Zamknąć działalność, żeby ją otworzyć

Iwona Jackowska
opublikowano: 08-12-2011, 00:00

Opodatkowanie można zmienić, zmieniając działalność. Fiskus ostrzega jednak, że przyjrzy się intencjom podatnika

Zmiana formy opodatkowania w podatku dochodowym w trakcie roku podatkowego nie jest dopuszczalna. Wybiera się ją na cały rok. Odwrotu nie ma, nawet gdy przedsiębiorca oceni, że źle prognozował swoje obroty, podatek obciąża go niewspółmiernie do dochodów, a mogłoby być lepiej przy wyborze innego opodatkowania.

W trakcie roku do zmiany formy opodatkowania może dojść nie dlatego, że tego chce przedsiębiorca, ale dlatego, że utracił prawo do dotychczasowych rozliczeń. Dotyczy to podatników korzystających z form zryczałtowanych — ryczałtu ewidencjonowanego i karty podatkowej (pisaliśmy o tym 19 października 2011 r.: „Dopasuj podatek do swojej firmy”).

Utrata uprawnień może wynikać np. z uzyskania przychodów powyżej ustawowych granic (w przypadku ryczałtu ewidencjonowanego) czy zwiększenia zatrudnienia ponad przysługujący limit (karta podatkowa). Wtedy obowiązkowo trzeba przejść na inną formę opodatkowania — ryczałtowcy na zasady ogólne, kartowicze albo na ryczałt (o ile spełniają warunki) albo na zasady ogólne.

Pierwszą decyzję o formie opodatkowania przedsiębiorca podejmuje przy tworzeniu firmy. Nie ma znaczenia, czy rozpoczyna działalność na początku roku czy w połowie. Może wybrać najkorzystniejsze według własnej oceny zasady rozliczeń. Nikt mu niczego nie narzuca. Jedyne ograniczenie może wynikać z niespełnienia warunków pozwalających na zastosowanie uproszczonych ryczałtów.

Niektórzy dopatrują się w tym okazji do zoptymalizowania w trakcie roku obciążeń, gdy przedsiębiorca stwierdzi, że wcześniejszy wybór opodatkowania był błędny, bo niedoszacował spodziewanych dochodów. Miałoby to polegać na likwidacji działalności, rozpoczęciunowej i przyjęciu innych rozliczeń z fiskusem. To możliwe, ale ryzykowne — zastrzegają jednak doradcy podatkowi.

Zmiana firmy z dnia na dzień

Takie przypadki miały jednak miejsce. Nawet z dnia na dzień zmieniano działalność, a wraz z tym formę opodatkowania. Ta sama osoba 31 lipca 2009 r. wyrejestrowała w urzędzie miasta działalność gospodarczą, a 1 sierpnia 2009 r. zarejestrowała nową, pod innym (nowym) numerem ewidencyjnym. Obie czynności przeprowadzono z zachowaniem wszystkich formalności, przy zamykaniu firmy sporządzono spis z natury i powiadomiono o tym urząd skarbowy. Przedsiębiorca podjął nową działalność i przeszedł z opodatkowania według zasad ogólnych na podatek liniowy. Skierował też do dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie pytanie, czy mógł tak zrobić.

Z interpretacji indywidualnej wydanej w tej sprawie (sygn. IPPB1/415-573/09-2/MT) wynika, że gdy przedsiębiorca w sposób trwały zlikwidował działalność, wykreślił ją z ewidencji, sporządził inwentaryzację, a następnie w tym samym roku podatkowym ponownie rozpoczął prowadzenie działalności, nie ma przeszkód do wyboru przez ten podmiot formy opodatkowania. Nie ma bowiem podstaw, aby odmówić mu statusu podatnika rozpoczynającego prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego. Nie była to jedyna tego typu sprawa rozpatrywana przez dyrektora warszawskiej izby.

Jedną z nich rozstrzygał na początku tego roku. Przedsiębiorca zawiesił działalność 8 grudnia 2010 r., następnie wyrejestrował z datą 7 lipca 2011 r., a tydzień później rozpoczął nową o innym profilu. Poprzednią rozliczał ryczałtem ewidencjonowanym, obecną według zasad ogólnych. I w tym przypadku wydano interpretację uznającą działania podatnika za prawidłowe.

Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu analizował z kolei odwrotny przypadek — wybór ryczałtu ewidencjonowanego dla nowo otwartej działalności w 2011 r., po wcześniejszej likwidacji, w tym samym roku, działalności gospodarczej objętej zasadami ogólnymi. I także uznał prawa podatnika. Ta sama izba w 2010 r. była też autorem interpretacji, w której nie uznała możliwości zmiany opodatkowania w trakcie roku podatkowego. Firma, która wystosowała wtedy pytanie, nie zlikwidowała jednak działalności, lecz ją kontynuowała.

Zajmowała się najmem lokali i płaciła PIT według stawki 18 proc. z pierwszego przedziału skali podatkowej. Gdy wygasły umowy z dotychczasowym najemcą, postanowiła kolejne rozliczać ryczałtem w wysokości 8,5 proc. Był to przypadek zdecydowanie odmienny od trzech wspomnianych wcześniej, bo nie doszło do zamknięcia firmy.

Prawdziwe intencje

W interpretacjach przychylnych dla podatników warto zwrócić uwagę, że nie rozstrzygają one faktycznych przyczyn likwidacji i ponownego rejestrowania działalności gospodarczej. Przy ich wydawaniu opierano się na przedstawionych stanach faktycznych, nie oceniając, czy zaistniałe zdarzenia gospodarcze nie zmierzały do obejścia przepisów prawa podatkowego. — Nie analizujemy, jaki był cel podmiotu wnioskującego o wydanie interpretacji podatkowej. Nie prowadzimy postępowania. Nie mamy takich uprawnień. Naszym zadaniem jest ocenić i zinterpretować przepisy — wyjaśnia Leszek Stępniewski, wicedyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, kierujący zarazem Biurem Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku. Nie oznacza to jednak, że fiskus nigdy nie zajmuje się rzeczywistymi intencjami podatników. Do ich badania upoważnia go art. 199a Ordynacji podatkowej. Na tej podstawie podczas kontroli czy postępowań wyjaśniających może analizować, czy nie doszło do obejścia prawa. W razie potwierdzenia takich podejrzeń organ może stwierdzić, że zaniżono podstawę opodatkowania. — A to może być podstawą wydania decyzji o istnieniu zobowiązania podatkowego — wyjaśnia wicedyrektor warszawskiej izby.

Zgłoszenie wyboru formy opodatkowania

Jeżeli firma startuje w trakcie roku podatkowego, na decyzję co do formy opodatkowania przedsiębiorca ma czas do dnia rozpoczęcia działalności gospodarczej, jednak nie później niż do dnia uzyskania pierwszego przychodu. O wyborze form zryczałtowanych należy powiadomić pisemnie naczelnika urzędu skarbowego. Dotyczy to:

  • podatku jednolitego (według stawki 19 proc.),
  • ryczałtu ewidencjonowanego,
  • karty podatkowej.

O wyborze opodatkowania na zasadach ogólnych (według skali podatkowej) nie trzeba powiadamiać urzędu skarbowego. Jest to konieczne wtedy, gdy przedsiębiorca rozliczający się w formach zryczałtowanych chce przejść na zasady ogólne. Jest to możliwe dopiero w roku następnym, jak w przypadku każdej zmiany formy opodatkowania. Zawsze o nowym wyborze trzeba powiadomić naczelnika urzędu skarbowego do 20 stycznia roku podatkowego, w którym firma ma podlegać innej formie opodatkowania.

Organy podatkowe podczas kontroli czy postępowań wyjaśniających mogą analizować, czy nie doszło do obejścia prawa. W razie potwierdzenia takich podejrzeń mogą stwierdzić, że zaniżono podstawę opodatkowania.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu