Zamówienia przemysłowe strefy euro spadły o 3,9 proc.
Dla eksporterów znad Wisły najbliższy rok rysuje się w czarnych barwach. Ci jednak nie martwią się na zapas.
Globalna zawierucha na rynku finansowym coraz mocniej podcina skrzydła niemieckim biznesmenom. Indeks instytutu Ifo, obrazujący klimat gospodarczy u naszych zachodnich sąsiadów, spadł w listopadzie do 85,8 pkt wobec 90,2 pkt miesiąc wcześniej.
Tak złych danych nie publikowano od lutego 1993 r. Ekonomiści spodziewali znacznie mniejszego spadku — tylko do 88,7 pkt.
Jeszcze gorzej wypadły prognozy biznesmenów co do przyszłości. Indeks spadł z 81,4 do 77,6 pkt — najniższego poziomu od pierwszej publikacji indeksu, czyli 1991 r.
— Od czerwca panuje nieprzerwana fala spadkowa i nic nie wskazuje na to, że szybko się coś zmieni. Pełne skutki kryzysu finansowego dopiero przed nami — uważa Maja Goettig, główna ekonomistka Banku BPH.
Spadek optymizmu wśród biznesmenów to skutek malejącego eksportu, który jest głównym motorem tamtejszej gospodarki.
— Sytuacji nie poprawią nawet rządowe programy ratunkowe. Zastrzyk gotów-ki i zmiany fiskalne nie napędzą konsumpcji — mówi Maja Goettig.
Zdaniem Grzegorza Maliszewskiego, ekonomisty Banku Millennium, pogarszające się wyniki eksportu wpłyną na dynamikę PKB w IV kwartale, co potwierdzi, że niemiecka gospodarka jest w recesji.
Jak po wojnie
Niemcy nie są jednak wyjątkiem i jazda na wstecznym nie ominie innych gospodarek. Zdaniem analityków Międzynarodowego Funduszu Walutowego, gospodarki krajów rozwiniętych — w tym Eurolandu i Stanów Zjednoczonych — skurczą się w przyszłym roku najmocniej od czasu drugiej wojny światowej.
— Recesja nadchodzi bardzo szybko i będzie dłuższa i głębsza niż dotąd spodziewali się ekonomiści, a poprawy nie należy się spodziewać wcześniej niż pod koniec przyszłego roku — uważa Arkadiusz Krześniak, główny ekonomista Deutsche Banku.
Po polskiej kieszeni
Kryzys na rynku finansowym coraz śmielej zagląda również do portfeli wszystkich mieszkańców Starego Kontynentu. Odbija się na liczbie zamówień w przemyśle, które we wrześniu mocno pikowały. Według danych Eurostatu w strefie euro spadek wyniósł 3,9 proc. licząc miesiąc do miesiąca, a we wszystkich krajach Unii — 4,6 proc.
To zła informacja dla polskich eksporterów, bo ich największy klient zaczął już liczyć każdego centa.
— Im mocniej europejskie gospodarki będą hamowały, tym dotkliwiej odczują to eksporterzy — mówi Maja Goettig.
Najcięższe baty zbiorą przedstawiciele branż: motoryzacyjnej, maszyn i urządzeń, elektroniki oraz sektora inwestycyjnego.
— W lepszej sytuacji są ci przedsiębiorcy, którzy opierają działalność bardziej na rynku krajowym niż na eksporcie — wprawdzie odczują spowolnienie, lecz w mniejszym stopniu — uważa Grzegorz Maliszewski.
Jednak przedstawiciele polskich firm, które znaczną część produkcji sprzedają poza granice kraju, nie martwią się na zapas.
— O spadku zamówień mówi się coraz częściej, ale my ich nie odczuwamy. Mamy kontrakty długoterminowe i dzięki temu jesteśmy odporni na panującą sytuację. Co więcej, taniejący złoty zwiększa naszą rentowność — zaciera ręce Leszek Walczyk, wiceprezes Odlewni Polskich.
Optymizmu nie brakuje też w Fiat Auto Poland.
— Na eksport wysyłamy około 96 proc. produkcji, a spadku zamówień nie odczuwamy. Z niepokojem śledzimy jednak sytuację i czekamy, jak się rozwinie — mówi Bogusław Cieślar, rzecznik koncernu.
Ekonomiści nie mają jednak złudzeń i wróżą koniec eldorado dla polskich eksporterów.
— Wpływ danych z Europy na polską rzeczywistość jest odłożony w czasie, dlatego w ciągu najbliższych miesięcy polskie firmy czeka spadek zamówień — ostrzega Maja Goettig.
Gospodarka strefy euro się kurczy — PKB spada już od pół roku. Jednak nie sam wzrost gospodarczy jest kluczowy dla polskich przedsiębiorców. Znacznie ważniejsze są zmiany panującego tam popytu na polskie towary, zarówno ze strony przedsiębiorców, jak i gospodarstw domowych. Nastroje w pierwszej grupie obrazują dane o zamówieniach w przemyśle, w drugiej
— o sprzedaży detalicznej. Obie statystyki nie napawają optymizmem. W ostatnich miesiącach liczba nowych umów między kontrahentami spada, a wydatki przeciętnego konsumenta stanęły w miejscu.
Co to oznacza dla polskich eksporterów? Kryzys z początku dekady pokazał, że na słabszej koniunkturze można zarobić. Szukający oszczędności Europejczycy zaczęli bardziej interesować się polskimi, tanimi produktami. Podobną sytuację niektóre firmy zaobserwują i tym razem, ale w skali całej gospodarki ekonomiści spodziewają się raczej ostrego hamowania polskiego eksportu.
Zdaniem ekspertów, przed skutkami słabego popytu w strefie euro można się zabezpieczyć. Oto najczęściej powtarzane rady:
1. Nie należy skupiać się na strefie euro, warto postawić na rynek krajowy lub poszukać innych rynków. W całkiem niezłej sytuacji są Czesi i Słowacy, a nieco dalej — Grecy. Ich kraje na razie kryzys oszczędzał. Dla większych firm dobrymi parterami mogą być nadal szybko rozwijające się kraje azjatyckie.
2. Należy szukać oszczędności i przygotować sobie finansową "poduszkę powietrzną". To uchroni od problemów płynnościowych, jeśli sprzedaż produktów spadnie. Zwłaszcza że o kredyt coraz trudniej.
3. Pamiętajmy o unijnych funduszach. Do 2015 r. mamy do wydania 67 mld EUR. Możemy zdobyć je na dwa sposoby: sięgając samemu po unijną dotację (np. na inwestycje czy szkolenia) lub stając się wykonawcą inwestycji, którą finansuje Unia. Dlatego warto monitorować przetargi ogłaszane przez instytucje rządowe i samorządowe. Kryzys czy nie — one zawsze będą wydawać pieniądze.
Unijne firmy wstrzymują produkcję…
Koniunktura w Unii Europejskiej słabnie, a z nią popyt na produkty "made in Poland". To nie pozostanie bez wpływu na całą naszą gospodarkę. Od stycznia do września polskie firmy sprzedały tam 75 proc. całego eksportu, osiągając dzięki temu przychód wynoszący prawie 235 mld zł (68 mld EUR). W szczególnie złej sytuacji jest strefa euro, a "piętnastka" jest odbiorcą ponad połowy całego naszego eksportu.
…w kłopotach jest też nasz największy partner – Niemcy…
Niemcy — uważane za motor gospodarki Unii Europejskiej — od ponad pół roku pogrążone są w recesji. Gospodarka kurczy się od dwóch kwartałów z rzędu. To fatalny znak nie tylko dla naszych zachodnich sąsiadów, ale też dla nas. Niemcy to główny partner handlowy polskich firm. Stanowią jedną czwartą polskiego eksportu i importu. Nasze firmy zarabiały na obrotach miliardy. Tłuste lata mogą prędko nie wrócić.
…co już odbija się na kondycji naszych przedsiębiorstw
W porównaniu z gospodarkami państw zachodniej Europy, Węgier czy krajów bałtyckich koniunktura w Polsce jest nadal bardzo dobra. Szybko rosnące zarobki Polaków, spadające bezrobocie i wsparcie funduszy unijnych sprawiły, że producenci nie mogą narzekać na brak zainteresowania ich towarami. Jednak pierwsze oznaki przenoszenia się unijnej choroby już widać. Przedsiębiorcy z każdym miesiącem tracą optymizm.
Rafał Białkowski
[email protected] % 022-333-98-14
Jacek Kowalczyk
[email protected] % 022-333-99-38