Nieważne, czy kot jest czarny, czy biały. Ważne, aby łowił myszy. (Deng Xiaoping)
STEEN JAKOBSEN
ekonomista Saxo Banku
Podczas gdy europejskie gospodarki „rynkowe” wprowadzają coraz to nowe ograniczenia, Chiny otwierają się na tak kontrowersyjne rozwiązania jak krótka sprzedaż. Świat ewidentnie stanął na głowie. Osobą, która miała największy wpływ na taki rozwój wydarzeń, jest Deng Xiaoping. To on stworzył nową definicję socjalizmu z domieszką cech chińskich, która stanowiła podstawę eksperymentu „socjalistyczna gospodarka rynkowa”, realizowanego w Chinach od późnych lat 70. ubiegłego wieku.
Poniżej przedstawiam kilka lekcji, które wyniosłem z mojej niedawnej wizyty w Chinach.
Lekcja nr 1:
Rozmiar ma znaczenie
Aby zrozumieć Chiny, należy — po pierwsze — przyjąć do wiadomości, że tamtejsza gospodarka rządzi się własnymi prawami. Wielkość populacji sprawia, że proces otwierania się na świat zajmuje znacznie więcej czasu niż w przypadku Europy. Za każdym razem, kiedy władze chińskie dopuszczają nowy projekt inwestycyjny, potencjalny rynek szacuje się w setkach milionów konsumentów. Jeżeli gospodarka nie oferuje wystarczających możliwości lokowania kapitału, popyt na nowe produkty będzie ogromny.
Lekcja nr 2:
Chiny oficjalne i nieoficjalne
Kolejne istotne odkrycie. Chiński rynek kapitałowy przeżywa prawdziwą rewolucję, jednak większość projektów realizowana jest po cichu, bez niepotrzebnego rozgłosu i często z udziałem podmiotów zagranicznych. Nie oznacza to jednak, że chińscy decydenci nie zdają sobie sprawy z tego, co się dzieje. Dziś w Chinach króluje metoda prób i błędów. Jeden mały krok do przodu, ocena sytuacji i decyzja. Jeżeli następny krok się nie opłaca, projekt zamykamy. Mimo że proceder ten nie ma zbyt wiele wspólnego z gospodarką wolnorynkową, na poziomie mikroekonomicznym okazuje się całkiem skuteczny. Taki stan rzeczy nie jest pozbawiony wad — korupcja w Chinach jest zasadniczym problemem.
Lekcja nr 3:
Made in China tak naprawdę oznacza chińską produkcję przeznaczoną dla chińskich konsumentów.
Każdy z nas pamięta żarty o produktach made in China. Ja jednak muszę przyznać, że do ubiegłego tygodnia nie wiedziałem, co to znaczy. Wszystkie produkty kupowane przez chińskiego konsumenta w dłuższej perspektywie będą produkowane wyłącznie w Chinach. Weźmy dla przykładu sektor kolejowy. Jeszcze 10 lat temu Chiny nie miały praktycznie żadnej sieci torów, podczas gdy obecnie produkują pociągi dużej prędkości na ogromną skalę. Kiedy chińscy decydenci mówią o rosnącym popycie wewnętrznym, firmy zagraniczne zacierają ręce i szykują nowe kanały sprzedażowe. Jest tylko jeden problem: Chińczycy tak naprawdę mówią, że chcą replikować produkty z zagranicy, obniżając koszty i dostosowując je do oczekiwań lokalnych konsumentów, wykluczając tym samym potrzebę importowania produktów zagranicznych. Widzicie różnicę?