Ciemne okulary przydają się tylko, kiedy mocno świeci słońce. Ewentualnie, gdy wmontowane są w nie urządzenia do łączności z grupą.
— Różni ludzie mienią się ochroniarzami. Ci z budek na parkingach też. Tymczasem to, co robią, to nie żadna ochrona, lecz zwykły dozór mienia, a ich funkcja nazywała się kiedyś cieć — zauważa krytycznie Witold Kurowski, były żołnierz Grupy Reagowania Operacyjno-Manewrowego (GROM) i dyrektor generalny Policealnej Szkoły Ochrony VIP.
W roli bodyguardów elity polskiego biznesu występują z reguły byli żołnierze wojskowych jednostek specjalnych i pododdziałów antyterrorystycznych policji. Spośród znajomych zwykle dobiera ich osobiście szef ochrony — człowiek o podobnej przeszłości zawodowej. On stanowisko też zresztą obejmuje z polecenia. Wszystko w wąskim, hermetycznym gronie.
— Biznesmeni spotykają się w takich organizacjach, jak np. Polska Rada Biznesu, więc i ich ochroniarze się znają. Wiedzą, kto i u kogo pracuje — zaznacza Krzysztof Przepiórka, wiceprezes Fundacji Byłych Żołnierzy Jednostek Specjalnych GROM, swego czasu szef bezpieczeństwa w Bartimpeksie.
— Firmy takie jak nasza wynajmowane są z reguły do zleceń krótkookresowych, polegających na ochronie wysokich rangą przedstawicieli zagranicznych koncernów, odwiedzających polskie filie. Tych zamówień nie jest tak wiele, byśmy odpowiednich fachowców zatrudniali na stałe. Ale mamy z nimi kontakt. I profesjonalny zespół jesteśmy w stanie skompletować kilka dni po otrzymaniu zlecenia — zapewnia Wiesław Bednarz, prezes Konsalnetu.
Latorośl na oku
Ochrona osobista pojawiła się w Polsce w latach 90. Bardziej jednak chodziło o zabezpieczenie posiadłości ludzi majętnych przed intruzami niż ochronę osobistą jako taką. Z początkiem XXI wieku modne stało się zatrudnianie bodyguarda. Moda nie trwała jednak długo. Wielu zrezygnowało z osobistej asysty komandosa. Ci, którzy nadal korzystają z tego typu pomocy, są jednak coraz bardziej świadomi sensu usług ochrony osobistej. Nie traktują ich już jako „jednego z gadżetów” podkreślających status materialny. Autentycznie chcą się zabezpieczyć przed nieprzyjemnymi zdarzeniami — zanim do nich dojdzie, a nie dopiero po fakcie nerwowo szukać pomocy.
— Ich potrzeby są skierowane na typową ochronę osobistą. Biznesmenów interesuje nie tylko ochrona ich samych, ale też rodzin — twierdzi Tadeusz Sapierzyński, prezes spółki Black Oak Security z grupy Impel.
Czuwanie nad bezpieczeństwem współdomowników to problem. Nie zawsze mają bowiem do swego bezpieczeństwa taki sam stosunek, jak opłacająca ochronę głowa rodziny.
— Podstawowa zasada tej pracy brzmi: jeśli chcesz, by cię chronić, musisz dać się chronić. Tymczasem córka jednego z polskich tuzów finansowych uciekała samochodem przed jadącą za nią ochroną... — opowiada Krzysztof Przepiórka.
— Ucieczki przed własną ochroną mają miejsce. Szczególnie w przypadku najmłodszych domowników. Nie jest to jednak zjawisko powszechne. A wynika głównie z tego, że młodzi mają przed rodzicami sekrety, które przy ochronie prędzej czy później wychodzą na jaw — dodaje Tadeusz Sapierzyński.
Ochrona samych biznesmenów jest z reguły nieodłącznie związana z zabezpieczeniem ich firm przed niekontrolowanym wyciekiem informacji. Przegrana w dużym przetargu „o złotówkę”, to czasem poważny sygnał, że w otoczeniu przedsiębiorcy dzieje się coś niedobrego.
— Dostępność podsłuchów jest bardzo duża... Łatwo je podrzucić w miejsce, w którym odbywają się posiedzenia zarządu — a potem prowadzić nasłuch z drugiego końca świata — przestrzega Tadeusz Sapierzyński.
Rewolwerowcy? Nie tu
Zresztą i dla zwykłego bandyty wyciek informacji o tym kiedy, gdzie i z kim spotyka się prezes lub członkowie jego najbliższej rodziny, to cenne informacje. Przed fizyczną agresją powinno właśnie zabezpieczać towarzystwo bodygurada. Profesjonaliści pracujący w tym zawodzie są bardzo dyskretni. Uzbrojeni po zęby osobnicy afiszujący się z bronią — to już przeszłość. Dzisiejszy bodyguard? Człowiek w schludnym garniturze — i do tego niekoniecznie w ciemnych okularach.
— Nie widzę funkcji, którą miałyby spełniać. No chyba, że akurat świeci słońce lub są w nie wmontowane słuchawki do porozumiewania się z innymi członkami zespołu ochrony — podkreśla Wiesław Bednarz.
Prawdziwy profesjonalista nie jest przy tym służącym robiącym zakupy ani nawet kierowcą limuzyny.
— Nie łączy się prowadzenia samochodu z ochroną. Na drodze zdarzają się różne sytuacje i trzeba się skupić albo na jeździe, albo na ochronie — uważa Tadeusz Sapierzyński.
Zagrożenia nie stanowią za to ludzie psychicznie chorzy, którzy mogliby się chcieć targnąć na życie osoby o twarzy znanej z prasy i telewizji. Biznesmeni pracują w biurze, są poumawiani na konkretne spotkania, przemieszczają się w samochodach. Nie istnieje więc większe zagrożenie przypadkowego zetknięcia się z niezrównoważonym psychicznie.
Broń palna jest nieodłącznym atrybutem bodyguarda. Choć niekoniecznie musi ją od razu wyciągać. Powinien po prostu mieć obycie z bronią. Bo jeśli napastnik jest uzbrojony, to ochroniarz musi po prostu wiedzieć, jak się zachować.
— Lepiej stosować środki przymusu, nie powodujące „skutków ostatecznych”. Jeśli chodzi o wyposażenie, hitem ostatnich dwóch lat jest paralizator elektryczny z elektrodami wystrzeliwanymi na odległość 11 m. W tym rodzaju broni prąd nie zabija. Nie powoduje zatrzymania rozrusznika serca, gdyby osoba trafiona miała taki zainstalowany. To istotne. W ferworze walki można nie trafić tam, gdzie się chce — podkreśla Tadeusz Sapierzyński.
Polskiego rynku nie podbiły za to samochody opancerzone. W Polsce nie ma takiego zagrożenia, by były niezbędne. Zresztą i bardziej przyziemne kwestie utrudniają ich użycie.
— Samochód pancerny waży tyle, że aby go prowadzić, trzeba mieć prawo jazdy na ciężarówkę — komentuje Witold Kurowski.
Coś z nauczyciela
Popularne są za to kursy jazdy samochodem w krytycznych sytuacjach. Bo dobry bodygurad to nie tylko ochroniarz, ale też — nauczyciel swego szefa. Winien mu wpoić zasady zachowania w niebezpiecznych sytuacjach —i to inne w przypadku zagrożenia, z którym zetknie się w aucie, a inne w przypadku lotu samolotem czy posiłku w restauracji. Wymuszenie na ochranianym pożądanego sposobu zachowania w przypadku zagrożenia, to chyba najtrudniejsza część fachu bodyguarda.
— W sytuacji zagrożenia, stres jest tak silny, że nawet jeśli ludzie wiedzą, jak powinni się zachować, to zdarza się im postąpić w sposób irracjonalny — kwituje Tadeusz Sapierzyński.