Od chwili opublikowania projektu nowelizacji ustawy — Prawo zamówień publicznych (dalej „p.z.p.”) o systemie zamówień publicznych znów sporo się mówi. Sam projekt nowelizacji nie jest zbyt spektakularny, gdyż zawiera zaledwie 3 przepisy. Niemniej wzbudza emocje, głównie za sprawą tego, że ma równie wielu zwolenników (głównie wśród zamawiających) co przeciwników (wśród małych i średnich przedsiębiorców). Które z argumentów podnoszonych przez obydwie grupy zasługują na uwzględnienie przez ustawodawcę?
Na początek garść statystyk (podawanych za Urzędem Zamówień Publicznych): średni dolny próg stosowania przepisów o zamówieniach dla państw członkowskich Unii Europejskiej, w których próg ten obowiązuje, wynosi ok. 21 tys. EUR (przy obliczeniach brano pod uwagę próg dla dostaw i usług), a mediana dla 24 krajów unijnych wynosi 15 tys. EUR. Gdzie w tym towarzystwie plasuje się Polska?
Zgodnie z aktualnym stanem prawnym obowiązek stosowania p.z.p. powstaje, gdy wartość szacunkowa udzielanego zamówienia przekracza równowartość 14 tys. EUR. Poniżej tej granicy zamawiający jest zwolniony z obowiązku stosowania p.z.p., dzięki czemu może on w sposób praktycznie dowolny wydatkować publiczne pieniądze.
Co ciekawe, projekt nowelizacji przewidywał początkowo podwyższenie tzw. progu bagatelności do 20 tys. EUR. Nowelizacja w kształcie przyjętym przez Radę Ministrów przewiduje natomiast podwyższenie tego progu do 30 tys. EUR. Zgodnie z szacunkami UZP, podwyższenie progu, od którego stosuje się p.z.p., do 30 tys. EUR spowoduje, że ok. 25 proc. zamówień dotychczas zamieszczanych w Biuletynie Zamówień Publicznych (44 724 zamówień o łącznej wartości ok. 3 583 915 900 zł) nie będzie udzielanych na podstawie zasad i procedur określonych przepisami tej ustawy.
W uzasadnieniu do projektu nowelizacji możemy wyczytać, że w każdym przypadku zamówienia, niezależnie od jego wartości, zamawiający ponosi pewne stałe koszty jego organizacji i przeprowadzenia, co przy zamówieniach o niewielkiej wartości należy uznać za niesprzyjające wydatkowaniu pieniędzy publicznych w sposób oszczędny i efektywny. Ponadto w pewnych przypadkach czas potrzebny na przygotowanie i przeprowadzenie postępowania jest wielokrotnie dłuższy niż poszukiwanie wykonawcy. W przypadku niektórych zamówień koszty związane z organizacją i przeprowadzeniem otwartego, konkurencyjnego postępowania przetargowego przewyższają zyski wynikające z jego prowadzenia.
Tymczasem przeciwnicy omawianej zmiany podnoszą, że przeszło dwukrotne podwyższenie progu bagatelności wpłynie negatywnie na przejrzystość udzielania zamówień publicznych i poszanowanie zasad konkurencji. Efektem zmian miałby być wzrost ryzyka występowania zachowań korupcyjnych. Podwyższenie progu wpłynąć miałoby na ograniczenie dostępu do zamówień co — z uwagi na wciąż odczuwalny kryzys gospodarczy — może wpłynąć niekorzystnie na małych i średnich przedsiębiorców.
Podsumowując, przed nami kolejny eksperyment. To czy się powiedzie, zależy w dużej mierze od, racjonalności zamawiających. Należy mieć nadzieję, że po prawie 10 latach od wejścia w życie p.z.p. wzorowanego na przepisach unijnych zamawiający wykształcili świadomość prawną, która w konsekwencji doprowadzi do efektywnego wydatkowania naszych pieniędzy.