Umowa o zakazie konkurencji

MICHAŁ TOMASIAK
opublikowano: 05-12-2013, 00:00

W poprzednich felietonach omówiliśmy uprawnienia spółki w stosunku do członka zarządu naruszającego zakaz konkurencji, wynikające z przepisów kodeksu spółek handlowych oraz kodeksu pracy.

Jeżeli członek zarządu nie jest zatrudniony na podstawie stosunku pracy, zakaz konkurencji z art. 211 i 380 k.s.h. można dodatkowo zabezpieczyć umową cywilnoprawną. Sąd Najwyższy w jednym ze swoich orzeczeń stwierdził, że „zleceniobiorca może zgodnie z zasadą swobody umów zobowiązać się wobec zleceniodawcy do niepodejmowania działań konkurencyjnych w czasie trwania umowy” (wyrok z 11 września 2003 r., III CKN 579/01).

Należy pamiętać, aby taka klauzula mieściła się w zakresie swobody umów, tj. aby jej treść lub cel nie sprzeciwiała się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego (art. 3531 k.c.). Umowa cywilnoprawna o zakazie konkurencji będzie w zasadzie dopuszczalna w podobnych okolicznościach jak te, które dotyczą umowy o zakazie konkurencji przy stosunku pracy. W umowie takiej najczęściej wskazuje się karę umowną na wypadek naruszenia tego zakazu, która nie powinna być rażąco wygórowana, ale raczej realnie odzwierciedlać wysokość szkody. Z uchwały SN z 6 listopada 2003 r. (III CZP 61/03) wynika jednoznacznie, że zastrzeżenie kary umownej nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty w razie wykazania, że wierzyciel szkody nie poniósł. Zgodzić się natomiast należy ze stanowiskiem, że brak szkody lub jej znikomość może uzasadniać — w okolicznościach sprawy — miarkowanie kary umownej.

Warto również wspomnieć o regulacjach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U.2003, nr 153, poz. 1503 j.t.). Czyny nieuczciwej konkurencji to m.in. naruszenie tajemnicy przedsiębiorstwa, nierzetelne wykonywanie umów, rozpowszechnianie nieprawdziwych i szkodzących przedsiębiorcy informacji czy próby przekupstwa funkcjonariuszy publicznych. W takich sytuacjach spółce będą przysługiwały wobec członka zarządu roszczenia cywilnoprawne przewidziane w art. 18 u.z.n.k., jak np. wezwanie do zaniechania niedozwolonych działań, wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści, złożenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie (por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2007 r. XVI GC 1080/05). Ustawa przewiduje również sankcje karne za działania stanowiące czyn nieuczciwej konkurencji (art. 23-27 u.z.n.k.).

Podsumowując — prawo przewidziało wiele mechanizmów odstraszających członka zarządu od prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec spółki, w której sprawuje on swoją funkcję. W praktyce, o ile zazwyczaj nie ma trudności z wykazaniem, że członek zarządu prowadzi działalność konkurencyjną, pojawia się duży problem z udowodnieniem, w jaki sposób i w jakiej wysokości taka działalność zaszkodziła spółce. Stąd warto zawierać dodatkowe umowy przewidujące obowiązek zapłaty kar umownych w przypadku określonych rodzajów naruszeń konkurencji, co zwalnia poszkodowaną spółkę z obowiązku wykazywania w sposób szczegółowy wysokości poniesionej szkody.

MICHAŁ TOMASIAK

aplikant radcowski Rachelski i Wspólnicy

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: MICHAŁ TOMASIAK

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu