Wojna podjazdowa między Naczelną Izbą Aptekarską (NIA) a jej członkami, czyli aptekarzami, rozpętała się na dobre. Po ofensywie NIA przyszła kolej na przedsiębiorców. Dwa tygodnie temu Polska Konfederacja Pracodawców Prywatnych Lewiatan złożyła skargę na izbę do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (KOKOK).
— Niektóre okręgowe izby aptekarskie, m.in. śląska i dolnośląska, naruszają prawo antymonopolowe — twierdzi Jacek Adamski, wicedyrektor PKPP Lewiatan.
Kością niezgody jest przede wszystkim zakaz reklamy, który za namową NIA wprowadziła ustawa refundacyjna. Sęk w tym, że nowe prawo jest mało precyzyjne i nie wyjaśnia jasno, co można, a czego nie. Zdaniem większości aptekarzy i ich prawników, reklama wewnątrz placówki oraz programy lojalnościowe obejmujące leki bez recepty, suplementy diety oraz kosmetyki, których ustawa nie reguluje, jest nadal dozwolona. Izba jest innego zdania. Choć sama również jest podzielona, bo o ile w województwie małopolskim aptekarze nie czują jej oddechu na plecach, to np. na Dolnym Śląsku tępi się wszystkie reklamy, niezależnie od tego, czy dotyczą leku na receptę, czy nowego kremu przeciwzmarszczkowego.
Zdaniem przedstawicieli pracodawców, samorząd nie tylko ogranicza swobodę działalności gospodarczej, ale także utrudnia pracę aptekarzy oraz ogranicza dostęp do zawodu farmaceuty. Chodzi m.in. o zastraszanie aptekarzy, którzy są wzywani na dywanik do okręgowych izb aptekarskich, gdzie — jak twierdzi Jacek Adamski — wywiera się na nich naciski. Muszą skończyć z działaniami reklamowymi, w przeciwnym razie mogą nie dostać zgody na wykonywanie zawodu.
— Samorząd aptekarski uzurpuje sobie prawo do rozstrzygania, co jest, a co nie jest zgodne z prawem, i próbuje na tej podstawie wyciągać konsekwencje wobec aptekarzy. Tymczasem nie ma do tego uprawień. Należą one do nadzoru farmaceutycznego i sądów — mówi Marcin Piskorski, rzecznik Aptek Dbam o Zdrowie (DOZ).
NIA odpiera zarzuty, które — jej zdaniem — naruszają jej dobre imię.
— Samorząd sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem zawodu farmaceuty, kierując się interesem publicznym, a przede wszystkim dobrem pacjenta. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 22 maja 2001 r., może się to wiązać z koniecznością wprowadzenia różnych ograniczeń — zarówno w zakresie wolności wykonywania zawodu, jak i prowadzenia działalności gospodarczej — mówi Grzegorz Kucharewicz, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.
Większość aptekarzy nie rozumie przesłanek NIA, która — ich zdaniem — powinna działać w interesie swoich członków, a nie przeciwko nim.
— Działalność samorządu aptekarskiego to absurd. Aptekarze nie mogą liczyć na pomoc swojej izby, która na razie kopie tylko pod nimi dołki — mówi Aleksandra Golecka- Kuźniak, zarządzająca siecią aptek Gemini. Spadek marż, obrotów i redukcje zatrudnienia — to największe problemy detalistów i z tym, zdaniem Aleksandry Goleckiej- Kuźniak, powinna walczyć NIA. W jej opinii samorząd zapomina, że apteka to też przedsiębiorca, który musi zarabiać. Kto jeszcze boksuje się z izbą aptekarską?
— To nie jest problem kilku podmiotów. W naszej organizacji boryka się z nim większość członków — twierdzi Artur Dżagarow, prezes Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET. Wojna na rynku aptecznym dotarła nawet na rynek ubezpieczeniowy. Izba aptekarska poskarżyła się do KNF na PZU. Co ma piernik do wiatraka?
Na celowniku NIA była polisa ubezpieczeniowa z kartą apteczną do wykorzystania w aptekach DOZ. Zdaniem przedstawicieli izby, produkt obejmujący wybrane, a nie wszystkie apteki, w „poważnym stopniu ogranicza dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej”.W ocenie NIA, celem porozumienia między PZU a DOZ miało być ograniczenie konkurencji. Paweł Kalbarczyk z Polskiej Izby Ubezpieczeń jest zarzutami zaskoczony. Wskazuje, że polisa jest dostępna od trzech lat i dotychczas NIA nie protestowała. Poza tym ani PZU, ani apteki DOZ nie zmuszają pacjentów do kupna ubezpieczenia, a tym samym do skorzystania z benefitów.
— Nijak nie rozumiem, jak to ogranicza prawo pacjentów do korzystania ze świadczeń finansowanych z pieniędzy publicznych. Mam nadzieję, że po otrzymaniu odpowiedzi z KNF prezes Kucharewicz zrozumie, jak bardzo się pomylił, podpisując się pod takim pismem. Pokazał, że dla reprezentowanej przez niego korporacji zawodowej czas stanął w miejscu co najmniej 20 lat temu — mówi Paweł Kalbarczyk.
OKIEM EKSPERTA
Deja vu
PAULINA KIESZKOWSKA-KNAPIK
Baker & McKenzie
Samorząd aptekarski chce doprowadzić do likwidacji konkurencji między aptekami. Inne samorządy zawodowe, np. notarialny, podejmowały podobne kroki. Wtedy sądy, w tym Sąd Najwyższy, uznały, że ograniczanie konkurencji działa na niekorzyść kolegów po fachu, a przede wszystkim klientów. Jeśli chodzi o zakaz reklamy aptek, w 2008 r. UOKiK uprzedzał, że jest to przepis antypacjencki, bo klient nie może porównać oferty aptek, mimo że znaczna jej część nie ma nic wspólnego z refundacją. Rok temu, kiedy pracowano nad ustawą refundacyjną, nikt UOKiK o zdanie nie pytał. Wprowadzenie zakazu reklamy stoi także w sprzeczności z deregulacyjnym nurtem polityki rządu. Regulacja zawodów i zasad ich wykonywania jest uzasadniona, ale nie do granic absurdu i nie ze szkodą dla klientów.