Symbol pojednania francusko-niemieckiego imponuje starówką, domami szkieletowymi w Małej Francji oraz rozrastającym się kompleksem eurogmachów.
Nazwa stolicy Alzacji i po łacinie Stratoeburgus, i po niemiecku Strassburg, i po francusku Strasbourg znaczy dokładnie to samo — miasto dróg.
Przez dwa tysiące lat nad Renem, najdłuższą i najpotężniejszą rzeką Europy Zachodniej, toczyła się zbrojna i cywilizacyjna walka elementów germańskich z romańskimi (patrz opis pod mapką na sąsiedniej stronie). Dzisiaj 300-tysięczny Strasburg jest najbardziej niemieckim ze wszystkich miast francuskich i najbardziej francuskim z niemieckich. Chodząc po jego ulicach, co kilka kroków spotyka się obiekty świadczące o dorobku jednej lub drugiej strony.
Rywalizacja na symbole
Dla tradycji niemieckiej najważniejszy jest pomnik Johanna Gutenberga. Wynalazca druku mieszkał tutaj w latach 1434-44. Swą umiejętność traktował hobbystycznie, bo utrzymywał się ze złotnictwa i szlifowania drogich kamieni. Drukarstwem na poważnie zajął się po powrocie do rodzinnej Moguncji, ale biznesowo mu nie poszło, bo manufakturę przechwycili jego wspólnicy.
Francuzi odbijają to pomnikiem „Marsylianki”. Popularna nazwa hymnu narodowego Francji jest myląca, bo powstał on właśnie w Strasburgu. Porywający do boju utwór skomponował w nocy z 24 na 25 kwietnia 1792 r. Claude Rouget de L’isle jako pieśń wojenną Armii Renu. Później do Paryża wnieśli ją marsylscy ochotnicy, stąd nazwa. Ale Strasburg nie pozwolił zapomnieć o swoim pierwszeństwie i wystawił pomnik nazywający się „Allons enfants de la patrie” („Naprzód marsz, ojczyzny dzieci”) — to właśnie pierwsze słowa „Marsylianki”, która naprawdę jest „Strasburżanką”.
Na cały świat rozprzestrzeniła się inna tradycja, wywodząca się z niemieckiej Alzacji, a dokładnie ze Strasburga — bożonarodzeniowej choinki. Te pierwsze, z XVI wieku, ubierane były jabłkami, co nawiązywało do drzewa rajskiego. Wielkim zwolennikiem tego obyczaju był Marcin Luter, zalecający spędzanie świąt w domowym zaciszu. Dlatego choinki stały się popularne w Niemczech protestanckich, ale szybko przyjęły się również u katolików. W każdym razie świąteczna choinka na placu katedralnym w Strasburgu jest według starszeństwa numerem jeden — nawet przed tą z placu Świętego Piotra w Rzymie/Watykanie.
Urbanistyczna perełka
Strasburska starówka, położona na wyspie otoczonej kanałami (polecam rejs wycieczkowym stateczkiem), została wpisana przez UNESCO na listę światowego dziedzictwa kulturowego. Faktycznie, to miasto przecudnej urody i niepowtarzalnej atmosfery. Niegdyś było ważnym ośrodkiem teologicznym i nosiło przydomek „miasta tysiąca kościołów” ze względu na liczbę świątyń, klasztorów, kongregacji, zborów, synagog etc. Monumentalne budowle kościelne i świeckie wznoszono z charakterystycznego dla Alzacji różowego piaskowca.
Sercem Strasburga jest katedra z XI-XIV wieku pod wezwaniem (jakże mogłoby być inaczej) Notre Dame. To trzynawowa romańsko-gotycka bazylika z transeptem (nawą poprzeczną) i dwuwieżową fasadą, ozdobiona rozetą. Słynniejsze francuskie katedry Notre Dame, w Reims czy w Paryżu Strasburg przebija tym, że jedna z wież, północna, została pociągnięta wysoko do góry i zakończona iglicą. Inną atrakcją jest działający nieprzerwanie od czasów średniowiecznych zegar astronomiczny. W nocy katedra jest efektownie oświetlona, podobnie jak całe centrum.
Najbardziej urokliwą częścią miasta jest La Petite France (Mała Francja). Świetnie zostały tam zachowane budynki z pruskiego muru oraz wybrukowane ulice. W pobliżu znajduje się zabytkowa tama Le Barrage Vauban, chroniąca starówkę przed wylewami rzeki Ill. Wszystko to uwieczniają w różnych technikach artyści, a tłumy turystów zapełniają niezliczone kafejki. Goście traktowani są przez Strasburg bardzo przyjaźnie, o czym niech świadczy taki drobiazg — wieloprzejazdowy bilet komunikacji miejskiej ważny jest dobę, a nie tylko do końca dnia, jak w większości europejskich metropolii. Notabene podobnie chlubnym wyjątkiem taryfowym jest Warszawa.
Eurodzielnica rośnie
Po drugiej wojnie światowej Strasburg stał się symbolem pojednania francusko-niemieckiego, a następnie w naturalny sposób ośrodkiem jednoczącej się Europy. Z tym, że osiadły w nim nie organy powstałych pół wieku temu wspólnot gospodarczych, lecz utworzona w roku 1949 Rada Europy, skupiająca dzisiaj 46 państw, a zajmująca się ochroną praw człowieka, rozwojem demokracji i współpracą kulturalną.
Dzielnica europejska rozłożyła się w północno-wschodniej części Strasburga, u zbiegu rzeki Ill ze zbudowanym w latach 1838-53 kanałem Marna — Ren. Podobnie jak to się dzieje w Brukseli, w Strasburgu również systematycznie przybywa eurogmachów. W roku 1977 ukończony został Pałac Europy, będący główną siedzibą Rady Europy. Po drugiej stronie kanału oddana została w roku 1995 nowoczesna siedziba Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Kolejne obiekty w budowie.
Ulegając francuskim podszeptom, w roku 1998 do Strasburga wprowadziła się także Unia Europejska, lokalizując tam trzecią (dwie są w Brukseli i Luksemburgu) siedzibę Parlamentu Europejskiego (PE). To była kuriozalna decyzja i inwestycja — wzniesiono gigantyczny, wspaniały architektonicznie gmach, żyjący tylko przez cztery dni w miesiącu podczas sesji plenarnych, a w pozostałych kompletnie wymarły! Siedziba PE zawiera nieskończoną liczbę pomieszczeń, korytarzy, schodów i wind. Poruszanie się w tym gąszczu wymaga doskonałej orientacji przestrzennej.
Lśniący gmach główny nazwany został imieniem Louise Weiss, francuskiej dziennikarki i europarlamentarzystki. Tam znajduje się sala obrad plenarnych oraz niewidoczny na powyższym zdjęciu biurowy okrąglak, przypominający potężną basztę. Nie jest to porównanie od rzeczy, ponieważ całość ma charakter zamczyska otoczonego fosami. Obronny charakter kompleksu czasem się przydaje — częste demonstracje w najróżniejszych sprawach oddzielone są od PE przeszkodą wodną.
Na drugim brzegu rzeki stoją trzy połączone budynki parlamentarnego zaplecza biurowego, nazwane imionami brytyjskiego premiera Winstona Churchilla, hiszpańskiego polityka republikańskiego Salvadora de Madariagi oraz tajemniczym kodem IPE3. Z Louise Weiss połączone są przeszkloną kładką, widoczną na zdjęciu. Dla życia w kompleksie PE ma ona znaczenie strategiczne — jeśli podczas sesji w Strasburgu chce się w tysięcznym tłumie kogoś odnaleźć, a komórka milczy, to należy się na tego kogoś zasadzić na kładce i w ciągu godziny, półtorej spotkanie jest pewne...