślonych z góry świadczeń emerytalnych,
• zobowiązanie MRT do niekorzystania z indywidualnych strategii hedgingowych lub ubezpieczeń dotyczących wynagrodzenia i odpowiedzialności w celu podważania skutków uwzględniania ryzyka w mającym do nich zastosowanie systemie wynagradzania,
• maksymalny stosunek wynagrodzenia zmiennego MRT do wynagrodzenia stałego: 100%,
• co najmniej 50% wynagrodzenia zmiennego MRT jest zachętą do szczególnej dbałości o długoterminowe dobro Banku i składające się w z instrumentów finansowych powiązanych z akcjami Banku; pozostała część wynagrodzenia zmiennego wypłacana jest w formie pieniężnej jako Pieniężne Wynagrodzenie Zmienne,
• co najmniej 40% wynagrodzenia zmiennego MRT, a w przypadku, gdy wynagrodzenie zmienne MRT opiewa na szczególnie wysoką kwotę, co najmniej 60% wynagrodzenia zmiennego - jest odroczonym wynagrodzeniem,
• wynagrodzenie zmienne Zarządu dostosowane do przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami.
37.2 Dane finansowe
Wszystkie transakcje z osobami nadzorującymi i zarządzającymi odbywają się zgodnie z regulaminami korzystania z produktów bankowych, przy zastosowaniu stawek rynkowych.
31.12.2020
Osoby nadzorujące, zarządzające
Rada Nadzorcza
Zarząd Banku
Należności od klientów
0
0
0
Aktywa razem
0
0
0
Zobowiązania wobec klientów
999
11
988
Zobowiązania razem
999
11
988
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
113
31.12.2020
Osoby nadzorujące, zarządzające
Rada Nadzorcza
Zarząd Banku
Pozabilansowe zobowiązania udzielone klientom
10
0
10
dotyczące finansowania
10
0
10
Koszty wynagrodzeń Rady Nadzorczej i Zarządu w okresie sprawozdawczym
01.01.2020- 31.12.2020
01.01.2019- 31.12.2019
Zarząd Banku
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
5 742
7 063
Świadczenia po okresie zatrudnienia
3 033
6 730
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
0
2 542
Zarząd Banku razem
8 775
16 335
Rada Nadzorcza
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
949
920
Rada Nadzorcza razem
949
920
Kwoty w tabeli powyżej obejmują wynagrodzenia stanowiące koszt danego okresu (należne lub wypłacone).
Liczba akcji w posiadaniu członków Zarządu
31.12.2020
31.12.2019
Krzysztof Bachta
-
5 000
Agata Strzelecka
1 500
0
Dariusz Szwed
4 600
0
Razem
6 100
5 000
Umowy członków Zarządu
są zgodne z uchwałą Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Banku z dnia 5 grudnia 2017 r. w sprawie uregulowania zasad wynagradzania członków Zarządu Alior Banku oraz zasadami przyjętymi przez Radę Nadzorczą:
• umowy o świadczenie usług, odnoszące się do ustawy z 9 czerwca 2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzenia osób kierujących niektórymi spółkami,
• umowy zawarte na czas pełnienia funkcji w Zarządzie,
• okres wypowiedzenia:
1-miesięczny termin wypowiedzenia w przypadku pełnienia przez członka Zarządu funkcji przez okres krótszy niż 12 miesięcy ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego,
3-miesięczny termin wypowiedzenia w przypadku pełnienia przez członka Zarządu funkcji przez co najmniej 12 miesięcy,
• odprawa w wysokości 3-krotności wynagrodzenia stałego w razie rozwiązania umowy albo wypowiedzenia przez Bank umowy z innych przyczyn niż naruszenie przez członka Zarządu podstawowych obowiązków, pod warunkiem pełnienia przez członka Zarządu funkcji przez okres co najmniej 12 miesięcy przed rozwiązaniem umowy,
• zakaz konkurencji, na podstawie którego członek Zarządu zobowiązuje się, iż po rozwiązaniu umowy, pod warunkiem pełnienia funkcji przez członka Zarządu przez okres co najmniej 3 miesięcy, w okresie 6 miesięcy od dnia ustania pełnienia przez niego funkcji albo rozwiązania umowy nie będzie prowadził działalności konkurencyjnej, w związku z tym będzie mu przysługiwało odszkodowanie w łącznej wysokości obliczonej jako 6-krotność miesięcznego wynagrodzenia stałego.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
114
37.3 Systemy Premiowe dla Kadry Zarządzającej
Od 2016 roku Zarząd objęty jest systemem premiowym dla Zarządu. Celem Programu jest stworzenie dodatkowych bodźców motywujących jego uczestników do efektywnego wykonania powierzonych obowiązków w szczególności kierowania Bankiem oraz podejmowania wysiłków nakierowanych na dalszy trwały rozwój Banku i jego Grupy Kapitałowej, przy jednoczesnym zachowaniu prawidłowego i skutecznego zarządzania ryzykiem w Banku, stabilizacji kadry zarządzającej Banku oraz realizacji długoterminowych interesów akcjonariuszy poprzez doprowadzenie do trwałego wzrostu giełdowej wyceny akcji Banku przy jednoczesnym utrzymaniu wzrostu wartości aktywów netto Banku i jego spółek. Wynagrodzenia zmienne Zarządu są przyznawane i wypłacane zgodnie z opisaną powyżej Polityką wynagrodzeń.
Pozostali członkowie kadry zarządzającej, ze szczególnym uwzględnieniem osób mających wpływ na profil ryzyka (MRT), objęci są premią roczną. Z wyjątkiem osób sprawujących funkcje kontrolne, podstawą do określenia łącznej wysokości wynagrodzenia zmiennego jest ocena wyników MRT i danej jednostki organizacyjnej oraz wyników Banku w obszarze odpowiedzialności tej osoby, z uwzględnieniem wyników całego Banku.
Zgodnie z Polityką Wynagrodzeń obowiązującą w momencie przyznania, wynagrodzenia zmienne Zarządu i pozostałych MRT zostały przyznane częściowo w instrumentach finansowych w postaci akcji fantomowych.
Rozliczenie akcji fantomowych następuje w środkach pieniężnych:
Liczba akcji fantomowych
Średnia cena akcji dla wykonanych akcji fantomowych
Liczba akcji fantomowych
Średnia cena akcji dla wykonanych akcji fantomowych
01.01.2020-31.12.2020
01.01.2019-31.12.2019
Występujące na początek okresu
57 510
-
156 814
-
Przyznane w danym okresie
30 925
-
52 098
-
Umorzone w danym okresie
-
-
110 825
-
Wykonane w danym okresie
61 171
0,01
40 577
0,01
Występujące na koniec okresu
27 264
-
57 510
-
Możliwe do wykonania na koniec okresu
0
-
0
-
Akcje fantomowe na 31.12.2020
Akcje fantomowe na 31.12.2019
Średnia wartość godziwa instrumentu występującego na koniec okresu (zł)
16,97
28,68
Cena wykonania instrumentu (dla instrumentów występujących na koniec okresu) (zł)
0,01
0,01
Średnia data zapadalności instrumentu występującego na koniec okresu
17.10.2021
25.11.2020
Wartość godziwa akcji fantomowych jest równa cenie akcji na koniec okresu.
Transze odroczone są wypłacane zgodnie z Polityką Wynagrodzeń po potwierdzeniu, że nie zaistniały zdarzenia powodujące ich redukcję lub wstrzymanie.
37.4 Program opcji menedżerskich
Program opcji menedżerskich na lata 2013 -15 obejmujący ówczesnych członków Zarządu i kluczowych menedżerów został wdrożony na podstawie uchwały nr 28/2012 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Alior Bank SA z dnia 19 października 2012 r. w sprawie warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego Banku oraz emisji warrantów subskrypcyjnych oraz regulaminu programu motywacyjnego przyjętego
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
115
uchwałą Rady Nadzorczej Alior Bank SA z dnia 27 marca 2013 r. W związku z emisją akcji z prawem poboru Rada Nadzorcza w dniu 27 lipca 2016 r. uchwaliła korektę techniczną Programu Opcji Menedżerskich mającą na celu zapewnienie neutralności ekonomicznej programu dla osób uprawnionych. Korekta polega na wyliczeniu spadku wartości teoretycznej Programu Opcji Menedżerskich i wydaniu osobom objętym tym programem odpowiedniej liczby akcji fantomowych o parametrach zbliżonych do warrantów.
W grudniu 2020 roku wygasły pozostałe warranty serii C i powiązane z nimi akcje fantomowe. W związku z powyższym na dzień 31.12.2020 roku nie występowały żadne opcje w ramach tego Programu. Korekta programu rozliczana jest w środkach pieniężnych.
Liczba warrantów subskrypcyjnych
Średnia cena akcji dla wykonanych warrantów
Liczba akcji fantomowych
Średnia cena akcji dla wykonanych akcji fantomowych
Występujące na początek okresu (01.01.2020)
543 725
-
28 708
-
Wygasłe w danym okresie
543 725
-
28 708
-
Występujące na koniec okresu (31.12.2020)
0
0
-
Liczba warrantów subskrypcyjnych
Średnia cena akcji dla wykonanych warrantów
Liczba akcji fantomowych
Średnia cena akcji dla wykonanych akcji fantomowych
Występujące na początek okresu (01.01.2019)
1 160 412
-
91 472
-
Przyznane w danym okresie
-
-
-
-
Umorzone w danym okresie
616 687
-
62 764
-
Wykonane w danym okresie
-
-
-
-
Występujące na koniec okresu (31.12.2019)
543 725
-
28 708
-
Możliwe do wykonania na koniec okresu (31.12.2019)
0
-
-
-
Warranty subskrypcyjne
Akcje fantomowe
Warranty subskrypcyjne
Akcje fantomowe
31.12.2020
31.12.2019
Średnia wartość godziwa instrumentu występującego na koniec okresu (zł)
n/d
n/d
0,03
0,14
Cena wykonania instrumentu (dla instrumentów występujących na koniec okresu) (zł)
n/d
n/d
66,06
53,87
Średnia data zapadalności instrumentu występującego na koniec okresu
n/d
n/d
15.12.2020
15.12.2020
37.5 Program objęcia akcji w ramach programu menedżerskiego w Alior Leasing sp. z o.o.
W lipcu 2017 roku na mocy decyzji Zarządu Alior Bank SA, zostały podpisane umowy w sprawie programu menadżerskiego pomiedzy Alior Bankiem SA i Alior Leasing sp. z o.o. oraz uczestnikami programu.
Celem programu było zapewnienie realizacji planów finansowych spółki leasingowej na lata 2017-21 poprzez utrzymanie i zmotywowanie kadry zarządzającej Spółki. Realizacja opcji na akcje Alior Leasing miała nastąpić po realizacji budżetu i spełnieniu się warunków programu na koniec 2021 roku. Dotychczasowe wyniki spółki Alior Leasing sp. z o.o. wskazują na brak możliwości realizacji opcji na akcje w ramach wspomnianego programu.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
116
38 Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych
38.1 Zasady rachunkowości
Bank kompensuje aktywa i zobowiązania finansowe i wykazuje je w sprawozdaniu z sytuacji finansowej netto, jeżeli występuje możliwe do wyegzekwowania na drodze prawnej prawo do skompensowania ujętych kwot oraz zamiar rozliczenia ich w kwocie netto lub jednoczesna realizacja danego składnika aktywów i uregulowanie zobowiązania.
Bank zawiera porozumienia dotyczące kompensowania, czyli umowy ISDA (International Swaps and Derivatives Association Master Agreements) oraz GMRA (Global Master Repurchase Agreement), które umożliwiają kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych (końcowe potrącenie i rozliczenie transakcji, tzw. close out netting) w przypadku zaistnienia przypadku naruszenia w stosunku do którejś ze stron umowy. Umowy te mają szczególne znaczenie dla ograniczania ryzyka związanego z instrumentami pochodnymi, gdyż umożliwiają kompensowanie zarówno wymagalnych (redukcja ryzyka rozliczeniowego), jak i niewymagalnych zobowiązań stron (redukcja ryzyka przedrozliczeniowego). Umowy te nie spełniają jednak wymogów określonych w MSR 32 dotyczących ujmowania efektu kompensowania w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, gdyż tytuł kompensaty uwarunkowany jest wystąpieniem określonego zdarzenia w przyszłości (przypadki naruszenia).
Dodatkowym zabezpieczeniem ekspozycji wynikającej z instrumentów pochodnych są depozyty zabezpieczające składane przez kontrahentów w ramach realizacji umów CSA (Credit Support Annex).
38.2 Dane finansowe
31.12.2020
Razem aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
Aktywa
Wartość brutto ujętych aktywów finansowych
844 974
717 457
127 517
Wartośc brutto zobowiązań finansowych podlegających kompensowaniu
Wartości netto aktywów finansowych wykazanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
844 974
717 457
127 517
Wartość instrumentów finansowych niepodlegających kompensowaniu w
sprawozdaniu finansowym
-506 876
-506 876
0
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
-214 894
-214 894
0
Wartość zobowiązań finansowych, które nie spełniają kryteriów kompensowania w sprawozdaniu finansowym (z tytułu podpisanych umów ISDA)
-291 982
-291 982
0
Wartość netto aktywów finansowych
338 098
210 581
127 517
31.12.2020
Razem zobowiązania finansowe
Instrumenty pochodne
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
Zobowiązania
Wartość brutto zobowiązań finansowych
588 733
479 403
109 330
Wartośc brutto aktywów finansowych podlegających kompensacie
Wartości netto zobowiązań finansowych wykazanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
588 733
479 403
109 330
Wartość instrumentów finansowych niepodlegających kompensowaniu w
sprawozdaniu finansowym
-391 412
-391 412
0
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
-99 430
-99 430
0
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
117
31.12.2020
Razem zobowiązania finansowe
Instrumenty pochodne
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
Wartość zobowiązań finansowych, które nie spełniają kryteriów kompensowania w sprawozdaniu finansowym (z tytułu podpisanych umów ISDA)
-291 982
-291 982
0
Wartość netto zobowiązań finansowych
197 321
87 991
109 330
Uzgodnienie pozycji kompensowanych i kompensowanych warunkowo do linii sprawozdania z sytuacji finansowej:
31.12.2020
wartość bilansowa netto
pozycja ze sprawozdania finansowego
Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania finansowego
Wartość bilansowa pozycji niepodlegających ujawnieniu w nocie dotyczącej kompensowania
Aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
334 977
Pochodne instrumenty zabezpieczające
334 977
0
Instrumenty pochodne
217 817
Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
594 926
377 109
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
127 517
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
446 455
318 938
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
257 223
Należności od banków
508 371
251 148
Zobowiązania finansowe
Instrumenty pochodne
86 162
Pochodne instrumenty zabezpieczające
86 162
0
Instrumenty pochodne
316 067
Zobowiązania finansowe
501 880
185 813
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
164 927
Zobowiązania wobec banków
912 407
747 480
31.12.2019
Razem aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
Aktywa
Wartość brutto ujętych aktywów finansowych
683 644
508 169
175 475
Wartośc brutto zobowiązań finansowych podlegających kompensowaniu
Wartości netto aktywów finansowych wykazanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
683 644
508 169
175 475
Wartość instrumentów finansowych niepodlegających kompensowaniu w sprawozdaniu finansowym
-398 776
-398 776
0
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
-139 473
-139 473
0
Wartość zobowiązań finansowych, które nie spełniają kryteriów kompensowania w sprawozdaniu finansowym (z tytułu podpsanych umów ISDA)
-259 303
-259 303
0
Wartość netto aktwów finansowych
284 868
109 393
175 475
31.12.2019
Razem zobowiązania finansowe
Instrumenty pochodne
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
Zobowiązania
Wartość brutto zobowiązań finansowych
369 534
369 035
499
Wartośc brutto aktywów finansowych podlegających kompensacie
Wartości netto zobowiązań finansowych wykazanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
369 534
369 035
499
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
118
31.12.2019
Razem zobowiązania finansowe
Instrumenty pochodne
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
Wartość instrumentów finansowych niepodlegających kompensowaniu w sprawozdaniu finansowym
-273 877
-273 877
0
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
-14 574
-14 574
0
Wartość zobowiązań finansowych, które nie spełniają kryteriów kompensowania w sprawozdaniu finansowym (z tytułu podpisanych umów ISDA)
-259 303
-259 303
0
Wartość netto zobowiązań finansowych
95 657
95 158
499
Uzgodnienie pozycji kompensowanych i kompensowanych warunkowo do linii sprawozdania z sytuacji finansowej:
31.12.2019
wartość bilansowa netto
pozycja ze sprawozdania finansowego
Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania finansowego
Wartość bilansowa pozycji niepodlegających ujawnieniu w nocie dotyczącej kompensowania
Aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
134 832
Pochodne instrumenty zabezpieczające
134 832
0
Instrumenty pochodne
284 088
Inwestycyjne aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
543 925
259 837
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
175 475
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
335 489
160 014
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
180 364
Należności od banków
212 885
32 521
Zobowiązania finansowe
Instrumenty pochodne
40 676
Pochodne instrumenty zabezpieczające
40 676
0
Instrumenty pochodne
246 411
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
436 856
190 445
Otrzymane zabezpieczenia pieniężne
44 714
Zobowiązania wobec banków
822 543
777 829
39 Sprawy sporne
Żadne
z pojedynczych postępowań toczących się w ciągu 2020 r. przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej, jak również wszystkie postępowania łącznie nie stwarzają zagrożenia dla płynności finansowej Grupy. Istotne w ocenie Zarządu Banku postępowania zostały zaprezentowane poniżej:
• sprawa z powództwa klienta - spółki z o.o. o zapłatę kwoty 109 967 tys. zł z tytułu odszkodowania za szkodę poniesioną w związku z zawieraniem i rozliczaniem transakcji skarbowych. Pozew z 27 kwietnia 2017 roku, wniesiony przeciwko Alior Bank SA oraz Bank BPH SA. W ocenie Banku, powództwo nie ma uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych, a prawdopodobieństwo wypływu środków jest znikome.
• sprawa z powództwa klienta - spółki z o.o. o zapłatę kwoty 17 843 tys. zł z tytułu rozliczenia umów opcji walutowych. Pozew z 10 lutego 2015 roku, wniesiony pierwotnie przeciwko Bankowi BPH SA. W ocenie Banku, powództwo nie miało uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych, a prawdopodobieństwo wypływu środków było znikome. Powództwo zostało w dniu 18 stycznia 2021 roku prawomocnie oddalone w całości.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
119
• sprawa z powództwa klienta - osoby fizycznej - reprezentanta grupy 84 osób fizycznych i prawnych o ustalenie odpowiedzialności Banku za szkodę. Pozew zbiorowy został wniesiony w dniu 5 marca 2018 r. przeciwko Alior Bankowi w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności Banku za szkodę spowodowaną nienależytym wykonywaniem obowiązków informacyjnych przez Bank wobec klientów oraz nienależytym wykonywaniem umów o świadczenie usług przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych zarządzanych poprzednio przez Fincrea TFI SA, a obecnie Raiffeisen Bank International AG (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce. Sąd postanowił rozpoznać sprawę w postępowaniu zbiorowym. Alior Bank przyjmuje, że prawdopodobieństwo wypływu środków z tytułu tego pozwu jest szacowane na poziomie niższym niż 50%, wobec tego na dzień 31 grudnia 2020 r. Bank nie utworzył rezerw w odniesieniu do wniesionego pozwu. Na obecnym etapie nie jest możliwe oszacowanie ewentualnych skutków finansowych dla Banku w przypadku innego rozstrzygnięcia przez sąd niż zakładane przez Bank.
Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z 6 sierpnia 2019 roku wydaną na postawie art. 167 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi nałożyła na Bank karę pieniężną w wysokości 10 000 000 zł (kara została zapłacona). Postępowanie dotyczyło prawidłowości działania Alior Banku i Biura Maklerskiego Banku w zakresie dystrybucji certyfikatów inwestycyjnych funduszy zarządzanych poprzednio przez Fincrea TFI SA, a obecnie Raiffeisen Bank International AG (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce. Bank wniósł do KNF o ponowne rozpatrzenie sprawy. Komisja Nadzoru Finansowego po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z 3 grudnia 2019 roku utrzymała w mocy pierwotną decyzję. Bank w dniu 3 stycznia 2020 roku zaskarżył tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W dniu 17 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA) wydał wyrok, w którym to uchylił decyzję Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) z dnia 3 grudnia 2019 r. utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję KNF z dnia 6 sierpnia 2019 r. o nałożeniu na Bank dwóch kar pieniężnych w łącznej kwocie 10 mln złotych oraz umorzył postępowanie prowadzone przez KNF w tej sprawie. KNF złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA). Na dzień publikacji niniejszego sprawozdania NSA nie rozpatrzył wspomnianej skargi.
W sprawach, w których Bank był pozwanym wartość przedmiotu sporu na dzień 31.12.2020 r. wyniosła 354 899
tys. zł a na dzień 31.12.2019 r. 332 526 tys. zł. Wartość rezerw na sprawy sporne na koniec 2020 r. wyniosła
47 534 tys. zł a na koniec 2019 r. 49 822 tys. zł.
Sprawy związane z działalnością jednostek zależnych Alior Bank SA
W dniu 26 czerwca 2019 roku do spółki Alior Leasing sp. z o.o. wpłynął pozew grupowy o wypłatę odpraw, złożony przez czterech byłych członków Zarządu spółki, którzy zostali odwołani przez Radę Nadzorczą w dniu 20 grudnia 2018 roku. Kwota dochodzonego roszczenia wynosi 645 tysięcy złotych.
Zarząd Alior Leasing sp. z o.o. stoi na stanowisku, że powyższe roszczenie z pozwu grupowego jest bezzasadne oraz niskie jest ryzyko uznania tych roszczeń przez sąd.
W grudniu 2020 roku do Banku i spółki leasingowej wpłynęło od byłych członków Zarządu spółki Alior Leasing wezwanie na sąd arbitrażowy ad hoc, przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie z tytułu programu menadżerskiego. Bank i spółka leasingowa nie otrzymała na dzień publikacji niniejszego sprawozdania pozwu w ramach powyższego postępowania arbitrażowego. W ocenie Banku i spółki leasingowej prawdopodobieństwo skutecznego uzyskania orzeczenia zobowiązującego do zapłaty na rzecz
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
120
powodów odszkodowania z tytułu programu menadżerskiego jest niskie. W związku z powyższym okoliczności te uzasadniają brak uwzględnienia w sprawozdaniu finansowym Grupy rezerw z tego tytułu.
Spółka Alior Leasing sp. z o.o. zidentyfikowała ryzyko wystąpienia możliwych roszczeń wobec Spółki ze strony osób trzecich, które mogą wynikać z działań niektórych pracowników i współpracowników Spółki. Na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego roszczenia z tego tytułu nie zostały zgłoszone. W ocenie Grupy nie występują okoliczności uzasadniające tworzenie rezerwy z tego tytułu.
Grupa odstępuje od ujawnienia dalszych informacji dotyczących wyżej wskazanych możliwych roszczeń ze strony osób trzecich, aby nie osłabiać statusu i pozycji procesowej w przypadku ewentualnego postępowania.
Noty objaśniające dotyczące ryzyka
Cele i zasady zarządzania ryzykiem
Zarządzanie ryzykiem jest jednym z najważniejszych procesów wewnętrznych w Grupie Alior Banku SA. Zarządzanie ryzykiem wspiera realizację strategii Grupy i ma na celu zapewnienie odpowiedniego poziomu rentowności i bezpieczeństwa działalności biznesowej, przy zapewnieniu kontroli poziomu ryzyka i jego utrzymaniu w ramach przyjętej tolerancji na ryzyko i systemu limitów, w zmieniającym się otoczeniu makroekonomicznym i prawnym. Nadrzędnym celem strategii zarządzania ryzykiem jest zapewnienie wczesnego rozpoznawania i odpowiedniego zarządzania wszystkimi istotnymi rodzajami ryzyka związanymi z prowadzoną działalnością.
Celem zarządzania ryzykiem poprzez dążenie do utrzymywania poziomu ryzyka w ramach przyjętego poziomu tolerancji jest:
• ochrona wartości kapitału akcjonariuszy,
• ochrona depozytów klientów,
• wsparcie Grupy Kapitałowej w prowadzeniu efektywnej działalności.
Zarządzanie ryzykiem w Grupie Alior Banku opiera się w szczególności na następujących zasadach:
• Grupa zarządza wszystkimi rodzajami ryzyka zidentyfikownaymi w ramach działalności,
• struktura organizacyjna oraz sposób przypisania funkcji do poszczególnych jednostek Banku zapewniają precyzyjny podział obowiązków oraz mitygują ryzyko powstawania konfliktu interesów,
• proces i metody zarządzania ryzykiem są adekwatne do skali działalności Grupy oraz dostosowane do istotności, skali i złożoności danego ryzyka,
• proces zarządzania ryzykiem jest regularnie dostosowywany do nowych czynników i źródeł ryzyka oraz zmieniającego się otoczenia ekonomiczngo i regulacyjnego,
• metody zarządzania ryzykiem są okresowo weryfikowane i walidowane,
• zarządzanie ryzykiem jest zintegrowane z procesami planistycznymi i kontrolingowymi,
• poziom ryzyka jest regularnie monitorowany i odnoszony do systemu limitów obowiązujących w Grupie ,
a Zarząd i Rada Nadzorcza Banku otrzymują regularnie informacje na temat profilu i poziomu ryzyka,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
121
• Grupa przeprowadza cykliczny proces przeglądu ryzyk identyfikowanych w ramach działalności oraz dokonuje regularnej oceny i stotności poszczególnych rodzajów ryzyka.
Przy określaniu kryteriów uznawania danego rodzaju ryzyka za istotne uwzględniany jest wpływ danego rodzaju ryzyka na działalność Grupy , przy czym rozróżniane są trzy typy rodzajów ryzyka:
• ryzyka istotne – podlegające aktywnemu zarządzaniu,
• ryzyka potencjalnie istotne – dla których przeprowadza się monitoring istotności,
• inne niezdefiniowane lub niewystępujące w Grupie rodzaje ryzyka (nieistotne i niemonitorowane).
W poniższych notach Grupa zaprezentowała szczegóły dotyczące zarządzania wybranymi rodzajami ryzyka.
Rodzaj ryzyka
numer noty
Ryzyko kredytowe
40
Ryzyko rynkowe* w tym: ryzyko stopy procentowej i ryzyko walutowe
41,42
Ryzyko płynności
43
Ryzyko operacyjne
44
*Ryzyko rynkowe to ryzyko negatywnego wpływu na bieżący wynik lub wartość bieżącą netto kapitałów Banku na skutek zmian czynników rynkowych. W Banku wyróżnia następujące czynniki ryzyka rynkowego podlegające zarządzaniu: kursy walutowe, indeksy stóp procentowych, ceny akcji/indeksów, ceny towarów, spread kredytowy związany z ratingiem danego emitenta, parametry zmienności opcji. Szczegółowy opis dotyczący zarządzana ryzykiem rynkowym Banku znajduje się w Sprawozdaniu z działalności Zarządu.
Proces zarządzania ryzykiem odbywa się w ramach przyjętych przez Grupę polityk zarządzania ryzykiem i obejmuje jego identyfikację, pomiar , ocenę , kontrolę, monitorowanie , raportowanie i działania zarządcze . Dotyczy również kontroli transakcji skarbowych przez ustalanie i weryfikację zasad ich zawierania, organizacji i wyceny.
W obrębie poszczególnych funkcji istnieje jasny rozdział kompetencji i odpowiedzialności oraz zasad określonych wewnętrznymi regulacjami.
Proces zarządzania ryzykiem jest nadzorowany przez Radę Nadzorczą Banku, która regularnie otrzymuje informacje o profilu ryzyka w Banku i Grupie Kapitałowej oraz o najważniejszych działaniach podejmowanych w zakresie zarządzania ryzykiem. Radę Nadzorczą Banku wspierają m.in. Komitet ds. Wynagrodzeń Rady Nadzorczej, Komitet ds. Ryzyka Rady Nadzorczej i Komitet Audytu Rady Nadzorczej.
Zarząd Alior Banku SA projektuje, wprowadza oraz zapewnia działanie spójnego, dostosowanego do profilu ryzyka, systemu zarządzania ryzykiem w Banku, w tym określa zasady zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka, zapewniając ich spójność ze strategią zarządzania ryzykiem, a także określa apetyt na ryzyko. Ponadto Zarząd określa strukturę organizacyjną Banku, dbając o właściwy podział ról kluczowych z punktu widzenia zarządzania ryzykiem. W zarządzaniu ryzykiem Zarząd wspierają następujące komitety działające w Banku:
• Komitet Ryzyka Kredytowego oraz Inicjatyw Biznesowych (KRK),
• Komitet Zarządzania Kapitałem, Aktywami i Pasywami ( CALCO ),
• Komitet Kredytowy Banku (KKB),
• Komitet Ryzyka Operacyjnego (KRO) ,
• Komitet Ryzyka Modeli (KRM).
Celem działania KRK jest wspieranie Zarządu Banku w efektywnym zarządzaniu ryzykiem kredytowym Banku, w tym ryzykiem koncentracji kredytowej.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
122
Celem działania Komitetu CALCO jest wspieranie Zarządu Banku w efektywnym zarządzaniu ryzykiem rynkowym, ryzykiem płynności, ryzykiem kontrahenta, ryzykiem biznesowym, ryzykiem kapitałowym i ryzykiem nadmiernej dźwigni, a także nadzór nad funkcjonowaniem Planu Naprawy.
Przedmiotem działania KKB jest zatwierdzanie decyzji kredytowych o podjęciu przez Bank, zaangażowania bilansowego i pozabilansowego, podejmowanie decyzji w sprawie wprowadzania ofert specjalnych oraz podejmowanie decyzji we wszystkich sprawach nieuregulowanych w Zasadach Kompetencji Kredytowych, wiążących się z podejmowaniem przez Bank ryzyka kredytowego, do wysokości przyznanego limitu kompetencji.
KRO został utworzony w celu wspierania Zarządu w efektywnym zarządzaniu ryzykiem operacyjnym w Banku. Komitet monitoruje poziom ekspozycji na ryzyko operacyjne i ocenia sytuację w zakresie ryzyka operacyjnego w skali całego Banku.
KRM wspiera Zarząd Banku w efektywnym zarządzaniu ryzykiem modeli z uwzględnieniem istotnych podmiotów zależnych, w których ryzyko modeli zostało uznane za istotne w ramach Procesu Oceny Adekwatności Kapitału Wewnętrznego (ICAAP). W 2020 roku Komitet Ryzyka Modeli odbył 32 posiedzenia.
W Grupie ekspozycja na ryzyko jest formalnie ograniczana przez system limitów, okresowo aktualizowanych, wprowadzanych uchwałą Rady Nadzorczej Banku lub Komitetu CALCO, obejmujących wszystkie miary ryzyka, których poziom jest monitorowany i raportowany przez niezależne od biznesu jednostki organizacyjne Banku. W Grupie funkcjonują trzy rodzaje limitów, różniące się zakresem oraz sposobem funkcjonowania: limity podstawowe (ustalane na poziomie Rady Nadzorczej Banku), limity uzupełniające, oraz limity dodatkowe. Zarządzanie ryzykiem skupia się na potencjalnych zmianach wyniku ekonomicznego; poprzez funkcjonujące w Grupie wymagania jakościowe związane z procesem zarządzania ryzykiem (system kontroli wewnętrznej, wdrażanie nowych produktów, analiza ryzyka prawnego, analiza ryzyka operacyjnego) ograniczane są również ryzyka niekwantyfikowalne, związane z prowadzeniem działalności skarbowej.
40 Ryzyko kredytowe
40.1 Opis ryzyka
Definicja ryzyka kredytowego
Ryzyko kredytowe jest rozumiane jako ryzyko poniesienia straty w wyniku niewywiązania się klienta z zobowiązań wobec Grupy Kapitałowej lub jako ryzyko spadku wartości ekonomicznej wierzytelności Grupy Kapitałowej w wyniku pogorszenia się zdolności klienta do obsługi zobowiązań.
Cel zarządzania ryzykiem kredytowym
Celem zarządzania ryzykiem kredytowym jest ograniczenie strat na portfelu kredytowym oraz minimalizacja ryzyka wystąpienia ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości, przy zachowaniu oczekiwanego poziomu dochodowości i wartości portfela kredytowego.
Zarządzanie ryzykiem kredytowym i utrzymywanie go na bezpiecznym poziomie ma fundamentalne znaczenie dla stabilności działania Banku i Grupy Kapitałowej. Kontroli ryzyka kredytowego służą obowiązujące w Banku regulacje, w szczególności metodyki kredytowania i modele wyceny ryzyka dostosowane do segmentu klienta, rodzaju produktu i transakcji, zasady ustanawiania i monitorowania prawnych zabezpieczeń kredytów oraz procesy monitoringu i windykacji należności. Bank dąży do pełnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
123
centralizacji i optymalizacji procesów w ramach infrastruktury systemowej, przy jednoczesnym wykorzystaniu dostępnych informacji zewnętrznych i wewnętrznych o klientach.
System zarządzania ryzykiem kredytowym ma charakter kompleksowy i jest zintegrowany z procesami operacyjnymi Banku. Podstawowe etapy procesu zarządzania ryzykiem kredytowym stanowią:
• identyfikacja,
• pomiar,
• kontrola,
• monitoring,
• raportowanie.
Grupa posiada i wykorzystuje narzędzia szybkiego reagowania na zmiany w otoczeniu gospodarczym, w szczególności dostosowując do bieżącej sytuacji makroekonomicznej i prawnej swoje procesy zarządzania ryzykiem kredytowym, w tym stosowane polityki kredytowe, procesy ograniczania ryzyka braku terminowej spłaty oraz odzyskiwania należności przeterminowanych. W 2020 roku Grupa wykorzystała te narzędzia i m.in.:
• z sukcesem wdrożyła moratoria płatnicze dla klientów obawiających się czasowego pogorszenia ich zdolności płatniczej;
• dostosowała swoje zasady udzielania nowych ekspozycji do nowo zidentyfikowanych zjawisk wpływających na poziom ryzyka kredytowego, w tym m.in.:
• aktywnie zarządzała polityką branżową,
• dostosowała ocenę ryzyka transakcji, kryteria akceptacji i dostępności oferty do zmienionego poziomu ryzyka kredytowego,
• rozszerzyła zakres i skalę stosowanych zabezpieczeń udzielanych ekspozycji
• dostosowała politykę cenową do poziomu ryzyka kredytowego i zmian rynkowych stóp procentowych;
• uwzględniła oczekiwania dot. wrażliwości kredytobiorców na prawdopodobne negatywne scenariusze gospodarcze w wycenie aktywów na poziomie pojedynczych ekspozycji oraz homogenicznych portfeli.
Pomiar i ocena ryzyka kredytowego
Poziom ryzyka kredytowego jest limitowany zgodnie z ograniczeniami wynikającymi z przepisów zewnętrznych i wewnętrznych zasad ustalanych przez Grupę, szczególnie dotyczących ograniczeń zaangażowania kredytowego wobec jednego klienta, grupy podmiotów powiązanych kapitałowo i organizacyjnie oraz branż gospodarki.
Grupa dokonuje analizy ryzyka zarówno w ujęciu indywidualnym, jak i portfelowym, w związku z czym podejmuje działania, które prowadzą do:
• minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego pojedynczego kredytu przy założonym poziomie zwrotu;
• redukcji łącznego ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania przez Grupę określonego portfela kredytowego.
W ramach minimalizacji poziomu ryzyka pojedynczego zaangażowania Grupa każdorazowo przy udzielaniu kredytu lub innego produktu kredytowego:
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
124
• ocenia wiarygodność oraz zdolność kredytową z uwzględnieniem m.in. szczegółowej analizy źródła spłaty ekspozycji;
• ocenia zabezpieczenia, w tym weryfikuje ich stan formalno-prawny oraz ekonomiczny, z uwzględnieniem m.in. adekwatności LTV.
Ponadto w ramach wzmocnienia kontroli ryzyka indywidualnych ekspozycji Grupa cyklicznie monitoruje klientów podejmując stosowne działania minimalizujące w przypadku zidentyfikowania czynników podwyższonego ryzyka.
W zakresie minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania określonego portfela, Grupa:
1) wyznacza i kontroluje limity koncentracji;
2) monitoruje sygnały wczesnego ostrzegania w ramach systemu EWS;
3) regularnie monitoruje portfel kredytowy kontrolując wszystkie istotne parametry ryzyka kredytowego (m.in. PD, LTV, DTI, CoR, LGD, NPL, Coverage);
4) przeprowadza regularne testy warunków skrajnych.
Udzielanie produktów kredytowych przez Grupę realizowane jest zgodnie z metodyk ami kredytowania właściw ymi dla segmentu k lienta i rodzaju produktu. Ocena zdolności kredytowej k lienta poprzedzająca wydanie decyzji o udzieleni u produktu kredytowego przeprowadzana jest z wykorzystaniem systemu wspierającego proces kredytowy , narzędzi: scoringowego lub ratingowego ; zewnętrznych informacji (np. baz: Centralna Baza Dokumentów – dokumenty zastrzeżone, Centralna Baza Dokumentów - bankowy rejestr, Biuro Informacji Kredytowej, Biur Informacji Gospodarczych) i wewnętrznych baz Banku . Udzielanie produktów kredytowych przebiega zgodnie z obowiązującymi w Grupie procedurami operacyjnymi wskazującymi właściwe czynności wykonywane w procesie kredytowym, odpowiedzialne za nie jednostki Banku oraz wykorzystywane narzędzia.
Decyzje kredytowe zapadają zgodnie z obowiązującym w Grupie system em podejmowania decyzji kredytowych ( szczebl e kompetencyjn e dopasowane do poziomu ryzyka związanego z k lientem oraz transakcją ) .
W celu regularnej oceny podejmowanego ryzyka kredytowego oraz mitygowania ewentualnych strat na ekspozycjach kredytowych, w okresie kredytowania Grupa monitoruje sytuację Klienta poprzez identyfikację sygnałów wczesnego ostrzegania, oraz okresowe, indywidualne przeglądy ekspozycji kredytowych.
Grupa realizuje politykę rozdzielenia funkcji związanych z pozyskaniem Klienta i sprzedaży produktów kredytowych od funkcji związanych z oceną ryzyka kredytowego, podejmowaniem decyzji kredytowych oraz monitorowaniem ekspozycji kredytowej.
Monitoring i raportowanie ryzyka kredytowego
Stałą ochronę jakości portfela kredytowego zapewniają:
• bieżące monitorowanie terminowej obsługi kredytów;
• okresowe przeglądy, w szczególności sytuacji finansowo-ekonomicznej klientów i wartości przyjętych zabezpieczeń.
Monitoring klienta indywidualnego zawiera następujące obszary:
• klienta;
• produkty kredytowe przyznane dłużnikowi;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
125
• umowę, z tytułu której powstała ekspozycja kredytowa;
• przyjęte zabezpieczenia;
• wysokości utworzonych odpisów aktualizacyjnych i rezerw.
Monitoring klienta biznesowego dotyczy przede wszystkim:
• klienta i podmiotów z nim powiązanych;
• branży prowadzonej działalności;
• produktów kredytowych przyznanych dłużnikowi;
• weryfikacji spełnienia przez Klienta klauzul umownych zawartych w umowie, z tytułu której powstała ekspozycja kredytowa;
• przyjętych zabezpieczeń (weryfikacja ustanowienia i wartości zabezpieczeń);
• warunków rynkowych wpływających na zdolność kredytową klienta;
• wysokości utworzonych odpisów aktualizacyjnych i rezerw.
Wszystkie ekspozycje kredytowe w segmencie klienta biznesowego obejmowane są dodatkowo monitoringiem portfelowym, tj.:
• oceną na podstawie dedykowanego modelu oceny behawioralnej oraz
• procesem identyfikacji sygnałów wczesnego ostrzegania.
Wszystkie ekspozycje kredytowe klientów indywidualnych i biznesowych podlegają monitoringowi oraz bieżącej klasyfikacji do właściwych ścieżek procesowych. W celu usprawnienia monitoringu i kontroli ryzyka operacyjnego zostały wdrożone rozwiązania w systemach kredytowych Banku. Narzędzia systemowe zostały skonsolidowane w celu efektywnego wykonywania procedur monitoringu, którymi objęte zostaną wszystkie rachunki.
Regularnie wykonywany jest monitoring zaangażowań klasyfikowanych jako normalne i jako zagrożone, które mogłyby powodować intensyfikację działań na etapie postępowania przedegzekucyjnego lub windykacyjnego. Rachunki poddawane są ocenie pod względem przekształcenia zadłużenia w ramach procedury restrukturyzacyjnej, w celu minimalizacji strat Grupy z tytułu niespłacanych terminowo zobowiązań kredytowych.
Proces monitoringu kończy się wydaniem rekomendacji dotyczącej strategii dalszej współpracy z Klientem.
W Grupie Alior Banku sporządzane są miesięczne i kwartalne raporty na temat ryzyka kredytowego. Raportowanie ryzyka kredytowego obejmuje cykliczne informowanie o skali narażenia na ryzyko portfela kredytowego. Poza informacją dla Banku, raporty zawierają również informację o poziomie ryzyka kredytowego spółek zależnych Banku, w których zidentyfikowano istotny poziom ryzyka kredytowego (Alior Leasing sp. z o.o.).
Narzędzia zarządzania ryzykiem kredytowym
Scoring kredytowy jest narzędziem wspierającym decyzje kredytowe dla Klientów indywidualnych i mikroprzedsiębiorstw, a rating kredytowy stanowi instrument wspierania procesu podejmowania decyzji w segmencie małych, średnich i dużych przedsiębiorstw.
System scoringowy i ratingowy umożliwia:
• kontrolę ryzyka kredytowego dzięki uzyskaniu oceny wiarygodności kredytowej klientów;
• ujednolicenie kryteriów podejmowania decyzji kredytowych z zachowaniem bezstronności i obiektywizmu;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
126
• skrócenie czasu podejmowania decyzji kredytowych i zagwarantowanie większej skuteczności ocen wniosków kredytowych (zwiększenie wydajności pracy i zmniejszenie kosztów obsługi);
• uproszczenie oceny wniosków kredytowych dzięki automatyzacji procesu;
• segmentację klientów ze względu na ryzyko;
• monitorowanie i prognozowanie jakości portfela kredytowego;
• ułatwienie oceny dotychczasowej polityki kredytowej i szybsze wprowadzanie zmian w procesach decyzyjnych służących do oceny ryzyka kredytowego klientów biznesowych oraz indywidualnych.
W Grupie regularnie przeprowadza się proces monitorowania poprawności funkcjonowania modeli scoringowych i ratingowych. Jego celem jest stwierdzenie, czy stosowane modele właściwie różnicują ryzyko, a oszacowania parametrów ryzyka właściwie odzwierciedlają odpowiednie aspekty ryzyka. Ponadto, podczas kontroli funkcjonalnych weryfikuje się poprawność zastosowania modeli w procesie kredytowym.
Stosowane obecnie modele scoringowe zostały zbudowane wewnętrznie w Banku. W celu wzmocnienia procesu zarządzania ryzykiem modeli wykorzystywanych w Grupie funkcjonuje zespół pełniący funkcję niezależnej jednostki walidacyjnej.
Wynikami zastosowania modelu scoringowego są:
• wartość scoru decyzyjnego danego klienta/wniosku;
• klasa scoringowa z przypisaną wartością teoretycznego PD;
• rekomendacja scoringowa do wniosku kredytowego w postaci: „Akceptacja” lub „Odrzucenie”.
Rodzaj modelu, którym oceniani są klienci indywidualni, zależy od typu i specyfiki wnioskowanego produktu kredytowego, historii kredytowej oraz historii współpracy z Grupą. Wybór modelu do oceny Klientów Biznesowych zależy od przynależności danego Klienta do jednego z segmentów ze względu na osiągane przychody ze sprzedaży. Ocena scoringowa/ratingowa wpływa na wysokość standardowych kosztów ryzyka podbieranych od danej transakcji.
Znajomość skali potencjalnych niebezpieczeństw związanych z koncentracją zaangażowań w Grupie umożliwia prawidłowe zarządzanie aktywami i zobowiązaniami, a przede wszystkim tworzenie bezpiecznej struktury portfela kredytowego. W celu zapobiegania niekorzystnym zdarzeniom wynikającym z nadmiernej koncentracji Grupa ogranicza ryzyko koncentracji, ustanawiając limity i stosując normy koncentracji wynikające z przepisów zewnętrznych oraz norm koncentracji przyjętych wewnętrznie.
Grupa wprowadziła:
• zasady identyfikacji obszarów wystąpienia ryzyka koncentracji z tytułu działalności kredytowej;
• proces ustalania i aktualizowania wysokości limitów;
• proces zarządzania limitami wraz z ustaleniem sposobu postępowania w przypadku przekroczenia dozwolonego poziomu limitu;
• proces monitorowania ryzyka koncentracji, w tym sprawozdawczość;
• kontrolę procesu zarządzania ryzykiem koncentracji.
W procesie ustalenia i aktualizacji limitów koncentracji bierze się pod uwagę:
• informacje o poziomie ryzyka kredytowego limitowanych segmentów portfela i ich wpływie na realizację założeń apetytu na ryzyko w zakresie jakości portfela kredytowego i pozycji kapitałowej Banku i Grupy Kapitałowej Banku;
• wrażliwość limitowanych segmentów portfela na zmiany w otoczeniu makroekonomicznym ocenianą w ramach cyklicznie przeprowadzanych testów warunków skrajnych;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
127
• wiarygodne informacje ekonomiczne i rynkowe dotyczące każdego z obszarów koncentracji zaangażowań, w szczególności wskaźniki makroekonomiczne, branżowe, informacje dotyczące trendów gospodarczych, z uwzględnieniem projekcji wysokości stóp procentowych, kursów wymiany, analizy ryzyka politycznego, ratingi rządów oraz instytucji finansowych;
• wiarygodne informacje na temat sytuacji ekonomicznej podmiotów, branż, gałęzi, sektorów gospodarki, informacji ogólnogospodarczych, w tym o sytuacji gospodarczej i politycznej krajów, oraz inne informacje potrzebne do oceny występującego w Grupie ryzyka koncentracji;
• interakcje między różnymi rodzajami ryzyka, tj.: ryzykiem kredytowym, rynkowym, płynności i operacyjnym.
Stosowanie technik ograniczenia ryzyka kredytowego - zabezpieczenia
Zabezpieczenia ustanawia się w stosunku do ponoszonego przez Grupę ryzyka kredytowego i w sposób elastyczny wobec możliwości klienta. Jego ustanowienie nie zwalnia Grupy z obowiązku badania zdolności kredytowej klienta.
Zabezpieczenie kredytu ma na celu zapewnienie Grupie zwrotu udzielonego kredytu wraz z należnymi odsetkami i kosztami, jeśli kredytobiorca nie ureguluje należności w terminach ustalonych umową kredytu, a działania restrukturyzacyjne nie przyniosą oczekiwanych efektów.
Grupa akceptuje w szczególności następujące formy prawne zabezpieczeń:
• gwarancje, regwarancje i poręczenia;
• blokady;
• zastawy rejestrowe;
• przewłaszczenia;
• cesje wierzytelności;
• cesje z ubezpieczenia kredytu;
• weksle;
• hipoteki;
• pełnomocnictwa do rachunku bankowego;
• kaucje (jako szczególną formę zabezpieczenia).
Przedmioty zabezpieczeń są weryfikowane w procesie kredytowym pod kątem prawnych możliwości skutecznego zabezpieczenia Grupy oraz oceniana jest ich wartość rynkowa jak również wartość możliwa do odzyskania w ew. procesie egzekucji.
Dominującymi zabezpieczeniami ekspozycji kredytowych w Banku są hipoteki na nieruchomościach komercyjnych i mieszkalnych oraz gwarancje BGK. Oba te zabezpieczenia stanowią łącznie ponad 80% wartości wszystkich zabezpieczeń ekspozycji kredytowych.
Na dzień 31 grudnia 2020, Bank posiadał zabezpieczenia ekspozycji kredytowych których wartość odzyskiwalna szacowna jest na kwotę 24,99 miliarda PLN.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
128
40.2 Dane finansowe
Maksymalne narażenie na ryzyko kredytowe
Pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej
31.12.2020
31.12.2019*
Rachunek bieżący w banku centralnym
892 836
553 598
Inwestycyjne aktywa finansowe
15 744 672
15 798 674
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
6 983 904
10 438 695
wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
594 926
543 925
wyceniane według zamortyzowanego kosztu
8 165 842
4 816 054
Pochodne instrumenty zabezpieczające
334 977
134 832
Należności od banków
508 371
212 885
Należności od klientów
56 215 422
55 844 522
Segment detaliczny
33 893 617
31 842 555
Kredyty konsumpcyjne
16 827 834
17 819 615
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
13 214 132
11 244 540
Kredyty consumer finance
3 851 651
2 778 400
Segment biznesowy
22 321 805
24 001 967
Kredyty operacyjne
9 718 718
11 023 892
Kredyty inwestycyjne
6 574 706
7 189 882
Pozostałe
6 028 381
5 788 193
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
446 455
335 489
Inne aktywa finansowe
539 396
466 768
Razem
74 682 129
73 346 768
*Dane przekształcone-nota 4.2
Aktywa finansowe nieprzeterminowane
Wewnętrzne klasy ratingowe
Segment klienta indywidualnego objęty jest spójnym systemem scoringowym.
Segment klienta biznesowego objęty jest spójnym system ratingowym.
Dla obydwu systemów wprowadzono jednolite skale ratingowe. Skala modeli PD klientów segmentu detalicznego składa się z 20 klas. Skala modeli PD klientów segmentu biznesowego składa się z 25 klas.
Poniżej zaprezentowano rozkład aktywów nieprzeterminowanych wg powyższych modeli na zagregowanej skali PD.
Koszyk 1,2
31.12.2020
31.12.2019*
Koszyk 1
Koszyk 2
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Razem
Segment detaliczny
< 0.18%
3 479 252
24 220
3 503 472
5 131 682
10 856
5 142 538
0.18% - 0.28%
3 495 528
26 160
3 521 688
2 651 816
10 020
2 661 836
0.28% - 0.44%
3 082 761
24 799
3 107 560
2 437 297
8 627
2 445 924
0.44% - 0.85%
5 134 125
66 652
5 200 777
4 670 000
53 392
4 723 392
0.85% - 1.33%
2 937 606
72 285
3 009 891
3 078 491
97 553
3 176 044
1.33% - 2.06%
3 204 405
152 086
3 356 491
3 211 296
165 839
3 377 135
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
129
Koszyk 1,2
31.12.2020
31.12.2019*
Koszyk 1
Koszyk 2
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Razem
2.06% - 3.94%
5 003 066
396 665
5 399 731
2 706 417
196 962
2 903 379
3.94% - 9.10%
2 125 516
297 882
2 423 398
2 428 369
340 512
2 768 881
> 9.1%
1 274 190
551 139
1 825 329
1 032 635
525 235
1 557 870
Brak scoringu
88 103
0
88 103
0
0
0
Razem segment detaliczny
29 824 552
1 611 888
31 436 440
27 348 003
1 408 996
28 756 999
Segment biznesowy
< 0.28%
7 850
692
8 542
930
0
930
0.28% - 0.44%
39 539
803
40 342
60 169
4 143
64 312
0.44% - 0.85%
224 496
65 653
290 149
515 963
32 722
548 685
0.85% - 1.33%
2 240 196
100 166
2 340 362
1 031 392
48 146
1 079 538
1.33% - 2.06%
2 411 303
184 629
2 595 932
4 247 841
44 274
4 292 115
2.06% - 3.94%
2 399 479
377 178
2 776 657
5 815 380
876 684
6 692 064
3.94% - 9.1%
4 363 727
1 233 036
5 596 763
3 078 914
598 987
3 677 901
> 9.1%
2 028 593
1 844 883
3 873 476
1 496 583
956 019
2 452 602
Brak ratingu
226 076
0
226 076
2 283
19 410
21 693
Razem segment biznesowy
13 941 259
3 807 040
17 748 299
16 249 455
2 580 385
18 829 840
Razem
43 765 811
5 418 928
49 184 739
43 597 458
3 989 381
47 586 839
*Dane przekształcone nota 4.2
Maksymalne narażenie na ryzyko w zakresie instrumentów pochodnych zostało zaprezentowane w nocie 20.2.3.
Zewnętrzne klasy ratingowe
Portfel/Rating
AAA
AA- do AA+
A- do A+
BBB- do BBB+
BB- do BB+
B- do B+
bez ratingu
31.12.2020
Należności od banków
0
4 153
413 057
67 116
0
0
24 045
508 371
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody w tym:
0
0
6 852 529
0
0
0
131 375
6 983 904
Dłużne papiery wartościowe
0
0
6 852 529
0
0
0
55 992
6 908 521
emitowane przez Bank Centralny
0
0
1 199 973
0
0
0
0
1 199 973
emitowane przez Skarb Państwa
0
0
5 545 235
0
0
0
0
5 545 235
emitowane przez banki
0
0
107 321
0
0
0
0
107 321
emitowane przez inne podmioty niefinansowe
0
0
0
0
0
0
55 992
55 992
Instrumenty kapitałowe
0
0
0
0
0
0
75 383
75 383
emitowane przez inne podmioty finansowe
0
0
0
0
0
0
64 251
64 251
emitowane przez podmioty niefinansowe
0
0
0
0
0
0
11 132
11 132
Aktywa finansowe wyceniane wg. zamortyzowanego kosztu
0
0
8 165 797
0
0
0
45
8 165 842
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
0
0
446 455
0
0
0
0
446 455
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
0
0
189 417
0
0
0
23 029
212 446
Dłużne papiery wartościowe
0
0
123 480
0
0
0
15 249
138 729
emitowane przez Skarb Państwa
0
0
123 480
0
0
0
0
123 480
emitowane przez inne podmioty finansowe
0
0
0
0
0
0
4
4
emitowane przez podmioty niefinansowe
0
0
0
0
0
0
15 245
15 245
Instrumenty kapitałowe
0
0
65 937
0
0
0
7 780
73 717
Instrumenty pochodne
0
0
465 355
84 093
0
0
168 009
717 457
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
130
Portfel/Rating
AAA
AA- do AA+
A- do A+
BBB- do BBB+
BB- do BB+
B- do B+
bez ratingu
31.12.2020
Razem
0
4 153
16 532 610
151 209
0
0
346 503
17 034 475
Portfel/Rating
AAA
AA- do AA+
A- do A+
BBB- do BBB+
BB- do BB+
B- do B+
bez ratingu
31.12.2019
Należności od banków
0
27 342
136 806
7 867
0
0
40 870
212 885
Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody w tym:
0
0
10 318 934
0
0
0
119 761
10 438 695
Dłużne papiery wartościowe
0
0
10 318 934
0
0
0
68 543
10 387 477
emitowane przez Bank Centralny
0
0
1 749 781
0
0
0
0
1 749 781
emitowane przez Skarb Państwa
0
0
8 548 971
0
0
0
0
8 548 971
emitowane przez banki
0
0
20 182
0
0
0
0
20 182
emitowane przez inne podmioty niefinansowe
0
0
0
0
0
0
68 543
68 543
Instrumenty kapitałowe
0
0
0
0
0
0
51 218
51 218
emitowane przez inne podmioty finansowe
0
0
0
0
0
0
51 202
51 202
emitowane przez podmioty niefinansowe
0
0
0
0
0
0
16
16
Aktywa finansowe wyceniane wg. zamortyzowanego kosztu
0
0
4 816 009
0
0
0
45
4 816 054
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
0
0
335 489
0
0
0
0
335 489
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez rachunek zysków i strat
0
0
146 400
0
0
0
24 188
170 588
Dłużne papiery wartościowe
0
0
94 074
0
0
0
17 712
111 786
emitowane przez Skarb Państwa
0
0
94 074
0
0
0
0
94 074
emitowane przez podmioty niefinansowe
0
0
0
0
0
0
17 712
17 712
Instrumenty kapitałowe
0
0
52 326
0
0
0
6 476
58 802
Instrumenty pochodne
0
9 232
383 301
26 009
0
0
89 627
508 169
Razem
0
36 574
16 136 939
33 876
0
0
274 491
16 481 880
Aktywa finansowe przeterminowane
31.12.2020
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 1 roku
powyżej 1 roku do 5 lat
powyżej 5 lat
Razem
Koszyk 1 i Koszyk 2
2 377 972
551 671
13 137
5 115
300
2 948 195
Segment detaliczny
1 101 024
332 831
2 661
1 112
143
1 437 771
Segment biznesowy
1 276 948
218 840
10 476
4 003
157
1 510 424
Koszyk 3
298 879
276 941
896 601
1 154 325
189 706
2 816 452
Segment detaliczny
55 375
95 024
259 429
384 800
71 055
865 683
Segment biznesowy
243 504
181 917
637 172
769 525
118 651
1 950 769
Razem
2 676 851
828 612
909 738
1 159 440
190 006
5 764 647
31.12.2019
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 1 roku
powyżej 1 roku do 5 lat
powyżej 5 lat
Razem
Koszyk 1 i Koszyk 2
2 953 685
637 282
1 528
1 595
466
3 594 555
Segment detaliczny
1 355 050
398 028
1 873
1 322
364
1 756 637
Segment biznesowy
1 598 635
239 254
-345
273
102
1 837 918
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
131
31.12.2019
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 1 roku
powyżej 1 roku do 5 lat
powyżej 5 lat
Razem
Koszyk 3
506 936
219 354
942 068
1 100 901
154 723
2 923 982
Segment detaliczny
59 343
83 176
286 208
362 925
59 553
851 205
Segment biznesowy
447 593
136 178
655 860
737 976
95 170
2 072 777
Razem
3 460 621
856 636
943 595
1 102 495
155 189
6 518 537
POCI
31.12.2020
31.12.2019
Segment detaliczny
17 764
29 392
Segment biznesowy
44 655
66 502
Razem
62 419
95 894
Kredyty podlegające praktykom forbearance
Grupa jako forbearance traktuje uzgodnione z klientem udogodnienia warunków finansowania, wymuszone jego trudną sytuacją finansową (działania restrukturyzacyjne wprowadzające udogodnienia, które w innym przypadku nie byłyby przyznane). Celem działań forbearance jest przywrócenie dłużnikowi lub emitentowi zdolności wywiązania się ze zobowiązań wobec Grupy oraz maksymalizacja efektywności zarządzania wierzytelnościami trudnymi, tj. uzyskanie możliwie najwyższych odzysków, przy jednoczesnym ograniczaniu do minimum ponoszonych w związku z tym kosztów.
W procesie restrukturyzacji klienta indywidualnego Grupa wykorzystuje następujące narzędzia ( które można ze sobą łączyć):
• wydłużenie okresu kredytowania. Wydłużenie okresu kredytowania skutkuje zmniejszeniem wysokości miesięcznych rat kapitałowo-odsetkowych i jest możliwe standardowo do 144 miesięcy (dla produktów niezabezpieczonych), niezależnie od pierwotnego okresu kredytowania. Przy wydłużeniu okresu kredytowania brane pod uwagę są ograniczenia wynikając z metryki produktu np. wiek kredytobiorcy.
• udzielenie karencji w spłacie (pełnej raty lub części raty). W okresie karencji w spłacie rat kapitałowo-odsetkowych kredytobiorca nie jest zobowiązany do jakichkolwiek płatności z tytułu zawartej umowy. Okres spłaty kredytu może ulec wydłużeniu, o tyle miesięcy na ile została przyznana karencja (nie jest to tożsame z zastosowaniem narzędzia wydłużenie okresu kredytowania). Karencja pełnej raty stosowana jest standardowo do 6 miesięcy, karencja części kapitałowej raty standardowo do 12 miesięcy.
• konsolidacja kilku zobowiązań w Alior Banku, w tym zamiana limitu w rachunku LOR/nieuprawnionego debetu w ROR/KK, na kredyt spłacany w ratach. Konsolidacja skutkuje przekształceniem kilku wierzytelności wynikających z różnych umów w jedną wierzytelność. Uruchomiony w wyniku konsolidacji produkt jest spłacany w miesięcznych ratach na podstawie ustalonego harmonogramu. Parametry produktu uruchamianego w wyniku zastosowania danego narzędzia zgodne z Metryką produktu: pożyczka gotówkowa/kredyt konsolidacyjny.
W szczególnie uzasadnionych sytuacjach istnieje możliwość zastosowania innych narzędzi.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
132
W procesie restrukturyzacji klienta biznesowego nie wprowadzono ograniczeń dotyczących form stosowanych praktyk typu forbearance . Z uwagi na specyfikę klientów, najczęściej stosowanymi narzędziami są:
• porozumienie poprzez zmianę harmonogramu zapadłych ekspozycji (po dacie zapadalności lub wypowiedzeniu). Polega to na przeniesieniu zadłużenia z jednej lub więcej ekspozycji na rachunek nieodnawialny z możliwymi wariantami harmonogramu: rozliczającym całe zadłużenie w czasie lub rozliczającym część zadłużenia w czasie, a część w formie płatności na końcu okresu.
• aneks zmniejszający limit w kredytach odnawialnych. Polega na systematycznym zmniejszaniu limitu kredytowego (najczęściej z częstotliwością miesięczną) o określoną w aneksie kwotę.
• aneks zmieniający warunki w zakresie terminu spłaty/wysokości raty lub karencji na kapitał/odsetki.
Za pogorszoną sytuację finansową kredytobiorcy, skutkującą klasyfikacją przyznanego udogodnienia do forbearance Grupa uznaje zasadniczo sytuację, gdy:
• w ciągu trzech miesięcy przed datą udzielenia udogodnienia przeterminowanie na restrukturyzowanym rachunku klienta przekraczało 30 dni lub
• ocena ratingowa/scoringowa (prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania) na restrukturyzowanym rachunku klienta pogorszyła się o co najmniej 3 klasy ratingowe/scoringowe w ciągu trzech miesięcy przed przyznaniem udogodnienia lub
• jeżeli klient był na liście podwyższonego ryzyka (watch lista) w ciągu trzech miesięcy przed przyznaniem udogodnienia.
Praktyki forbearance skutkujące stratą (rozumianą jako obniżenie NPV aktywa poniżej ustalonych progów) a także wprowadzające płatność balonową lub istotne odroczenie płatności kapitałowej, skutkują reklasyfikacją do portfela z przesłankami utratą wartości.
Ekspozycja, wobec której w wyniku klasyfikacji jako forbearance zidentyfikowana została przesłanka utraty wartości (default) utrzymuje taką przesłankę przez co najmniej 12 miesięcy. Po tym okresie ekspozycja ta może wyjść ze statusu default, jeżeli nie ma istotnych opóźnień ani żadnych innych przesłanek utraty wartości. Ekspozycja taka pozostaje w statusie forbearance jeszcze przez 24 miesiące. W tym okresie identyfikacja przesłanek utraty wartości jest realizowana wg zaostrzonych kryteriów.
Kredyty udzielone klientom podlegające forbearance
31.12.2020
31.12.2019
Segment detaliczny
825 133
750 371
bez rozpoznanej utraty wartości
763 855
631 569
z rozpoznaną utratą wartości
414 545
327 494
odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości
-353 267
-208 692
oceniane metodą indywidualną
0
0
oceniane metodą portfelową
-353 267
-208 692
Segment biznesowy
1 319 978
950 948
bez rozpoznanej utraty wartości
340 309
148 570
z rozpoznaną utratą wartości
1 545 628
1 143 742
odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości
-565 959
-341 364
oceniane metodą indywidualną
-438 603
-254 816
oceniane metodą portfelową
-127 356
-86 548
POCI
23 682
36 170
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
133
Kredyty udzielone klientom podlegające forbearance
31.12.2020
31.12.2019
Razem
2 168 793
1 737 489
Kredyty udzielone klientom podlegające forbearance
31.12.2020
31.12.2019
z rozpoznaną utratą wartości
1 157 860
1 012 818
w tym wartość zabezpieczenia
933 219
721 844
bez rozpoznanej utraty wartości
987 251
688 501
w tym wartość zabezpieczenia
367 501
186 697
nieprzeterminowane
841 920
577 263
przeterminowane
145 331
111 238
POCI
23 682
36 170
Razem należnosci netto
2 168 793
1 737 489
Kredyty udzielone klientom podlegające forbearance według regionu geograficznego
31.12.2020
31.12.2019
Dolnośląski
173 586
135 670
Kujawsko-pomorski
61 519
58 282
Lubelski
55 519
43 280
Lubuski
57 715
55 004
Łódzki
106 928
116 005
Małopolski
196 765
152 329
Mazowiecki
675 733
523 710
Opolski
30 742
32 019
Podkarpacki
26 324
24 484
Podlaski
27 802
15 803
Pomorski
120 134
92 103
Śląski
171 686
148 701
Świętokrzyski
18 433
15 848
Warmińsko-mazurski
43 418
38 912
Wielkopolski
339 890
183 450
Zachodniopomorski
62 599
101 888
Razem należności netto
2 168 793
1 737 489
Zmiana wartości bilansowej kredytów udzielonych klientom podlegających forbearance
31.12.2020
31.12.2019
Wartość bilansowa netto na początek okresu
1 737 489
1 075 432
Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości
-369 169
-232 944
Wartość bilansowa brutto kredytów i pożyczek wyłączonych w okresie
-304 723
-147 991
Wartość bilansowa brutto kredytów i pożyczek nowo ujętych w okresie
1 462 944
1 133 655
Inne zmiany
-357 748
-90 663
Wartość bilansowa netto na koniec okresu
2 168 793
1 737 489
W latach 2020 i 2019 wartość przychodów odsetkowych od kredytów, które podlegały forbearance wynosiła odpowiednio 114 122 tys. zł i 113 924 tys. zł.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
134
Koncentracja
Dziesięciu największych kredytobiorców
Waluta
31.12.2020
Waluta
31.12.2019
Firma 1
PLN
242 500
PLN
308 762
Firma 2
PLN
206 341
PLN
231 765
Firma 3
EUR, PLN
196 050
PLN
203 704
Firma 4
EUR, PLN
191 185
PLN
179 108
Firma 5
EUR
164 946
EUR, PLN, USD
166 909
Firma 6
EUR, PLN, USD
155 685
PLN
162 745
Firma 7
PLN
150 801
PLN
153 970
Firma 8
EUR, PLN
138 819
PLN
142 457
Firma 9
PLN
137 006
EUR, PLN
135 180
Firma 10
PLN
134 522
PLN
134 023
W poniższej tabeli przedstawiono zaangażowania klientów biznesowych Grupy Alior Banku w podziale na branże.
Sekcja według PKD 2007
Nazwa sekcji
31.12.2020
31.12.2019
Sekcja A
Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo
690 826
694 298
Sekcja B
Górnictwo i wydobywanie
157 474
199 256
Sekcja C
Przetwórstwo przemysłowe
5 492 222
5 091 244
Sekcja D
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
922 545
1 160 448
Sekcja E
Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją
147 043
166 899
Sekcja F
Budownictwo
4 366 794
4 229 694
Sekcja G
Handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych, w tym motocykli
6 833 736
6 785 822
Sekcja H
Transport i gospodarka magazynowa
3 826 235
3 523 164
Sekcja I
Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi
1 618 170
1 727 564
Sekcja J
Informacja i komunikacja
1 081 510
1 143 919
Sekcja K
Działalność finansowa i ubezpieczeniowa
3 416 993
2 927 747
Sekcja L
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
5 050 032
5 274 069
Sekcja M
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
1 350 173
1 303 445
Sekcja N
Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca
981 351
964 613
Sekcja O
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenie społeczne
6 244
6 294
Sekcja P
Edukacja
150 254
154 120
Sekcja Q
Opieka zdrowotna i pomoc społeczna
780 385
799 399
Sekcja R
Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją
166 005
257 611
Sekcja S
Pozostała działalność usługowa
212 418
225 132
Sekcja U
Organizacje i zespoły eksterytorialne
24
32
Razem
37 250 434
36 634 770
Powyższe zaangażowania wobec klientów biznesowych zawierają:
• kwotę kredytu (zaangażowanie bilansowe oraz pozabilansowe, bez odsetek i opłat oraz uwzględniania odpisów) pomniejszoną o wniesione kaucje pieniężne;
• nieautoryzowane debety na rachunkach bieżących;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
135
• limity skarbowe pomniejszone o wniesione kaucje, z uwzględnieniem papierów dłużnych na księgach Banku, których emitentem jest podmiot z danej sekcji.
Na koniec 2020 r. wartość ekspozycji obciążająca wewnętrzne limity koncentracji wynosi
76 629 063 tys. zł, z czego
37 250 434 tys. zł to ekspozycja wobec klientów biznesowych, natomiast
39 378 629 tys. zł - wobec klientów indywidualnych. Natomiast na koniec 2019 r. wartość ekspozycji obciążająca wewnętrzne limity koncentracji wynosi 73 832 209 tys. zł, z czego 36 634 770 tys. zł to ekspozycja wobec klientów biznesowych, natomiast 37 197 439 tys. zł wobec klientów indywidualnych.
Kraj
31.12.2020
31.12.2019
Polska
74 558 036
71 224 403
Wielka Brytania
337 483
392 547
Luksemburg
357 532
474 033
Cypr
1 809
11 378
Szwecja
1 384
849
Węgry
55
56
Szwajcaria
23 772
24 008
Niemcy
306 016
236 017
Irlandia
126 535
65 610
Holandia
94 802
39 634
Pozostałe kraje
821 639
1 363 674
RAZEM
76 629 063
73 832 209
Aktywa finansowe podlegające modyfikacji
Poniższa tabela prezentuje informacje dotyczące aktywów finansowych, które podlegały modyfikacji niepowodującej wyłączenia z bilansu i dla których odpis na oczekiwane straty kredytowe kalkulowany był jako strata kredytowa w okresie życia ekspozycji.
2020
2019
Aktywa finansowe podlegające modyfikacji w danym okresie
Wartość bilansowa według zamortyzowanego kosztu przed modyfikacją
7 514 189
1 259 641
Zysk/strata rozpoznana na modyfikacji
-21 785
-2 875
Aktywa finansowe, które podlegały modyfikacji od momentu początkowego ujęcia
Wartość bilansowa brutto aktywów finansowych, dla których Bank w okresie zmienił sposób kalkulacji odpisu z tytułu utraty wartości – z horyzontu dożywotniego na okres 12 miesięcy
230 037
9 536
41 Ryzyko stopy procentowej
41.1 Opis ryzyka
Definicja ryzyka stopy procentowej
Ryzyko stopy procentowej (w tym ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej) definiowane jest jako ryzyko negatywnego wpływu zmiany poziomu rynkowych stóp procentowych na bieżący wynik lub wartość bieżącą netto kapitałów Banku. Ze względu na politykę ograniczania ryzyka w księdze handlowej, Bank
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
136
przywiązuje szczególną wagę do specyficznych aspektów ryzyka stopy procentowej związanych z księgą bankową, takich jak:
• ryzyko niedopasowania terminów przeszacowania;
• ryzyko bazowe, czyli wpływ nierównoległej zmiany różnych indeksów referencyjnych o zbliżonym terminie przeszacowania na wynik Banku;
• ryzyko krzywej dochodowości;
• ryzyko opcji klienta.
Ponadto w zakresie ryzyka stopy procentowej Grupa zwraca szczególną uwagę na modelowanie przedpłat kredytów o stałym oprocentowaniu i produktów o nieokreślonym terminie zapadalności oraz wysokości oprocentowania ustalanego przez Bank (np. dla depozytów bieżących), a także wpływ na ryzyko pozycji pozaodsetkowych (np. kapitał, majątek trwały).
Cel zarządzania ryzykiem stopy procentowej
Celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej jest ograniczanie ewentualnych strat z tytułu zmian rynkowych stóp procentowych do akceptowalnego poziomu poprzez odpowiednie kształtowanie struktury pozycji bilansowych i pozabilansowych.
Do celów zarządzania ryzykiem stopy procentowej Grupa wyróżnia działalność handlową, obejmującą papiery wartościowe i instrumenty pochodne, zawarte w celach handlowych, oraz działalność bankową, obejmującą pozostałe papiery wartościowe, emisje własne, pożyczki, depozyty, kredyty oraz transakcje pochodne służące zabezpieczeniu ryzyka księgi bankowej.
W 2020 roku w Grupie Kapitałowej Alior Banku SA spółka Alior Leasing była uznawana za spółkę istotną z punktu widzenia zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Grupie. Ryzyko stopy procentowej w spółce jest monitorowane, kontrolowane i raportowane na podstawie wewnętrznych zasad zarządzania ryzykiem rynkowym, w tym określany jest apetyt na ryzyko stopy procentowej oraz przygotowywane są cykliczne raporty. Sporządzane przez Alior Leasing raporty dotyczące ryzyka stopy procentowej w spółce stanowią w szczególności punkt wyjścia do podejmowania decyzji w zakresie zarządzania ryzykiem stopy procentowej spółki oraz służą do konsolidacji ryzyka stopy procentowej na poziomie Grupy.
Pomiar i ocena ryzyka stopy procentowej
Pomiar i ocena ryzyka stopy procentowej portfela bankowego odbywa się poprzez ograniczenie zmienności wyniku odsetkowego (NII) oraz ograniczenie zmian wartości ekonomicznej kapitałów własnych Banku (EVE). Oprócz miar NII oraz EVE w pomiarze ryzyka stopy procentowej Grupa wykorzystuje miarę BPV i VaR oraz testy warunków skrajnych.
Miara BPV określa szacowaną zmianę wyceny danej transakcji/pozycji w wyniku przesunięcia krzywej dochodowości w danym jej punkcie o 1 punkt bazowy. Wartości BPV mierzy się codziennie w każdym punkcie krzywej, w odniesieniu do każdej waluty.
Miara VaR określa potencjalną wartość straty na utrzymywanych pozycjach, związanych ze zmianami stóp procentowych, przy zachowaniu założonego poziomu ufności oraz okresu utrzymania pozycji. Do wyznaczenia VaR Grupa stosuje horyzont 10 dniowy oraz poziom ufności równy 99%. Wielkość jest ustalana codziennie dla poszczególnych obszarów odpowiedzialnych za podejmowanie i zarządzanie ryzykiem, indywidualnie oraz łącznie.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
137
Monitoring i raportowanie ryzyka stopy procentowej
W Grupie Alior Banku regularnie monitoruje się i raportuje:
• poziom miar ryzyka stopy procentowej,
• stopień wykorzystania kapitału wewnętrznego alokowanego na ryzyko stopy procentowej,
• stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i progów ostrzegawczych na ryzyko stopy procentowej,
• wyniki testów warunków skrajnych.
Raporty dotyczące ryzyka stopy procentowej opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym.
Narzędzia zarządzania ryzykiem stopy procentowej
Główne narzędzia zarządzania ryzykiem stopy procentowej w Grupie Alior Banku to:
• wewnętrzne procedury dotyczące zarządzania ryzykiem stopy procentowej;
• miary ryzyka stopy procentowej takie jak NII, EVE, VaR, BPV;
• limity i wartości progowe na poszczególne miary ryzyka stopy procentowej;
• testy warunków skrajnych (w tym analiza scenariuszy obejmująca m.in. wpływ określonych zmian stóp procentowych na przyszły wynik odsetkowy, wartość ekonomiczną kapitału, testy odwrócone oraz dynamiczne prognozy wrażliwości na zmiany stóp procentowych).
41.2 Ocena wpływu reformy IBOR na sytuację Grupy
Od dnia 1 stycznia 2018 roku na terenie Unii Europejskiej obowiązuje nowy standard w zakresie opracowywania wskaźników referencyjnych, którego podstawą prawną jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/1011 w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych (dalej: rozporządzenie BMR, reforma IBOR). Głównym celem przyświecającym organom unijnym podczas prac nad reformą IBOR była potrzeba zwiększenia ochrony konsumentów. Zgodnie z reformą IBOR wszystkie wskaźniki referencyjne, które są bazą do ustalania odsetek od kredytów czy stopy procentowej dla różnych instrumentów finansowych, muszą być wyliczane i stosowane według ściśle określonych zasad, tak by uniknąć podejrzeń o jakiekolwiek nadużycia. Wskaźnik referencyjny wg reformy IBOR w szczególności:
• ma opierać się w pierwszej kolejności na danych transakcyjnych,
• ma wiernie odzwierciedlać rynek bazowy, którego pomiar jest celem wskaźnika,
• ma być możliwy do zweryfikowania przez administratora,
• ma być odporny na manipulację,
• ma być transparentny dla odbiorców wskaźników referencyjnych.
W Banku na okoliczność istotnej zmiany wskaźnika lub zaprzestania jego opracowywania stworzony został plan awaryjny. Plan awaryjny odzwierciedlony został w nowych wzorcach umów z klientami w postaci umieszczenia odpowiednich klauzul awaryjnych (tzw. klauzule fallback). Jednocześnie zgodnie z wymogiem rozporządzenia Bank będzie dążył do uwzględnienia klauzul fallback w relacjach umownych dla transakcji zawartych przed wejściem w życie rozporządzenia. Bank na bieżąco monitoruje ryzyko prawne związane z zaprzestaniem opracowywania stosowanych wskaźników referencyjnych. Ryzyko to uznane jest za:
• niskie dla wskaźników WIBOR i EURIBOR z uwagi na intencję regulatorów i uczestników rynku kontynuacji publikacji tych wskaźników przy spełnieniu wymogów BMR w zakresie ich jakości,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
138
• ograniczone dla innych wskaźników istotnych w związku ze zmianą formuły ich liczenia,
• wysokie w przypadku wskaźników referencyjnych LIBOR - z uwagi na oficjalne komunikaty FSA (Financial Conduct Authority – brytyjski nadzór finansowy) i BBA ( British Bankers' Association – brytyjskie stowarzyszenie bankierów) odnośnie zaprzestania utrzymywania wskaźników po 2021 r.
Bank ma jednocześnie na uwadze zmianę do reformy IBOR, zaadresowaną przez Komisję Europejską 24 lipca 2020 r., która doprecyzowuje kwestie zaprzestania opracowywania wskaźników referencyjnych oraz ich uporządkowaną likwidację.
Ekspozycja Grupy na skutki reformy IBOR
Wskaźnik referencyjny
Aktywa
Pasywa
Zobowiązania pozabilansowe – udzielone
Instrumenty pochodne
WIBOR
43 156 174
11 492 067
3 319
31 094 725
LIBOR EUR
1 946 606
46 464
111
0
LIBOR USD
78 308
12 565
178
589 424
LIBOR CHF
166 049
0
0
0
EURIBOR
0
0
0
4 434 730
Pozostałe
1 032 352
11 197
690
23 613
46 379 489
11 562 293
4 299
36 142 493
Ekspozycja transakcji zawartych w ramach rachunkowości zabezpieczeń na stkutki reformy IBOR
Wskaźnik referencyjny
Instrumenty pochodne
WIBOR
18 304 000
EURIBOR
203 051
Razem
18 507 051
41.3 Dane finansowe
Miary wrażliwości
Oszacowanie BPV Banku w dniu 31 grudnia 2020 r. oraz 31 grudnia 2019 r. przedstawiają tabele:
BPV na koniec 2020 r. rozbicie na tenory:
Waluta
Do 6 miesięcy
6 miesięcy - 1 rok
1 -3 lata
3 - 5 lat
5 - 10 lat
Łącznie
PLN
-282,5
-269,5
-1 241,1
1 043,2
-0,3
-750,2
EUR
-46,8
22,0
323,1
427,7
5,8
731,9
USD
6,5
36,8
133,3
206,1
-1,3
381,5
CHF
-1,7
0,0
0,2
0,0
0,0
-1,4
GBP
-2,8
1,7
0,1
0,0
0,0
-1,0
Inne
-2,0
-1,5
22,0
-13,8
0,0
4,7
Razem
-329,4
-210,5
-762,3
1 663,3
4,2
365,3
BPV na koniec 2019 r. rozbicie na tenory
Waluta
Do 6 miesięcy
6 miesięcy - 1 rok
1 -3 lata
3 - 5 lat
5 - 10 lat
Łącznie
PLN
-452,0
294,6
886,3
516,2
36,9
1 281,8
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
139
Waluta
Do 6 miesięcy
6 miesięcy - 1 rok
1 -3 lata
3 - 5 lat
5 - 10 lat
Łącznie
EUR
-49,5
78,4
310,7
401,0
-1,6
739,1
USD
9,3
15,5
-7,5
-0,3
-1,5
15,4
CHF
-1,4
0,2
0,2
0,0
0,0
-1,1
GBP
-0,5
2,3
0,1
0,0
0,0
1,8
Inne
-1,4
-1,3
12,7
10,7
0,0
20,7
Razem
-495,6
389,6
1 202,4
927,6
33,7
2 057,7
Statystyka BPV
01.01.2020-31.12.2020
01.01.2019-31.12.2019
Księga
Minimalny
Średni
Maksymalny
Minimalny
Średni
Maksymalny
Księga bankowa
-2 671
-961
14
-429
29
334
Księga handlowa
-100
-35
87
-88
9
84
C
ALCO
698
2 526
3 332
1 914
2 215
2 529
Razem
16
1 531
3 032
1 826
2 253
2 637
Kształtowanie się miary VaR Banku latach 2020 i 2019 prezentuje poniższa tabela (99% VaR o horyzoncie 10 dni).
01.01.2020-31.12.2020
01.01.2019-31.12.2019
Minimalny
Średni
Maksymalny
Minimalny
Średni
Maksymalny
Księga handlowa
1 607
3 480
8 588
1 087
2 531
4 063
Zmiana wartości ekonomicznej kapitału
Zmianę wartości ekonomicznej kapitału przy przesunięciu równoległym krzywych procentowych o +/- 200 p.b. oraz scenariuszach określonych przez EBA na koniec grudnia 20 20 r. i 201 9 r. dla Grupy Kapitałowej Alior Banku , przedstawiono poniżej :
Scenariusz
Zmiana wartości ekonomicznej kapitału 31.12.2020
Zmiana wartości ekonomicznej kapitału 31.12.2019
równoległe przesunięcie krzywych stóp procentowych w górę (EBA)
-124 250
117 133
równoległe przesunięcie krzywych stóp procentowych w dół (EBA)
-13 322
-157 107
wystromienie krzywej stóp procentowych (EBA)
37 954
-49 385
wypłaszczenie krzywej stóp procentowych (EBA)
-138 529
50 185
wzrost krótkoterminowych stóp procentowych (EBA)
-171 836
84 891
spadek krótkoterminowych stóp procentowych (EBA)
3 150
-130 323
równoległe przesunięcie krzywych o 200 pb w górę
-79 173
108 317
równoległe przesunięcie krzywych o 200 pb w dół
-10 527
-136 170
najbardziej niekorzystny scenariusz
-171 836
-157 107
najbardziej niekorzystny scenariusz jako % Tier 1
2,6%
2,4%
Zmienność wyniku odsetkowego
Zmienność wyniku odsetkowego w horyzoncie do 1 roku przy zmianie stóp procentowych o 100 p.b. (negatywny scenariusz) na koniec 2020 r. i na koniec 2019 r. przedstawiono poniżej:
31.12.2020
31.12.2019
NII- łączna, urealniona wrażliwość wyniku odsetkowego na zmiany stóp procentowych
13,09%
9,30%
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
140
Luka przeszacowań
Luka przeszacowań prezentuje różnicę między wartością bieżącą pozycji aktywnych oraz pasywnych narażonych na ryzyko stopy procentowej, podlegających przeszacowaniu w danym przedziale czasowym, przy czym pozycje te ujmowane są w dacie transakcji.
Lukę przeszacowania w PLN, EUR i USD na koniec 2020 r. i 2019 r. dla Grupy Kapitałowej Alior Banku przedstawiono poniżej.
Luka przeszacowania PLN
2020
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Luka okresowa
-214 375
-4 515 936
-144 261
934 488
-6 666 585
2 596 546
10 348 847
2 338 724
Luka skumulowana
-214 375
-4 730 311
-4 874 572
-3 940 084
-10 606 670
-8 010 123
2 338 724
2019
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Luka okresowa
13 608 933
-560 145
6 504 223
-1 934 516
-852 082
-3 937 893
-6 714
12 821 806
Luka skumulowana
13 608 933
13 048 789
19 553 011
17 618 495
16 766 413
12 828 520
12 821 806
Luka przeszacowania w USD
2020
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Luka okresowa
312
302 808
-94 448
-88 419
286 614
-201 331
-203 360
2 177
Luka skumulowana
312
303 120
208 672
120 253
406 867
205 536
2 177
2019
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Luka okresowa
-524 668
267 668
-141 115
-77 249
-44 573
-53 140
516
-572 560
Luka skumulowana
-524 668
-257 000
-398 115
-475 364
-519 937
-573 076
-572 560
Luka przeszacowania w EUR
2020
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Luka okresowa
3 659
-32 216
-117 276
-61 302
40 483
-373 117
433 161
-106 607
Luka skumulowana
3 659
-28 557
-145 833
-207 135
-166 652
-539 768
-106 607
2019
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Luka okresowa
388 387
321 493
62 121
-84 843
-154 385
-310 775
4 033
226 033
Luka skumulowana
388 387
709 880
772 002
687 159
532 774
221 999
226 033
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
141
42 Ryzyko walutowe
42.1 Opis ryzyka
Definicja ryzyka walutowego
Ryzyko walutowe definiowane jest jako ryzyko wystąpienia straty spowodowanej zmianą kursów walutowych. Grupa dodatkowo wyróżnia wpływ kursu walutowego na swoje wyniki w perspektywie długookresowej, na skutek przewalutowania przyszłych przychodów i kosztów walutowych po potencjalnie bardziej niekorzystnym kursie. Ryzyko związane z przyszłymi wynikami może być zarządzane w ramach walutowego portfela modelowego.
Cel zarządzania ryzykiem walutowym
Podstawowym celem zarządzania ryzykiem walutowym jest identyfikacja obszarów działalności Grupy, które mogą być na nie narażone, i podejmowanie przedsięwzięć maksymalnie ograniczających ewentualne straty z tego tytułu. Zarząd Banku określa profil ryzyka walutowego, który musi cechować się zgodnością z obowiązującym planem finansowym Grupy Kapitałowej Banku.
W 2020 roku w Grupie Kapitałowej Alior Banku SA spółka Alior Leasing była uznawana za spółkę istotną z punktu widzenia zarządzania ryzykiem walutowym w Grupie. Ryzyko walutowe w spółce jest monitorowane, kontrolowane i raportowane na podstawie wewnętrznych zasad zarządzania ryzykiem rynkowym, w tym określany jest apetyt na ryzyko walutowe oraz przygotowywane są cykliczne raporty. Sporządzane przez Alior Leasing raporty dotyczące ryzyka walutowego w spółce stanowią w szczególności punkt wyjścia do podejmowania decyzji w zakresie zarządzania ryzykiem walutowym spółki oraz służą do konsolidacji ryzyka walutowego na poziomie Grupy.
Pomiar i ocena ryzyka walutowego
Pomiar i ocena ryzyka walutowego odbywają się poprzez ograniczenie pozycji walutowych zajmowanych przez Grupę. W pomiarze ryzyka walutowego Grupa wykorzystuję miarę VaR i testy warunków skrajnych.
Miara VaR określa potencjalną wartość straty na utrzymywanych pozycjach związanych ze zmianami kursów walutowych, przy zachowaniu założonego poziomu ufności oraz okresu utrzymania pozycji. Do wyznaczenia VaR Grupa stosuje horyzont 10 dniowy oraz poziom ufności równy 99%. Wielkość jest ustalana codziennie dla poszczególnych obszarów odpowiedzialnych za podejmowanie i zarządzanie ryzykiem, indywidualnie oraz łącznie.
Monitoring i raportowanie ryzyka walutowego
W Grupie Alior Banku regularnie monitoruje się i raportuje:
• poziom miar ryzyka walutowego,
• stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i progów ostrzegawczych na ryzyko walutowe,
• wyniki testów warunków skrajnych.
Raporty dotyczące ryzyka walutowego opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym oraz kwartalnym.
Limity ryzyka walutowego ustalane są w taki sposób, aby ryzyko to pozostawało na ograniczonym poziomie.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
142
Grupa może także przeprowadzać transakcje zabezpieczania przyszłych przepływów walutowych o odpowiednio wysokiej pewności realizacji (np. koszt czynszu, dochód odsetkowy netto denominowany w walutach obcych). Ich celem jest ograniczanie zmienności wyniku w bieżącym roku kalendarzowym.
Narzędzia zarządzania ryzykiem walutowym
Główne narzędzia zarządzania ryzykiem walutowym w Grupie Alior Banku to:
• wewnętrzne procedury dotyczące zarządzania ryzykiem walutowym;
• wewnętrzne modele i miary ryzyka walutowego;
• limity i progi ostrzegawcze na ryzyko walutowe;
• ograniczenia dopuszczalnych transakcji walutowych;
• testy warunków skrajnych.
42.2 Dane finansowe
Miary wrażliwości
Na koniec grudnia 2020 r. maksymalna strata na posiadanym przez Grupę portfelu walutowym (zarządzanym w ramach księgi handlowej), wyznaczona w oparciu o VaR w horyzoncie czasowym 10 dni, mogła wynieść 138,4 tys. zł, przy zakładanym poziomie ufności 99%.
31.12.2020
31.12.2019
Horyzont [dni]
10
10
VaR [tys. zł]
138,4
436,04
Statystyka VaR na portfelu walutowym Grupy w latach 2020 i 2019
VaR
31.12.2020
31.12.2019
Min
72,84
24,88
Średni
325,56
227,75
Max
760,84
710,56
Na datę
138,40
436,04
Założenie normalności rozkładu zmian wartości czynników ryzyka w modelu VaR może w praktyce prowadzić do niedoszacowania strat w skrajnych scenariuszach (zjawisko „grubych ogonów”). W związku z tym Grupa przeprowadza testy warunków skrajnych.
W pomiarze narażenia Grupy Kapitałowej Alior Banku Banku na ryzyko zmian kursów walutowych Bank przeprowadza testy warunków skrajnych. Poniżej przedstawiono wyniki testów warunków skrajnych Grupy Kapitałowej Alior Banku badających wpływ zmian kursów walutowych w relacji do PLN o +/- 20%.
31.12.2020
31.12.2019
kursy + 20%
11 656,64
23 189,87
kursy -20%
7 305,65
-5 761,44
Pozycja walutowa
Wielkość globalnych pozycji walutowych w Grupie Kapitałowej Alior Banku na dzień 31.12.2020 r. i 31.12.2019 r. prezentuje poniższa tabela:
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
143
Pozycje bilansowe
Pozycje pozabilansowe
Pozycje netto
Pozycja walutowa
Długa
Krótka
Długa
Krótka
Długa
Krótka
31.12.2020
9 317 551
-11 091 155
8 003 450
-6 180 657
49 953
-764
31.12.2019
7 541 170
-9 593 221
9 263 890
-7 220 944
26 225
-35 330
Wielkość pozycji walutowych jest kluczowym (poza zmiennościami kursów walutowych) czynnikiem determinującym poziom ryzyka walutowego, na jaki narażony jest Bank i Grupa Kapitałowa. Na poziom pozycji walutowych wpływają wszystkie zawarte transakcje walutowe, bilansowe i pozabilansowe. Narażenie Grupy na ryzyko walutowe jest niskie (w odniesieniu do funduszy własnych Grupy Kapitałowej Alior Banku), VaR 10-dniowy dla portfela walutowego Grupy na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosił ok. 0,0018% oraz odpowiednio na dzień 31 grudnia 2019 roku 0,00545%.
43 Ryzyko płynności
43.1 Opis ryzyka
Definicja ryzyka płynności
Ryzyko płynności oznacza ryzyko niemożności zrealizowania, na dogodnych dla Grupy warunkach i po rozsądnej cenie, zobowiązań płatniczych wynikających z pozycji bilansowych i pozabilansowych, które Grupa posiada.
W ramach ryzyka płynności wyróżnia się ryzyko finansowania, które jest ryzykiem utraty posiadanych źródeł finansowania oraz ryzyko braku możliwości odnowienia wymagalnych środków finansowania lub utraty dostępu do nowych źródeł finansowania.
Cel zarządzania ryzykiem płynności
Celem zarządzania ryzykiem płynności jest zapewnienie niezbędnej wysokości środków finansowych koniecznych do wywiązywania się z bieżących i przyszłych (również potencjalnych) zobowiązań, z uwzględnieniem specyfiki prowadzonej działalności oraz potrzeb mogących się pojawić w wyniku zmiany warunków rynkowych lub makroekonomicznych.
Organizacja procesu zarządzania ryzykiem płynności
W Banku funkcjonuje powołany specjalnie do celów zarządzania aktywami i pasywami Komitet Zarządzania Kapitałem, Aktywami i Pasywami. Strategia dotycząca ryzyka płynności, w tym akceptowalny poziom ryzyka, zakładana struktura bilansu oraz plan finansowania są zatwierdzane przez Zarząd Banku, a następnie akceptowane przez Radę Nadzorczą Banku. Za zawieranie transakcji międzybankowych odpowiada Departament Skarbu, rozliczanie i księgowanie transakcji ma miejsce w Pionie Operacji, natomiast monitorowanie i pomiar ryzyka płynności odbywa się w Departamencie Zarządzania Ryzykiem Finansowym. Podział kompetencji w zakresie zarządzania ryzykiem płynności jest jasny oraz zapewnia rozdzielenie do poziomu Członka Zarządu, co gwarantuje pełną niezależność ich działania. W roku 2020 działalność skarbowa oraz zarządzanie ryzykiem płynności były w pełni scentralizowane na poziomie Grupy Alior Banku SA.
Organizacja procesu zarządzania ryzykiem płynności w spółkach zależnych
W 2020 roku w Grupie Kapitałowej Alior Banku SA spółka Alior Leasing była uznawana za spółkę istotną z punktu widzenia zarządzania ryzykiem płynności w Grupie. Ryzyko płynności w spółce jest monitorowane,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
144
kontrolowane i raportowane na podstawie wewnętrznych zasad zarządzania ryzykiem płynności, w tym określany jest apetyt na ryzyko płynności, plany awaryjne płynności oraz przygotowywane są cykliczne raporty. Sporządzane przez Alior Leasing raporty dotyczące ryzyka płynności w spółce stanowią w szczególności punkt wyjścia do podejmowania decyzji w zakresie zarządzania płynnością spółki oraz służą do konsolidacji ryzyka płynności na poziomie Grupy.
Zarządzanie ryzykiem płynności
Polityka zarządzania ryzykiem płynności w Grupie polega zatem na utrzymaniu własnych pozycji płynnościowych tak, aby w każdym momencie można było wypełnić zobowiązania płatnicze za pomocą dostępnych środków w kasie, wpływów z transakcji o danej dacie zapadalności lub za pomocą sprzedaży zbywalnych aktywów, przy jednoczesnym minimalizowaniu kosztów utrzymania płynności.
W Grupie funkcjonuje proces oceny adekwatności zasobów płynności (ILAAP), który w sposób kompleksowy ocenia adekwatność zarządzania ryzykiem płynności i jego dostosowanie do charakteru, skali i stopnia złożoności Grupy. Proces ten realizuje następujące cele:
• zapewnienie zdolności do terminowego regulowania wszelkich zobowiązań w każdej chwili także w sytuacji skrajnej;
• utrzymanie na odpowiednim poziomie bufora płynności tj. wysokiej jakości aktywów płynnych zapewniającego adekwatną nadwyżkę płynności;
• ustalenie skali podejmowanego ryzyka płynności, poprzez ustanowienie wewnętrznych limitów płynności zgodnych z apetytem oraz strategią Grupy, uwzględniających wyniki testów warunków skrajnych;
• minimalizowanie ryzyka przekroczenia zdefiniowanych w Grupie limitów płynności;
• monitorowanie sytuacji płynnościowej Grupy pod kątem wystąpienia sytuacji awaryjnej w celu uruchomienia Planu Awaryjnego utrzymania płynności oraz Planu Naprawy;
• zapewnienie zgodności funkcjonujących w Grupie procesów z wymogami regulacyjnymi dotyczącymi zarządzania ryzykiem płynności.
W ramach ILAAP Grupa Kapitałowa:
• identyfikuje ryzyka oraz istotne czynniki ryzyka;
• dokonuje pomiaru i raportuje ryzyko płynności;
• opracowuje procedury i polityki płynności, w tym plan finansowania na kolejne lata działalności Grupy;
• zarządza Planami Awaryjnymi Płynności i Planem Naprawy w zakresie płynności;
• utrzymuje bufor płynności składający się z wysokiej jakości aktywów płynnych;
• opracowuje system limitów płynności zgodny z apetytem na ryzyko, monitoruje limity płynności oraz wskaźniki wczesnego ostrzegania identyfikujące negatywne trendy mogące mieć wpływ na wzrost ryzyka płynności;
• przeprowadza testy warunków skrajnych ryzyka płynności, na podstawie których ocenia, w jakim stopniu Grupa jest przygotowana do regulowania zobowiązań w sytuacji skrajnej;
• uwzględnia w systemie stawek transferowych funduszy korekty wspierające zarządzanie ryzykiem płynności.
Poszczególne elementy ILAAP są zintegrowane ze sobą i stanowią spójną całość. Każdy zidentyfikowany rodzaj ryzyka płynności jest mierzony przy pomocy szeregu analiz i zdefiniowanych wskaźników. Na określone wskaźniki nałożony jest system limitów płynności, który stanowi ograniczenie w podejmowanym
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
145
przez Grupę ryzyku oraz dostarcza sygnałów ostrzegawczych służących rozpoznaniu sytuacji zagrożenia mogącej prowadzić do uruchomienia planów awaryjnych lub planu naprawy. Przy określaniu poziomu limitów oraz wymaganego bufora płynności brane są pod uwagę wyniki testów warunków skrajnych. Testy planów awaryjnych i planu naprawy porównywane są z wynikami testów warunków skrajnych i służą zapewnieniu, iż Grupa jest w stanie zachować płynność zarówno w sytuacji normalnej, jak i w sytuacji skrajnej.
Takie związki między poszczególnymi elementami ILAAP pozwalają na efektywne zarządzanie ryzykiem płynności, ograniczenie go oraz zapewnienie dostępu do wystarczających źródeł płynności, nawet w sytuacji skrajnej.
Elementy ILAAP są spójne z ogólną strategią Grupy oraz z apetytem na ryzyko. Poprzez elementy ILAAP określana jest tolerancja ryzyka płynności, czyli poziom ryzyka, jaki Grupa zamierza ponosić. Tolerancja ryzyka zdefiniowana jest jako system limitów nałożonych na ryzyko płynności, który wynika z apetytu na ryzyko wpisanego w założenia całościowej strategii działalności Grupy i jest z nim spójny oraz poprzez wyznaczenie horyzontu przeżycia uwzględniającego m.in. wyniki testów warunków skrajnych płynności. Elementy ILAAP brane są pod uwagę przy konstruowaniu planu finansowego Grupy w taki sposób, by założenia dotyczące przyszłej struktury bilansu uwzględniały konieczność zapewnienia bezpiecznej sytuacji płynnościowej Grupy.
Pomiar i ocena ryzyka płynności
Pomiar ryzyka płynności w Grupie dokonywany jest z uwzględnieniem wszystkich istotnych pozycji zarówno bilansowych, jak i pozabilansowych (w tym w szczególności instrumentów pochodnych). Wśród wykorzystywanych miar zarządzania płynnością Grupa wyróżnia współczynniki i powiązane z nimi limity następujących rodzajów płynności:
• płynność śróddzienna - zdolność do wykonywania wszystkich zobowiązań pieniężnych w bieżącym dniu;
• płynność bieżąca – zdolność do finansowania aktywów i terminowego wykonania zobowiązań w toku normalnej działalności lub w innych warunkach, które można przewidzieć, bez konieczności poniesienia straty w ciągu kolejnych 7 dni;
• płynność krótkoterminowa – zdolność wykonania wszystkich zobowiązań pieniężnych w terminie płatności przypadającym w okresie 30 kolejnych dni;
• płynność średnioterminowa – zdolność wykonania wszystkich zobowiązań w terminie zapadalności w okresie powyżej 1 i do 12 miesięcy;
• płynność długoterminowa – monitorowanie możliwości wykonania wszystkich zobowiązań pieniężnych w terminie płatności przypadającym w okresie dłuższym niż 12 miesięcy.
Do pomiaru i analizy ryzyka płynności Grupa stosuje szereg wskaźników i analiz, w tym m.in.:
• kalkulacja i monitoring wskaźników nadzorczych LCR, NSFR, M3, M4 – ocena spełniania przez Grupę ilościowych wymogów nadzorczych;
• prognozy kształtowania się nadzorczych miar płynności – zapewnienie spełniania przez Grupę ilościowych wymogów nadzorczych w przyszłości;
• kalkulacja i monitoring wewnętrznych wskaźników płynności, w tym miar płynności śróddziennej, bieżącej, krótkoterminowej, średnio- i długoterminowej, nadwyżki podstawowego i całkowitego bufora płynności;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
146
• luka płynności - umożliwia oszacowanie wielkości niedopasowania (różnicę) pomiędzy bilansowymi i pozabilansowymi aktywami i pasywami dla każdego pasma zapadalności/ wymagalności (luka okresowa), jak również dla sumy aktywów i pasywów łącznie we wszystkich pasmach zapadalności/wymagalności (luka skumulowana). Grupa wyznacza kontraktową oraz urealnioną lukę płynności. Urealnienie przepływów następuje wskutek zastosowania wag urealnień do przepływów kontraktowych w celu określenia najbardziej prawdopodobnego (ekonomicznego) terminu zapadalności/wymagalności. Urealnianie wartości i terminów stosowane jest zarówno dla pozycji bilansowych jak i pozabilansowych, m. in. takich jak: aktywa, dla których istnieje możliwość wcześniejszego zbycia, pozycje nie posiadające kontraktowych terminów zapadalności, produkty bankowe, w przypadku których analiza trendów i zachowań klientów wskazuje na różnice pomiędzy kontraktowym terminem zapadalności a rzeczywistym terminem płatności, zobowiązania pozabilansowe z tytułu przyznanych linii kredytowych i gwarancji;
• analiza stabilności środków obcych stabilnych - określenie na podstawie danych historycznych, jaka część tych zobowiązań wykazuje cechy stałości i może z wysokim prawdopodobieństwem w normalnych warunkach rynkowych stanowić stabilne źródło finansowania.;
• analiza odnawialności/zrywalności depozytów – celem jest zweryfikowanie stabilności behawioralnej zachowań klientów będącej podstawą do wyznaczenia osadu i wag urealnień przepływów pieniężnych w Grupie;
• analiza koncentracji środków obcych stabilnych - wskazanie potencjalnego ryzyka nadmiernego uzależnienia Grupy od źródeł finansowania cechujących się zbyt niskim stopniem dywersyfikacji, co mogłoby mieć negatywny wpływ na stabilność środków obcych;
• analiza stabilności należności z tytułu udzielonych zobowiązań pozabilansowych - określenie poziomu wykorzystania linii gwarancyjnych i kredytowych przez klientów;
• analiza płynności długoterminowej – ma na celu określenie ryzyka związanego z finansowaniem kredytów długoterminowych (głównie zabezpieczonych hipotecznie lub na finansowanie dużych projektów niezwiązanych z nieruchomościami, w tym inwestycji przemysłowych) pasywami o krótszym terminie zapadalności.
Monitoring, raportowanie i ograniczanie ryzyka płynności
Grupa Alior Bank regularnie monitoruje i raportuje poziom miar dotyczących ryzyka płynności oraz stopień wykorzystania wewnętrznych limitów i wartości progowych. Raporty dotyczące ryzyka płynności opracowywane są w trybie dziennym, tygodniowym, miesięcznym, kwartalnym oraz rocznym. Ich częstotliwość, zakres i lista odbiorców (w tym CALCO, Zarząd Banku i Rada Nadzorcza) uregulowana jest w wewnętrznych przepisach Grupy. Limity wyznaczają granice działalności Grupy, które nie mogą być przekroczone. Wybrane limity Grupa poszerza o progi ostrzegawcze, których funkcją jest zabezpieczenie przed przekroczeniem limitów wewnętrznych poprzez określenie poziomu wykorzystania limitów (minimalnej nadwyżki), którego osiągnięcie oznaczało będzie wystąpienie podwyższonego ryzyka płynności oraz realne ryzyko możliwości wystąpienia przekroczenia limitu w określonym przedziale czasowym.
Na wypadek wystąpienia kryzysu płynności rozumianego jako hipotetyczne ryzyko jak i realne zaistnienie sytuacji, w której Grupa nie będzie zdolna do terminowego realizowania bieżących lub przewidywanych przyszłych zobowiązań płatniczych opracowane zostały plany awaryjne płynności, których celem jest określenie rozwiązań gwarantujących przetrwanie sytuacji kryzysu płynności. Bank na bieżąco monitoruje sytuację płynnościową pod kątem rozpoznania sytuacji zagrożenia poprzez zdefiniowanie i monitorowanie szerokiego zakresu przesłanek dotyczących sytuacji wewnątrz Banku, jak i otoczenia rynkowego i
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
147
makroekonomicznego, które służą rozpoznaniu sytuacji podwyższonego ryzyka płynności, wysokiego ryzyka płynności oraz kryzysu ryzyka płynności i umożliwiają podjęcie adekwatnych działań, określonych w planach awaryjnych. Bank dokonuje przeglądu i testów planów awaryjnych co najmniej raz w roku lub gdy wymaga tego zmiana warunków rynkowych. W ramach testów planów awaryjnych Bank określa: realność i możliwość przeprowadzenia działań, proces decyzyjny, kompetencje poszczególnych jednostek, kwotę środków możliwych do uzyskania oraz czas konieczny do wdrożenia działań.
Testy warunków skrajnych ryzyka płynności
Testy warunków skrajnych są istotnym elementem zarządzania ryzykiem płynności w Grupie. Zasadniczą część testów warunków skrajnych stanowi analiza scenariuszowa, która polega na zbadaniu wpływu na płynność danego scenariusza uwzględniającego różne czynniki ryzyka oraz różny poziom dotkliwości poszczególnych czynników ryzyka (przy zachowaniu nadrzędnej zasady konserwatywnego podejścia przy konstruowaniu scenariuszy). Dodatkowo przeprowadzane oddzielne scenariusze dla płynności śróddziennej. Uzupełnieniem do testów scenariuszowych są analizy wrażliwości, gdzie Bank testuje jedynie wybrane czynniki ryzyka, które w jego ocenie mają największy wpływ na sytuację płynnościową oraz testy odwrócone, gdzie Bank testuje, jaki poziom najważniejszych czynników ryzyka doprowadza Bank do utraty płynności. Bank przeprowadza testy odwrócone analizując dwa aspekty: utrata płynności oznaczająca brak możliwości regulowana zobowiązań oraz spadek płynności powodujący brak spełniania wymogów nadzorczych dotyczących płynności. Wyniki testów warunków skrajnych akceptowane są przez CALCO, Zarząd Banku i Radę Nadzorczą.
Scenariusze testów warunków skrajnych, które przyjmowane są przez Zarząd Banku, opracowywane są w trzech podstawowych wariantach, dla których konstruowane są co najmniej dwa scenariusze:
• kryzys wewnętrzny – sytuacja, w której za problemy z płynnością odpowiedzialne są czynniki wewnątrzbankowe lub też inne czynniki, jednak dotyczące jedynie Banku (2 scenariusze zakładające utratę reputacji),
• kryzys systemowy – sytuacja, w której w całym lub znaczącej części systemu bankowego występują problemy z utrzymaniem płynności w związku z kryzysem gospodarczym lub finansowym (4 scenariusze, w tym 2 związane z pandemią COVID-19),
• kombinacja kryzysu wewnętrznego jak i kryzysu systemowego – sytuacja będąca kombinacją elementów z dwóch powyższych wariantów (2 scenariusze zakładające jednoczesne problemy Banku oraz całego sektora).
Wyniki testów warunków skrajnych wykorzystywane są w szczególności do oceny, w jakim stopniu Grupa jest przygotowana do regulowania zobowiązań w sytuacji skrajnej, do oceny adekwatności nadwyżki płynności poprzez zestawienie posiadanego bufora płynności z wymaganym buforem płynności w sytuacji skrajnej oraz do weryfikacji dostosowania profilu płynnościowego Grupy do przyjętej tolerancji ryzyka płynności poprzez sprawdzenie, czy horyzont przeżycia w każdym scenariuszu jest co najmniej równy założonemu przez Grupę. Zestawienie zapotrzebowania na środki płynne dla każdego scenariusza z wartościami możliwymi do pozyskania na podstawie przeprowadzonych testów planów awaryjnych pozwala sprawdzić, czy Grupa jest w stanie regulować zobowiązania w dłuższych horyzontach (poza horyzontem przeżycia) przy wykorzystaniu działań awaryjnych. Poza tym wyniki testów warunków skrajnych służą do ustalania limitów wewnętrznych, dostosowywania i ulepszania regulacji wewnętrznych, codziennej praktyki zarządzania ryzykiem płynności poprzez wykorzystywanie wyników testów warunków skrajnych do bieżącej oceny sytuacji płynnościowej Grupy, kształtowania planu awaryjnego płynności.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
148
43.2 Wpływ pandemii COVID-19 na ryzyko płynności
Od początku pandemii przez cały 2020 rok płynność Grupy Banku oraz jej otoczenie są na bieżąco monitorowane, ze szczególnym uwzględnieniem obszarów, w których w początkowej fazie obserwowano niekorzystne zachowania mogące mieć wpływ na przyszłą pozycję płynnościową oraz reputację Grupy jak np. zwiększone wypłaty gotówkowe klientów, zwiększone zapotrzebowanie klientów na waluty obce, głównie USD oraz obniżoną płynność na rynku międzybankowym. Przez cały okres od wybuchu pandemii płynność Grupy znajdowała się na bezpiecznym poziomie, co odzwierciedlały poziomy wskaźników płynności znacząco powyżej limitów (np. LCR na historycznie wysokich poziomach). Z tego względu w czasie pandemii Grupa nie identyfikowała konieczności podejmowania nadzwyczajnych działań poprawiających płynność, w szczególności w świetle podjętych działań przez nadzorcę i bank centralny jak np. obniżenie poziomu wymaganej rezerwy obowiązkowej.
W celu uwzględnienia możliwych długoterminowych skutków pandemii oraz dostosowania zarządzania ryzykiem płynności do zmienionego otoczenia w związku z pandemią COVID-19 Grupa zastosowała w 2020 roku poniższe usprawnienia (ponad wymaganiami postawionymi przez nadzorcę jak np. dzienne raportowanie sytuacji płynnościowej na początku pandemii, a na koniec 2020 roku odbywające się z częstotliwością raz na tydzień):
• monitoring zwiększonych wypłat gotówkowych klientów (szczególnie w początkowym okresie pandemii) oraz zwiększenie buforów gotówki w skarbcu, głównie EUR i USD;
• plan finansowania zawarty w Polityce Zarządzania Aktywami i Pasywami na lata 2020-2022 został stworzony w oparciu o plan finansowy na rok 2020 oraz prognozę bilansu Banku na lata 2021-2022 uwzględniające skutki COVID-19;
• uwzględnienie w pełnych testach warunków skrajnych ryzyka płynności dwóch scenariuszy skrajnych uwzględniających skutki pandemii:
• COVID-19 krótkoterminowy – wariant bardziej oczekiwany, zakładający większy poziom kontrolowania epidemii i stopniowy powrót gospodarki do aktywności sprzed pandemii
• COVID-19 długoterminowy - wariant pesymistyczny, mniej oczekiwany, zakładający dłuższe trwanie epidemii i restrykcji dużo bardziej uderzających w gospodarkę
• wymagany bufor płynności dla scenariusza zewnętrznego w comiesięcznej analizie testów warunków skrajnych wyznaczany jest na podstawie scenariusza COVID-19 długoterminowego,
• cykliczny przegląd adekwatności założeń scenariuszy COVID-19 wykorzystywanych w testach warunków skrajnych
• cykliczny monitoring sytuacji makroekonomicznej.
43.3 Dane finansowe
Przepływy kontraktowe
Zestawienie terminów zapadalności/wymagalności przepływów kontraktowych aktywów i pasywów Grupy Kapitałowej Alior Banku SA na dzień 31 grudnia 2020 roku (w mln zł):
31.12.2020
1D
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
5Y+
Razem
AKTYWA
2 937
2 333
2 042
3 806
7 107
13 713
20 359
39 600
91 897
Gotówka i Nostro
2 387
0
0
0
0
0
0
0
2 387
Należności od banków
55
100
0
0
0
0
0
421
576
Należności od klientów
491
981
1 999
3 125
5 455
8 103
15 306
33 714
69 174
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
149
31.12.2020
1D
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
5Y+
Razem
Papiery Wartościowe
0
1 249
38
675
1 640
5 590
5 026
1 864
16 082
Pozostałe aktywa
4
3
5
6
12
20
27
3 601
3 678
ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY
-58 771
-2 981
-3 270
-2 009
-2 140
-1 125
-1 670
-6 853
-78 819
Zobowiązania wobec banków
-303
-308
-15
-5
-15
-23
-64
0
-733
Zobowiązania wobec klientów
-56 623
-2 621
-2 970
-1 618
-1 235
-504
-271
-2
-65 844
Emisje własne
0
-50
-268
-360
-839
-496
-1 264
-5
-3 282
Kapitały własne
0
0
0
0
0
0
0
-6 560
-6 560
Pozostałe zobowiązania
-1 845
-2
-17
-26
-51
-102
-71
-286
-2 400
Luka bilansowa
-55 834
-648
-1 228
1 797
4 967
12 588
18 689
32 747
13 078
Skumulowana luka bilansowa
-55 834
-56 482
-57 710
-55 913
-50 946
-38 358
-19 669
13 078
Instrumenty pochodne – wpływy
0
7 368
1 913
436
414
493
277
0
10 901
Instrumenty pochodne – wypływy
0
-7 358
-1 897
-434
-412
-469
-291
0
-10 861
Instrumenty pochodne – netto
0
10
16
2
2
24
-14
0
40
Linie gwarancyjne i finansowe
-9 322
0
0
0
0
0
0
0
-9 322
Luka pozabilansowa
-9 322
10
16
2
2
24
-14
0
-9 282
Luka ogółem
-65 156
-638
-1 212
1 799
4 969
12 612
18 675
32 747
3 796
Luka skumulowana ogółem
-65 156
-65 794
-67 006
-65 207
-60 238
-47 626
-28 951
3 796
Zestawienie terminów zapadalności/wymagalności przepływów kontraktowych aktywów i pasywów Grupy Kapitałowej Banku na dzień 31 grudnia 2019 roku (w mln zł):
31.12.2019*
1D
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
5Y+
Razem
AKTYWA
1 730
3 270
2 505
3 846
6 343
11 947
22 759
42 676
95 076
Gotówka i Nostro
1 357
0
0
0
0
0
0
0
1 357
Należności od banków
0
73
0
0
0
135
0
0
208
Należności od klientów
373
1 424
2 502
3 336
5 871
9 298
16 898
33 381
73 083
Papiery Wartościowe
0
1 773
3
510
472
2 514
5 861
5 816
16 949
Pozostałe aktywa
0
0
0
0
0
0
0
3 479
3 479
ZOBOWIĄZANIA I KAPITAŁY
-46 201
-5 111
-4 742
-3 939
-5 436
-2 720
-1 457
-7 695
-77 301
Zobowiązania wobec banków
-278
-117
-31
-41
-65
-116
-172
-79
-899
Zobowiązania wobec klientów
-44 122
-4 921
-4 556
-3 569
-4 011
-1 106
-342
-26
-62 653
Emisje własne
0
-67
-126
-285
-1 272
-1 394
-826
-793
-4 763
Kapitały własne
0
-6
-12
-18
-36
0
0
-6 665
-6 737
Pozostałe zobowiązania
-1 801
0
-17
-26
-52
-104
-117
-132
-2 249
Luka bilansowa
-44 471
-1 841
-2 237
-93
907
9 227
21 302
34 981
17 775
Skumulowana luka bilansowa
-44 471
-46 312
-48 549
-48 642
-47 735
-38 508
-17 206
17 775
Instrumenty pochodne – wpływy
0
7 978
2 077
748
344
761
285
43
12 236
Instrumenty pochodne – wypływy
0
-7 956
-2 084
-744
-344
-774
-289
-42
-12 233
Instrumenty pochodne – netto
0
22
-7
4
0
-13
-4
1
3
Linie gwarancyjne i finansowe
-8 627
0
0
0
0
0
0
0
-8 627
Luka pozabilansowa
-8 627
22
-7
4
0
-13
-4
1
-8 624
Luka ogółem
-53 098
-1 819
-2 244
-89
907
9 214
21 298
34 982
9 151
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
150
31.12.2019*
1D
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
5Y+
Razem
Luka skumulowana ogółem
-53 098
-54 917
-57 161
-57 250
-56 343
-47 129
-25 831
9 151
*Dane przekształcone-nota 4.2
Urealniona luka płynności
Analiza zapadalności/wymagalności aktywów i zobowiązań dla Grupy Kapitałowej Banku, według terminów urealnionych na dzień 31 grudnia 2020 roku (w mln zł):
31.12.2020
1D
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Urealniona luka okresowa
6 383
5 063
-1 643
485
1 517
3 626
5 669
-21 060
40
Urealniona luka skumulowana
6 383
11 446
9 803
10 288
11 805
15 431
21 100
40
Analiza zapadalności/wymagalności aktywów i zobowiązań dla Grupy Kapitałowej Banku, według terminów urealnionych na dzień 31 grudnia 2019 roku (w mln zł):
31.12.2019*
1D
1M
3M
6M
1Y
2Y
5Y
>5Y
Razem
Urealniona luka okresowa
4 994
5 259
-1 528
908
692
2 756
6 653
-19 731
3
Urealniona luka skumulowana
4 994
10 253
8 725
9 633
10 325
13 081
19 734
3
*Dane przekszrałcone– nota 4.2
Nadzorcze miary płynności i miary wrażliwości
Nadzorcze miary płynności
31.12.2020
31.12.2019
M3
3,53
3,68
M4
1,19
1,18
LCR
174%
148%
NSFR
122%
130%
W okresie od 31 grudnia 2019 roku do 31 grudnia 2020 roku wartości wskaźników miar nadzorczych utrzymywały się powyżej limitów nadzorczych. Grupa na potrzeby wyliczenia wskaźnika LCR i NSFR stosuje konsolidację ostrożnościową, która obejmuje Alior Bank SA i Alior Leasing sp. z o.o.
Poniższa tabela przedstawia części składowe wskaźnika pokrycia wypływów netto (LCR), czyli wartość zabezpieczenia przed utratą płynności oraz wypływ środków pieniężnych netto. Dodatkowo zaprezentowana została nadwyżka zabezpieczenia przed utratą płynności rozumiana jako nadwyżka możliwości pokrycia potrzeb płynnościowych przez okres występowania warunków skrajnych trwający 30 dni.
31.12.2020
31.12.2019
Zabezpieczenie przed utratą płynności (mln zł)
16 104
15 482
Wypływy środków pieniężnych netto ogółem (mln zł)
9 274
10 488
Nadwyżka zabezpieczenia przed utratą płynności (mln zł)
6 830
4 994
Wskaźnik pokrycia wypływów netto (LCR)
174%
148%
Stabilność bazy depozytowej
Na dzień 31 grudnia 2020 roku poziom osadu depozytów w horyzoncie 30 dni wynosił ok. 95,5% dla bazy depozytowej w Banku (z wyłączeniem rynku międzybankowego) oraz 95,2%. dla emisji własnych.
Na dzień 31 grudnia 2019 roku poziom osadu depozytów w horyzoncie 30 dni wynosił ok. 94,4% dla bazy depozytowej w Banku (z wyłączeniem rynku międzybankowego) oraz 95,1% dla emisji własnych.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
151
Struktura finansowania
Głównym źródłem finansowania Grupy jest baza depozytowa, która na dzień 31.12.2020 roku wyniosła ok. 62 mld PLN, co stanowi ok. 80% pasywów Banku. W bazie depozytowej dominują rachunki bieżące (ok. 83% bazy), z czego większość (ok.70%) stanowią rachunki klientów indywidualnych wobec 30% rachunków klientów biznesowych. Pozostałą część bazy depozytowej tj. ok. 17% stanowią depozyty terminowe, w tym 67% depozyty terminowe klientów indywidualnych i 33% depozyty klientów biznesowych. Zobowiązania wobec klientów finansowych wynoszą ok. 3 mld PLN i stanowią ok. 4% pasywów. Emisje własne, w wartości 2,8 mld PLN, stanowią ok. 4% pasywów.
W kolejnych latach Grupa zakłada umiarkowany przyrost sumy bilansowej i utrzymanie depozytów klientowskich jako głównego źródła finansowania (w szczególności od klientów indywidualnych).
Koncentracja
Grupa w cyklach miesięcznych przeprowadza analizę koncentracji bazy depozytowej, która ma na celu wskazanie potencjalnego ryzyka nadmiernego uzależnienia Grupy od źródeł finansowania cechujących się zbyt niskim stopniem dywersyfikacji. W celu oszacowania poziomu koncentracji Grupa wyznacza wskaźnik WWK (Wskaźnik Wysokiej Koncentracji) liczony jako stosunek wartości środków zgromadzonych przez największych depozytariuszy do wartości bazy depozytowej. Na dzień 31 grudnia 2020 r. WWK wyniósł 0,98% co wskazuje na brak koncentracji. Wskaźnik na dzień 31 grudnia 2019 r. wynosił 1%.
Statystykę WWK za 2020 r. i 2019 r. przedstawia poniższa tabela:
Minimalny
Średni
Maksymalny
31.12.2020
0,77%
0,85%
1,00%
31.12.2019
0,98%
1,21%
1,72%
W celu ograniczenia ryzyka koncentracji Grupa dywersyfikuje strukturę bazy depozytowej w podziale na klientów detalicznych, biznesowych, finansowych, instytucji rządowych i samorządowych, monitorując i raportując miesięcznie udział poszczególnych grup w całości bazy depozytowej.
Waluta
31.12.2020
Waluta
31.12.2019
Klient 1
EUR, PLN, USD
368 479
EUR, PLN, USD
359 889
Klient 2
EUR, PLN, USD
343 608
PLN
306 347
Klient 3
CHF, CZK, EUR, PLN, USD
316 083
EUR, PLN, USD
248 612
Klient 4
PLN
306 596
PLN
210 102
Klient 5
CZK, EUR, PLN, USD
294 617
PLN
200 560
Klient 6
PLN
216 168
PLN
130 914
Klient 7
PLN
175 608
EUR, PLN, USD
129 391
Klient 8
EUR, PLN
159 859
CHF, CZK, EUR, PLN, USD
127 246
Klient 9
EUR, PLN
112 326
EUR, PLN
120 088
Klient 10
CHF, EUR, PLN, USD
89 257
CHF, EUR, PLN, USD
100 732
W 2020 r. sytuacja płynnościowa Grupy pozostawała na bezpiecznym poziomie. Sytuacja była ściśle monitorowana i utrzymywana na adekwatnym do potrzeb poziomie poprzez dostosowywanie poziomu
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
152
bazy depozytowej oraz uruchamianie dodatkowych źródeł finansowania w zależności od rozwoju akcji kredytowej i pozostałych potrzeb płynnościowych.
44 Ryzyko operacyjne
44.1 Opis ryzyka
Definicja ryzyka operacyjnego
Ryzyko operacyjne to ryzyko powstania straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności wewnętrznych procesów, ludzi i systemów lub zdarzeń zewnętrznych. Ryzyko operacyjne uwzględnia ryzyko prawne, a nie obejmuje ryzyka utraty reputacji i ryzyka biznesowego. Cel zarządzania ryzykiem operacyjnym
Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym Banku i Grupy Kapitałowej jest utrzymanie ryzyka operacyjnego na poziomie bezpiecznym i adekwatnym w stosunku do działalności, celów, strategii i rozwoju Banku i Grupy Kapitałowej a także akceptowalnym przez Zarząd i Radę Nadzorczą Banku. Pomiar i ocena ryzyka operacyjnego
Bank posiada sformalizowany system zarządzania ryzykiem operacyjnym w ramach którego przeciwdziała występowaniu zdarzeń i incydentów operacyjnych oraz ogranicza straty w przypadku materializacji ryzyka. Zarządzanie ryzykiem operacyjnym obejmuje identyfikację, pomiar i ocenę ryzyka operacyjnego, działania zarządcze oraz monitoring i kontrolę ryzyka na wszystkich poziomach, od jednostek organizacyjnych odpowiedzialnych za zarządzanie ryzykiem operacyjnym w swoich obszarach, Koordynatorów ryzyka operacyjnego, poprzez Dział Zarządzania Ryzykiem Operacyjnym, Komitet Ryzyka Operacyjnego, po Zarząd i Radę Nadzorczą.
W ramach identyfikacji ryzyka operacyjnego, Bank rozpoznaje czynniki ryzyka, które w istotny sposób wpływają na jego poziom. Na etapie identyfikacji wykorzystywane są różne sposoby pozyskiwania informacji m.in.:
• gromadzenie danych o zdarzeniach i stratach w Banku oraz jego podmiotach zależnych,
• identyfikacja ryzyka w procesach, produktach i systemach,
• identyfikacja ryzyka w procesach outsourcowanych,
• analiza zewnętrznych zdarzeń ryzyka operacyjnego.
Pomiar i ocena ryzyka operacyjnego przeprowadzana jest przy wykorzystaniu mierników ilościowych i jakościowych i obejmuje m.in.:
• kluczowe wskaźniki ryzyka (KRI), dla których zdefiniowano progi tolerancji,
• cel limity oraz określanie poziomu ich wykorzystania,
• obliczanie wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego – od 01.01.2018 r. Bank oblicza wymóg w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego zgodnie z zaawansowaną metodą (AMA) dla Banku z wyłączeniem Oddziału w Rumunii, dla którego zastosowanie ma metoda standardowa (TSA),
• szacowanie kapitału wewnętrznego dla Banku na ryzyko operacyjne z wykorzystaniem wyników modelu AMA,
• testy warunków skrajnych,
• analizy scenariuszowe,
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
153
• samoocenę ryzyka operacyjnego,
• ocenę nowych i modyfikowanych procesów, produktów i zgłoszeń biznesowych.
Monitoring i raportowanie ryzyka operacyjnego
Bieżącą kontrolą i monitorowaniem ryzyka operacyjnego w Banku zajmuje się Departament Zarządzania Ryzykiem Operacyjnym. Jest to komórka organizacyjna odpowiedzialna m.in. za:
• rozwój i wprowadzanie odpowiednich metodyk oraz instrumentów kontroli ryzyka operacyjnego;
• monitorowanie wymogu w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego zgodnie z metodą standardową (TSA) w zakresie oddziału w Rumunii oraz zgodnie z metodą zaawansowaną (AMA) w zakresie pozostałej działalności prowadzonej przez Bank;
• opiniowanie i konsultowanie oceny ryzyka operacyjnego w prowadzonych projektach, produktach oraz procedurach (nowych i modyfikowanych);
• monitorowanie poziomu wykorzystania wewnętrznych limitów i apetytu na ryzyko operacyjne oraz podejmowanie działań zarządczych związanych z występowaniem podwyższonego lub wysokiego poziomu ryzyka operacyjnego;
• gromadzenie wysokiej jakości danych o zdarzeniach i skutkach operacyjnych;
• monitorowanie zdarzeń wewnętrznych i zewnętrznych;
• monitorowanie poziomu ryzyka operacyjnego Banku z wykorzystaniem narzędzi, m.in. kluczowych wskaźników ryzyka (KRI), samooceny, testów warunków skrajnych;
• przygotowywanie cyklicznych raportów dotyczących poziomu ryzyka operacyjnego w Banku.
Obowiązek monitorowania i ograniczania ryzyka operacyjnego w codziennej pracy dotyczy wszystkich pracowników i jednostek organizacyjnych Banku. Pracownicy Banku na bieżąco kontrolują poziom ryzyka operacyjnego w obsługiwanych procesach i aktywnie minimalizują ryzyko, podejmując możliwe działania mające na celu uniknięcie/ograniczenie strat operacyjnych. Odpowiadają za bieżącą rejestrację zdarzeń i finansowych skutków operacyjnych dotyczących ich obszarów działalności, definiują oraz raportują wartości Kluczowych Wskaźników Ryzyka (KRI) względem poziomów tolerancji dla procesów szczególnie narażonych na ryzyko operacyjne, a także biorą udział w procesie samooceny.
Narzędzia zarządzania ryzykiem operacyjnym
Zarządzanie ryzykiem operacyjnym w Grupie Alior Banku jest wpierane przez system informatyczny OpRisk, w którym m.in. rejestrowane są zdarzenia i straty operacyjne oraz ewidencjonowane są wyniki analiz scenariuszowych oraz samooceny.
Pomiar kapitału wewnętrznego na ryzyko operacyjne dokonywany jest przy wykorzystaniu metody AMA. W oparciu o metodę AMA Alior Bank zbudował wewnętrznymi siłami model statystyczny służący do szacowania poziomu ryzyka operacyjnego w oparciu o metodę Loss Distribution Approach (LDA).
W dniu 30 stycznia 2020 roku Alior Bank otrzymał od Komisji Nadzoru Finansowego zgodę na zdjęcie dolnego ograniczenia w zakresie stosowania metody AMA (Ograniczenie obowiązywało od 14 lutego 2019 roku. Zgodnie z ograniczeniem Bank utrzymywał wymogi w zakresie funduszy własnych na poziomie nie niższym niż 60% wymogów liczonych wg metody standardowej).
Ponadto w dniu 16 grudnia 2020 roku Grupa Alior Bank otrzymała od Komisji Nadzoru Finansowego zezwolenie na łączne stosowanie różnych metod, na potrzeby wyznaczania wymogów w zakresie funduszy własnych z tytułu ryzyka operacyjnego na poziomie skonsolidowanym Grupy Kapitałowej Alior Banku SA, tj.: metody zaawansowanego pomiaru (AMA) – w zakresie działalności prowadzonej przez Alior Bank SA
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
154
oraz metody standardowej (TSA) – w odniesieniu do działalności Oddziału w Rumunii oraz działalności spółki podlegającej konsolidacji – Alior Leasing Sp. z o.o.
Do 16 grudnia 2020 roku dla spółki Alior Leasing Sp. z o.o. stosowana była metoda wskaźnika bazowego (BIA). Wprowadzenie metody TSA stanowi kolejny krok w rozwoju zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz przekłada się na obniżenie wymogu kapitałowego na poziomie Grupy Alior Bank .
W dniu 10 lutego 2021 r. Bank otrzymał zezwolenie KNF na wdrożenie zmian znacznych w metodzie AMA. W szczególności zmiana dotyczy uwzględnienia w modelu odzysków nieubezpieczeniowych. Jest to kolejny krok związany ze wzmocnieniem systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku oraz odzwierciedleniem rzeczywistego poziomu tego ryzyka w pomiarze. Zezwolenie umożliwia także w konsekwencji obniżenie wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka operacyjnego.
Wartość strat operacyjnych netto, które zostały zarejestrowane w 2020 r. dla Grupy Alior Banku SA mieściła się w ramach przyjętego celu oraz limitu na ryzyko operacyjne dla Grupy.
W związku ze stosowaniem zaawansowanej metody pomiaru ryzyka operacyjnego (AMA), zgodnie z wymogami Art. 454 CRR, Grupa dążąc do ograniczenia ryzyka materializacji skutków rzadkich, ale potencjalnie dotkliwych zdarzeń operacyjnych, wykupiła szereg polis ubezpieczeniowych. Ww. polisy obejmowały m.in. ubezpieczenie w zakresie: mienia (w tym sprzętu elektronicznego), odpowiedzialności cywilnej, odpowiedzialności karnoskarbowej oraz odpowiedzialności zawodowej.
Warunki poszczególnych polis są dostosowane do skali i zakresu ponoszonego ryzyka. Ww. polisy nie są stosowane jako mechanizm ograniczający wysokość wymogów w zakresie funduszy własnych na ryzyko operacyjne ani też jako czynnik mitygujący wysokość kapitału wewnętrznego na ryzyko operacyjne.
45 Zarządzanie kapitałem
Definicja adekwatności kapitałowej
Adekwatność kapitałowa to proces mający na celu zapewnienie, iż poziom ryzyka, które Bank i Grupa Kapitałowa Banku podejmują w związku z rozwojem działalności biznesowej, może zostać pokryty posiadanym kapitałem, biorąc pod uwagę określony poziom tolerancji na ryzyko oraz horyzont czasowy. Proces zarządzania adekwatnością kapitałową obejmuje w szczególności przestrzeganie obowiązujących regulacji organów nadzoru i kontroli, a także określonego w Grupie Kapitałowej poziomu tolerancji na ryzyko oraz proces planowania kapitałowego, w tym politykę dotyczącą źródeł pozyskiwania kapitału.
Celem zarządzania kapitałem w Banku i Grupie Kapitałowej jest utrzymywanie w każdym momencie działania odpowiedniej wartości funduszy własnych oraz kapitału Tier 1 do pokrycia ryzyka na odpowiednim poziomie, zgodnie z założonym apetytem na ryzyko.
W ramach apetytu na ryzyko Grupa określa oczekiwane poziomy pokrycia przez fundusze własne oraz kapitał Tier 1 potencjalnej straty nieoczekiwanej z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka określonego w przepisach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (Rozporządzenie CRR), a także poszczególnych rodzajów ryzyka zidentyfikowanego w ramach procesu oceny adekwatności kapitału wewnętrznego (ICAAP). Potencjalna strata nieoczekiwana jest wyznaczana za pomocą kapitału regulacyjnego, którego metodyka wyznaczania została określona w Rozporządzeniu CRR, a także za pomocą kapitału wewnętrznego, wyznaczanego za pomocą metod o których mowa poniżej.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
155
W procesie zarządzania kapitałem nadrzędną rolę odgrywają Rada Nadzorcza, Zarząd Banku, Komitet ds. Ryzyka Rady Nadzorczej oraz Komitet Zarządzania Ryzykiem i ICAAP.
Miary adekwatności kapitałowej
W Grupie do podstawowych narzędzi wykorzystywanych do zarządzania kapitałem należą:
• łączny współczynnik kapitałowy oraz współczynnik kapitału Tier 1
• analiza regulacyjnego wymogu kapitałowego
• kapitał wewnętrzny (ICAAP) oraz współczynnik pokrycia kapitału wewnętrznego przez fundusze własne.
Łączny współczynnik kapitałowy
Łączny Współczynnik kapitałowy oraz współczynnik Tier 1 na dzień 31 grudnia 2020 r. zostały obliczone zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 648/2012 („Rozporządzenie CRR”) oraz innymi regulacjami wdrażającymi „opcje narodowe” , m. in. ustawa Prawo Bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (z późn. zm.) i rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 25 maja 2017 r. w sprawie wyższej wagi ryzyka dla ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach (z późn. zm.).
Na potrzeby wyliczenia skonsolidowanego wyniku finansowego oraz współczynnika wypłacalności w 2020 r. zastosowano konsolidację ostrożnościową – konsolidowane były Alior Bank SA i Alior Leasing sp. z o.o. W ocenie Zarządu Banku pozostałe jednostki zależne nieobjęte konsolidacją ostrożnościową, z punktu widzenia celów monitorowania instytucji kredytowych, mają marginalne znaczenie dla podstawowej działalności Banku.
Skonsolidowany ostrożnościowo rachunek zysków i strat jest sporządzony zgodnie z przyjętymi przez Bank zasadami rachunkowości, z wyjątkiem ujęcia w konsolidacji jedynie Alior Banku SA i Alior Leasing sp. z o.o., zgodnie ze stwierdzeniem powyżej.
Fundusze własne dla potrzeb adekwatności kapitałowej
31.12.2020
31.12.2019
Fundusze własne ogółem dla współczynnika wypłacalności
7 658 399
7 998 975
Kapitał podstawowy Tier I (CET1)
6 545 217
6 656 743
Wpłacony kapitał
1 305 540
1 305 540
Kapitał zapasowy
5 395 195
5 388 926
Pozostałe kapitały
174 448
179 505
Zysk zweryfikowany przez biegłego rewidenta
-318 975
169 889
Niepodzielony wynik z lat ubiegłych
-192 483
-435 075
Kapitał z aktualizacji wyceny - niezrealizowane straty
-12 553
-6 105
Wartości niematerialne wycenione według wartości bilansowej
-304 819
-544 348
Kapitał z aktualizacji wyceny - niezrealizowane zyski
72 517
42 538
Dodatkowe korekty wartości – korekta AVA
-8 679
-11 727
Pozostałe pozycje korygujące (korekty okresu przejściowego dotyczące MSSF 9, sekurytyzacja, aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego)
435 026
567 600
Kapitał Tier II
1 113 182
1 342 232
Zobowiązania podporządkowane
1 113 182
1 342 232
Wymogi kapitałowe
3 865 246
3 950 360
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
156
31.12.2020
31.12.2019
Wymogi kapitałowe razem dla ryzyka: kredytowego, kredytowego kontrahenta, korekty wyceny kredytowej, rozmycia i dostawy instrumentów do rozliczenia w późniejszym terminie
3 535 303
3 618 145
Wymogi kapitałowe razem dla ryzyka: cen kapitałowych papierów wartościowych, cen instrumentów dłużnych, cen towarów i walutowego
8 552
5 253
Wymóg kapitałowy z tytułu ryzyka ogólnego stóp procentowych
24 728
20 602
Wymogi kapitałowe razem z tytułu ryzyka operacyjnego
296 663
306 360
Tier 1
13,55%
13,48%
Współczynnik wypłacalności
15,85%
16,20%
Grupa Kapitałowa Alior Bank SA, zdecydowała o zastosowaniu przepisów przejściowych przewidzianych przez rozporządzenie nr 2017/2395 dotyczących złagodzenia wpływu wprowadzenia MSSF 9 oraz rozporządzenie 2020/873 w odniesieniu do niektórych dostosowań w odpowiedzi na pandemię COVID-19, co oznacza, że na potrzeby oceny adekwatności kapitałowej Grupy nieuwzględniany będzie pełen wpływ wdrożenia MSSF 9, w tym związany z utworzonymi odpisami COVID-19.
W celu ograniczenia wpływu pandemii koronowirusa na gospodarkę instytucje nadzorujące rynek przyjęły szereg modyfikacji w regulacjach dotyczących współczynnika wypłacalności. Obejmują one głównie:
• zmiany Rozporządzenia nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i finansowych (wraz z późniejszymi zmianami) - CRR;
• zmiany Rozporządzenia 101/2016 dotyczącego ostrożnej wyceny (AVA);
• wytyczne EBA w zakresie postępowania z programami odroczenia spłat;
• dodatkowe działania polskich instytucji nadzorujących rynek finansowy zmniejszające obciążenie kapitałowe banków oraz zmniejszające obciążenia regulacyjne - zniesienie bufora ryzyka systemowego i zmiana wymogów regulacyjnych w zakresie współczynnika, w dniu 18 marca 2020 roku, Minister Finansów podpisał rozporządzenie w sprawie rozwiązania bufora ryzyka systemowego. Minimalna regulacyjna wartość współczynników Tier 1 oraz TCR dla Alior Banku po zniesieniu bufora to odpowiednio 8,5% oraz 10,5%, w związku z czym nadwyżka współczynników kapitałowych ponad regulacyjne poziomy minimalne to odpowiednio 5,05 pkt proc. (ok. 2,44 mld zł) i 5,35 pkt proc (ok. 2,59 mld zł).
W dniu 28 kwietnia 2020 roku Komisja Europejska zaproponowała zmiany w CRR, które mają na celu uwolnienie dodatkowego kapitału na finansowanie objętej kryzysem gospodarki. Po konsultacjach rządowych oraz z sektorem finansowym oraz pracach w Parlamencie Europejskim w dniu 26 czerwca została opublikowana przedmiotowa zmiana. Obejmuje ona m. in.:
• okres przejściowy w zakresie wag ryzyka dla ekspozycji rządów i banków centralnych denominowanych w walucie jakiegokolwiek państwa członkowskiego UE;
• okres przejściowy w zakresie ujmowania niezrealizowanych zysków i strat z papierów wartościowych wycenianych przez inne całkowite dochody emitowanych przez rządy i banki centralne;
• przyspieszenie wdrożenia wskaźnika wspierającego małe i średnie przedsiębiorstwa (SME supporting factor);
• przyspieszenie wdrożenia wskaźnika korygującego 0,75 do wagi ryzyka na ekspozycje infrastrukturalne;
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
157
• modyfikacja okresu przejściowego związanego z wdrożeniem MSSF 9. Zmiany obejmują możliwość zastosowania okresu przejściowego oraz wydzielenie części dynamicznej związanej z rezerwami zawiązanymi po 31 grudnia 2019 roku;
• zmiany w ujmowaniu wartości niematerialnych z tytułu oprogramowania.
W dniu 15.10.2020 r. weszło w życie Rozporządzenie Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej zmieniające rozporządzenie w sprawie wyższej wagi ryzyka dla ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach, w ramach którego spod wagi ryzyka 100% wyłączone zostały ekspozycje zabezpieczone hipotekami na nieruchomościach komercyjnych służących prowadzeniu przez kredytobiorcę własnej działalności gospodarczej i nieprzynoszących dochodu generowanego przez czynsz lub zyski z ich sprzedaży.
Powyższe zmiany wpływają korzystnie na wartości współczynników kapitałowych Grupy Alior Banku na 31.12.2020 r.
Wskaźniki kapitałowe i płynnościowe Grupy pozostają na poziomach znacząco przekraczających minimalne wymagania regulacyjne i pozwalają na bezpieczne funkcjonowanie Grupy.
Analiza regulacyjnego wymogu kapitałowego
W ramach procesu wyliczenia współczynnika wypłacalności Grupa analizuje poziom regulacyjnego wymogu kapitałowego oraz relacji funduszy własnych do kapitału wewnętrznego. Analiza polega na porównaniu rzeczywistych wartości z wartościami budżetowanymi oraz wskazaniu przyczyn ewentualnych różnic (inna niż planowana skala działalności Banku i Grupy Kapitałowej, zwłaszcza wielkość portfela kredytowego czy inny niż planowany profil ryzyka aktywów). Kapitały własne Grupy Kapitałowej przewyższały łączny wymóg kapitałowy w ciągu całego 2020 r.
Kapitał wewnętrzny
W ramach procesu ICAAP Grupa dokonuje identyfikacji oraz oceny istotności wszystkich rodzajów ryzyka, na które jest narażony w związku z podejmowaną działalnością.
Istotne rodzaje ryzyka w dniu 31 grudnia 2020 r.:
• Ryzyko kredytowe – niewypłacalności
• Ryzyko kredytowe - koncentracji branżowej
• Ryzyko kredytowe - koncentracji wobec klienta
• Ryzyko kredytowe - koncentracji w walucie
• Ryzyko operacyjne
• Ryzyko płynności
• Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej
• Ryzyko rynkowe
• Ryzyko rozliczenia/dostawy z późniejszym terminem rozliczenia
• Ryzyko modeli
• Ryzyko utraty reputacji
• Ryzyko biznesowe
• Ryzyko kapitałowe
• Ryzyko braku zgodności.
Na poszczególne rodzaje ryzyka, zidentyfikowane jako istotne, Grupa alokuje kapitał wewnętrzny przy zastosowaniu wewnętrznych modeli szacowania ryzyka.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
158
Kapitał wewnętrzny szacowany jest:
• dla ryzyka kredytowego w oparciu o metodykę portfelową jako wartość 99,95 kwantyla rozkładu strat na portfelu kredytowym;
• dla ryzyka rynkowego w oparciu o metodykę VaR;
• dla ryzyka stopy procentowej w oparciu o miarę wartości ekonomicznej kapitału;
• dla ryzyka płynności w oparciu o model luki płynności przy założeniu scenariusza skrajnego;
• dla ryzyko operacyjnego w oparciu o model AMA.
Wyznaczony całkowity kapitał wewnętrzny jest zabezpieczany wartością kapitału dostępnego przy uwzględnieniu odpowiednich buforów bezpieczeństwa.
Pakiet CRD IV/CRR
Na 31 grudnia 2020 r. Grupa w pełni uwzględniała przepisy Rozporządzenia CRR w zakresie zarządzania kapitałem, w tym rachunku funduszy własnych oraz wyliczania wymogów kapitałowych z tytułu poszczególnych rodzajów ryzyka.
Inne
46 Zdarzenia istotne dla działalności Grupy
Informacja na temat ratingu Alior Banku nadanego przez agencję Fitch Ratings Ltd.
W dniu 14 kwietnia 2020 r. agencja ratingowa Fitch Ratings Ltd. poinformowała Bank o potwierdzeniu długoterminowych i krótkoterminowych ocen ratingowych Banku na dotychczasowym poziomie oraz o zmianie perspektywy ratingowej Banku ze „stabilnej” na „negatywną”.
Zgodnie z uzasadnieniem przedstawionym przez Fitch, decyzja o zmianie perspektywy ratingowej Banku spowodowana jest sytuacją ekonomiczną związaną z koronawirusem i jego potencjalnymi skutkami dla sektora, gospodarki oraz klientów Alior Banku.
W dniu 17 grudnia 2020 r. agencja ratingowa Fitch Ratings poinformowała Bank o potwierdzeniu wszystkich ocen ratingowych Banku na dotychczasowym poziomie, za wyjątkiem krótkoterminowego ratingu krajowego (National Short-Term Rating) zmienionego z poziomu F1(pol) na F2(pol).
Pełna lista ocen ratingowych nadanych przez Agencję prezentuje się następująco:
1. Rating długoterminowy podmiotu (Long-Term IDR): ‘BB’, perspektywa negatywna
2. Rating krótkoterminowy podmiotu (Short-Term IDR): ‘B’
3. Długoterminowy rating krajowy (National Long-Term Rating): ‘BBB+(pol)’, perspektywa negatywna
4. Krótkoterminowy rating krajowy (National Short-Term Rating): ‘F2(pol)’
5. Viability Rating (VR): ‘bb’
6. Rating wsparcia (Support Rating): ‘5’
7. Minimalny rating wsparcia (Support Rating Floor): ‘No Floor’
Definicje ratingów Fitch dostępne są na stronie Agencji pod adresem www.fitchratings.com, gdzie publikowane są także ratingi, kryteria oraz metodyki.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
159
I nformacja na temat ratingu Alior Banku nadanego przez agencję Standard & Poor’s Global Ratings
W dniu 27 kwietnia 2020 r. agencja ratingowa Standard and Poor’s Global Ratings poinformowała Bank o potwierdzeniu długoterminowych i krótkoterminowych ocen ratingowych Banku na dotychczasowym poziomie oraz o zmianie perspektywy ratingowej Banku ze „stabilnej” na „negatywną”.
Zgodnie z uzasadnieniem przedstawionym przez S&P, decyzja o zmianie perspektywy ratingowej Banku spowodowana jest sytuacją ekonomiczną związaną z koronawirusem i jego potencjalnymi skutkami dla sektora, gospodarki oraz klientów Alior Banku.
W dniu 21 stycznia 2021 roku Agencja przekazała informację o potwierdzeniu wszystkich ocen ratingowych Banku na dotychczasowym poziomie.
Zatwierdzenie prospektu podstawowego programu ofertowego obligacji do kwoty 1 500 000 000 złotych
W dniu 4 maja 2020 r. Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła prospekt podstawowy Banku sporządzony w związku z:
1. programem ofertowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niezabezpieczonych obligacji na okaziciela o wartości nominalnej wynoszącej co najmniej 100 złotych każda i do łącznej maksymalnej wartości nominalnej 1 500 000 000 złotych ustanowionym przez Bank w ramach wieloletniego programu emisji obligacji Banku do łącznej maksymalnej wartości nominalnej wynoszącej 5 000 000 000 złotych; oraz
2. zamiarem ubiegania się o dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu poszczególnych serii Obligacji na rynku regulowanym (rynku podstawowym lub równoległym) dla dłużnych papierów wartościowych prowadzonym przez Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie SA lub rynku regulowanym dla dłużnych papierów wartościowych prowadzonym przez BondSpot SA.
Zatwierdzenie prospektu programu Emisji Bankowych Papierów Wartościowych
W dniu 31 grudnia 2020 r. Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła prospekt sporządzony w związku z ofertą publiczną oraz zamiarem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym bankowych papierów wartościowych emitowanych w ramach Drugiego Programu Emisji Bankowych Papierów Wartościowych o łącznej wartości nominalnej nie wyższej niż 5 000 000 000 PLN, o którego otwarciu Bank informował w raporcie bieżącym nr 30/2019 z dnia 30 sierpnia 2019 r.
Zakończenie współpracy T-Mobile Polska i Alior Bank SA w ramach
T-Mobile Usługi Bankowe
T-Mobile Polska i Alior Bank podjęły decyzję o zakończeniu współpracy pod marką T-Mobile Usługi Bankowe. Koniec współpracy nie oznacza zakończenia świadczenia usług bankowych dla klientów T-Mobile Usługi Bankowe. Klienci będą mogli korzystać z pełnego portfolio usług i produktów Alior Banku.
Aneksowanie umowy o okresowe udzielenie gwarancji ubezpieczeniowych stanowiących ochronę kredytową nierzeczywistą w rozumieniu rozporządzenia CRR zawarta z PZU SA
W dniu 2 listopada 2020 r. Bank aneksował zawartą z PZU SA w dniu 8 listopada 2017 r., umowę zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej. Limit zaangażowania z tytułu gwarancji udzielanych na podstawie aneksu do umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji wynosi maksymalnie 4 mld złotych, obowiązuje przez okres 3 lat i jest odnawialny, co oznacza, że wygaśnięcie gwarancji odnawia limit o „uwolnioną” kwotę pomniejszoną o kwoty ewentualnych wypłat z gwarancji. Bank obecnie nie zakłada konieczności wykorzystania tego instrumentu optymalizacji kapitałowej w celu utrzymania
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
160
współczynników kapitałowych na poziomach wyższych niż minima regulacyjne powiększone o odpowiednie bufory w horyzoncie strategii.
47 Istotne zdarzenia po dacie bilansowej
Nie wystąpiły żadne istotne zdarzenia po dacie zakończenia okresu sprawozdawczego z wyjątkiem opisanych w treści niniejszego sprawozdania finansowego.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej
Alior Banku SA
za rok zakończony 31 grudnia 2020r.
(w tysiącach złotych)
161
Podpisy wszystkich Członków Zarządu
Data
Podpis
25.02.2021
Iwona Duda - Wiceprezes Zarządu kierująca pracami Zarządu
Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
25.02.2021
Maciej Brzozowski - Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
25.02.2021
Mikołaj Handschke - oddelegowany członek Rady Nadzorczej do wykonywania czynności Wiceprezesa Zarządu Banku odpowiedzialnego za obszar finansów
Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
25.02.2021
Seweryn Kowalczyk - Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
25.02.2021
Agata Strzelecka - Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
25.02.2021
Dariusz Szwed – Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym
Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych
Data
Podpis
25.02.2021
Urszula Nowik-Krawczyk – Dyrektor Departamentu Rachunkowości, Główny Księgowy Banku
Podpisano kwalifikowanym podpisemelektronicznym
259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 259400QHDOZWMJ103294 2018-12-31 2019-01-01 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 259400QHDOZWMJ103294 2019-12-31 259400QHDOZWMJ103294 2020-12-31 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 2019-12-31 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 2020-12-31 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 ifrs-full:ReserveForCatastropheMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 Alior:OtherCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 Alior:OtherReservesGainsLossesOnFinancialAssetsMeasuredAtFairValueThroughOtherComprehensiveIncomeGainsLossesOnCashFlowHedgesMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 ifrs-full:RetainedEarningsMember 259400QHDOZWMJ103294 2018-12-31 2019-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2018-12-31 2019-01-01 ifrs-full:ReserveForCatastropheMember 259400QHDOZWMJ103294 2018-12-31 2019-01-01 Alior:OtherCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2018-12-31 2019-01-01 Alior:OtherReservesGainsLossesOnFinancialAssetsMeasuredAtFairValueThroughOtherComprehensiveIncomeGainsLossesOnCashFlowHedgesMember 259400QHDOZWMJ103294 2018-12-31 2019-01-01 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 259400QHDOZWMJ103294 2018-12-31 2019-01-01 ifrs-full:RetainedEarningsMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:ReserveForCatastropheMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 2019-12-31 Alior:OtherCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 2019-12-31 Alior:OtherReservesGainsLossesOnFinancialAssetsMeasuredAtFairValueThroughOtherComprehensiveIncomeGainsLossesOnCashFlowHedgesMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-01-01 2019-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-12-31 ifrs-full:ReserveForCatastropheMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-12-31 Alior:OtherCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-12-31 Alior:OtherReservesGainsLossesOnFinancialAssetsMeasuredAtFairValueThroughOtherComprehensiveIncomeGainsLossesOnCashFlowHedgesMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 259400QHDOZWMJ103294 2019-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 ifrs-full:ReserveForCatastropheMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 Alior:OtherCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 Alior:OtherReservesGainsLossesOnFinancialAssetsMeasuredAtFairValueThroughOtherComprehensiveIncomeGainsLossesOnCashFlowHedgesMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 ifrs-full:RetainedEarningsMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:ReserveForCatastropheMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 2020-12-31 Alior:OtherCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 2020-12-31 Alior:OtherReservesGainsLossesOnFinancialAssetsMeasuredAtFairValueThroughOtherComprehensiveIncomeGainsLossesOnCashFlowHedgesMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-12-31 ifrs-full:ReserveForCatastropheMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-12-31 Alior:OtherCapitalMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-12-31 Alior:OtherReservesGainsLossesOnFinancialAssetsMeasuredAtFairValueThroughOtherComprehensiveIncomeGainsLossesOnCashFlowHedgesMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-12-31 ifrs-full:ReserveOfExchangeDifferencesOnTranslationMember 259400QHDOZWMJ103294 2020-12-31 ifrs-full:RetainedEarningsMember iso4217:PLN xbrli:shares iso4217:PLN xbrli:shares