W Polsce menedżer jest rodzaju męskiego. Im wyższe i bardziej prestiżowe stanowisko, tym mniejszy udział kobiet. Panie tkwią pomiędzy „szklanym sufitem” (bariery uniemożliwiające awans mimo posiadania odpowiednich kwalifikacji) a „lepką podłogą” (trwałe przypisanie zdominowanych przez kobiety zawodów do najniższego poziomu dochodów).
Nawet w tradycyjnie sfeminizowanym szkolnictwie im dalej w las, tym mniej kobiet. Wśród polskich nauczycieli akademickich jest tylko 37 proc. pań — w tym 46 proc. asystentów, 36 proc. adiunktów i 19 proc. profesorów. Według GUS w grupie zawodów kierowniczych (parlamentarzyści, wyżsi urzędnicy i kierownicy) Polki stanowią 35 proc. Ale pracują głównie w małych i średnich przedsiębiorstwach — na stanowiskach wiceprezesek, wicedyrektorek i głównych księgowych. Kobiet dyrektorów generalnych czy kobiet prezesów korporacji jest natomiast tylko 2 proc.
Te dane nie napawają optymizmem, jednak medal ma też drugą stronę. W porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej mamy jeden z najwyższych odsetek kobiet przedsiębiorców. W 2004 r. więcej niż co trzeci przedsiębiorca był kobietą (36 proc., podczas gdy średnia europejska to około 23 proc.). Przeciętna polska pani menedżer godzi ze sobą trzy role: matki (statystycznie dwójka dzieci), żony oraz... Nie, nie kochanki (takich badań nie robiono), ale często głównego żywiciela rodziny. Kobiety doszły do perfekcji w organizowaniu sobie czasu. Oprócz wszystkich obowiązków ciągle podnoszą kwalifikacje.
Kobiety menedżerowie to dla firm powiew świeżości — z jednej strony potrafią równie skutecznie jak mężczyźni osiągać cele biznesowe, z drugiej — wprowadzają nową jakość i umiejętności. W nadchodzących latach, dzięki ambicji i przedsiębiorczości, Polki zwiększą swój udział w kadrach zarządzających. Będzie to proces powolny, ale systematyczny — jaskółki już widać, m.in. w postaci prowadzonej przez niektóre koncerny polityki wyrównywania udziału kobiet wśród pracowników. Stanowisko „menedżerka” niedługo coraz częściej będzie można zobaczyć na firmowych wizytówkach.
Magdalena Rapacka Executive Search Deloitte [email protected]