Centrum Cyklotronowe Bronowice (CCB) powstało jako część najnowszej inwestycji Instytutu Fizyki Jądrowej im. H. Niewodniczańskiego PAN. Sfinansowano je z dwóch programów - pierwszy był budową Narodowego Centrum Radioterapii Hadronowej, drugi to faza wyposażenia w stanowisko do leczenia tzw. stanowisko Gantry. Oba programy zostały sfinansowane przez Narodowe Centrum Badan i Rozwoju z Działania 2.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, przy czym pierwszy miał wartość 128, 5 mln zł zaś drugi - 170,4 mln zł. Z tego za 260 mln zł Instytut Fizyki PAN zakupił najpotrzebniejsze urządzenia, w tym jeden z najnowocześniejszych na świecie cyklotronów - izochroniczny cyklotron Proteus C-235 firmy Ion Beam Applications z Belgii, przyspieszający protony do energii maksymalnej 230 MeV oraz dwa stanowiska lecznicze typu Gantry i wybudował dla niego specjalny budynek. CCB będą jednym z 7 ośrodków na terenie Europy, w którym niszczy sie komórki nowotworowe przy użyciu terapii protonowej.
Cyklotron umieszczony jest w specjalnym obiekcie tzw. bunkrze zbudowanym ze ścian betonowych o grubości ponad 5 metrów. Waży 220 ton. W jego wnętrzu protony są rozpędzane i poprzez jonowód czyli rurowy przekaźnik w którym panuje próżnia, przesyłane do sal terapii czy badawczych. W salach terapii najważniejszym elementem są urządzenia Gantry. To stanowiska do naświetlań, z których każde wazy po ok. 120 ty. maja one postać walca, w którym unieruchomiony na czas zabiegu pacjent jest poddawany naświetlaniu protonowemu z dokładnością mniejszą niż 1 mm. Walce urządzenia, przy pomocy silników elektrycznych, z wielką precyzją pozycjonuje pacjenta, aby w trakcie naświetlania uległa zniszczeniu tylko tkanka nowotworowa. Mechanizm naświetlania leczniczego jest podobny jak w zwykłej radioterapii - rozpędzone cząstki całkowicie niszczą DNA komórek nowotworowych. Jednak w odróżnieniu od klasycznej radioterapii, naświetlanie protonowe powoduje mniej szkodliwych skutków ubocznych jak zaburzenia systemu immunologicznego, deformacje, zniekształcenia kości. Z tego powodu większość pacjentów przysłanych na terapię do Bronowic mają stanowić dzieci
Zanim pacjent zostanie naświetlony, przejdzie przez bardzo precyzyjne badanie tomograficzne lokalizujące guzy nowotworowe oraz modelarnie w której zostanie wykonany indywidualny układ usztywniaczy, konieczny przy naświetlaniach. Sam zabieg trwa ok 2 minut, zaś pobyt w CCB dla jednego pacjenta ma wynosić od 4 do 7 tygodni. Wiązka z cyklotronu sięga na głębokość 32 cm, więc leczyć można większość nowotworów
Poza leczeniem, w CCB prowadzone już są badania podstawowe. Naukowcy z Instytutu Fizyki i współpracujących placówek z całej Polski prowadzą prace z dziedziny inżynierii materiałowej m.in. symulując poprzez cyklotron warunki działania urządzeń satelitarnych w próżni kosmicznej, pełnej promieniowania, prowadzą badania podstawowe dotyczące fizyki jądrowej czy biologii.



