Wyzwanie, jakim jest budowa gospodarki opartej na wiedzy, wymaga wysiłku wielu środowisk, a także kompleksowych działań prowadzonych na różnych płaszczyznach. Procesy innowacyjne, stanowiące rdzeń nowoczesnych gospodarek, zachodzą często w bardzo specyficznym układzie powiązań kilku środowisk — przedsiębiorców, instytucji naukowo-badawczych, organizacji obywatelskich i sektora publicznego. Ten ostatni w poprzednim i obecnym okresie programowania UE podjął się wyzwania, jakim jest budowa parków technologicznych, czyli doskonałych miejsc dla nowoczesnych firm, służących rozwojowi przedsięwzięć opartych na najnowszych technologiach.
Dzisiaj, patrząc na aktywność samorządów w tej dziedzinie, można mówić wręcz o "gorączce parkowej". Z budżetu UE wydatkowano dotychczas ponad miliard złotych na projekty budowy i rozbudowy parków technologicznych w Polsce. Pieniądze to jednak nie wszystko. Do stworzenia parków technologicznych potrzebne były wolne tereny inwestycyjne, najlepiej w pobliżu uczelni lub innych ośrodków naukowych. Z tym nie było łatwo, ale większości udało się zagospodarować tereny znajdujące się w posiadaniu samorządów.
Dobrym przykładem są Kielce, które upiekły dwie pieczenie na jednym ogniu. Z jednej strony — utworzyły wielofunkcyjny teren aktywności gospodarczej, gdzie już zaczynają pączkować innowacyjne firmy, z drugiej zaś — zagospodarowały zdegradowaną, poprzemysłową część miasta, dokonując tym samym rewitalizacji północno-zachodnich Kielc. Do tworzenia i sprawnego funkcjonowania infrastruktury parkowo-inkubatorowej jest niezbędna współpraca środowiska naukowego z lokatorami parku. To zadanie zdaje się przysparzać europejskim inicjatywom największych problemów, co wynika z niedojrzałości środowiska naukowego do komercjalizacji wyników prowadzonych badań. Pomimo zaleceń Komisji Europejskiej niewiele uczelni w Polsce wdrożyło zasady komercjalizacji badań naukowych. Wciąż brakuje systemów motywacyjnych, które zachęcałyby do większej aktywności środowiska naukowego w tym względzie.
Widać jeszcze jeden bardzo istotny trend związany z prowadzeniem polityki wysokiej selektywności parków w zakresie doboru podmiotów, którym udziela się wsparcia. W ten sposób instytucje chcą kreować środowisko innowacyjne, które będzie w stanie wyzwolić wartość dodaną wynikającą z funkcjonowania w obrębie parku technologicznego.
Problemem, z którym spotykają się inwestorzy parkowi, jest również brak dobrze przygotowanych zasobów ludzkich, posiadających kluczowe kompetencje w dziedzinie komercjalizacji nowych technologii. Przeszkodę tę dostrzegły władze centralne, które budują programy pozwalające na kształcenie kadr w tym zakresie. Wydaje się, że polski system transferu i komercjalizacji wiedzy jest stosunkowo dobrze rozwinięty pod względem instytucjonalnym. Wciąż utrzymują się jednak ograniczenia efektywnego funkcjonowania ośrodków innowacji, z których istotna część dotyczy relacji z podmiotami władzy w kraju, regionie czy środowisku lokalnym.
Moje własne doświadczenia wskazują, że w Polsce wciąż jest niski poziom zaufania społecznego oraz brak partnerstwa we wzajemnych relacjach. Reasumując, należy życzyć powodzenia wszystkim propagatorom inicjatyw parkowych w kraju. Niewątpliwie parki technologiczne to przełom w dziedzinie tworzenia dogodnych warunków dla rozwoju przedsięwzięć technologicznych i nie należy zrażać się przeszkodami, które są, niestety, nieodłącznym elementem towarzyszącym wszelkim inicjatywom.
Szymon Mazurkiewicz
dyrektor Kieleckiego Parku Technologicznego, współautor wielu rozwiązań systemowych w zakresie funkcjonowania parków i inkubatorów technologicznych, projektów z zakresu aktywizacji gospodarczej i przedsiębiorczości. W obecnym okresie programowania UE pełni funkcję eksperta Ministerstwa Rozwoju Regionalnego w dziedzinie wsparcia pośredniego przedsiębiorstw, aktywny członek sekcji parków i inkubatorów technologicznych Stowarzyszenia Organizatorów Ośrodków Innowacji i Przedsiębiorczości w Polsce.