Rząd, fundusze środowiska, EBI i inne samorządy — tu zatopione gminy mogą szukać pomocy finansowej
Wójcie, burmistrzu, prezydencie! Nie załamuj rąk po powodzi. Podpowiadamy, gdzie znaleźć pieniądze.
Powodziowe straty już są liczone w miliardach. Kiedy woda ostatecznie opadnie, przed samorządowcami stanie podstawowy problem — gdzie znaleźć pieniądze na odbudowę zniszczonej lub uszkodzonej infrastruktury. Małopolska już oszacowała, że na naprawę dróg wojewódzkich potrzebuje 170 mln zł, a urządzeń hydrotechnicznych ponad 300 mln zł.
— Do tego dojdzie odbudowa budynków gminnych. Koszty będą gigantyczne — ocenia Jarosław Kostrzewa, kierownik biura prasowego Małopolskiego Urzędu Marszałkowskiego.
Rządzie, pomóż
Na razie na pokrycie strat samorząd Małopolski znalazł w budżecie 45 mln zł. Jednak — podobnie jak inne województwa — liczy przede wszystkim na pomoc rządową. Z budżetu państwa płynie do Małopolski 41,2 mln zł. To część z 231,3 mln zł pomocy rządowej, którą w najbliższych dniach otrzyma dziewięć poszkodowanych województw (181,2 mln zł przeznaczą na zasiłki dla poszkodowanych mieszkańców, 50,1 mln zł na koszty walki z powodzią). Jednak na usunięcie szkód potrzeba o wiele więcej.
— Przeznaczymy na ten cel wszystkie wolne pieniądze i te, które miały trafić m.in. na inwestycje. Zrezygnujemy np. z remontu mostu w Kluszkowcach wartego 37 mln zł, choć jego stan jest dramatyczny — mówi Jarosław Kostrzewa.
I dodaje:
— Całego ciężaru nie udźwigniemy, bez wsparcia rządu się nie obejdzie — rozkłada ręce.
Czy pieniądze, które popłyną do samorządów z budżetu, trafią do wszystkich poszkodowanych? Doświadczenia powodzi z 2009 r. pokazały, że niektóre gminy musiały liczyć wyłącznie na siebie. Tak było w przypadku Kłodzka.
— Nie dostaliśmy z zewnątrz ani grosza. Wszystkie koszty pokryliśmy sami, bo nie przewyższały 5 proc. wartości budżetu i nie zakwalifikowaliśmy się do pomocy rządowej — twierdzi Henryk Urbanowski, zastępca burmistrza Kłodzka.
Choć wobec 90-milionowego budżetu straty miasta były stosunkowo niewielkie (wyniosły 4 mln zł), zdaniem burmistrza, miasto nie otrząsnęło się po powodzi do tej pory.
— Zrezygnowaliśmy z wielu inwestycji i posiłkowaliśmy się kredytami. Niektórych szkód nie usunęliśmy do dziś — twierdzi Henryk Urbanowski.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) obiecuje, że w tym roku podobnego problemu nie będzie, bo kryterium stosunku wielkości strat do wysokości budżetu zostało zniesione.
— Zdajemy sobie sprawę, że powódź dotknęła wiele gmin i dlatego każdy wniosek o pomoc będzie analizowany indywidualnie przez ministra — twierdzi Małgorzata Woźniak, rzeczniczka MSWiA.
Na ścieki i szkoły
Ale źródeł wsparcia dla samorządów dotkniętych powodzią na szczęście jest więcej. Do udzielania pomocy są już gotowe Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) m.in. w Katowicach i Krakowie. Na razie mają na ten cel po 10 mln zł. Bezzwrotne dotacje trafią na remonty i odbudowę sieci kanalizacyjnych, oczyszczalni ścieków, stacji uzdatniania wody, składowiska odpadów i kotłowni. Krakowski fundusz jest gotów pokryć do 65 proc. kosztów każdej inwestycji. Gminy z województwa śląskiego mogą liczyć na zwrot nawet do 100 proc. kosztów.
— Nauczeni doświadczeniami w poprzednich powodzi wprowadziliśmy uproszczoną procedurę ubiegania się o dotacje i możliwość finansowania strat już od daty zdarzenia. Wnioski będą rozpatrywane na bieżąco. Na każdy jesteśmy gotowi przeznaczyć do 750 tys. zł — twierdzi Krzysztof Bolek, prezes WFOŚiGW w Krakowie.
Zainteresowanie wyraziło już osiem małopolskich gmin.
Solidarnością wykazują się te gminy, które uniknęły zatopienia. Tu też powodzianie mogą znaleźć sojuszników. Prezydent Białegostoku zadeklarował, że zwróci się do rady miasta o wyasygnowanie funduszy na remont szkoły w Sandomierzu. Koszt przedsięwzięcia oszacowano wstępnie na 1 mln zł. Na podobny gest zdecydował się Szczecin. Prezydent zwrócił się do rady miejskiej o przekazanie 300 tys. zł, za które będzie można wyremontować szkołę w Sokolnikach (woj. podkarpackie).
EBI daje sygnał
Kiedy już bieżące naprawy ruszą, władze regionalne i państwowe będą musiały zastanowić nad kluczową kwestią — zabezpieczeniami przeciwpowodziowymi. Pieniądze na naprawę wałów, budowę zbiorników retencyjnych, dróg i mostów (w postaci tanich kredytów) zaoferuje Europejski Bank Inwestycyjny (EBI). Jest gotów pokryć w ten sposób do 50 proc. kosztów naprawy szkód w całym kraju. W grę wchodzi nawet 5 mld zł pożyczek.
— Myślę, że warto to zrobić jak najszybciej, na wzór Czechów, którzy po zeszłorocznej powodzi nie zwlekali z wnioskami o kredyt. Zachęcamy do współpracy władze regionalne. Pomoc jest adresowana przede wszystkim do województw i miast, bo możemy udzielać kredytów na inwestycje, których koszt przekracza 25 mln EUR — twierdzi Marta Gajęcka, wiceprezes EBI.