Rokita: Wojciechowski to monetarysta, ale będzie słaby. Hausner: Trzeba dać „nowemu” czas, nie jest politykiem. Wojciechowski: Mnie się uda!
Poseł Platformy Obywatelskiej Jan Rokita to polityk, który spędził bodaj najwięcej czasu z Pawłem Wojciechowskim (goni go premier Marcinkiewicz, współpracujący z nowym ministrem finansów od marca). Lider Platformy tak mówi o nowym szefie strategicznego resortu:
— Współpracował z nami prawie rok. Nawet po wyborach jeszcze coś dla nas robił... Przy pracach nad moim programem rządzenia brał udział jako ekspert od adiustacji i redagowania. Co nie zmienia faktu, że wiele godzin zdążyliśmy przedyskutować — i poglądy Pawła Wojciechowskiego na gospodarkę i finanse poznałem dość dobrze. To drugi profesor Balcerowicz, monetarysta. Ja mu: „Obniżamy podatki”, a on mi, że deficyt, że międzynarodowy fundusz walutowy.
Monetarysta? Balcerowicz? W rządzie opartym na trójkącie PiS, Samoobrona, LPR? Chyba zbyt piękne, by mogło być prawdziwe.
W świetle
Nowy minister nie pojawiał się na ekranach telewizorów, dopiero teraz wyszedł z półcienia, ale przecież nie wziął się znikąd. Kim jest, jakie ma przygotowanie do ministerialnego stołka?
Paweł Wojciechowski przyszedł na świat 3 stycznia 1960 r. — wraz z bratem bliźniakiem. W dzieciństwie cztery lata mieszkał na Kubie, gdzie pracował jego ojciec. Absolwent czteroletnich studiów handlu zagranicznego na SGPiS. Stypendysta w USA — John Carroll University oraz Case Western Reserve University, gdzie rozpoczął pisać doktorat z dziedziny wyceny instrumentów finansowych. Doktorat obronił w 1994 r. — nie z ekonomii, lecz z informatyki w Instytucie Badań Systemowych PAN. W roku 1999 skończył studia podyplomowe z rachunkowości zarządczej na SGH. Poliglota: zna angielski, francuski, hiszpański, rosyjski i niemiecki. Mieszka z żona Sabiną i trzema synami (najmłodszy urodził się w 2003 roku) w domku na warszawskim Żoliborzu. Jest bardzo dumny z synów — zapewnia, że są prymusami. Jak mówi: dla rodziny zawsze musi mieć czas. Uwielbia aktywny wypoczynek, a to dla niego narty biegowe, zjazdowe, nurkowanie i windsurfing.
Na dwoje babka...
Jerzy Hausner (najpierw SLD, potem PD), któremu też doradzał nowy minister finansów, twierdzi, że to rozsądny i kompetentny ekspert: ani liberał, ani monetarysta.
— Nie przywiązywałbym go do żadnej z ekonomicznych doktryn. Paweł Wojciechowski jest świetnym kandydatem na dobrego ministra finansów. Myśli, umie przedstawiać własne argumenty i — co nie mniej ważne — potrafi liczyć, wesprzeć się w argumentacji konkretnymi wyliczeniami, a nie tylko rzucać hasła. Raczej postawiłbym inne pytanie: czy dobrze sobie poradzi w codziennej polityce, czy potrafi przeforsować własne propozycje? Jego jedynym zapleczem politycznym jest przecież premier — mówi poprzednik Wojciechowskiego w lewicowym gabinecie.
— Zgodziłem się wejść do tego rządu, więc oczywiste, że będę realizował jego program — ucina minister Wojciechowski.
Na proste pytanie: czy będzie kontynuował program Zyty Gilowskiej, której został następcą — tego (uwaga!) oczekuje od niego Andrzej Lepper — odpowiada:
— Pewne korekty na pewno będą.
A jakie?
— To się okaże, gdy przyjdzie na to czas — odpowiada ezopowo.
Jakiekolwiek konkrety trudno z niego wydusić. W rozmowie z „Pulsem Biznesu” mówi na przykład, że obniżenie i uproszczenie podatków to priorytet, ale nie za cenę podwyższenia deficytu budżetowego.
— Na pewno ważna jest kontrola wydatków budżetowych, sam budżet, reforma finansów publicznych, ale też reforma podatkowa, może nieco zmodyfikowana. Kierunkiem tej modyfikacji jest uproszczenie systemu podatkowego — Paweł Wojciechowski ostrożnie nie chce się odsłonić.
Premier zapewnia tymczasem, że wszystkie działania, zapoczątkowane za czasów Zyty Gilowskiej w Ministerstwie Finansów, będą kontynuowane.
Czyżby zatem nici z korekty Wojciechowskiego?
— Nigdy nie doradzałem Zycie Gilowskiej. Od kiedy doradzałem premierowi Marcinkiewiczowi, nikomu więcej nie pomagałem — precyzuje minister Wojciechowski.
Jan Rokita mówi za to wprost, że nowy minister finansów będzie figurantem. Takiego ministra — jego zdaniem — chciał zresztą PiS.
— To człowiek kulturalnej debaty. Debaty, która w tym koalicyjnym rządzie nie ma szans. Dlatego Wojciechowski będzie bardzo słaby. Poza tym... Co to znaczy program rządu PiS dla Ministerstwa Finansów? Najpierw popisowa niekompetencja minister Teresy Lubińskiej, potem Zyta Gilowska, która próbowała wprowadzić szczątki programu Platformy, a teraz minister, zapatrzony głównie w rynek. Widać tu jakiś program? — pyta Rokita.
— Każdy minister finansów musi powstrzymywać zakusy polityków i dbać o zachowanie dyscypliny finansów publicznych. Mnie się uda! Bo przeniosę dyskusję na płaszczyznę merytoryczną — ma nadzieję Paweł Wojciechowski
Jak mówi Jerzy Hausner, na razie nowemu ministrowi finansów wypada dać kredyt zaufania.
— Wiele się wyjaśni na przełomie sierpnia i września. Wtedy winien ujawnić, jaki chciałby budżet na 2007 rok, a także przedstawić swe koncepcje na lata 2008 i 2009 — mówi prof. Hausner.
Kulisy powołania
Panuje powszechna opinia, że po dymisji poprzedniej minister finansów Zyty Gilowskiej, szef rządu Kazimierz Marcinkiewicz wyciągnął nowego ministra Pawła Wojciechowskiego niczym królika z kapelusza. Któż mógłby się spodziewać, że szefem resortu w konserwatywno-endecko-populistycznym rządzie zostanie ekspert współpracujący wcześniej z socjaldemokratami i liberałami.
Tymczasem było zupełnie odwrotnie. Paweł Wojciechowski — czekał spokojnie „w odwodzie”. Był „zaplanowany” na to stanowisko już kilka dobrych dni wcześniej, przed 23 czerwca, kiedy dostał propozycję.
— Wszystko odbyło się na chłodno, bez zbędnego zamieszania. Decyzję pana premiera przyjąłem spokojnie — tłumaczy minister Wojciechowski.
Dlaczego zatem proces wyglądał na nieprzygotowany i pochopny? Premier chciał nagłego, chirurgicznego cięcia w resorcie — w obawie przed nerwową reakcją rynków finansowych i spekulacją walutową, którą mogło spowodować przedłużające się zamieszanie lustracyjne wokół urzędującej minister finansów.
Podobnie szybko zresztą doszło do wymiany minister Teresy Lubińskiej na Zytę Gilowską. Lubińska, w dniu, gdy przyszło jej odejść, zorganizowała zapoznawcze spotkanie z dziennikarzami. Po nim, wieczorem, wezwał ją premier. I zdymisjonował.
Profesor Hausner ma jednak na to powołanie trochę inną teorię:
— To samodzielna szarża premiera Marcinkiewicza. On jeden ma odwagę nie oszukiwać, że wokół PiS i u jego koalicjantów są eksperci nadający się na to stanowisko. Dla resortu to dobrze, że nie poszukiwano przypadkowych ludzi.
Jego opinię potwierdzają słowa Andrzeja Leppera — obwieścił ostatnio, że możliwie są tarcia w rządzie i zmiany w gabinecie Kazimierza Marcinkiewicza. Mają na to wskazywać niedomówienia między prezydentem, premierem oraz władzami Prawa i Sprawiedliwości w sprawie odwołania Zyty Gilowskiej
Poparcie kobiet
Ciekawe światło na osobę nowego ministra finansów rzuca jego niegdysiejsza współpraca z Europejską Unią Kobiet, której przewodniczy Nelly Rokita Arnold, i — z wywodzącym się z tej organizacji — Instytutem Przedsiębiorczości Polskiej. W grudniu zeszłego roku na inauguracyjnej konferencji instytutu — kiedy to w siedzibie Fundacji Adenauera każdy z uczestników otrzymał Plan Rządzenia 2005-2009 „Państwo dla Obywateli” — czyli program rządu Jana Rokity — spotkać można było m.in. Pawła Wojciechowskiego („adiustatora i redaktora publikacji” — jak to określił Rokita).
Doktor Paweł Wojciechowski, polecany wtedy gorąco przez Nelly Rokitę — jako jeden z rozmówców do przygotowywanego artykułu w „PB” — bez ogródek opowiadał, że trzeba wyliczyć i pokazać, jakie to wyrwy w budżecie rzeczywiście przyniesie — przeforsowana m.in. przez PiS w poprzednim parlamencie — ustawa o górniczych emeryturach. Pokazać, ile w istocie kosztować będzie „solidarne państwo”. Rzekł nawet, że podjął już współpracę z grupą ekspertów i jedną z redakcji — w celu ujawnienia badań.
Czy zatem Paweł Wojciechowski nie za często zmienia poglądy? Przyboczny Hausnera, potem Rokity, teraz realizuje — jak sam powiedział — program rządu partii braci Kaczyńskich. To jeden punkt widzenia. Bo może jednak to finansowy ekspert, doceniany przez różne polityczne ugrupowania.
— Poglądy ekonomiczne mam stałe i to, że z moich ekspertyz i wiedzy korzystały różne środowiska, jest moim atutem — mówi Paweł Wojciechowski.
Siła? Słabość? Konformizm? Oby tylko nie koniunkturalizm i parcie na stanowisko — ale o tym prawie nikt z naszych rozmówców, których przytaczamy i nie przytaczamy, nie wspomniał.
Prawicowe feministki z Europejskiej Unii Kobiet (EUK) o doktorze Wojciechowskim mają jak najlepsze zdanie. Mówią o nim przede wszystkim: „ekspert do wynajęcia”.
— Bardzo otwarty człowiek, chętnie przyjmował nasze zaproszenia na konferencje i seminaria, nawet jeszcze wtedy, gdy był doradcą premiera Marcinkiewicza. Nelly pierwszy raz zaprosiła go, bo brał udział w pracach nad książką jej męża. Minister Wojciechowski jako ekspert się sprawdzał, świetnie się rozumiał przede wszystkim z przedsiębiorcami, bo wypowiadał się rzeczowo i logicznie, co wcale nie jest dziś, niestety, częste — mówi Elżbieta Czyżewska z EUK.
Małgorzata Rhode, szefowa unii w Szczecinie dorzuca za to:
— A może, premier Marcinkiewicz, przyjmując na stanowisko ministra finansów — jeden z ostatnich jego bastionów w rządzie — człowieka blisko współpracującego wcześniej z PO, chce jeszcze raz spróbować połączyć dwa zwaśnione postsolidarnościowe środowiska, a przynajmniej pozyskać wsparcie PO dla fiskalnego programu rządu? Gdyby tak było — to Wojciechowski jest może jedną z ostatnich, samodzielnych szarż Marcinkiewicza. Prawdopodobne, że po wyborach samorządowych PiS postawi na inne armaty — mówi Rhode.
Kto wie, jakie nadzieje kłębią się w głowie premiera... Czy Wojciechowski będzie tylko chwilowym ministrem?