Obecnie podobieństwa z 2008 r. są uderzające — rynkowi eksperci najczęściej je jednak ignorują. Każdy, kto twierdzi, że ten kryzys spadł na nas jak grom z jasnego nieba, powinien wystąpić do swojej uczelni z prośbą o zwrot czesnego. Ale co teraz?
Zaplanowana na dziś konferencja prasowa Unii Europejskiej z Komisarzem
Europejskim ds. Gospodarczych i Walutowych Olli Rehnem może się okazać kluczowa, ale jedynie wówczas, gdy zapewni on finansowanie dla Europejskiego Instrumentu Stabilności Finansowej (EFSF), zwiększając je z obecnych 440 mld euro do kwoty nieznacznie przekraczającej bilion euro. Inwestorzy wzięli ostatnio na celownik Włochy i Hiszpanię, a to oznacza, że stawka wzrosła i trzeba będzie wysupłać nieco więcej zaskórniaków.
Wiara w rządy i banki centralne gaśnie z dnia na dzień. Ujemny wpływ niechęci do ostatecznego rozprawienia się z problemem nadmiernego zadłużenia na gospodarkę przekłada się ponadto na wyższe koszty finansowania.
Na czwartkowej konferencji Europejskiego Banku Centralnego okazało się, że pan Trichet nie jest w szczytowej formie. Słuchacze byli porażeni tym, jak konsekwentnie ignorował fakty. W trakcie ostatniego posiedzenia EBC podniósł stopy procentowe, a teraz zalewa rynek pieniądzem. Czy to ma sens? Bynajmniej. I w tym przypadku podobieństwa z zakończoną niepowodzeniem podwyżką stóp EBC z 2008 r. są oczywiste. Trichet nie przekonał też Bundesbanku do głosowania za interwencją na rynku wtórnym — ta odmowa naczelnego unijnego płatnika z pewnością powinna nas zmartwić.
Rynek zaczyna coraz bardziej stawiać na to, że kraje z południowych peryferii Europy nie będą w stanie spłacać swoich długów, niż na to, że kraje północne faktycznie wyratują je z opresji. W rzeczywistości należałoby przekonać inwestorów, że jest dokładnie odwrotnie, a gdy nadejdzie dzień próby, w szczególności Niemcy będą gotowi pomóc pogrążonym w problemach peryferiom i zostać gwarantami długu Unii Europejskiej.
Jest to, oczywiście, poważna przeszkoda polityczna do pokonania, jednak nadszedł czas, by Niemcy przeszli od konstruktywnej krytyki do konstruktywnego działania. W trakcie ostatnich 48 godzin prawdopodobieństwo takiego rozwoju zdarzeń wzrosło, ponieważ decydenci zawsze żywo reagują na wysoką zmienność i gwałtowne spadki na rynku akcji.
Jedynym sposobem na powstrzymanie tego krwawienia jest zapewnienie EFSF mandatu w zakresie swobodnego dysponowania całością dostępnych środków, które należałoby uzupełnić do kwoty co najmniej jednego biliona euro. Konieczne jest również przejęcie przez Niemcy przewodnictwa w tym procesie. EFSF stanie się wówczas europejską wersją amerykańskiego Programu Ratowania Zagrożonych Aktywów (TARP).
Steen Jakobsen
główny ekonomista Saxo Bank