Z naszych szacunków, podpartych danymi od brokerów, wynika, że z lewarowania zapisów w IPO PGE skorzystała ponad połowa z blisko 60 tys. drobnych inwestorów, którzy wzięli udział w ofercie.
"Kredytowa zabawa" kosztowała odważniejszych inwestorów ponad 70 mln zł. (tyle mniej więcej zarobiły banki i brokerzy na całej akcji kredytowej). To przynajmniej połowa zysków, które bez pośpiechu drobni gracze mogli zrealizować już na pierwszej sesji PGE. Kredytowe koszty (prowizje, oprocentowanie) teoretycznie można kompensować z zyskami giełdowymi. Inwestorzy indywidualni powinni więc odzyskać 19 proc. poniesionych kosztów, czyli przynajmniej 14 mln zł. W praktyce sprawa nie jest jednak tak oczywista.
Prawo podatkowe jest skomplikowane, więc przedstawmy jego meandry na konkretnym przykładzie. Wcielamy się w drobnego inwestora, który wziął udział w ofercie PGE. Miał on na rachunku maklerskim 50 tys. zł wolnej gotówki i złożył zapis wart 550 tys. zł. Od kredytu zapłacił 0,3 proc. prowizji (1500 zł). Przez 96,5 proc. redukcji zleceń zdołał kupić w IPO papiery za 19,2 tys. zł (836 sztuk). Za ich nabycie zapłacił 0,2 proc. prowizji maklerskiej (38,5 zł). Sprzedając je na debiutanckiej sesji po 26,5 zł, nasz gracz zapłacił 86,4 zł prowizji maklerskiej (0,39 proc.). Nominalnie zarobiliśmy 2926 zł, więc należny podatek Belki do zapłacenia w przyszłym roku to 556 zł. Tymczasem ponieśliśmy przecież blisko 1625 zł kosztów, więc kwota podatku powinna teoretycznie zniżyć się o 309 zł (do 247 zł). Prowizje maklerskie
(125 zł) broker sam uwzględni w przesyłanej do klientów deklaracji PIT-8C. Co jednak z prowizją kredytową?
Inwestorzy muszą samodzielnie w deklaracji PIT-38 zwiększyć koszty swych transakcji o opłaty bankowe (prowizje i ewentualne odsetki). Ale uwaga! Nie można polegać na logice, która podpowiada pełne obniżenie podstawy opodatkowania (w naszym przykładzie byłoby to 1500 zł). Powód? Od razu trzeba by przygotować się na raczej pewne spotkanie z fiskusem, który oskarżyłby nas, że niesłusznie dokonaliśmy redukcji płaconych podatków. Okazuje się, że obowiązujący od tego roku przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 23 ust. 1 pkt 38b) limituje odpisy z tytułu lewarowania do kosztów przypadających proporcjonalnie na tę część kredytu, która została wydatkowana na nabycie walorów. W praktyce oznacza to, że inwestor z naszego przykładu, który nie chce wejść na ścieżkę wojenną z urzędem skarbowym, może odpisać w PIT-38 jedynie 52,5 zł (3,5 proc. z 1500 zł), gdyż otrzymał jedynie 3,5 proc. zamówionych papierów PGE. Należny podatek zniży się więc nie o 285 zł, ale jedynie o 10 zł. Eksperci podatkowi ostrzegają jednak, że nadgorliwi urzędnicy mogą zakwestionować nawet to, ponieważ do rzeczywistego zakupu walorów wystarczyła własna gotówka, a kredyt pozostał nietknięty.
Długodystansowcy powinni mieć na uwadze jeszcze jedną ważną kwestię. Kto nie sprzeda wszystkich papierów kupionych w IPO do 28 grudnia, będzie mógł odliczyć koszty jedynie proporcjonalnie. Jeśli więc inwestor zapłacił 2000 zł prowizji i odsetek od kredytu, a 90 proc. zakupionych papierów przetrzyma do przyszłego roku, to w najbliższej deklaracji podatkowej będzie mógł zmniejszyć dochody jedynie o 10 proc. przysługującego odliczenia, czyli o zaledwie 7 zł. Należny podatek spadnie więc jedynie o 1 zł.