reportaż Grzegorz Śleziak, zakręcony twórca baśniowego ogrodu botanicznego, przedsiębiorca, obrońca lasów i podróżnik, jest niespokojnym duchem.
W wielu mężczyznach po czterdziestce odzywa się ukryte alter ego. W Grzegorzu Śleziaku, właścicielu co najmniej trzech przedsiębiorstw z różnych branż też się odezwało. Ostatnie pięć lat spędził na zwiedzaniu krajów azjatyckich (Wietnam, Kambodża, Indie). Przywiózł świat w swoje rodzinne strony — w Milówce w Beskidach udostępnił zwiedzającym stworzony własnymi rękami ogród botaniczny. Ponadto zaproszeni przez niego rzeźbiarze właśnie kończą pierwszego od tysiąca lat Światowida. Na dokładkę Śleziak rozpoczyna walkę o drzewa Beskidu.
— Napatrzyłem się w innych krajach na łyse góry. Nie jest to pobudzający i optymistyczny widok — mówi.
Z zawodu jest rehabilitantem. Przedsiębiorcą — jak wielu Polaków — został w 1990 r., gdy założył w Zabrzu firmę Eco Clima-McGregor i zaczął sprzedawać nawilżacze powietrza oraz ciśnieniomierze.
— Prosperity przeżywaliśmy w połowie lat 90., kiedy współpracowaliśmy ze szwajcarską firmą Plaston, producentem nawilżaczy i oczyszczaczy powietrza, oraz z firmą Microlife, producentem ciśnieniomierzy i termometrów. Nasze obroty sięgały wtedy trzech milionów dolarów — opowiada Śleziak.
Eco Climę prowadzi teraz głównie jego żona.
— Nie jest źle. Ale to już nie to, co kiedyś. Nasz hurt wyparły super- i hipermarkety. Nie mogliśmy z nimi konkurować, bo na przykład zaczęli sprzedawać ciśnieniomierze w detalu w takiej cenie, w jakiej my od Szwajcarów braliśmy je w hurcie — opowiada Śleziak.
Spowolnienie wzrostu Eco Climy pozwoliło mu wrócić w rodzinne strony i zadomowić się na ziemi dziadków w Milówce.
— Całe życie spędziłem w Zabrzu. Śląsk jest OK. Potrafię nawet „godać” po śląsku. Ale Milówka to zupełnie inna bajka. Cisza, spokój, góry. Żyć nie umierać — wyjaśnia Grzegorz Śleziak.
Ogród w górach
Wyprowadzka do Milówki była przełomowym momentem w życiu hurtownika. Tam zrodziły się niemal wszystkie jego fantazyjne pomysły. Najpierw zaczął sprzedawać drewniane beczki beskidzkie. Wychodziło dopóki — po badaniach, które sam zlecił — nie okazało się, że polskie drzewo nie jest wystarczająco „słodkie”, by przechowywać w nim wino.
Potem zajął się sprzedażą cebulek kwiatów i krzewów oraz urządzaniem własnego ogrodu botanicznego. Przez ostatnie sześć lat rok w rok od jesieni do wczesnej wiosny podróżował po Azji.
— Rezultaty podróży widać w moim ogrodzie — uśmiecha się Grzegorz Śleziak.
Leśny Gród Śleziaka w Milówce ma dwa hektary i jest zjawiskowy. Harmonia. Wszystko wygląda w nim, jakby było na tym właśnie jedynym słusznym miejscu. Nader wszystko jednak wizyta w Leśnym Grodzie pozwala się wyciszyć, pomyśleć i uspokoić.
— Zauważył to pan? — zapytał Grzegorz Śleziak, gdy usiedliśmy na ławce przy oczku wodnym, w którym od trzech lat żyją pstrągi, a wokół którego ukryte w kamieniach przebłyskują zaskrońce.
— Zauważyłem.
— To dobrze. Kiedy byłem trzy miesiące w Indiach, podczas spotkania z Sai Babą, na które ludzie czekają po cztery lata, uświadomiłem sobie, jak ważna jest chwila i jej kontemplacja. Chciałem, by to miejsce sprzyjało rozważaniom — opowiada Śleziak.
Pomiędzy tysiącami kwitnących roślin na jego podwórku przechadzają się tybetańskie i złote bażanty oraz piękne pawie. Są owce. Wkrótce pojawią się też szynszyle. W ogrodzie urządził wiele oczek wodnych, wodospadów i drewnianych rynien z płynącą wodą, która — jak mówi założyciel — jest symbolem życia. W oczkach żyją ryby, żółwie i żaby. Pełno tu także rzeźb z różnych stron świata i drewnianych figur, które piłą motorową Grzegorz Śleziak wyrzeźbił wspólnie z bardziej doświadczonym kolegą.
— Nawiązują do kultury chińskiej i japońskiej, wierzeń słowiańskich, baśni oraz do rodzimej góralskiej tradycji — opowiada.
Leśny Gród powstawał przez sześć lat. Śleziak wspólnie ze studentką ekonomii Olą Iwańczak kształtował stromy teren, sprowadzał rośliny, zwierzęta i elementy wystroju. Rośnie tu pół miliona kwiatów. Zdobią skarpy, poletka, rosną wzdłuż alejek, które wiją się po całym terenie. Nie brakuje gatunków egzotycznych drzew.
W wielu miejscach są ławy i siedziska o fantazyjnych kształtach, punkty widokowe i domki umieszczone na wysokich palach. Dzieci mogą się bawić w drewnianej wiosce, a dorośli zagrać w szachy na wysypanej białymi i czarnymi kamyczkami szachownicy z potężnymi figurami do gry.
Leśny Gród można zwiedzać od początku maja — za darmo. Od tego czasu odwiedziło go kilka tysięcy osób. Przyjeżdżają całe autobusy z dziećmi. To jedyny tak urokliwy w Polsce i pierwszy, ogród botaniczny w Beskidach.
Powrót do korzeni
Od nocy kupały (23 na 24 czerwca) największą atrakcją Leśnego Grodu będzie zgłoszona do Księgi rekordów Guinnessa 15-metrowa rzeźba z pnia starej topoli — Światowid. Będzie przedstawiać twarze nawiązujące do historii i religii świata oraz Polski — jest Bush, Putin, a nawet Giertych. Od tygodni tworzy ją kilkunastu rzeźbiarzy amatorów z całej Polski.
— Obcując z buddystami, poznając chińską sztukę życia tao, uświadomiłem sobie, jak my Słowianie szybko zrezygnowaliśmy z prezentowania naszej tradycji. Usilnie chcemy wdrożyć obce święta w naszą kulturę, takie jak chociażby walentynki czy Halloween, a przecież nasi przodkowie cieszyli się chociażby magią nocy świętojańskiej — opowiada Grzegorz Śleziak.
W noc świętojańską w ogrodzie wokół innej rzeźby zapłoną setki zniczy, symbolizujących umierający Beskid. To forma protestu przeciwko wycince górskich lasów.
Kierunek Kambodża
Ukończenie ogrodu najwyraźniej pozwoliło też Grzegorzowi Śleziakowi nabrać na nowo sił biznesowych. Po kilkurocznym rozbracie z poważnymi przedsięwzięciami w ubiegłym roku znów raźniej zabrał się do handlu międzynarodowego.
Jego Proasia, polsko-kambodżańska firma w Phnom Penh, zamierza sprowadzać do Kambodży polskie soki porzeczkowe i jabłkowe, płytki ceramiczne i budować tam drogi.
— Mam w Kambodży wspólnika, Khmera, który 16 lat mieszkał w Polsce. Zabrałem już na biznesową wizytę do Phnom Penh grupę znajomych przedsiębiorców z Zabrza. Zainwestują w przedsięwzięcie, bo tam są wielkie możliwości — opowiada Grzegorz Śleziak.
Twórca Leśnego Grodu ciągle próbuje też znaleźć sponsora dla swojego dzieła. Nawiązał kontakt z uczelniami, które chcą tu obserwować rozwój gatunków roślin i zwierząt. Szuka jednak także wśród firm. Niedawno przyjechał do niego przedstawiciel czołowego koncernu piwnego. Chciał, by obok ogrodu postawił namiot z piwem. Nie zgodził się. Piwa lać nie chce. Sam nie pije. Od 15. roku jest wegetarianinem. n
Kupała, czyli zdrowie i urodzaj
Noc kupały, zwana też nocą kupalną, kupalnocką lub nocą świętojańską czy potocznie sobótką, to słowiańskie święto związanego z letnim przesileniem Słońca, obchodzone w najkrótszą noc w roku (czyli najczęściej — nie uwzględniając roku przestępnego — z 23 czerwca na 24 czerwca). Obrzęd miał zapewnić zdrowie i urodzaj. W czasie nocy rozpalano ogniska, w których palono zioła. W trakcie radosnych zabaw odbywały się wróżby i tańce. Dziewczęta puszczały w nurty rzek wianki z zapalonymi świecami. Jeśli kawaler wyłowił wianek, oznaczało to szybkie zamążpójście. Paweł Jasienica podał, że ostatnie zarejestrowane prawdziwie pogańskie świętowanie kupały odbyło się w 1937 r. na Opolszczyźnie.
1,5 miliona gości rocznie
Najbardziej znanym na świecie ogrodem botanicznym sąKrólewskie Ogrody Botaniczne w Kew — rozległy kompleks ogrodów i szklarni pomiędzy dzielnicami Richmond i Kew w południowo-zachodnim Londynie. W 2005 r. Kew Gardens odwiedziło blisko 1,5 miliona gości. W Polsce działają 33 ogrody botanicznego, najstarszy od 1783 r. w Krakowie.
Główny bóg przodków
Światowid, zwany też Świętowitem, to główne bóstwo czczone przez Słowian. Relacja duńskiego kronikarza Saxo Grammaticusa podaje, że w połabskiej świątyni na wyspie Rugia stał posąg olbrzymiej, człekopodobnej istoty o czterech twarzach. W prawej ręce trzymał róg, który kapłan podczas świąt napełniał miodem, aby czynić wróżby. Nasi przodkowie uważali Świętowita za boga najwyższego — pana niebios, lasu, słońca, ognia, urodzaju i prawdopodobnie wojny. Sanktuarium na Rugii zostało spalone 12 czerwca 1168 r. z rozkazu duńskiego króla Waldemara. Elementy tamtego posągu ma słynny idol zbruczański wydobyty z rzeki Zbrucz w 1848 r. we wsi Liczkowice na Podolu, przechowywany w Muzeum Archeologicznym w Krakowie.
Dobry biznes w Kambodży
Najważniejsze korzyści dla przyszłych inwestorów w Kambodży: trzyletnie wakacje podatkowe z możliwością ich przedłużenia o dodatkowe trzy lata zależnie od rodzaju działalności oraz całkowite zwolnienie z podatku importowego na materiały budowlane, sprzęt produkcyjny, maszyny, surowce i części zamienne.