3 pytania do Wojciecha Białka

Polska nie jest jeszcze w najgorszej sytuacji

1 Czy analiza procesów demograficznych może być pomocna w ocenie perspektyw rynku akcji?

Oczywiście! Skrajnym przykładem tego jest rynek japoński, gdzie społeczeństwo zastarzało się jako pierwsze. Doszło tam nie tylko do pogorszenia się proporcji poszczególnych grup wiekowych, ale i zmniejszenia całkowitej liczby ludności. Efekt to tendencje deflacyjne i trwająca od 20 lat bessa na giełdzie.

2 Czy amerykańscy badacze słusznie biją na alarm, jeśli chodzi o Wall Street?

Ich tok rozumowania jest właściwy. Rzeczywiście wskaźniki cena/zysk mogą na jakiś czas zejść poniżej 10, jednak potem powinny się odbić.

Historycznie z tak niskich wartości wyceny zawsze szły w górę. Poza tym problem wpływu starzenia się społeczeństw na giełdy odniósłbym w większym stopniu do Japonii i Europy Zachodniej. Choć kwestia starzenia się społeczeństw dotyczy wszystkich krajów rozwiniętych, to jednak z trzech najważniejszych gospodarczo rejonów świata właśnie perspektywy USA są najlepsze. Tylko Amerykanom udało się wypracować skuteczny model importu dysponującej odpowiednimi umiejętnościami i wykształceniem siły roboczej. Na dopuszczenie przyjezdnych pracowników nigdy nie zdecydowali się Japończycy. Po prostu uznali, że nawet bez nich jest im za ciasno.

W Europie niedostatki siły roboczej łatano imigracją, jednak z przyczyn kulturowych napotkała ona na opór.

3 Co z Polską i innymi rynkami wschodzącymi?

W całym naszym regionie sytuacja nie wygląda najlepiej. Do pewnego stopnia wyjątkiem jest tu jednak Polska, za sprawą wtórnego boomu przełomu lat 70. i 80. Dał on już o sobie znać przy okazji fali wyjazdów zarobkowych do Irlandii i Wielkiej Brytanii. W przyszłości właśnie dzięki niemu procesy starzenia się społeczeństwa będą w Polsce spowolnione. Znacznie lepszą sytuacją demograficzną mogą się cieszyć kraje południowe. Ameryka Łacińska, Indie i Turcja z problemem starzeniaspołeczeństwa zaczną się borykać dopiero w następnym pokoleniu. Nie można tego jednak powiedzieć o Chinach, gdzie za sprawą polityki jednego dziecka sytuacja demograficzna także zacznie się wkrótce pogarszać. Byłbym jednak ostrożny, jeśli chodzi o formułowanie na tej podstawie prognoz rynkowych. Wschodzące rynki akcji mają przewagę nad dojrzałymi już od 10 lat, a na dodatek Fed może w najbliższych latach zacząć zasysać kapitał do USA. W takim wypadku rynki wschodzące mogłoby czekać kilka lat słabszych wyników, co jednak nie zmienia ich lepszych perspektyw w horyzoncie całego pokolenia.

Wojciech Białek