Rada Ministrów formalnie wczoraj przyjęła i po końcowym szlifie rachunkowym wniesie w przyszłym tygodniu do Sejmu projekt ustawy budżetowej na rok 2009. Konstytucyjny termin 30 września zostanie dochowany, ale to żadna sensacja — od dziesięciu lat każdy rząd tego pilnuje. Ba, w wyborczym roku 2005 premier Marek Belka wniósł projekt nawet dwukrotnie — do Sejmu odchodzącego oraz do nowego, w pierwszym dniu jego kadencji.
Ustawą budżetową najbardziej rozemocjonowana jest sama klasa polityczna ze względu na jej umocowanie konstytucyjne. Budżet 2009 jest pierwszym autorskim budżetem rządu Donalda Tuska i jego losy już teraz można bez pudła przewidzieć. Klub Prawa i Sprawiedliwości oczywiście złoży wnioski o odrzucenie projektu, i to dwa razy — od razu w pierwszym czytaniu, a potem w trzecim. Wnioski te oczywiście przepadną i prezydent dostanie budżet w wymaganym terminie do podpisu. Właściwie jedyną niewiadomą pozostaje, czy koalicja się spręży i zakończy prace jeszcze w tym roku, aby ustawa została wydrukowana przed sylwestrem.
We mnie ustawa budżetowa od lat wywołuje generalny sprzeciw merytoryczny — otóż fałszywe jest nazywanie owego dokumentu "budżetem państwa"! Nazwa prawidłowa powinna brzmieć co najwyżej: "budżet resortów oraz instytucji centralnych". Mimo ewolucyjnych zmian, poza ustawą wciąż pozostaje znaczna część sektora finansów publicznych. Łączna kwota deficytów jednostek samorządu terytorialnego, corocznie sumowana przez regionalne izby obrachunkowe, ma znaczenie jedynie statystyczno-informacyjne, ale nie prawne — a przecież realnie powiększa z roku na rok dług publiczny państwa. Ustawowe procedury ostrożnościowe dotyczą jedynie deficytu każdego samorządu z osobna.
Drugim wątkiem równie powtarzalnym co nagannym jest rozpasanie tzw. świętych krów budżetowych — czyli kancelarii, trybunałów, sądów, rzeczników etc., których w ogóle nie interesują makroekonomiczne uwarunkowania i finansowe możliwości Polski. Projektując swoje budżety, owa śmietanka aparatu państwowego już dawno doszła do komunizmu i postępuje według zasady "każdemu według potrzeb". Jedynym organem uprawnionym do sprowadzenia ich na ziemię jest parlament, ale praktyka ostatnich lat potwierdza, że z ambitnych planów przycięcia rozbuchanych wydatków niewiele wychodzi i korekty są jedynie symboliczne. Ten właśnie wątek prac nad budżetem 2009 będzie głównym punktem sejmowej wojny — przede wszystkim w odniesieniu do budżetów Kancelarii Prezydenta RP czy Instytutu Pamięci Narodowej, ale nie tylko.
Jacek Zalewski