W piątek mija termin społecznych konsultacji nt. rządowego programu dla elektroenergetyki. W siedzibie resortu gospodarki odbyła się w czwartek ostatnia debata o programie, który - według zapewnień ministerstwa - powinien stanąć na najbliższym posiedzeniu rządu.
Program dla elektroenergetyki ma na celu obniżenie kosztów wytwarzania, przesyłania dystrybucji oraz zapewnić niezawodność dostaw energii. Musi także dostosować polskie normy do obowiązujących w UE norm redukcji emisji szkodliwych gazów - dwutlenku siarki i węgla.
Unowocześnienie wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej - konieczne ze względu na stan instalacji i planowany rozwój gospodarczy kraju - oraz dostosowanie polskiej energetyki do norm unijnych, będzie kosztować.
Jak wynika z przedstawionych w programie wyliczeń, gdyby działania takie nie zostały jednak podjęte, w ciągu najbliższych pięciu lat trzeba by liczyć się z podwyżką rzędu 15-20 proc. za prąd i 5-do 10 proc. podwyżką opłat przesyłowych oraz dystrybucyjnych.
Przyjęcie programu ma temu zapobiec, bo - jak podkreślają jego autorzy - choć obowiązujące w Polsce ceny energii są niższe niż w UE, to jednak biorąc pod uwagę siłę nabywczą polskich odbiorców, mają one wyższy udział w budżetach odbiorców niż w krajach "Starej Unii". Od 1998 r. ceny energii w Polsce wzrosły o 45 proc, choć inflacja w tym okresie wynosiła 30 proc.
Rząd chce zbudować w Polsce jedną silną grupę - Polską Grupę Energetyczną oraz - jak zapowiada resort gospodarki - 2 lub trzy mniejsze.
W skład Polskiej Grupy Energetycznej (PGE) ma wejść BOT, ZEDO, dwie łódzkie grupy dystrybucyjne oraz grupy dystrybucyjne z tzw. ściany wschodniej. Dwie lub trzy pozostałe grupy energetyczne, mniejsze w stosunku do PGE, mają być docelowo prywatyzowane.
Zdaniem autorów programu, działające na rynku firmy energetyczne są zbyt małe w stosunku do funkcjonujących na europejskim rynku zintegrowanych firm energetycznych. Jest to ważne dlatego, że zgodnie z unijną dyrektywą - Polska musi uwolnić swój rynek energii od lipca 2007 r.
Program ma również na celu rozwiązanie problemu kontraktów długoterminowych, tzw. KDT-ów. W tej sprawie Komisja Europejska wszczęła dochodzenie przeciwko Polsce, zarzucając nam, że łamiemy przepisy o pomocy publicznej i ograniczaniu konkurencji na rynku energetycznym.
Chodzi o tzw. kontrakty długoterminowe (KDT) na zakup energii, zawierane w latach 90. między Polskimi SieciamiElektroenergetycznymi (PSE) a elektrowniami, które w ten sposób zabezpieczały kredyty zaciągnięte na inwestycje.
Gwarantują one elektrowniom stałe, wysokie ceny sprzedaży energii. Rozwiązanie kontraktów to jeden z warunków stworzenia w Polsce rzeczywistego wolnego rynku energetycznego.
Program ma również rozwiązać problem dostępu do rynku detalicznego, czyli tzw. zasady TPA (prawa dostępu do sieci), który jest obecnie ograniczony przez monopolistyczne praktyki dużych operatorów sieciowych.
Przeciwnicy rządowego programu, np. klub Platformy Obywatelskiej czy Związek Pracodawców Prywatnych Energetyki uważają, że program zakładający utworzenie skonsolidowanych grup jest niespójny i nie zapewni konkurencji na rynku energii. Zdaniem krytyków, rządowa propozycja konsolidacji ograniczy konkurencję, co w konsekwencji spowoduje wzrost cen energii.