Prawo Samoobrona ma własną wizję swobody gospodarczej. Bardzo kontrowersyjną.
Samoobrona opracowała własny pakiet „ułatwień” dla przedsiębiorców. To jest wyrok śmierci dla gospodarki — ostrzegają eksperci.
Mamy sezon na swobodę gospodarczą. Rząd i partie polityczne rozpoczęły ostrą licytację i walkę o względy przedsiębiorców. Nastąpił istny wysyp projektów ustaw o swobodzie gospodarczej. W tyle nie zamierza pozostać Samoobrona. Po rządowym pakiecie Kluski, pakiecie Szejnfelda Platformy Obywatelskiej i pakiecie Prawicy RP Marka Jurka do ofensywy przystąpiła Samoobrona. „PB” dotarł do jej projektu ustawy o swobodzie gospodarczej.
— Nasz projekt jest oczekiwany przez przedsiębiorców — mówi Janusz Maksymiuk, szef klubu Samoobrony.
Prawnicy, którzy analizowali ten projekt dla „PB”, alarmują o zagrożeniu, jakie on niesie.
— Kilka propozycji jest ciekawych, lecz projekt jako całość woła o pomstę do nieba. Najbardziej niebezpieczny jest pomysł wprowadzenia de facto podatku obrotowego. Wiele firm by go nie przeżyło. Lepiej, aby projekt trafił do kosza — mówi Jarosław Chałas, ekspert Business Centre Club.
— Jestem przytłoczona niechlujstwem prawnym tego projektu. Nic dobrego dla firm z niego nie wyniknie — twierdzi Katarzyna Urbańska, ekspert PKPP Lewiatan.
Podatkowa bomba
Na pierwszy plan w projekcie Samoobrony wybija się propozycja obniżenia podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) z 19 do 10 proc. Świetnie, ale... Niestety, w następnym zdaniu czytamy: „Podatek wynosi 10 proc. podstawy opodatkowania, jednakże nie mniej niż 1,5 proc. przychodów”. To pułapka.
— To by oznaczało likwidację podatku CIT dla pewnych grup podatników. Znika pojęcie kosztów uzyskania przychodów, a podatek byłby liczony od przychodów. To oznacza podatek obrotowy, czyli pańszczyźniany. Obciążenie byłoby wyższe niż obecnie i podatek musiałyby płacić nawet te firmy, które mają straty. Wiele firm, zarówno dużych, jak i małych, mogłoby tego podatku nie udźwignąć, a inwestorzy omijaliby Polskę szerokim łukiem — uważa Jarosław Chałas.
Jego zdaniem, podatkowy pomysł Samoobrony byłby gilotyną dla gospodarki.
Podobnie ocenia go Piotr Maksymiuk z Baker & McKenzie.
— To pomysł oderwany od realiów ekonomicznych. Nie należy opodatkowywać stanu fikcyjnego, jakim jest przychód. Uderzyłoby to bardzo w branże, które są niskomarżowe, a osiągają wysokie obroty. Jestem przeciwny podatkowi o takiej konstrukcji — mówi Piotr Maksymiuk.
Tym bardziej że projekt podnosi z 19 do 35 proc. „podatek od dochodów (przychodów) z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terenie RP”.
Samoobrona wyliczyła, że na jej zmianach podatkowych budżet państwa zyskiwałby około 15 mld zł rocznie więcej niż obecnie. Tylko jakim kosztem przedsiębiorców i gospodarki? W uzasadnieniu czytamy: „Zmiana geografii opodatkowania wymusi opodatkowanie wielkich sieci handlowych”.
Trochę pozytywów
Projekt Samoobrony zawiera także kilka korzystnych dla przedsiębiorców propozycji. Dużo miejsca poświęca zawieszaniu działalności gospodarczej. O ile np. rządowy pakiet Kluski przewiduje zawieszanie działalności tylko dla osób rozliczających się według karty podatkowej, o tyle Samoobrona chce dać taką możliwość wszystkim firmom niezatrudniającym pracowników (do roku). To propozycja oczekiwana przez organizacje przedsiębiorców.
— Kierunek tych regulacji jest dobry, lecz zapisy są niedopracowane i chaotyczne — mówi Katarzyna Urbańska. Partia Andrzeja Leppera chce też obniżyć wysokość kapitału zakładowego spółki z o.o. z 50 tys. zł do 5 tys. zł, a akcyjnej z 500 tys. zł do 50 tys. zł. Opłaty za rozpoczęcie działalności miałyby spaść ze 100 do 50 zł. Projekt istotnie obniża wiele innych opłat ponoszonych przez przedsiębiorców. Warta pochwały jest też propozycja wstrzymania decyzji podatkowych po wniesieniu odwołania. Projekt zawiera również regulację o ograniczeniu kontroli firm — jeden organ może kontrolować firmę nie częściej niż raz na pół roku.
— Jednak inne przepisy projektu istotnie rozszerzają wyjątki od tej zasady — ostrzega ekspertka Lewiatana.
Jej zdaniem, wysyp tylu projektów dotyczących swobody gospodarczej wcale jej nie służy. W zamęcie walk politycznych nic sensownego stworzyć się nie da.
Pakiet Szejnfelda
Pakiet PO, któremu patronuje poseł Adam Szejnfeld, to 9 projektów zmian w ustawach gospodarczych. Od kilku dni są one już oficjalnymi dokumentami sejmowymi. Są dobrze oceniane przez przedsiębiorców. W obecnej wersji pakiet PO ma realne szanse poszerzyć swobodę gospodarczą i ograniczyć biurokrację. Pytanie tylko, co zrobią z nim posłowie.
Pakiet Zawiszy
Prawica RP także chce wspomóc przedsiębiorców. Przejęła więc projekt zmian w ustawie o swobodzie gospodarczej opracowany przez resort gospodarki. Resort pracował nad nim około roku, a potem trafił do szuflady. Premier Kaczyński uznał, że nie spełnia on jego oczekiwań i postawił na inny projekt. Innego zdania jest Artur Zawisza, poseł Prawicy RP.
Okiem eksperta
dr Wojciech Nagel
politolog w Collegium Civitas
To tylko kiełbasa wyborcza
W związku ze wzrostem gospodarczym, dodatkowymi wpływami z VAT i uwolnieniem składki rentowej na rynku pojawiły się dodatkowe pieniądze, które partie polityczne chcą zagospodarować dla poprawy własnych notowań. Nieprzypadkowo do grona reformatorów gospodarki dołączyły ugrupowania koalicyjne, które znajdują się na granicy progu wyborczego. W polskich warunkach jest to naturalny odruch. Elektorat związany z gospodarką jest nie do pogardzenia. Pomysły te mają jednak charakter jedynie populistyczny. Proponowane rozwiązania oscylują w sferze świadczeń, a nie dochodów. Bez reformy ubezpieczeń rolniczych, systemowych zmian w ochronie zdrowia czy emerytur nie ma mowy o prawdziwej reformie.
Pomysły Leppera
Wady
Podatek obrotowy podatek CIT ma się zmniejszyć do 10 proc., ale nie może być niższy niż 1,5 proc. przychodów firmy.
Kontrole wiele wyjątków od zasady: „jeden organ kontroluje nie częściej niż raz na pół roku”.
Jakość projektu w ocenie ekspertów, projekt Samoobrony jest mizernej jakości legislacyjnej.
Zalety
Zawieszanie działalność mogłyby zawieszać wszystkie firmy niezatrudniające pracowników.
Decyzje podatkowe po wniesieniu odwołania decyzja fiskusa byłaby wykonywana dopiero po uprawomocnieniu.
Opłaty istotne zmniejszenie opłat ponoszonych przez przedsiębiorców.