Ma swoją teorię: najlepsze interesy robi się przed recesją i w czasie jej trwania. Sprawdziła się, bo zajmuje 23. miejsce na liście najbogatszych Polaków.
Szkwał. Wybieramy foka, na full, i ostrzymy, ile się da. Łódka przechyla się coraz bardziej. Zapieramy się mocno stopami. Jerzy Wiśniewski, wpatrzony w grota, co chwila lekko go luzuje, aby po chwili delikatnie wybrać. Żagiel pręży się jak struna. Przy kolejnym podmuchu nabieramy mocnego przechyłu.
Zaczyna się jazda. Dziób co chwila rozbija małe fale na tysiące kropelek wody. Spływają nam z twarzy, z żagli, z pokładu. Coś się tłucze w kambuzie. I o to chodzi. Kilkadziesiąt metrów od nas płynie tiga taka jak nasza. Nie ścigamy się, ale Wiśniewski co chwila zerka ukradkiem w bok, czy aby konkurent za bardzo do nas nie dochodzi.
Dobrze pływa. Nie jest typem faceta, który woli na motorku przepłynąć Śniardwy, „bo buja”. Wieczorami też po Giżycku nie szaleje. Czas spędza skromnie, na łódce, kanapki, jajecznica, dobre wino.
Znowu zabujało. Drobna, zdawałoby się, fala obryzgała nas wodą niczym morski bałwan.
— Na Atlantyku będą większe — zauważam podstępnie.
Wiśniewski zerka na mnie. Zaskoczony, skąd wiem o jego planach.
— Damy radę — kwituje.
— No, dalej, pociągnij temat — myślę sobie.
Chyba do niego dotarło.
— Pewnie Marek Kotewicz, mój długoletni znajomy i członek Yacht Clubu Wielkopolskiego panu powiedział. Mamy przyjaciela, Maksa. Od piętnastu lat mieszka w Stanach i chcemy go odwiedzić — wyjawia Wiśniewski.
— Samolotem?
— Jachtem. Planujemy przepłynąć Atlantyk i go zaskoczyć. Nie wiem, czy uda się w tym roku. To wymaga przygotowań, na razie poznaję prądy, wiatry, dogodne terminy. W dwójkę z Markiem nie damy rady, więc przydałoby się kilku prawdziwych żeglarzy — mówi Wiśniewski.
Buduje Concorda
Kim jest? Jednym z najbogatszych ludzi w Polsce z majątkiem szacowanym na 760 mln złotych. Na liście 100 najbogatszych Polaków tygodnika „Wprost” zajmuje już 23. miejsce. Już, bo od zeszłego roku awansował o 22 oczka, a jego majątek wzrósł w tym czasie o 420 mln zł. Jak doszedł do fortuny?
Początek banalny. Przez lata, dzień i noc, siedział wpatrzony w ciśnieniomierz w miejskiej gazowni. Opadająca wskazówka oznaczała problemy. Był od tego, żeby nie opadała. Dzisiaj robią to komputery, a Jerzy Wiśniewski zarabia pieniądze. Ale nie tak od razu zarabiał.
Epoka kapitalizmu chodnikowego. Gdy jedni rozkładali towar na łóżkach, Wiśniewski wraz z żoną i przyjacielem założył Piecobiogaz s.c. W garażu. Ich kapitałem był pomysł: prosta stacja redukcyjno-pomiarowa. Brzmi poważnie? W praktyce to kilka zaworów i rurek skręconych w całość.
— Wpierw podpatrzyliśmy, jak takie urządzenia robi się we Włoszech i w Niemczech. Byliśmy na niejednych targach. Przywieźliśmy kilka wzorów. Następnie rozkręcaliśmy je na części. Patrzyliśmy, jak to działa i stworzyliśmy własną konstrukcję — wspomina Wiśniewski.
No tak, w ten sam sposób moskiewscy inżynierowie zbudowali radzieckiego Concorda.
Szczęście mu sprzyja
Wiśniewskiemu od początku sprzyjał los. Kiedy miał gotowe urządzenie, nadeszła fala recesji siejąca spustoszenie nie tylko wśród chodnikowych kapitalistów. Inni szli na dno a firma Wiśniewskiego stawała na nogi.
— Poszliśmy pod prąd. Zaproponowaliśmy własną inwestycję na zasadzie: budowa, operatorstwo, transfer, i to w branży wyjątkowo monopolistycznej, jaką jest handel gazem. Znaleźliśmy miasta, które chciały gaz, ale innym dostawcom gazu nie opłacało się go sprzedawać. Nam się opłacało — opowiada Wiśniewski.
Trochę jak z bajki. A może pominęliśmy jakiś etap? Garażowa firma sama buduje instalacje gazowe, dostarcza gaz i wyręcza w tym PGNiG? A gdzie układy, koneksje polityczne, gdzie gigantyczne pieniądze?
— Żadnych chodów. Po prostu, miasto nie dogadało się z dostawcą gazu, więc weszliśmy na jego miejsce. PGNiG chciało sprzedawać gaz, ale nie zamierzało budować instalacji. My budowaliśmy, za kredyty. Kupowaliśmy gaz od PGNiG i sprzedawaliśmy go odbiorcom w mieście — mówi Wiśniewski.
Pierwszy klient, duży zakład w Wielkopolsce, potrzebował gazu, ale nikt mu nie chciał go sprzedać. Wiśniewski zbudował przyłącze, kupował gaz i sam go dostarczał do zakładu.
Proste, choć wciąż nie brzmi przekonująco. Któż by powierzył wielkie inwestycje małej i nieznanej firmie? Wiśniewski w końcu pęka:
— Zrobiliśmy więcej, niż nam się wydawało, że możemy. Robert Białczyk, obecnie rzecznik prasowy PBG, psycholog tuż po studiach, wynajdywał i przekonywał klientów, że warto zaryzykować — ujawnia Wiśniewski.
Skąd pieniądze?
— BRE Bank miał od nas zabezpieczenie w postaci umowy o dostawy gazu i o budowie sieci. Z nią trafiałem do odbiorcy. Z zysków budowaliśmy kolejną sieć do kolejnego klienta. I tak sami zaczęliśmy tworzyć sobie rynek. Doszły kolejne miasta — tłumaczy Robert Białczyk.
Ryzyko olbrzymie. Przecież gdyby ten klient zbankrutował, Wiśniewski poszedłby z torbami.
— To prawda, wtedy wszystko postawiłem na jedną kartę. Gdyby nie wyszło, strach pomyśleć — wspomina Wiśniewski.
Widzi więcej
Klientów zaczęło przybywać. Pewnego dnia do firmy zapukał przedstawiciel niemieckiego koncernu RWE. Z ofertą: chcemy kupić waszą sieć. Podajcie cenę.
— Jedyne, czego wtedy potrzebowaliśmy, to pieniędzy. Więc odmówiłem. To był blef. Skończyło się na tym, że Niemcy za 21 mln zł kupili 51 proc. udziałów w naszej spółce. To były horrendalne pieniądze, bo myśmy obrotu mieli wtedy jakieś 60 mln zł. Do tego jeszcze 50 mln na inwestycje. Dzięki temu niemal z dnia na dzień urośliśmy w siłę. Życie stało się proste. Bank nie żądał już od nas zabezpieczeń, a jedynie listu patronackiego z RWE. Kredyt dostawaliśmy na kartkę papieru. Ale wcześniej ludzie pukali się w czoło, mówili: zobaczysz, pójdziesz na dno — wspomina Wiśniewski.
Lubi iść pod prąd. Ale kto by nie poszedł, mając wizję rynku, który może sam tworzyć.
— Jurek ma dar przewidywania. Potrafi dostrzec sprawy z pewnym wyprzedzeniem, zwraca uwagę na drobnostki umykające uwadze innych. Stara się śledzić wydarzenia gospodarcze i polityczne, dlatego stosunkowo łatwo mu przychodzi rozwiązywanie wielu problemów — mówi jego wieloletni znajomy, profesor Stanisław Rychlicki, prodziekan AGH w Krakowie, kierownik Zakładu Eksploatacji i Ochrony Złóż Surowcow Płynnych AGH w Krakowie.
Wiśniewski ma teorię: najlepsze interesy robi się tuż przed recesją i w czasie jej trwania.
— Wtedy z rynku można pozyskać najlepszych ludzi, tani sprzęt a konkurencja jest słaba — tłumaczy.
I na tym kończy się romantyzm grynderskich początków firmy Wiśniewskiego. Dalej to już proza życia: rosnące zamówienia sprawiały, że konkurencja słabła. Po prostu, dużemu żyje się lepiej. Dwa lata temu spółka Wiśniewskiego zmieniła nazwę na PBG SA i trafiła na GPW. Dzisiaj zajmuje się zarówno gazem, jak i wodą oraz ropą. Według tego samego schematu: budowa, operatorstwo, transfer. Pieniądz robi pieniądz: kapitał PBG poszybował w górę o 150 mln zł.
— Dzisiaj rynek jest taki, że czy chcemy czy nie, biznes się kręci. Przetargów jest więcej niż firm mogących je zrealizować. Konkurencja mizerna, a my mamy portfel zamówień wypchany po brzegi — dodaje Wiśniewski, pociągając kubańskie montechristo nr 1.
Ma przepis na sukces
Recepta na biznes?
— Masz wątpliwości, nie rób biznesu, masz pewność, idź na całość.
Ryzyko?
— Nie bój się go, ono musi być, zwłaszcza na początku. Bez ryzyka jest tylko praca na etacie — twierdzi Wiśniewski.
Szczęście w biznesie?
— Równie niezbędne jak pieniądze. Można mieć nie wiem jakie umiejętności i wiedzę, ale gdy się nie ma szczęścia w życiu, można pozostać nędzarzem.
Kredyty?
— Brać. Chyba że swój pomysł chcesz zrealizować w trzecim pokoleniu, ale wtedy już może nie być koniunktury. Nie wierzę, że bez kapitału zewnętrznego da się rozpocząć opłacalny biznes, nie znam takiego przypadku. I wszystkie zyski inwestować w rozwój — dodaje prezes PBG.
Koneksje? W końcu bez nich niewiele da się zrobić.
— Żadnych. To zresztą nie te czasy, dzisiaj styk polityki z biznesem jest niewielki, zwłaszcza tam gdzie zlecenia zdobywa się w przetargach. Nie wierzę, aby duże interesy dało się dzisiaj prowadzić dzięki układom.
Układy?
— Mój sukces zawdzięczam temu, że ja nikomu nie przeszkadzałem, nie wchodziłem w drogę. Nikt nie chciał się bawić w to, w co ja, więc nie potrzebowałem protekcji — twierdzi Wiśniewski.
A politycy, sztaby wyborcze, nie uderzały po wsparcie?
— Do mnie nie, ja jestem świeży.
Jest coś jeszcze, co opisuje Wiśniewskiego. To wiara. Nie w siebie, w Boga.
— Ale nie modlę się o zlecenia i kontrakty — zapewnia.
Nie myśli tylko o sobie
Znajomi Wiśniewskiego mówią, że ma głowę do interesów, ale żeby ją dla nich stracił, to nie. Jest człowiekiem normalnym, skromnym, nieco zamkniętym w sobie. Wygląda, jakby to, do czego doszedł, zaskoczyło nawet jego samego. Późno zaczął korzystać ze swego majątku.
— Pamiętam, jak jego pracownicy pokupowali sobie dobre samochody, a on jeździł jakimś nie najnowszym volkswagenem. Dopiero dwa-trzy lata temu zaczął odcinać kupony. 20 lat temu, kiedy go poznałem, mieszkali w kawalerce w bloku. Potem kupili do remontu dom, taki polski klocek, jakieś 100 metrów. Mieszkał w nim nawet wówczas, gdy firma świetnie prosperowała i pewnie mógłby sobie takich domów kupić kilka. Dopiero parę lat temu przenieśli się do obszernego, ale skromnego domu nad Jeziorem Kierskim. Jest dawcą, lubi się dzielić z innymi — mówi Marek Kotewicz.
Ciekawe jak? Każe księgowej raz do roku wysłać jeden procent na przypadkową fundację? Sprawdziliśmy. Okazało się, że Wiśniewski, o czym nikomu nie mówi, od ponad roku utrzymuje dom dziecka. Gdy przeprowadził się do nowego domu nad jeziorem, stary oddał w bezpłatną dzierżawę ochronce dla bezdomnych dzieci, którą w znacznej części finansuje.
— Kto teraz oddaje dom, zamiast go sprzedać i na nim zarobić, a do tego jeszcze go utrzymuje. Mało jest tak bezinteresownych ludzi — mówi Maria Lichtańska, kierowniczka ochronki, w której na rodzinę zastępczą czeka sześcioro malców.
Wiśniewski przyjeżdża tu z żoną, co najmniej dwa-trzy razy do roku i nie dlatego że tak wypada. Interesuje się losem dzieci. Gdy ochronce skradziono samochód, po tygodniu podstawił im drugi, jakiś firmowy.
— Nie obnosi się z tym, że nam pomaga. Są firmy, które chwalą się dobroczynnością w mediach, chcą, aby im publicznie dziękować. Pan Wiśniewski jest bezinteresowny, nigdy nie domaga się podziękowań. Mimo że to ja proszę, a on daje, nie czuję się skrępowana, bo on tworzy atmosferę równości między nami — tłumaczy Maria Lichtańska.
Słucha argumentów
Zgoda, Wiśniewski jest filantropem, i chyba nie z tych, co to jedną ręką dają, a drugą wystawiają do całowania.
— Mimo że wiele osiągnął, pozostaje człowiekiem skromnym i bezpośrednim. Po nim nie widać pozycji ani majątku. Po prostu facet, z którym można pójść na piwo albo zrobić interes przy biurku. Potrafi się śmiać z samego siebie i swoich błędów. Nie robi z siebie omnibusa. Ulega, gdy ktoś potrafi przekonać go argumentami — mówi prof. Stanisław Rychlicki, który Wiśniewskiego zna od kilkunastu lat.
Wiśniewski kolekcjonuje dzieła sztuki. Często bywa na aukcjach.
— Państwo Wiśniewscy są wrażliwi na sztukę. Ich konikiem jest saga rodu Kossaków. Może dlatego że kocha konie, a te przecież dominują w malarstwie Kossaków. Ich kolekcja jest spora, ale nie mogę powiedzieć, jakie konkretnie obrazy mają — mówi Anatol Tyliszczak z Domu Aukcyjnego Panorama w Warszawie.
Niedawno Wiśniewski za kilkaset tysięcy złotych kupił na aukcji słynny obraz „Samotny wilk” Alfreda Wierusza-Kowalskiego i przekazał go Muzeum Narodowemu w Poznaniu.