W tym roku polskie partnerstwo publiczno-prywatne (PPP) świętuje trzecie urodziny. Najwyższy czas na podsumowanie. A jest co, ponieważ od wejścia w życie znowelizowanego prawa ogłoszono ponad 140 postępowań. Pod względem wartości barierę 3 mld zł przebito już na początku 2011 r. (obecnie szacunkowa wartość przedsięwzięć PPP wynosi 5 mld zł), ogłaszając jeden z największych przetargów w tej formule — na budowę spalarni odpadów komunalnych w Poznaniu.
— Dotychczas około 20 proc. wszystkich ogłoszeń zakończyło się podpisaniem umowy z parterem prywatnym, który w większości przypadków zapewnił finansowanie przedsięwzięcia. To niezły wynik, wziąwszy pod uwagę ciągle wysoki, bo prawie 50-proc., współczynnik ogłoszeń unieważnianych — mówi Bartosz Mysiorski z Fundacji Centrum PPP. Jego zdaniem, obecnie trzeba się skupić na obniżeniu tego niekorzystnego 50-proc. współczynnika unieważnień, m.in. przez lepsze przygotowanie projektów PPP.
Jedynie drgnęło
Adam Młodkowski, prezes firmy doradztwa podatkowego MGW Corporate Consulting Group, uważa, że około 150 projektów to bardzo słaby wynik przy potencjale kraju z ponad 38-mln populacją i stosunkowo silnym samorządem.
— Z perspektywy trzech lat śmiało można powiedzieć, że choć coś drgnęło w sprawie PPP, nadal nie mamy się czym specjalnie pochwalić na tym polu. Co więcej, duże oczekiwania związane z nową ustawą zostały częściowo zawiedzione — mówi Adam Młodkowski. Dodaje, że liczba ogłoszeń projektów w PPP wzrosła po noweli prawa (zwłaszcza w 2010, roku wyborów samorządowych), ale już 2011 r. przyniósł znaczne zmniejszenie liczby nowych projektów. Z raportu Investment Support, firmy doradzającej przy inwestycjach w systemie PPP, wynika, że w 2011 r. ogłoszono 42 projekty o wartości 1,5 mld zł (spadek o 20 proc. wobec 2010 r.).
— Po każdych wyborach następują zmiany, które na jakiś czas zamrażają prowadzenie przedsięwzięć. Nie jest to wyłącznie polska przypadłość, tak się dzieje wszędzie na świecie, gdzie jest demokracja. Z drugiej strony, duża liczba ogłoszeń w 2010 r., zwłaszcza w pierwszej połowie, wynikałanajprawdopodobniej z tego samego powodu — były to tzw. projekty na wybory — tłumaczy Kacper Kozłowski z Investment Support. Prezes MGW jako przyczynę słabego wyniku w 2011 r. wskazuje też efekt rozczarowania realizacją inwestycji w PPP, brak wsparcia i modelowych przykładów oraz brak jednoznacznego stanowiska resortu finansów w sprawie traktowania zobowiązań z tytułu umów PPP jako długu publicznego.
Po basenach akademiki
Adam Zdziebło, sekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju Regionalnego (MRR), wylicza, że przez trzy lata najwięcej ogłoszonych postępowań PPP dotyczyło sportu, rekreacji i turystyki (m.in. baseny, hale sportowe, stadiony).
— Niewiele mniej przedsięwzięć dotyczyło branży transportowej — z projektami takimi jak parkingi, drogi, wiaty przystankowe, dworce. Partnerstwo przyjmuje się też w sektorze edukacji i kultury (np. budynki szkolne lub akademiki), oraz w sektorze środowiska. W tej formule realizuje się m.in. projekty z dziedziny zaopatrzenia w wodę, odbiorze ścieków, gospodarki odpadami — wylicza Adam Zdziebło.
— Bardzo ważne jest to, że w 2011 r. do gry włączyły się uczelnie: Uniwersytet Medyczny w Lublinie oraz Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (postępowania na budowę akademików). To dobry prognostyk. Należy też odnotować ogłoszenia Zakładu Opieki Zdrowotnej w Olsztynie, Zakładu Karnego w Wojkowicach oraz Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Gdyni. Wyraźnie poszerza się świadomość możliwości stosowania PPP — uważa Kacper Kozłowski.
Bez wsparcia i kapitału
Zdaniem Adama Zdziebło, główną barierą rozwoju PPP w Polsce jest poziom skomplikowania projektów.
— Odczuwalne są też trudności z dostępem do finansowania inwestycji oraz brak dodatkowych, publicznych form wsparcia dla partnerów prywatnych, zarówno form pieniężnych jak i niepieniężnych, np. poręczeń i gwarancji — uważa podsekretarz stanu w MRR. Według Adama Młodkowskiego, aż połowa postępowań jest anulowana z uwagi na brak zainteresowania partnerów prywatnych postawionymi warunkami.
— To w dużym stopniu rezultat oczekiwania samorządowców, że partner prywatny wystąpi w roli bogatego inwestora, przejmując większość ryzyka. Do tego dochodzi obawa o możliwe błędy w interpretacji skomplikowanych i niejednoznacznych zapisów ustawowych, związane z tym możliwe kontrole, brak przyzwolenia społecznego na związki polityki z biznesem (w tym obawa o zarzuty natury korupcyjnej, zwłaszcza przy zmianie władz w trakcie realizacji projektów), a tym samym mała liczba atrakcyjnych dla prywatnych biznesmenów projektów — podsumowuje prezes MGW.