PiS molestowało niezależne media. Szukało haków. Skandal i chryja — mówi Wanda Rapaczyńska, która w USA wreszcie znajdzie czas dla wnuczki.
„Puls Biznesu”: Jak mam panią tytułować?
Wanda Rapaczyńska, była prezes Agory: Mówię na siebie prezes emeritus — babcia emerytka.
Co teraz zamierza pani robić?
Chcę się zająć moją półtoraroczną wnuczką. Córka, która mieszka w USA, zamęcza mnie, mówiąc: „Wszystkie inne dzieci mają babcie na miejscu, a ty przyjeżdżasz raz na parę miesięcy”. Ale już powiedziałam córce, że jeśli chce, bym została jedynie jej gospodynią domową, to mam zbyt wysokie kwalifikacje.
Rzuca pani Agorę i wielki biznes dla wnuczki? Nie do pomyślenia.
Zasiadam w wielu fundacjach pro publico bono. Także w Agorze Holding, radzie fundacji Agory, doradzam radzie nadzorczej. Jestem z tą spółką związana jak z własnym dzieckiem. Tylko teraz dziecko dorasta i rozpoczyna własne życie. Opuszczam firmę w sytuacji, kiedy na całym froncie — od szerokiego publicznego frontu wyborów wygranych przez Platformę Obywatelską aż po sytuację w spółce — wszystko jest w porządku. Wyjeżdżam więc z poczuciem dobrze spełnionego obowiązku.
Co uważa pani za największy sukces w Agorze?
Sukcesem jest sama Agora. Odczuwam satysfakcję, jak matka pękająca z dumy, że ma inteligentne i ładne dziecko. Firma odniosła sukces, jest miejscem, gdzie ludziom chce się pracować, wszyscy są ze sobą zaprzyjaźnieni. Kiedy inny wydawca nas zaczepia, potrafimy się z tym uporać. Właśnie dlatego, że wszyscy rzucają się wtedy na pierwszy odcinek frontu. Ludziom chce się wstawać do roboty.
Analitycy mówią, że to klucz do sukcesu Agory i powód, dla którego „Dziennikowi” nie udało się zdetronizować „Gazety Wyborczej”. Na czym to polega?
Człowiek w życiu poszukuje znaczenia. Jeśli go nie znajdzie, czuje się niewolnikiem. A poczucie, że się wykonuje ważną robotę, uczestniczy w procesie transformacji, zamienia nawet ciężką niewolniczą pracę w coś fajnego, daje poczucie wartości. Wczoraj dziewczyna z działu personalnego powiedziała mi: „Kurczę, jak mnie chce się tu pracować i rano wstawać do roboty”. Ludzie są doceniani, nie ma prezesowania, dyrektorowania czy puszenia autorytarnych piórek. Wczoraj zdałam sobie sprawę, że jestem ze wszystkimi tutaj zżyta bardziej niż z rodziną. Teraz brzuch mnie boli ze strachu, że zacznę za wszystkimi straszliwie tęsknić.
Zrobiło się trochę zbyt różowo. Zapytam o porażki.
Inwestycja w Canal Plus — ponieśliśmy straty finansowe i nie weszliśmy na rynek telewizyjny. I „Nowy Dzień”. Ale porażkami się nie przejmuję, bo tylko ten się nie myli, kto nic nie robi. Nie jesteśmy tak genialni, by mieć same dobre pomysły. Ponadto afera Rywina. Dla mnie bardzo bolesna. Najgorsze, że po publikacji artykułu koledzy z mediów rzucili się na nas, a nie na winowajców. Mimo codziennej konkurencji powinniśmy wykazywać wobec siebie lojalność środowiskową. Ale też po naszej stronie były błędy w tej sprawie. Należało zadziałać szybciej i klarowniej.
Mówiła pani wielokrotnie, że w Agora potrzebuje świeżej krwi. Jakoś jej nie widać.
Marek Sowa dał sobie czas, by poznać firmę. Bardzo rozsądnie, bo lepiej przemyśleć sprawę, niż na dzień dobry wystrzelić jak głupi z biodra.
Nowa strategia ma być tak sensacyjna?
Przeszliśmy przez trudny etap i firma wyszła na prostą. Teraz możemy przestać zajmować się sprawami zaściankowymi. Władze spółki spodziewają się, że nastąpi kolejny skok do przodu. Szczegóły poznamy za kilka miesięcy.
Jest jakiś nowy pomysł na „Gazetę”?
Kiedy przeczytałam „Gazetę” w poniedziałek po wyborach, powiedziałam: To naprawdę świetna gazeta. Na każdej stronie dobra wiadomość. Ktoś, kto jest pesymistą, mógłby powiedzieć, że to ta sama dobra wiadomość. Ale ja darowanemu koniowi nie zaglądam w zęby.
Nie ma pani wrażenia, że w ostatnich dwóch latach właściciele spółek medialnych ucierpieli chyba najbardziej ze wszystkich przedsiębiorców?
Staliśmy się wszyscy obiektem ataków retorycznych poniżej krytyki. My, „antyrządowe media”, byliśmy też molestowani za pomocą aparatu siły. O tym się nie pisało za dużo, ale TVN, Polsat i my byliśmy sekowani. Pojawiały się jakieś wydumane sprawy w prokuraturach, otrzymywaliśmy niejasne wezwania, by zeznawać w charakterze świadka. Nie wiadomo, w jakich sprawach.
Panią też wzywali?
Tak. Pani prokurator odmówiła poinformowania mnie, w jakiej sprawie. Tajemnica służbowa. Oprotestowałam to. Szukano haków, molestowano media. Jak media nie chciały kochać władzy, ponosiły za to karę. Trzeba sobie szczerze powiedzieć — skandal i chryja. TVN prześladowali w związku z wejściem na giełdę. Komisja Papierów Wartościowych i Giełd, organ właściwy dla tego typu spraw, zbadała ten proces i stwierdziła, że wszystko jest w porządku, a prokuratura ich dręczyła.
Wygląda na to, że PiS częściowo osiągnęło sukces. Niektórzy właściciele mediów na serio się przestraszyli.
Wierzyłam, że jeśli człowiek ma czyste sumienie, może chodzić do prokuratury aż do samej śmierci. Ale za rządów PiS wrócił mi lęk z czasów komunistycznych, że czyste sumienie wcale nie musi gwarantować bezpieczeństwa. Wszystkie te historie nie tylko powodowały niepokój, lecz także dziką stratę czasu. Mam nadzieję, że obecna ekipa nie zechce budować na „osiągnięciach” poprzedników, jeśli chodzi o molestowanie mediów i że spełni swoje obietnice.
Myśli pani, że w końcu się uda przygotować nową ustawę medialną?
Z tym rządem jest szansa na zmiany. Media powinny szybko wejść w dialog z Platformą Obywatelską, z koalicją, by pomóc politykom, od których trudno wymagać, żeby znali szczegółowe realia naszego funkcjonowania. Regulacja powinna nosić znamiona wieku — nie być ani narzędziem ucisku, ani wersją z czasów jaskiniowych, kiedy dostępne były tylko częstotliwości analogowe.
Nie niepokoją pani wypowiedzi Iwony Śledzińskiej-Katarasińskiej, która mówi o szybkiej nowelizacji obecnej ustawy? Brzmi jak powtórka z PiS.
Nie powinniśmy tracić czasu na polityczne przepychanki, ale zmierzyć się z szybko zmieniającą rzeczywistością medialną. Wartość tradycyjnych spółek medialnych opierała się na reklamach, w internecie wygląda to zupełnie inaczej. Media muszą się do tego przystosować. Państwo ma tu swoją rolę do odegrania, ale niech się zajmie rozbudową infrastruktury, a nie dystrybucją przywilejów czy zabieraniem spółkom koncesji ze względów politycznych.
Czy zmiana ustawy medialnej nie skończy się na wymianie kadr?
Budzi to mój głęboki niepokój. Ale jeśli zależy nam na tym, żeby było lepiej, nie czekajmy. Weźmy się do roboty. Platforma Obywatelska może dość łatwo przeprowadzić wymianę kadrową. W zarządach i w radach nadzorczych mediów publicznych zasiadają tak niekompetentni ludzie, że już chyba nie może być gorzej. Co prawda, jestem ostrożna w mówieniu, że nie może być gorzej, bo zawsze może, ale po ogłoszeniu wyniku ostatnich wyborów pomyślałam, że teraz gorzej nie będzie. Najwyżej tak samo jak dotychczas. Albo lepiej.
Czy Platformie uda się sprywatyzować TVP?
Różne osoby zanim dojdą do władzy, mówią różne rzeczy. Potem prywatyzacja telewizji publicznej staje się politycznym gorącym kartoflem. Trzeba mieć ogromną odporność psychiczną, by ją przeprowadzić. Istnieje wielkie lobby wśród ludzi kultury, którzy uważają, że bez telewizji publicznej nie będzie finansowania sztuki. Jestem bardzo liberalna, bo wychowałam się na rynku amerykańskim, gdzie nie ma publicznej telewizji. Fakt, że nie ma też ambitnej telewizji. Ale w Polsce telewizji publicznej jest za dużo — nie ma potrzeby, by działały aż trzy kanały. Publiczna telewizja nie może mieć jednocześnie abonamentu i prawa do reklam.
Pojawiły się pogłoski, że Rupert Murdoch zechce zainwestować w Agorę. Uda się?
Właściciel News Corp. nie jest zainteresowany przejmowaniem nieanglojęzycznych spółek wydawniczych. Koniec, kropka.
Myśli pani, że TV Puls zacznie rozpychać się na rynku?
Murdoch nie ma zwyczaju bawić się małymi zabawkami. Skala jego przedsiębiorstwa jest zbyt duża. Jestem pewna, że spróbuje przerobić małą zabawkę na dużą, co nie znaczy, że mu wyjdzie.
Jak z małej zabawki zrobić w Polsce dużą?
Są dwa sposoby — szczery i nieszczery. Szczery to zrobić długoterminową inwestycję i poczekać na częstotliwości cyfrowe, budując zasoby treściowe, kanały tematyczne, może wejść w którąś z platform cyfrowych. Jest też druga metoda, którą Murdoch próbował przeprowadzić z rządem. Tym, który z pewną przyjemnością nazywam byłym. Nagle się okazało, że chomikowane dla telewizji cyfrowej częstotliwości zostaną uwolnione. A że to się zbiegło z kolacją z premierem? — rynkowi i mnie wyszło, że to było coś za coś.
Czy Agora obawia się „Polski”?
Jesteśmy sprężeni, ale poziom niepokoju nie jest tak wysoki, jak wtedy, gdy Springer wchodził z „Dziennikiem”. „Polsce” trzeba dać trochę czasu. Choć jeżeli sądzić po liczbach — start nie jest oszałamiający. Ale nic dziwnego. W odróżnieniu od tabloidów, segment gazet opiniotwórczych jest bardzo dobrze zagospodarowany. n
Magdalena Wierzchowska