Model chiński to trzecia droga

Adam Pieniacki
opublikowano: 2009-08-03 00:00

Wydarzenia gospodarcze ostatniego roku potwierdziły, że nadszedł czas, aby podręczniki makroekonomii napisać od nowa. Trwający od dwustu lat spór o rolę państwa w gospodarce w ujęciu szkoły klasycznej i keynesowskiej w zasadzie przestał istnieć. Legła w gruzach liberalna teoria gospodarki wolnorynkowej. Również teorie cyklu koniunkturalnego w praktyce zostały zanegowane. Wszystkie gospodarki wpadają w cykle, a rządy regularnie podejmują działania mające na celu niwelowanie tych wahań — schładzaniem gospodarek przed końcem cyklu, a następnie wzrostem inwestycji publicznych przy wyjściu z dołka.

Istnieje jednak spektakularny wyjątek od tych zasad — mianowicie Chiny, których gospodarka rośnie nieprzerwanie od 1990 r., średnio w tempie 10 proc. rocznie. Niewiele zwolniła także w czasie załamania gospodarczego w USA i Europie w latach 2008-09. Praktyka gospodarcza Chin przeczy wszystkim uznawanym obecnie teoriom ekonomicznym. Dlaczego Chiny nie odczuwają cykli koniunkturalnych i wciąż notują tak dużą dynamikę wzrostu PKB? Odpowiedź brzmi: ponieważ wykreowały nowy model ekonomiczny.

Jakkolwiek to zabrzmi, w obecnej sytuacji najlepiej sprawdza się połączenie gospodarki socjalistycznej z wolnorynkową. Centralne planowanie przekłada się na trafne i szybko wdrażane decyzje dotyczące wydatków państwa na infrastrukturę, a działalność niezależnych przedsiębiorców pozwala całej gospodarce dynamicznie się rozwijać. Niezależni przedsiębiorcy mogą bezpiecznie lokować kapitał, mając wysokie zaufanie do polityki państwa. Poziom inwestycji w chińskich firmach wyznaczany jest niejako przez rząd, który uchwalaniem wieloletnich planów wskazuje, w jakim kierunku będzie podążała gospodarka. A zatem — czyżby kluczem do nieprzerwanego rozwoju była jak największa przewidywalność rynku? Pełniejszą odpowiedź na to pytanie uzyskamy za kilka lat.