FLORENCJA Tu kryją się skarby nie tylko renesansu. Zakupoholicy docenią miejskie bazary i butiki wielkich domów mody.
Rywalizacja rodów Medyceuszy, Pitti i Pazzi w XV-wiecznej Florencji zaowocowała wspaniałymi pałacami i dziełami sztuki.
Za pozycję władców miasta Medyceusze zapłacili krwią i złotem. Dzięki temu Wawrzyniec Wspaniały (1449-92), najwybitniejszy przedstawiciel tego rodu, poeta i polityk, stał się symbolem potęgi miasta i twórcą jego złotej ery.
Dwa pałace
Medyceuszom rzucił wyzwanie Luca Pitti. Przybrało ono formę pałacu zamówionego u Filipa Brunelleschiego, autora architektonicznego cudu — kopuły nad katedrą Santa Maria del Fiore. Pitti zlecili mu budowę pałacu o oknach wyższych niż bramy pałacu Medyceuszy i dziedzińcu tak rozległym, aby dom rywala mógł się na nim zmieścić. Trudne zadanie, bo pałac Medyceuszy w dzielnicy San Lorenzo stanowił wzór patrycjuszowskich pałaców w całej Europie. Palazzo Medici, wzniesiony w 1444 r. przez wziętego architekta Michelozzo, to czworoboczna budowla z dziedzińcem i ogrodem w środku. Jej fasadę charakteryzuje wyraźny rytm wyznaczany przez bramy, gzymsy i okna.
Prace nad pałacem Pittich ruszyły w 1458 r., już po śmierci architekta. Ale Luca przeinwestował w interesach i zbankrutował. Prawie sto lat później jego pałac kupiła i wykończyła Eleonora z Toledo, żona Kosmy I Wielkiego Medyceusza (1519-74). Portret Eleonory można podziwiać w Palazzo Vecchio, gdzie mieszkała przed przeprowadzką do Palazzo Pitti.
Pałac Pittich wielokrotnie przechodził z rąk do rąk. W latach 1865-71 stanowił siedzibę Wiktora Emanuela II, króla zjednoczonych Włoch. Z tego czasu zachowały się pyszne komnaty dworskie. Obecnie Palazzo Pitti słynie z kolekcji sztuki, m.in. gromadzi większość zachowanych obrazów Rafaela. Na jednej ze ścian wisi najsłynniejszy portret "La Velata" ("Dama w welonie"), dowód miłości malarza do kochanki Fornariny.
Tragiczna powódź
Ślad po Pazzich to niedokończona rodowa kaplica na dziedzińcu kościoła Santa Croce (miejscu pochówku wybitnych Włochów). Zaprojektował ją około 1430 r. Filip Brunelleschi. Uważa się ją za klejnot w koronie renesansowej Florencji. Kaplicę zbudowano na planie prostokąta i przykryto stożkową kopułą. Na zewnątrz obłożono marmurem, a wnętrze udekorowano postaciami i scenami z Biblii, wykonanymi z glazurowanej terakoty — arcydzieło Luki della Robbia.
W 1966 r. kaplica bardzo ucierpiała w powodzi. Zniszczeniu uległo m.in. arcydzieło średniowiecza, krucyfiks Cimabuego (1270 r.). Obecnie można oglądać to, co udało się z niego uratować konserwatorom po 10 latach pracy.
W 1520 r. Giulio Medyceusz, późniejszy papież Klemens VII, zlecił Michałowi Aniołowi budowę i dekorację nowej zakrystii Bazyliki San Lorenzo — to jeden z nielicznych projektów, które ten gigant sztuki ukończył. Michał Anioł wyrzeźbił dwa marmurowe grobowce przedwcześnie zmarłych Medyceuszy: Giuliana, księcia Nemours (1479-1516), syna Wawrzyńca Wspaniałego, i zmarłego na syfilis Lorenza, księcia Urbino (1492-1519), wnuka Wawrzyńca Wspaniałego i ojca nowo narodzonej Katarzyny Medycejskiej (1519-89), późniejszej żony króla Francji Henryka II Walezjusza.
Michał Anioł odszedł od zwyczaju portretowania zmarłych. Przedstawił idealistyczne postacie i konflikt między wiecznością a przemijaniem. Ogromne wrażenie robią umieszczone na grobach nagie personifikacje Dnia i Nocy, Zmierzchu i Jutrzenki. Patrzymy na ziemską potęgę zniszczoną przez śmierć.
463 schody
Od wieków dumą Florencji pozostaje katedra Santa Maria del Fiore (Matki Bożej Kwietnej). Jej wezwanie nawiązuje do rzymskiej nazwy miasta: Florentia, miasto kwiatów. Katedra jest trzecim co do wielkości, po bazylikach św. Piotra w Rzymie i św. Pawła w Londynie, kościołem chrześcijańskim.
Była sceną wielu wydarzeń. Wygłaszał w niej kazania Girolamo Savonarola (1452- -98), wzywający do odrzucenia wszystkiego co świeckie. Na jej marmurowej posadzce w niedzielę wielkanocną 1478 r. zginął Giuliano Medyceusz.
Na szczególną uwagę zasługuje kopuła wzniesiona w latach 1420-34 przez Filipa Brunelleschiego. Budowa olbrzymiej konstrukcji (45 m średnicy u podstawy i 114 m wysokości) była możliwa dzięki zastosowaniu metody rybiej łuski: układaniu kamieni i cegieł w pierścienie o coraz mniejszym promieniu. Dla zwiększenia stabilności architekt zaprojektował podwójną łupinę. W wolnej przestrzeni między łupinami są schody. Po 463 stopniach wchodzimy do latarni kopuły. Widok zapiera dech w piersiach. Pod stopami mamy cud renesansu.
Coś na pamiątkę
Florencja nie jest tylko muzeum pod odkrytym niebem. Miasto ma dwa targi. Największy w dzielnicy San Lorenzo. Mrowie kramów i straganów wypełnionych wszelkimi towarami. Kwitnie handel podróbkami, dlatego trzeba bardzo uważać, aby okazyjny zakup produktu znanej marki nie okazał się tanią kopią.
Kolejny bazar kryje się w podcieniach Nowego Rynku w Orsanmichele. Specjalnością kupców są skórzane wyroby toskańskich kaletników i garbarzy pracujących dla największych marek. Tu handel jest legalny, dlatego można płacić kartami kredytowymi.
Na głodnego w Orsanmichele czekają kramy z flakami uważanymi we Florencji — podobnie jak w Polsce — za przysmak. Miasto słynie ze sposobów ich przyrządzania: duszone w rosole, z rusztu, pieczone w bułce, z sosem pomidorowym. Pyszne i niedrogie. Największy wybór dań jest w porze obiadu. Trzeba się jednak spieszyć, kiedy właściciel kramu sprzeda wszystko, co przygotował, to go zamyka.
W Orsanmichele nie wolno też zapomnieć o Porcellino. Odlany z brązu warchlak przyniesie szczęście temu, kto pogłaszcze go po ryjku.
Florencja jest kolebką dwóch wielkich domów mody: Pucci i Salvatore Ferragamo. Założyciel pierwszego z nich Emilio Pucci, projektant, sportowiec i polityk, był potomkiem wielkiego rodu florenckiego. Siedziba firmy i elegancki butik mieszczą się w Palazzo Pucci.
Historia Salvatore Ferragamo stanowi przykład bajkowej kariery. Utalentowany florencki szewc dorobił się w Ameryce. Do rodzinnego miasta wrócił w 1927 r. i kupił renesansowy pałac na siedzibę firmy. Szył buty dla najpiękniejszych i najbardziej wpływowych kobiet świata, m.in. dla Ewy Peron czy Marilyn Monroe. W pałacu mieści się muzeum firmy. Jego głównymi atrakcjami są oryginalne projekty butów i odlewy stóp sław XX w. Częścią pałacu jest butik pełen pięknego, ale bardzo drogiego obuwia, torebek i dodatków.