Do redakcji zadzwonił przedsiębiorca. Prowadzi działalność związaną z ochroną środowiska. Jego pracownicy jednocześnie świadczą jednak usługi na rzecz innych podmiotów. Chce im więc zaproponować podpisanie umowy o zakazie konkurencji. Pyta: czy pracownicy mają prawo odmówić jej podpisania?
- ODPOWIADA EKSPERT: Pracodawca może uzależnić zawarcie umowy o pracę od jednoczesnego zawarcia umowy o zakazie konkurencji, zaś odmowa pracownika przyjęcia propozycji zawarcia takiej umowy może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę, chyba że propozycja ta jest niezgodna z przepisami kodeksu pracy. Taki pogląd został wyrażony przez SN w wyroku I PKN 333/97.
Brak umowy o zakazie konkurencji nie stwarza jednak możliwości podjęcia przez pracownika działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy. Pracownik jest zobowiązany do dbałości o dobro pracodawcy i w związku z tym, jeśli prowadzi działalność konkurencyjną mimo braku umowy o zakazie konkurencji, może to również stanowić podstawę do wypowiedzenia lub rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (wyrok SN I PKN 218/98).
Po ujawnieniu dodatkowego zatrudnienia pracownika u innego pracodawcy —gdy nie zawarto umowy o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy — nie ma z reguły podstaw do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli nie zostało wykazane, iż pracownik nie wywiązywał się z tego powodu ze swoich obowiązków pracowniczych, a kwestia jego dodatkowego zatrudnienia nie miała niekorzystnego wpływu na interesy pracodawcy (wyrok SN I PKN 265/98).
Umowa o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy może być odpłatna, jednakże jest to uzależnione od woli pracodawcy i pracownika. Odszkodowanie z tytułu zakazu konkurencji w czasie trwania zatrudnienia nie może stanowić części zasadniczego wynagrodzenia pracownika, będzie ono rodzajem świadczenia dodatkowego, związanego z pracą.
Aleksandra Minkowicz-Flanek, prawnik w warszawskim biurze kancelarii prawniczej Salans