GOSPODARKA
Inflacja w styczniu zaskoczyła nawet największych pesymistów. Okres
przełomu roku w połączeniu z podwyżką stawki VAT i zwyżką cen surowców skłoniły
sprzedawców do znacznych podwyżek cen. Inflacja wyniosła 3,8% rok do roku,
podczas gdy mediana prognoz analityków wskazywała na wzrost cen o 3,4%. Tym samy
poziom inflacji znalazł się powyżej górnej granicy celu NBP. Wzrosły ceny we
wszystkich grupach towarów i usług z wyjątkiem odzieży i obuwia, co najpewniej
spowodowane było posezonowymi wyprzedażami. Opublikowane dane mają charakter
wstępny i mogą ulec zmianie po okresowej przebudowie koszyka dóbr i usług na
podstawie którego inflacja jest wyliczana.
W styczniu silnie wzrósł nie tylko koszt życia przeciętnego gospodarstwa
domowego. Mocno rosły też ceny towarów wpływających na koszty wytworzenia
dóbr finalnych, które znajdą się w koszyku konsumentów w przyszłości. Wzrost cen
zbóż może przyprawić o zawrót głowy. W przypadku żyta czy owsa dynamika zwyżek
przekroczyła nawet 100% w skali roku. Tylko w styczniu ceny zbóż w skupie
wzrastały od 14% (pszenica) do nawet 24% (kukurydza). Na wysokim poziomie
pozostaje też inflacja producentów przemysłowych. Wzrost cen produkcji
sprzedanej przemysłu wyniósł w styczniu 6,2% w skali roku. Te dane sugerują, że
w niedalekiej przyszłości wzrost kosztów produkcji ma duże szanse przełożyć się
na dalsze zwyżki cen dóbr konsumpcyjnych, i to bez względu na to jak zmieni się
struktura koszyka na podstawie której obliczana jest inflacja CPI. Co za tym
idzie wzrasta prawdopodobieństwo kolejnej podwyżki stóp, o której RPP może
zdecydować nawet już na początku marca.
Wzrost presji inflacyjnej zaczyna mieć coraz bardziej globalny charakter.
Wyraźnie widoczny jest już w wielu gospodarkach wschodzących, których banki
centralne od dłuższego czasu zacieśniają politykę pieniężną. Pierwsze symptomy
przyśpieszenia dynamiki wzrostu cen można już także zaobserwować na rynkach
rozwiniętych. Styczniowa inflacja w USA wyniosła 1,6% rok do roku – nieco więcej
niż miesiąc wcześniej. Jest to wskaźnik niewyrównany sezonowo. Wyrównany
sezonowo wzrost cen koszyka dóbr i usług wyniósł już 1,7% rok do roku. Inflacja
bazowa (po odjęciu wzrostu cen żywności i energii) wyniosła natomiast 0,9%,
podczas gdy jeszcze w grudniu wynosiła 0,6%. Wysoka pozostaje też w USA dynamika
cen producentów. W styczniu była na poziomie 3,7% rok do roku.
Są to wciąż jeszcze bardzo niskie odczyty. Wzrostu presji inflacyjnej nie
dostrzega też, przynajmniej oficjalnie, Fed. Niemniej kontynuacja ożywienia
gospodarczego, napędzanego ekspansywną polityką pieniężną i fiskalną może
spowodować, że także USA nie oprą się w niedalekiej przyszłości globalnym
tendencjom. Wzrost presji inflacyjnej w tym kraju byłby sporym problemem dla
decydentów polityki monetarnej. Ożywienie gospodarcze co prawda trwa, ale wciąż
ma kruche podstawy. Ewentualna konieczność prowadzenia bardziej restrykcyjnej
polityki pieniężnej mogłaby doprowadzić nawet do powrotu recesji. Być może
jednak duża inflacja nie byłaby tak źle witana przez amerykański bank centralny,
który od dłuższego już czasu stara się odpierać zarzuty, że dąży do osłabienia
dolara i inflacjonowania gigantycznego długu publicznego.
TRENDY
Tygodniowe zmiany głównych indeksów warszawskiej giełdy były ujemne i
należały do najgorszych zarówno na tle rynków wschodzących jak i rozwiniętych. W
zasadzie trudno znaleźć inną przyczynę spadków, jak ta, że polskie akcje musiały
w końcu poddać się przecenie, która spotkała od początku roku większość giełd
rynków wschodzących. Pierwsze poziomy wsparcia są niepokojąco blisko, ale
oczywiście do momentu ich przebicia należy raczej zakładać, że posłużą jako
punkt zakończenia korekty. Wzrastająca presja inflacyjna, a co za tym idzie
wysoce prawdopodobna konieczność dalszych podwyżek stóp, nie szybko będą miały
przełożenie na spadek zysków spółek. Polska gospodarka przeszła fazę ożywienia
cyklu koniunkturalnego i weszła w fazę dosyć stabilnego wzrostu. Wydaje się
jednak, że jest jeszcze daleko do przegrzania i momentu, w którym ustanawiany
będzie szczyt koniunktury.
RYZYKO
Nie ustają zamieszki w państwach arabskich. Rozruchy w Tunezji i Egipcie,
które doprowadziły do obalenia przywódców tych państw, rozprzestrzeniły się na
Libię, Algierię i Jemen. Długo jeszcze nie będzie wiadomo jaki ostateczny wynik
przyniesie „zima ludów” państw arabskich, kto przejmie władzę, czy Zachód
utrzyma tam swoje wpływy. Ta niepewność najprawdopodobniej jeszcze nie raz
przełoży się na wzrost oczekiwanej przez inwestorów premii za ryzyko, nie tylko
w krajach tego regionu, ale i na większości rynków wschodzących.
Rafał Lerski, CFA
Analityk firmy Expander